Sygn. akt VI U 730/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 lutego 2017 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie następującym: Przewodnicząca: SSO
§ 1k.p.c., punkt II sentencji wyroku).
W dalszej kolejności sąd przyjął, iż wniosek o przyznanie prawa do świadczenia z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach, tj. prawa do wcześniejszej emerytury na podstawie art. 184 w zw. z art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, został przez skarżącego wyartykułowany w sposób jasny i niebudzący wątpliwości w treści odwołania od decyzji z dnia 12 lipca 2016 r., które wpłynęło do ZUS w dniu 12 sierpnia 2016 r. Ten też dzień został więc przez sąd potraktowany jako data złożenia wniosku o wskazane świadczenie. Samo zaś odwołanie od decyzji odmawiającej przyznania prawa do tego świadczenia zostało ostatecznie uznane za uzasadnione. W myśl przepisu art. 184 ust. 1 i 2 ustawy emerytalnej - ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku 65 lat - dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 (co najmniej 25 lat dla mężczyzn). Emerytura ta przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. Wykaz prac zaliczanych do prac w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze zamieszczony został w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Przepis §4 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi przy tym, że pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: 1) osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, 2) ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. W myśl przepisu §2 powołanego aktu prawnego, okresami pracy uzasadniającymi prawo do emerytury są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Okresy pracy, o którym mowa stwierdza przy tym zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 cytowanego rozporządzenia lub w świadectwie pracy. W tym miejscu należy podkreślić, iż wystawienie przez pracodawcę świadectwa, o którym mowa w § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, jest tylko oświadczeniem wiedzy, a nie oświadczeniem woli. Jego wystawienie albo niewystawienie przez pracodawcę nie wywołuje więc żadnych skutków materialnoprawnych. Zaświadczenie to jest jedynie dokumentem prywatnym (art. 245 k.p.c.), wydawanym dla celów dowodowych (przede wszystkim dla celów wykazania przed organem rentowym, że pracownik nabył uprawnienia związane z pracą w szczególnych warunkach), a okoliczności potwierdzone w tym dokumencie przez pracodawcę podlegają weryfikacji, w tym w szczególności w toku postępowania przed sądem ubezpieczeń społecznych. Dokonując oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, przy braku świadectwa pracy w takich warunkach, należy więc brać pod uwagę z jednej strony nazwę zajmowanego przez niego stanowiska, ale z drugiej strony konieczne jest także zbadanie rodzaju faktycznie powierzonej mu pracy. Praca w szczególnych warunkach to bowiem praca wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Wykonywanie pracy w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy oznacza, że pracownik nie ma powierzonych innych obowiązków jak tylko te, które dotyczą pracy w szczególnych warunkach. W niniejszej sprawie poza sporem pozostawało, że J. K.
(1)na dzień złożenia wniosku osiągnął wiek emerytalny uprawniający go do skorzystania z wcześniejszej emerytury (60 lat), nie był członkiem OFE oraz udowodnił na dzień 31 grudnia 1998 r. – 26 lat, 2 miesiące i 27 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Spór dotyczył wyłącznie tego czy ubezpieczony legitymował się stażem 15 lat pracy w szczególnych warunkach przebytym do końca 1998 roku. Ustalając prawo do emerytury, na podstawie przedłożonych do wniosku dokumentów organ rentowy uwzględnił 12 lat, 9 miesięcy i 17 dni stażu pracy w warunkach szczególnych z tytułu zatrudnienia J. K.
