XXV C 959/12

Sygn. akt XXV C 959/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 02 lutego 2017 roku Sąd Okręgowy w Warszawie XXV Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Janina Dąbrowiecka Protokolant: sekretarz sądowy Aleksandra Mamrot po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2017r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa (...) S. A. z siedzibą w M. przeciwko Skarbowi Państwa-Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad o zobowiązanie, ustalenie, zapłatę I. Powództwo oddala; II. zasądza od (...) S. A. z siedzibą w M. na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 43.200 zł (czterdzieści trzy tysiące dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; III. nakazuje pobrać od (...) S. A. z siedzibą w M. na rzecz Skarbu Państwa – kasy Sądu Okręgowego w Warszawie kwotę 5.420,96 zł (pięć tysięcy czterysta dwadzieścia złotych i dziewięćdziesiąt sześć groszy) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych. Sygn. akt XXV C 959/12 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 04 lipca 2012 roku, ostatecznie zmodyfikowanym pismem z dnia 01 lipca 2013 roku, skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad powód (...) S.A. z siedzibą w M. w H. wniosła o: 1.na podstawie art. 64 k.c. o stwierdzenie obowiązku i zobowiązanie pozwanego Skarbu Państwa – Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do złożenia powodowi (...) S.A. z siedzibą w M. w H. oświadczenia woli, którego skutkiem będzie określenie terminu wykonania przez (...) S.A. przedmiotu Umowy z dnia 4 stycznia 2010 roku nr (...)na dzień 31 października 2012 roku, poprzez wydanie orzeczenia zastępującego oświadczenia woli obu stron o następującej treści: " Skarb Państwa – Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad oraz (...) S.A. zmieniają treść Umowy z dnia 4 stycznia 2010 roku nr (...)ustalając nowy Czas na Ukończenie w ten sposób, że Punkt 5 Umowy otrzymuje następujące brzmienie: 5. Wykonawca zobowiązuje się niniejszym wobec Zamawiającego do zakończenia przedmiotu Umowy w terminie do 31 października 2012 roku." 2.ewentualnie, na podstawie art. 189 k.p.c. o ustalenie, że (...) S.A. ma prawo wydłużenia terminu wykonania przedmiotu Umowy z dnia 4 stycznia 2010 roku nr (...)określonego w Punkcie 5 Umowy o 278 dni do dnia 31 października 2012 roku; ponadto wniesiono o: 3.zasądzenie od Skarbu Państwa – Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na rzecz (...) S.A. z siedzibą w M. w H. kwoty 96.125.925,41zł, wraz z odsetkami ustawowymi od kwot: - 19.799.906,12 zł od dnia wniesienia powództwa do dnia zapłaty, - 63.953.136,72 zł od dnia 31.12.2012r. do dnia zapłaty, - 12.372.882,57 zł od dnia 01.07.2013r. do dnia zapłaty Wchodzących w skład kwoty 96.125.925,41 zł na którą składa się należność główna w wysokości 89.530.195,06 zł oraz skapitalizowane na dzień wniesienia pozwu odsetki w wysokości ustawowej od: (c.a)kwoty 287.651,79 zł stanowiącej poniesione przez powoda koszty przyspieszenia Robót liczone od dnia 26 sierpnia 2011 roku do dnia wniesienia pozwu, tj. 4 lipca 2012 roku w wysokości 32.169,72 zł, (c.b)kwoty 11.017.913,93 zł stanowiącej koszty pośrednie poniesione przez powoda liczone od dnia 18 kwietnia 2012 roku do dnia wniesienia pozwu, tj. 4 lipca 2012 roku w wysokości 306.086,70 zł, (c.c)kwoty 2.079.507,28 zł, stanowiącej