k.p.c., zmienił zaskarżoną decyzję i ustalił, że wypłata emerytury następuje od dnia 1 stycznia 2013 roku. Odwołanie A. S. w zakresie w jakim domagał się wypłaty emerytury od miesiąca, w którym złożył wniosek (tj. od listopada 2012 roku), podlegało oddaleniu, o czym Sąd I instancji orzekł w punkcie 2 wyroku, na podstawie art.
Biorąc zaś pod uwagę ograniczenia dowodowe, jakie mają miejsce przed organem rentowym, Sąd ten w pkt 3 wyroku stwierdził, że organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. O kosztach instancji Sąd ten orzekł na podstawie przepisu art. 98 k.p.c. Apelację od powyższego wyroku wywiódł organ rentowy zaskarżając go w zakresie pkt 1 i 4 i domagając się jego zmiany w tej części i oddalenia odwołania oraz zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ewentualnie jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Pozwany zarzucił naruszenie art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS poprzez jego niezastosowanie gdyż ubezpieczony wniosek o emeryturę złożył w dniu 19 listopada 2012 roku, a więc w czasie gdy pozostawał w stosunku pracy (zatrudnienie podjął ponownie od 2 listopada 2012 roku), ponadto prawo do emerytury również nabył w czasie kiedy był zatrudniony, tj. od 1 stycznia 2013 roku. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacja organu rentowego jest uzasadniona. Stan faktyczny sprawy na etapie postępowania apelacyjnego pozostawał bezsporny, a organ rentowy zarzucał wyłącznie wadliwe zastosowanie przepisów prawa materialnego, który to zarzut okazał się trafny. Przypomnieć należy, że od dnia 1 stycznia 2011 roku obowiązuje przepis art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS, który stanowi, że prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego. Wyjaśnić trzeba, iż Trybunał Konstytucyjny, w wyroku z dnia 7 lutego 2006 roku, SK 45/04, (OTK-A 2006/2/15), wypowiedział się w kwestii zgodności z Konstytucją przepisu art. 103 ust. 2a ustawy o emeryturach i rentach z FUS - zawierającego wymóg rozwiązania stosunku pracy, a więc powodującego zawieszanie wypłaty emerytury w sytuacji nierozwiązania stosunku pracy - obowiązującego od dnia 1 lipca 2000 roku do 7 stycznia 2009 roku. Trybunał wskazał, iż konstytucja nie zawiera nakazu zagwarantowania świadczeń emerytalnych osobom kontynuującym działalność zawodową. Emerytura jest w założeniu świadczeniem, które zastępuje, a nie uzupełnia wynagrodzenie ze stosunku pracy i do jej istoty należy zapewnienie środków utrzymania w razie zaprzestania pracy, w związku z osiągnięciem określonego wieku. W tym kontekście rozwiązanie stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą stanowi cechę istotną, uzasadniającą efektywne korzystanie z prawa do świadczeń emerytalnych. Nadto w wyroku z dnia 11 marca 2004 roku, II UK 276/03, (LEX nr 985593) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że regulacja ta nie narusza zasady ochrony praw nabytych potwierdzonej art. 67 ust. 1 Konstytucji RP, albowiem nie pozbawia ona osób zainteresowanych prawa do emerytury, lecz oddziela nabycie prawa do emerytury w wyniku ziszczenia się ryzyka ubezpieczeniowego (dożycie odpowiedniego wieku) od zawieszenia świadczenia w razie kontynuacji zatrudnienia bez rozwiązania stosunku pracy. W przypadku istnienia przyczyny zawieszenia świadczenia (kontynuowanie zatrudnienia) konsekwencją zawieszenia prawa do świadczenia jest wstrzymanie jego wypłaty, jednak ustanie tej przyczyny powoduje wznowienie wypłaty świadczenia od miesiąca ustania. Rozważania zawarte w powyższych judykatach odnoszą się do istoty regulacji, mającej zastosowanie w rozpatrywanym przypadku, ponieważ przepis art. 103a ustawy jest w swej treści odpowiednikiem art. 103 ust. 2a ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Sąd Apelacyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd prawny zaprezentowany przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 marca 2011 roku (II UK 299/10, LEX nr 817535), który stwierdził, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego i jednolitym stanowiskiem doktryny prawa ubezpieczeń społecznych, przepisy prawa ubezpieczeń społecznych powinny być wykładane ściśle (por. uchwałę składu siedmiu sędziów SN z dnia 11 grudnia 2008 roku, I UZP 6/08, OSNP 2009 nr 9-10, poz. 120 oraz wyroki SN: z 9 listopada 1999 roku, II UKN 187/99, OSNAPiUS 2001 nr 4, poz. 121; z 16 sierpnia 2005 roku, I UK 378/04, OSNP 2006 nr 13-14, poz. 218 i z 25 czerwca 2008 roku, II UK 315/07, LEX nr 496396), co oznacza w zasadzie prymat dyrektyw wykładni językowej w odniesieniu do pozostałych metod wykładni, w tym wykładni systemowej i wykładni historycznej lub celowościowej. Wykładnia językowa art. 103 ust. 2a ustawy emerytalnej jednoznacznie wskazuje, iż przepis ten zawsze rodzi skutek zawieszający prawo do emerytury (polegający na wstrzymaniu wypłaty świadczenia) w sytuacji kontynuowania przez ubezpieczonego zatrudnienia bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury ustalonym w decyzji organu rentowego, bez względu na to czy decyzja ta została wydana niezwłocznie po zgłoszeniu wniosku o prawo do emerytury, czy też w wykonaniu orzeczenia organu odwoławczego (sądu). Mając powyższe na uwadze należy wskazać, iż bezspornym było, że odwołujący od dnia 18 lipca 2001 roku do 31 października 2012 roku i od 2 listopada 2012 roku do 31 stycznia 2015 roku pozostawał w stosunku pracy. Skoro zaś wniosek o emeryturę złożył w dniu 19 listopada 2012 roku, a prawo do emerytury nabył w dniu 1 stycznia 2013 roku, to niewątpliwie bezpośrednio przez nabyciem prawa do emerytury kontynuował zatrudnienie u tego samego pracodawcy. Nietrafne jest więc stwierdzenie Sądu I instancji, iż skoro doszło do rozwiązania stosunku pracy w odwołującym z dniem 31 października 2012 roku to jego świadczenie nie mogło ulec zawieszeniu. Odwołujący w czasie gdy składał wniosek o emeryturę pozostawał w zatrudnieniu i w związku z tym nie spełniał jednej z obiektywnych przesłanek do przyznania zgłoszonego przez niego żądania, wymienionej w art. 184 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Dlatego też nawet gdyby organ rentowy uznał, że legitymuje się on wymaganym okresem składkowym i nieskładkowym i tak nie mógłby przyznać wnioskodawcy emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Przyznanie odwołującemu prawa do tego świadczenia przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku wynikało nie tylko z odmiennej oceny okresu jego pracy w gospodarstwie rolnym rodziców ale też ze zmiany przepisów, albowiem od 1 stycznia 2013 roku ustawodawca zniósł wymóg rozwiązania stosunku pracy. W świetle poczynionych przez Sąd Okręgowy ustaleń nie znajdował więc zastosowania pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 lutego 2007 roku (I UK 229/06). W związku z powyższym Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok i orzekł jak w sentencji, stosownie do art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art.
SSA M. Piankowski SSA M. Gerszewska SSA J. Andrzejewski
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.