(1)w okresie od 26 września 1985 r. do 31 grudnia 1998 r. w Zakładach (...) SA w P.. Jednocześnie odmówił uwzględnienia w stażu pracy w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia od 4 września 1972 r. do 25 października 1976 r. w Przedsiębiorstwie (...) z siedzibą w M. z uwagi na brak świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych. Takie postępowanie organu rentowego okazało się błędne. Sąd, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, ustalił bowiem ostatecznie, że ubezpieczony legitymuje się ponad 15-letnim stażem pracy w warunkach szczególnych. W szczególności, w toku postępowania do akt sprawy przekazano akta osobowe odwołującego z okresu zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) z siedzibą w M.. Przeprowadzono także dowód z zeznań świadków H. N. i K. T. oraz zeznań samego ubezpieczonego. Autentyczność dokumentów nie była przez strony kwestionowana i nie budziła wątpliwości sądu. Zostały one sporządzone w sposób zgodny z przepisami prawa, przez uprawnione do tego osoby, w ramach ich kompetencji oraz w sposób rzetelny, stąd też zostały uznane za wiarygodne. Jako miarodajne ocenił sąd także zeznania świadków i ubezpieczonego: świadek H. N. był zatrudniony w Przedsiębiorstwie (...) z siedzibą w M. w okresie od 1 września 1967 r. do 9 października 1990 r. kolejno jako uczeń, elektromonter ciągnikowy i kierowca, świadek K. T. był zatrudniony w tym zakładzie pracy w latach 1972-1976 początkowo jako uczeń, a następnie mechanik w kanałach. Zeznaniom świadków sąd dał w pełni wiarę, uznając że są one przekonywujące, logiczne i spójne, a ponadto pokrywają się z wyjaśnieniami ubezpieczonego i mają oparcie w treści dokumentów znajdujących się w aktach osobowych J. K.. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostawała treść wydanego H. N. świadectwa pracy w warunkach szczególnych albowiem dotyczyło ono wykonywania przez świadka pracy na stanowisku kierowcy samochodów ciężarowych powyżej 3,5 tony, natomiast nie wypowiadało się w żaden sposób o tym, czy we wcześniejszym okresie pracował on w szczególnych warunkach. W ocenie sądu, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie budziło wątpliwości, iż w trakcie zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) z siedzibą w M. w okresach jednakże wyłącznie od 1 sierpnia 1974 r. do 14 stycznia 1975 r. oraz od 14 marca 1975 r. do 25 października 1976r. ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował jako monter (mechanik) napraw ciężkiego sprzętu rolniczego (głównie traktorów), wyłącznie w kanałach remontowych, wykonując prace w warunkach szczególnych wymienione w dziale XIV, poz. 16 Wykazu A stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43), tj. prace mechaników napraw pojazdów samochodowych wyłącznie w kanałach remontowych. Ustalając powyższy czasookres wykonywania przez ubezpieczonego pracy w warunkach szczególnych sąd miał na uwadze treść dokumentów znajdujących się w aktach osobowych skarżącego, z których wynika, iż w dniu 4 września 1972 r. zawarł on z Państwowym Ośrodkiem (...) w M. umowę o naukę zawodu w specjalności montera. Umowa została zawarta na okres 36 miesięcy od 4 września 1972 r. do 3 września 1975 r., niemniej już w dniu 1 sierpnia 1974 r. w związku ze zdaniem egzaminu przed Zakładową Komisją Kwalifikacyjną ubezpieczony otrzymał angaż w charakterze montera ciągnikowego. Pracę w tym charakterze wykonywał zaś stale wyłącznie w kanałach remontowych. Zdaniem sądu twierdzenia ubezpieczonego i świadków są w tym zakresie przekonywujące – biorąc pod uwagę rodzaj sprzętu, który był naprawiany w przedsiębiorstwie (ciągniki i maszyny rolnicze, a więc duże pojazdy) oraz fakt, iż było ono wyspecjalizowane właśnie w wykonywaniu prac tego typu, nie sposób jest przyjąć, aby nie zorganizowało ono dla zatrudnionych mechaników specjalnej hali z kilkoma (sześcioma lub siedmioma) kanałami remontowymi. Sąd nie