wynagrodzenie powoda za miesiąc luty i marzec 2012 roku należne na podstawie Kontraktu za okres przedłużonego Czasu na Ukończenie, liczone od dnia 15 czerwca 2012 roku do dnia wniesienia pozwu, tj. 4 lipca 2012 roku w wysokości 14.812,93 zł, (c.d)kwoty 10.946.363,85 złotych stanowiącej część poniesionych przez Powoda kosztów pośrednich w przedłużonym Czasie na Ukończenie, liczone od dnia 8 grudnia 2012 roku do dnia wniesienia tego pisma, tj. 31 grudnia 2012 roku w wysokości 93.568,92 złotych, (c.e)kwoty 65.696,76 zł stanowiącej dodatkową płatność na podstawie Kontraktu lub odszkodowanie za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązań pozwanego z tytułu nieprzekazania dostępu do Placu Budowy (Roszczenie nr 5), liczone od dnia 20 grudnia 2012 roku do dnia wniesienia tego pisma, tj. do dnia 31 grudnia 2012 roku w wysokości 280,79 zł; (c.f)kwoty 193.106,31 zł stanowiącej dodatkową płatność na podstawie Kontraktu lub odszkodowanie za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązań pozwanego z tytułu błędów w dokumentacji projektowej i zwłoki pozwanego w dostarczeniu projektu dla drogi (...) (Roszczenie nr 6), liczone od dnia 20 grudnia 2012 roku do dnia wniesienia tego pisma, tj. do dnia 31 grudnia 2012 roku w wysokości 825,33 zł; (c.g)kwoty 5.201.769,63 zł stanowiącej dodatkową płatność na podstawie Kontraktu lub odszkodowanie za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązań pozwanego z tytułu błędów w dokumentacji projektowej i nieprzewidywalnych warunków fizycznych napotkanych przy konstrukcji nasypów (Roszczenie nr 7), liczone od dnia 22 sierpnia 2012 roku do dnia wniesienia tego pisma, tj. do dnia 31 grudnia 2012 roku w wysokości 244.554,43 zł; (c.h)kwoty 1.686.225,45 zł stanowiącej dodatkową płatność na podstawie Kontraktu lub odszkodowanie za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązań pozwanego z tytułu błędów w dokumentacji projektowej konstrukcji nasypów i zwłoki pozwanego w przekazaniu prawidłowego projektu (Roszczenie nr (...)), liczone od dnia 20 grudnia 2012 roku do dnia wniesienia tego pisma, tj. do dnia 31 grudnia 2012 roku w wysokości 7.206,88 zł; (c.i)kwoty 1.468.221,14 zł stanowiącej dodatkową płatność na podstawie Kontraktu lub odszkodowanie za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązań pozwanego z tytułu błędów w dokumentacji projektowej podłoża trasy głównej i nieprzewidywalnych warunków fizycznych (Roszczenie nr 9), liczone: (iii.ix.i)dla kwoty 79.974,15 zł (Roszcznie nr (...) od dnia 7 grudnia 2010 roku do dnia wniesienia tego pisma, tj. do dnia 31 grudnia 2012 roku w wysokości 21.533,86 zł; (iii.ix.ii)dla kwoty 9.780,07 zł (Roszcznie nr (...)) od dnia 7 grudnia 2010 roku do dnia wniesienia tego pisma, tj. do dnia 31 grudnia 2012 roku w wysokości 2.633,38 zł; (iii.ix.iii)dla kwoty 168.328,30 zł (Roszcznie nr (...)) od dnia 6 stycznia 2011 roku do dnia wniesienia tego pisma, tj. do dnia 31 grudnia 2012 roku w wysokości 43.525,55 zł; (iii.ix.iv)dla kwoty 310.237,19 zł (Roszcznie nr (...)) od dnia 6 stycznia 2011 roku do dnia wniesienia tego pisma, tj. do dnia 31 grudnia 2012 roku w wysokości 80.219,69 zł; (iii.ix.v)dla kwoty 173.571,19 zł (Roszcznie nr (...)) od dnia 6 stycznia 2011 roku do dnia wniesienia tego pisma, tj. do dnia 31 grudnia 2012 roku w wysokości 44.881,23 zł; (iii.ix.vi)dla kwoty 313.894,02 zł (Roszcznie nr (...)) od