Sygn. akt III AUa 12/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 grudnia 2016 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Jolanta Cierpiał Sędziowie: SSA Marta Sawińska (spr.) del. SSO Katarzyna Schönhof-Wilkans Protokolant: st.insp. Dorota Cieślik po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2016 r. w Poznaniu sprawy S. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o rentę z tytułu niezdolności do pracy na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 21 października 2015 r. sygn. akt VII U 5310/14 o d d a l a apelację. del. SSO Katarzyna Schönhof-Wilkans SSA Jolanta Cierpiał SSA Marta Sawińska UZASADNIENIE Decyzją z dnia 28 października 2014 roku o znaku (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. W.., po rozpoznaniu wniosku z dnia 23 lipca 2014 roku, odmówił S. S. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, ponieważ Komisja Lekarska ZUS orzeczeniem z dnia 21 października 2014 roku stwierdziła, że wnioskodawca nie jest niezdolny do pracy. W odwołaniu od powyższej decyzji S. S. wnosił o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy organowi rentowemu do ponownego rozpoznania, ewentualnie o jej zmianę poprzez przyznanie mu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. W odpowiedzi na odwołanie pozwany organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. W.. wniósł o jego oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 21 października 2015 r. wydanym w sprawie VII U 5310/14 Sąd Okręgowy w Poznaniu zmienił zaskarżoną decyzje w całości i przyznał S. S. prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy poczynając od dnia 23 lipca 2014 r. do 31 sierpnia 2019 r. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne: Odwołujący S. S. urodził się w dniu (...), ma wykształcenie wyższe, z zawodu jest doradcą zawodowym. Ubezpieczony legitymuje się wymaganym okresem składkowym i nieskładkowym. Od 1 października 2009 roku odwołujący jest zatrudniony w spółce (...) spółka z o.o. w L. – w zakładzie pracy chronionej, w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowisku specjalisty do spraw usług techniczno – ekonomicznych. Pracodawca przydzielił odwołującemu opiekuna, który wspiera go w codziennym funkcjonowaniu i w wywiązywaniu się z powierzonych mu obowiązków służbowych. Stanowisko pracy zostało przystosowane do ograniczeń odwołującego. Do pracy odwołujący jest dowożony i stamtąd odwożony do domu. Środki na ten cel pokrywa pracodawca. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w R. na posiedzeniu w dniu 16 września 2002 roku orzekł, że odwołujący jest niepełnosprawny w stopniu znacznym. Niepełnosprawność istnieje od urodzenia, a ustalony stopień niepełnosprawności ma charakter trwały. Orzeczenie wydano na stałe. Odwołujący wymaga odpowiedniego zatrudnienia i zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze oraz pomoce techniczne ułatwiające funkcjonowanie. Począwszy od 11 września 2004 roku do 30 listopada 2009 roku odwołujący miał ustalone prawo do renty socjalnej na stałe. Na podstawie decyzji z dnia 12 czerwca 2012 roku organ rentowy podjął wypłatę świadczenia poczynając od 1 czerwca 2012 roku. W dniu 23 lipca 2014 roku S. S. złożył wniosek o ustalenie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Lekarz Orzecznik ZUS orzeczeniem z dnia 19 sierpnia 2014 roku orzekł całkowitą niezdolność do pracy okresowo od daty wniosku do 31 sierpnia 2019 roku. W związku ze zgłoszonym zarzutem wadliwości orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 19 sierpnia 2014 roku sprawa została przekazana do rozpatrzenia Komisji Lekarskiej ZUS, która wydała w dniu 21 października 2014 roku orzeczenie, w którym ustaliła, że odwołujący podjął pracę jako osoba niepełnosprawna od urodzenia, a w trakcie zatrudnienia nie nastąpiło istotne pogorszenie sprawności ruchowej, ubezpieczony zdobywał nowe kwalifikacje. Nie zachodzi zatem utrata znacznego stopnia zdolności do pracy w związku z nabytymi kwalifikacjami do pracy nadal wykonywanej. Tym samym Komisja uznała, że odwołujący nie jest niezdolny do pracy. W oparciu o powyższe