zaliczył przy tym ubezpieczonemu do stażu jego pracy w warunkach szczególnych jego wcześniejszego (przed 1 sierpnia 1974 roku) zatrudnienia w przedsiębiorstwie. Był on bowiem wówczas uczniem nauki zawodu, a więc nie wykonywał pracy w pełnym wymiarze czasu pracy. Uwadze sądu nie uszło także, iż z dniem 15 stycznia 1975 r. ubezpieczony został przeniesiony z działu gwarancji i szybkiej obsługi do działu produkcji U. na stanowisko szlifierza. Pracę tę ubezpieczony wykonywał do 13 marca 1975 r. - z dniem 14 marca 1975 r. został bowiem przeniesiony do działu szybkiej obsługi, ponownie na stanowisko montera ciągnikowego. W oparciu o zeznania świadków i wyjaśnienia ubezpieczonego sąd ustalił jednocześnie, że w dziale produkcji wykonywane były podzespoły do U. – metalowe wałki do przodów do ciągników. Ubezpieczony w związku z tym, pracując jako szlifierz w ty dziale, niewątpliwie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace przy obróbce metalu, szlifował przychodzące odlewy. W świetle powyższego również prace wykonywane przez ubezpieczonego w okresie od 15 stycznia 1975 r. do 13 marca 1975 r. na stanowisku szlifierza uznać należało za prace w warunkach szczególnych wymienione w dziale III, poz. 78 Wykazu A stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43) tj. prace przy szlifowaniu lub ostrzeniu wyrobów i narzędzi metalowych oraz polerowaniu mechanicznym. Doliczając do stażu pracy w szczególnych warunkach uwzględnionego przez organ rentowy w zaskarżonej decyzji wymiarze 12 lat, 9 miesięcy i 17 dni, okres stażu pracy udowodniony w niniejszym postępowaniu w wymiarze 2 lat, 2 miesięcy i 25 dni sąd uznał więc, iż J. K.
(1)legitymuje się ponad piętnastoletnim okresem pracy wymaganym dla uzyskania prawa do wcześniejszej emerytury, a więc że spełnił ostatnią przesłankę wymaganą do przyznania do niej prawa. Zgodnie z treścią przepisu art. 100 ust. 1 ustawy emerytalnej, prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa. Natomiast zgodnie z art. 129 ust. 1 tejże ustawy, świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu. Wobec ustalenia, iż J. K.
(1)posiada wymagany okres zatrudnienia, w tym ponad 15 lat pracy w szczególnych warunkach należało uznać, iż w dniu złożenia wniosku o prawo do wcześniejszej emerytury na podstawie art. 184 w zw. z art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS - który złożony został jak wskazano powyżej w dniu 12 sierpnia 2016 r. - spełniał wszystkie przesłanki warunkujące nabycie prawa do żądanego świadczenia. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania sąd na mocy art.
§ 2k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję z 2 listopada 2016 r. w ten sposób, że przyznał J. K.
(1)poczynając od 1 sierpnia 2016 r. prawo do emerytury na podstawie art. 184 w zw. z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (punkt I sentencji), oddalając odwołanie ubezpieczonego od tej decyzji na mocy art.
§ 1k.p.c.
w pozostałym zakresie, tj. w zakresie żądania przyznania mu prawa do świadczenia od dnia ukończenia 60 roku życia (punkt II sentencji). Mając na uwadze fakt, że ubezpieczony nie posiadał świadectwa pracy w szczególnych warunkach potwierdzającego fakt wykonywania pracy w warunkach szczególnych w Przedsiębiorstwie (...) z siedzibą w M., a fakt wykonywania takiej pracy nie wynikał wprost także z innych dokumentów, należało uznać, iż ostatecznie wszystkie okoliczności dotyczące spornego okresu zatrudnienia zostały ustalone dopiero w postępowaniu przed sądem. W tej sytuacji koniecznym było stwierdzenie, że organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania prawidłowej decyzji. Co za tym idzie, w oparciu o przepis art. 118 ust. 1a ustawy emerytalnej orzeczono jak w punkcie III sentencji. SSO Monika Miller-Młyńska Zarządzenia: 1. (...) 2. (...) 3. (...) SSO Monika Miller-Młyńska Projekt uzasadnienia przygotowany przez asystenta sędziego, p. A. H. – zaakceptowano.