dnia 24 marca 2011 roku do dnia wniesienia tego pisma, tj. do dnia 31 grudnia 2012 roku w wysokości 72.556,82 zł; (iii.ix.vii)dla kwoty 117.590,21 zł (Roszcznie nr (...)) od dnia 24 marca 2011 roku do dnia wniesienia tego pisma, tj. do dnia 31 grudnia 2012 roku w wysokości 27.181,06 zł; (iii.ix.viii)dla kwoty 58.707,97 zł (Roszcznie nr (...)) od dnia 31 marca 2011 roku do dnia wniesienia tego pisma, tj. do dnia 31 grudnia 2012 roku w wysokości 13.424,02 zł; (iii.ix.ix)dla kwoty 113.486,04 zł (Roszcznie nr (...)) od dnia 7 czerwca 2012 roku do dnia wniesienia tego pisma, tj. do dnia 31 grudnia 2012 roku w wysokości 8.407,29 zł; (iii.ix.x)dla kwoty 122.652 zł (Roszcznie nr (...)) od dnia 30 maja 2012 roku do dnia wniesienia tego pisma, tj. do dnia 31 grudnia 2012 roku w wysokości 9.435,80 zł; (c.j)kwoty 21.966,57 zł stanowiącej dodatkową płatność na podstawie Kontraktu lub odszkodowanie za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązań pozwanego z tytułu błędów w dokumentacji projektowej przepustu nr (...) i zwłoki pozwanego w przekazaniu prawidłowego projektu (Roszczenie nr (...)), liczone od dnia 26 sierpnia 2011 roku do dnia wniesienia tego pisma, tj. do dnia 31 grudnia 2012 roku w wysokości 3.864,91 zł; (c.k)kwoty 4.360.999,44 zł stanowiącej dodatkową płatność na podstawie Kontraktu lub odszkodowanie za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązań pozwanego z tytułu błędów w dokumentacji projektowej podłoża dróg dojazdowych i nieprzewidywalnych warunków fizycznych (Roszczenie nr (...)), liczone od dnia 20 grudnia 2012 roku do dnia wniesienia tego pisma, tj. do dnia 31 grudnia 2012 roku w wysokości 18.638,79 zł; (c.l)kwoty 30.087.971,98 zł stanowiącej odszkodowanie za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązań pozwanego przewidzianych w Kontrakcie oraz brak współdziałania pozwanego (Roszczenie nr (...)), liczone od dnia 17 grudnia 2011 roku do dnia wniesienia tego pisma, tj. do dnia 31 grudnia 2012 roku w wysokości 4.082.896,58 zł; (c.m)kwoty 158.497,80 zł stanowiącej dodatkową płatność na podstawie Kontraktu lub odszkodowanie za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązań pozwanego z tytułu błędów w dokumentacji projektowej posadowienia obiektu WA-80 oraz nieprzewidywalnych warunków fizycznych (Roszczenie nr (...)), liczone od dnia 20 kwietnia 2011 roku do dnia wniesienia tego pisma, tj. do dnia 31 grudnia 2012 roku w wysokości 35.112,69 zł; (c.n)kwoty 85.295,58 zł stanowiącej dodatkową płatność na podstawie Kontraktu lub odszkodowanie za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązań Pozwanego z tytułu błędów w dokumentacji projektowej posadowienia obiektu WA-81 oraz nieprzewidywalnych warunków fizycznych (Roszczenie nr (...)), liczone od dnia 17 maja 2011 roku do dnia wniesienia tego pisma, tj. do dnia 31 grudnia 2012 roku w wysokości 18.075,65 zł; (c.o)kwoty 2.960.462,40 zł stanowiącej dodatkową płatność na podstawie Kontraktu z tytułu nieprzewidywalnych warunków fizycznych i koniecznością przestoju prac (Roszczenie nr (...)), liczone od dnia 26 sierpnia 2011 roku do dnia wniesienia tego pisma, tj. do dnia 31 grudnia 2012 roku w wysokości 520.879,17 zł; (