orzeczenie pozwany wydał w dniu 28 października 2014 roku zaskarżoną decyzję. Sąd Okręgowy wskazał, że sporna kwestia w przedmiotowej sprawie sprowadzała się do ustalenia, czy odwołujący jest częściowo bądź całkowicie niezdolny do pracy, ze wskazaniem jej daty początkowej, nadto czy w okresie zatrudnienia nastąpiło pogorszenie naruszenia sprawności ustroju odwołującego i w jaki sposób. W tym celu Sąd Okręgowy przeprowadził dowód z opinii biegłych lekarzy sądowych z zakresu neurologii M. P. i ortopedy B. M.. W pisemnej opinii z dnia 9 kwietnia 2015 roku biegłe po zapoznaniu się z dokumentacją medyczną przedłożoną przez odwołującego oraz z dokumentacją zgromadzoną w części orzeczniczej akt rentowych, po przeprowadzeniu badania podmiotowego i przedmiotowego rozpoznały u odwołującego: obustronne, okołoporodowe uszkodzenie splotów barkowych z następczym niedorozwojem kończyn górnych, chondromalację obu rzepek. W opinii biegłych S. S. jest całkowicie niezdolny do pracy zarobkowej od daty wniosku do końca sierpnia 2019 roku. Obecny stan narządu ruchu i układu nerwowego u odwołującego narusza w sposób istotny sprawność motoryczną i manualną organizmu, choć nie upośledza wydolności chodu. Odwołujący wymaga stałej kontroli lekarskiej, rozważenia wysokospecjalistycznego leczenia ortopedycznego po uprzednim wykonaniu badań radiologicznych. Stopień zaawansowania zmian w układzie kostno-stawowo-mięśniowym jest tak bardzo zaawansowany, że wyklucza podjęcie zatrudnienia. W piśmie z dnia 26 czerwca 2014 roku pełnomocnik organu rentowego zakwestionował opinię biegłych, powołując się na stanowisko Przewodniczącego Komisji Lekarskich ZUS zawarte w piśmie z tej samej daty. Przewodniczący Komisji Lekarskich ZUS podtrzymał w całości stanowisko orzecznicze Komisji Lekarskiej ZUS z dnia 21 października 2014 roku. Po zapoznaniu się z treścią pisma Przewodniczącego Komisji Lekarskich ZUS biegłe neurolog i ortopeda podtrzymały wnioski zawarte w opinii stwierdzając, że okołoporodowe uszkodzenie splotów barkowych powoduje niedowład wiotki o różnym stopniu nasilenia, co eliminuje wykonywanie przez odwołującego wielu ruchów czynnych, ruchy bierne pozostają w znacznym stopniu niezaburzone. W przypadku odwołującego istniejące ograniczenia ruchów stawów kończyn górnych dotyczą zarówno wykonywania ruchów czynnych, jak i biernych i wynikają przede wszystkim z usztywnienia stawów kończyn górnych. Odwołujący nie nabył ich w okresie okołoporodowym, ani we wczesnym dzieciństwie, czy w wieku młodzieńczym. Są one wynikiem rozwoju przedwczesnych, wtórnych zmian zwyrodnieniowych, które niewątpliwie powstały się w okresie zatrudnienia. Odwołujący jest bezsprzecznie i nieodwracalnie osobą całkowicie niezdolną do pracy. Złożona przez odwołującego do akt sprawy karta informacyjna z leczenia szpitalnego na Oddziale Chirurgicznym Szpitala w L. w okresie od 29 czerwca 2015 roku do 4 lipca 2015 roku pozostaje bez wpływu na wydaną wcześniej opinię. Uznając opinie biegłych za przydatną, istotną dla ustalenia stanu zdrowia odwołującego oraz wyczerpująca, Sąd Okręgowy uczynił ją podstawą swoich ustaleń faktycznych. Zarzuty organu rentowego kierowane przeciwko opinii, w ocenie Sądu Okręgowego, nie podważyły skutecznie miarodajności wydanej w sprawie opinii. Biegłe neurolog i ortopeda w sposób niebudzący wątpliwości wyjaśniły w pisemnej opinii uzupełniającej z dnia 17 sierpnia 2015 roku, że ograniczenia ruchów stawów kończyn górnych są następstwem wtórnych zmian zwyrodnieniowych, które powstały w okresie zatrudnienia. Z uwagi na powyższe, Sąd nie podzielił stanowiska Przewodniczącego Komisji Lekarskich ZUS o tym, że omawiane ograniczenia dotyczą okołoporodowego uszkodzenia splotów barkowych z następczym niedorozwojem kończyn górnych, które istnieje od urodzenia. Mając zatem powyższe na uwadze, a także treść art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2015 roku, poz.748) w zw. z art. 58 i art. 12 i 13 tejże ustawy, Sąd Okręgowy stwierdził, że odwołanie S. S. zasługiwało na uwzględnienie. Dokonując oceny przewidywanego okresu niezdolności do pracy zarobkowej, Sąd Okręgowy