1. u)kwoty 11.479.924,46 zł stanowiącej wynagrodzenie należne powodowi na podstawie Kontraktu, liczone dla kwoty 9.933.256,47 zł od dnia 17.11.2012r. do dnia wniesienia pisma z 01.07.2013r. w wysokości 803.096,98 zł,; dla kwoty 1.468,694,32 zł od dnia 17.01.2013r. do dnia 01.07.2013r. w wysokości 86.834,04 zł,; dla kwoty 77.973,67 zł od dnia 15.03.2013r. do dnia 01.07.2013r. w wysokości 3.027,09 zł – w łącznej wysokości 6.595.730,30 zł 4.zasądzenie od Skarbu Państwa – Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na rzecz (...) S.A. z siedzibą w M. w H. kwoty 798.956,18 euro stanowiącej odszkodowanie za niewykonanie zobowiązań pozwanego przewidzianych w Kontrakcie oraz brak współdziałania pozwanego (Roszczenie nr (...)), na którą to kwotę składa się należność główna w wysokości 703.493,13 euro oraz skapitalizowane na dzień wniesienia tego pisma odsetki w wysokości ustawowej, liczone od dnia 17 grudnia 2011 roku do dnia wniesienia tego pisma, tj. do dnia 31 grudnia 2012 roku w wysokości 95.463,05 euro; 5.ponadto wniesiono o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych, przy czym w odniesieniu do kosztów zastępstwa procesowego – w wysokości sześciokrotnej stawki minimalnej. W uzasadnieniu podniesiono, iż zgodnie z umową łącząca strony roboty budowlane miały być wykonane przez powoda w ciągu 24 miesięcy od daty rozpoczęcia robót tj. od 27.01.2012r. jednak już po podpisaniu umowy doszło do zdarzeń, które uniemożliwiały powodowi wykonanie prac w pierwotnie przewidzianym terminie, zaś odpowiedzialność kontraktowa za skutki tych zdarzeń ponosi pozwany. Podniesiono, iż pozwany jako zamawiający z opóźnieniem przekazał powodowi Plac Budowy i dokumentację umożliwiającą weryfikację dostępności terenu; na przekazanym Placu Budowy prowadzone były prace archeologiczne uniemożliwiające rozpoczęcie prac; od maja 2010 roku występowały nadzwyczaj intensywne opady, które skutkowały powodziami zarówno w roku 2010 jak i w 2011, a w rezultacie zmianą warunków hydrologicznych i hydrogeologicznych na Placu Budowy; w wyniku intensywnych opadów deszczu i podniesienia się poziomu zwierciadła wód gruntowych Wykonawca zmuszony był do wykonania dodatkowego wzmocnienia podłoża dróg dojazdowych. Wskazano, iż powód jako wykonawca zmuszony był do usunięcia nieprzewidzianej w Dokumentacji Projektowej a znajdującej się pod wodą konstrukcji stalowej kolidującej z budową obiektu MA-78; przekazany przez zamawiającego przedmiar robót dla obiektu MA-78 był obarczony błędami, przez co konieczna była modyfikacja jego założeń; ze względu na błędy projektowe konieczne było wykonywanie dodatkowych i zmienionych prac w związku z obiektem WA-81. Wskazano również, iż w związku z intensywnymi opadami deszczu na terenie objętym Placem Budowy i zmianą warunków gruntowo-wodnych konieczne było dodatkowe wzmocnienie nasypów; Inżynier i zamawiający bezpodstawnie wstrzymali Roboty i zażądali wykonania odkrywek tzw. geokrat; w styczniu i lutym 2012 roku temperatura powietrza spadała poniżej -20 stopni Celsjusza, co uniemożliwiło wykonanie prac betoniarskich na obiekcie mostowym MA-78. Powód wskazał, iż z uwagi na przedłużenie Czasu na Ukończenie, powód poniósł dodatkowe koszty, a w odniesieniu do części z tych kosztów, strony uzgodniły stosowne stawki wynagrodzenia. Powód wskazał, iż na kwotę roszczenia 83.753.042,84 zł oraz 798.956,18 euro składają się: kwota 31.472.405,75 zł wynikająca z przedłużenia Czasu na Ukończenie (" Roszczenie nr (...)") wraz z należnymi odsetkami, kwota 287.651,79 zł wynikająca z przyspieszenia robót na obiekcie mostowym MA-78 (" Roszczenie nr (...) ") wraz z naleznymi odsetkami, kwota 46.290.213,06 zł oraz 703.493.13 euro wynikająca z działań lub zaniechań Pozwanego oraz zdarzeń, za które ponosi on odpowiedzialność, które nie są związane z przedłużeniem Czasu na Ukończenie (" Roszczenia nr (...) ") wraz z należnymi odsetkami. Podniesiono, iż powód wielokrotnie domagał się od pozwanego uznania swoich roszczeń i przedłużenia Czasu na Ukończenie. Działania powoda okazały się jednak nieskuteczne, ponieważ Inżynier bezpodstawnie odrzucał roszczenia powoda, a pozwany, pomimo faktu, że na placu budowy wystąpiły okoliczności powodujące opóźnienie Robót, za które ponosi on odpowiedzialność, bezpodstawnie twierdził, że powód rzekomo przekroczył Czas na Ukończenie przedmiotu umowy i bezpodstawnie rozpoczął naliczanie kar umownych. Wskazywano, że wskutek wykonywania Robót w przedłużonym Czasie na Ukończenie powód poniósł dodatkowe koszty. Koszty te nie były zwracane przez pozwanego w ramach płatności za wykonane Roboty, a powód nie był również w stanie uwzględnić ich w kosztorysie przedstawionym w Ofercie. Powód wskazał, że działania oraz zaniechania pozwanego (lub inne okoliczności, za które ponosi on odpowiedzialność) spowodowały konieczność ponoszenia przez powoda dodatkowych kosztów. Powód domaga się od pozwanego dodatkowej płatności na podstawie Kontraktu, która będzie wliczona do Ceny Kontraktowej lub odszkodowania z tytułu niewykonania bądź nienależytego wykonania zobowiązań przez Pozwanego ( Roszczenia nr (...)- Roszczenia (...) ). Powód dochodził zapłaty wynagrodzenia na podstawie art. 14.1 Warunków Kontraktu w zw. z art. 12.3 Warunków Kontraktu w zw. z art. 354 § 1 k.c., ustalonego przez strony dla pozycji kosztorysu ofertowego, w których jednostką obmiaru jest czas (np. miesiąc) za okres przedłużenia Czasu na Ukończenie, za który odpowiada pozwany, czyli za okres 8,38 miesięcy (278 dni). W pozwie z dnia 4 lipca 2012 roku powód wniósł o zasądzenie należnego wynagrodzenia za okres od 28 stycznia 2012 roku (pierwszego dnia przedłużenia Czasu na Ukończenie) do dnia 22 września 2012 roku (ostatniego dnia przedłużenia Czasu na Ukończenie, wynikającego ze zdarzeń, za które odpowiada pozwany i które miały miejsce do dnia 20 lutego 2012 roku). W ramach rozszerzenia powództwa powód dochodzi dodatkowo wynagrodzenia, za okres od 23 września 2012 roku do dnia 8 października, czyli za okres części dodatkowego okresu przedłużenia Czasu na Ukończenie (wynikającego z dalszych zdarzeń, za które odpowiada Pozwany) do dnia wydania Świadectwa Przejęcia Robót Powód dochodził również innych kosztów pośrednich poniesionych przez powoda w wyniku przedłużenia Czasu na Ukończenie, dla których strony nie przewidziały odpowiednich pozycji kosztorysu ofertowego (nie ustaliły odpowiednich stawek kontraktowych). W pozwie z dnia 4 lipca 2012 roku powód wniósł o zasądzenia zwrotu kosztów poniesionych przez powoda co do zasady do 25 marca 2012 roku. W ramach rozszerzenia powództwa powód dochodził zapłaty pozostałych kosztów pośrednich, poniesionych w wyniku przedłużenia Czasu na Ukończenie w okresie od kwietnia 2012 roku do dnia 8 października 2012 roku. Ponadto, powód dochodził zwrotu innych kosztów, nie związanych z przedłużeniem Czasu na Ukończenie, wynikających ze zdarzeń, za które odpowiedzialność ponosi zdaniem powoda