wziął pod uwagę przesłanki wynikające z treści § 6 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14 grudnia 2004 roku w sprawie orzekania o niezdolności do pracy (Dz. U. z 2004 roku Nr 273, poz. 2711), czyli charakter i stopień naruszenia sprawności organizmu oraz rokowania odzyskania zdolności do pracy. Odwołujący S. S., co wynika z przeprowadzonego postępowania dowodowego, w ocenie Sądu Okręgowego, jest całkowicie niezdolny do pracy ze względu na stan narządu ruchu i stan układu nerwowego, które naruszają w sposób istotny sprawność motoryczną organizmu, nie upośledzając funkcji chodu. W przypadku odwołującego istniejące ograniczenia ruchów stawów kończyn górnych dotyczą zarówno wykonywania ruchów czynnych, jak i biernych i wynikają przede wszystkim z usztywnienia stawów kończyn górnych. Odwołujący nie nabył ich w okresie okołoporodowym, ani we wczesnym dzieciństwie, czy w wieku młodzieńczym. Są one wynikiem rozwoju przedwczesnych, wtórnych zmian zwyrodnieniowych, które niewątpliwie powstały się w okresie zatrudnienia. Odpowiadając na zarzuty pozwanego organu rentowego, Sąd Okręgowy wskazał, że w jego ocenie są one jedynie próbą podważenia zasadności opinii biegłych sądowych, gdyż sprowadzającą się wyłącznie do niczym niepopartej polemiki z ich wnioskami i jako takie nie mogą prowadzić do oddalenia odwołania, skoro pozwany w istocie nie wskazał żadnych argumentów medycznych poza własnymi twierdzeniami, które mogłyby prowadzić do skutecznego zakwestionowania dokonanej przez biegłych oceny stanu zdrowia odwołującego. Biegłe neurolog i ortopeda w pisemnej opinii uzupełniającej z dnia 17 sierpnia 2015 roku dostatecznie ustosunkowały się do zastrzeżeń Przewodniczącego Komisji Lekarskich ZUS zawartych w piśmie z dnia 26 czerwca 2015 roku, przekonująco wyjaśniły, że ograniczenia ruchów stawów kończyn górnych mają związek z wykonywaniem ruchów czynnych i biernych w trakcie zatrudnienia. O pogorszeniu stanu zdrowia świadczy niewątpliwie fakt, że odwołujący od 2009 roku pracuje w zakładzie pracy chronionej na stanowisku specjalnie przystosowanym do jego ograniczeń i korzysta z pomocy opiekuna, który wspiera go wykonywaniu powierzonych mu obowiązków służbowych. W tym stanie rzeczy, z przyczyn wskazanych i opisanych wyżej Sąd Okręgowy na podstawie art. 477 14 §2 k.p.c. i powołanych przepisów prawa materialnego zmienił zaskarżoną decyzję w całości i przyznał odwołującemu prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy poczynając od 23 lipca 2014 roku, tj. od daty złożenia wniosku do 31 sierpnia 2019 roku. Apelację od całości powyższego rozstrzygnięcia wywiódł pozwany organ rentowy. Apelujący wskazał, iż w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, tj. art. 57, art. 12 ust 1 i ust. 2, art.13 ust 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu ubezpieczeń Społecznych oraz do naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 233 § 1 k.p.c. W uzasadnieniu apelacji, organ rentowy podkreślał, iż niezdolność do pracy odwołującego ma związek z schorzeniami okołoporodowymi i w żaden sposób w toku postępowania nie udowodniono pogorszenia stanu zdrowia odwołującego w okresie, kiedy odwołujący pracował, gdyż brak jest dokumentacji medycznej, która by tą okoliczność potwierdzała. Tym samym w ocenie organu rentowego twierdzenie biegłych wypowiadających się w sprawie na temat stanu zdrowia odwołującego, skoro znajduje potwierdzenie tylko w wywiadzie z odwołującym, a nie w treści dokumentacji medycznej, nie powinno stanowić podstawy ustaleń zawartych w opinii biegłych. Mając powyższe zarzuty na uwadze, apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania. W odpowiedzi na apelację odwołujący S. S. wniósł o jej oddalenie. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacja organu rentowego nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. W świetle art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2015 roku poz. 748 z późn. zm. – dalej ustawa emerytalna), renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnił łącznie następujące warunki:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.