ponosi pozwany (pozew k. 2-194, tom 1, modyfikacja powództwa k. 8886-9133 tom 45-46, rozszerzenie powództwa pismo z 01.07.2013r. k. 20188-20379 , tom 102). W odpowiedzi na pozew Skarb Państwa – Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda kosztów postępowania według norm przepisanych, jednakże w zakresie kosztów zastępstwa prawnego zasądzenie ich według norm przepisanych na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa w wysokości takiej samej jak wnioskowała strona powodowa. Wniesiono również o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania zabezpieczającego. Strona pozwana twierdziła, iż nieuzasadnione jest dochodzenie roszczeń o ukształtowanie, a ewentualnie o ustalenie zmiany Czasu na Ukończenie bowiem łącząca strony Umowa została już wykonana, a potwierdzeniem jej wykonania stanowi wystawienie przez Inżyniera Kontraktu Świadectwa Przejścia Robót, wskazujące że roboty zostały zasadniczo wykonane w dniu 22.10.2012r. Ponadto pozwany wskazywał, że wszystkie roboty będące przedmiotem umowy łączącej strony zostały rozliczone, a powód otrzymał za ich wykonanie wynagrodzenie oraz, że powód nie udowodnił, że należy mu się jakiekolwiek dodatkowe wynagrodzenie czy odszkodowanie, oraz, że podczas realizacji robót wykonał jakieś dodatkowe roboty za które należy mu się zapłata. Podniesiono również, iż pozwany w trakcie realizacji Kontraktu wyraził zgodę wyłącznie co do przedłużenia Czasu na Ukończenie w wymiarze do dnia 26 marca 2012 roku (z tytułu opadów deszczu w 2010 i 2011 roku – 45 dni, z tytułu wydłużenia realizacji obiektu MA-78 – 60 dni, z tytułu wydłużenia realizacji obiektu WA-81 – 117 dni) i w tym zakresie przesłał pow2odowi projekt Aneksu do umowy przedłużający Czas na Ukończenie do 26.03.2012r. i dodatkową płatność, jednakże powód jako Wykonawca odmówił podpisania Aneksu do umowy wskazując, że częściowe uznanie roszczeń jest niewystarczające w świetle okoliczności faktycznych. W konsekwencji czego pozwany uznał, iż powód jest w zwłoce począwszy od 27.03.2012r. i od tej daty był uprawniony do naliczania kar umownych za przekroczenie Czasu na Ukończenie Robót. W ocenie strony pozwanej głównym powodem narastających opóźnień w realizacji Kontraktu był brak mobilizacji po stronie powodowej, zatrudnione firmy podwykonawcze swoim potencjałem sprzętowym i kadrowym nie gwarantowały właściwej realizacji robót, co powiększało jeszcze opóźnienia. Podnoszono, ze na koniec 2010 roku przy upływie 46% czasu zaawansowanie robót drogowych wynosiło zaledwie 3%, zaś na koniec 1011 roku zaawansowanie tych robót było na poziomie 17,3% przy upływie 75% czasu. Podnoszono, iż dostęp do placu budowy był utrudniony z uwagi na brak dróg technologicznych i brak przebudowy przepustów na ciekach wodnych. Pozwany stał na stanowisku, iż spór wynika z faktu, że powód nie przyznaje się do żadnego opóźnienia Robót i tym samym próbuje udowodnić, że pozwany nie miał podstaw do zaliczania kar umownych wobec powoda (odpowiedź na pozew k. 15893-16012, tom 80-81, pismo procesowe z dnia 30.03.2015r. k. 23024-23053 tom 112). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 22 grudnia 2008 roku pozwany wszczął postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego w trybie przetargu ograniczonego na podstawie PZP. Przedmiotem zamówienia była " budowa autostrady (...) na odcinku od węzła W. do węzła K. w km 499+800 – 512+800". Obejmowała ona między innymi budowę odcinka autostrady o długości 13 km, budowę bezkolizyjnego węzła autostradowego (...), przebudowę 5 istniejących dróg poprzecznych, budowę dróg dojazdowych, budowę mostu autostradowego oraz 11 wiaduktów, 77 przepustów, kanalizacji deszczowej, urządzeń oczyszczających, urządzeń związanych z ochroną środowiska oraz przebudowę sieci wodociągowej, kanalizacji sanitarnej, sieci drenarskiej, sieci gazowej, linii energetycznych i teletechnicznych. W trakcie postępowania w sprawie udzielenia zamówienia publicznego pozwany przedstawiał wyjaśnienia treści SIWZ. W wyniku udzielenia odpowiedzi na 255 pytań, w dniach 18 września 2009 roku, 1 października 2009 roku, 12 października 2009 roku, 16 października 2009 roku, 20 października 2009 roku oraz 23 października 2009 roku Pozwany zmienił treść SIWZ (wyjaśnienia Zamawiającego dotyczące treści SIWZ z dnia 18 września 2009 roku, 1 października 2009 roku, 12 października 2009 roku, 16 października 2009 roku, 20 października 2009 roku oraz 23 października 2009 roku k. 292-343 tom II, Specyfikacja Itotnych Warunków Zamówienia k. 16109-16147, tom 81). W dniu 27 października 2009 roku powód złożył Ofertę (Oferta powoda wraz z załącznikiem k. 344-484 tom II-III) W dniu 27 listopada 2009 roku pozwany dokonał wyboru oferty powoda. Powód otrzymał List Akceptacyjny powiadamiający o wyborze Oferty przez Zamawiającego. (List Akceptacyjny k. 485486 tom III). Dnia 4 stycznia 2010 roku pomiędzy powodem a pozwanym została zawarta umowa nr (...) na budowę autostrady (...) na odcinku od węzła W. do węzła K.. Zgodnie z art. 2 Umowy na Kontrakt składają się:
2. a)Umowa
3. b)Szczególne Warunki Kontraktu,
4. c)" Warunki kontraktu na budowę dla robót budowlanych i inżynieryjnych projektowanych przez zamawiającego" ((...), wydanie angielsko-polskie 2000, tłumaczenie pierwszego wydania FIDIC 1999),
5. d)Instrukcja dla Wykonawców – Tom I SIWZ,
6. e)Specyfikacje Techniczne,
7. f)Dokumentacja Projektowa,
8. g)Oferta,
9. h)Wniosek Wykonawcy o dopuszczenie do udziału w postępowaniu z dnia 9 października 2009 roku wraz z formularzem "potencjał kadrowy" i załącznikiem do formularza. ( Umowa z dnia 4 stycznia 2010 roku k. 489-522, tom III) Specyfikacje techniczne wykonania i odbioru robót budowlanych, na okoliczność ich treści k.560-577, tom III, Dokumentacja Projektowa k. 578-729, tom III i IV, Warunki Kontraktu na budowę k. 16015- 16085 tom 81, szczególne warunki Kontraktu k. 16085-16104, tom 81) Warunki Kontraktu FIDIC) określały zasady realizacji przedmiotu Kontraktu, m.in.:
10. a)Subklauzula 12.1, wedle której wykonawca będzie prowadził rejestr obmiarów w Księdze Obmiarów, będących podstawą wystąpienia o przejściowe świadectwa płatności zgodnie z Subklauzulą 14.3 [ Występowanie o Przejściowe Świadectwa Płatności];
11. b)Subklauzula 12.3 dotycząca wyceny tj. dla ustalenia nowej stawki lub ceny, gdy brak jest podstaw w Kontrakcie, dla materiałów, sprzętu i transportu;
12. c)Subklauzula 13.8 dotycząca korekty wynikającej ze zmian kosztu (cen) nie będzie miała zastosowania. Zawarty przez strony Kontrakt, jest kontraktem kosztorysowym, gdzie za poszczególne rodzaje robót określone są stawki jednostkowe, a zapłata następuje za rzeczywiście wykonany zakres robót, po dokonanym obmiarze. Podstawą określenia wynagrodzenia wykonawcy jest kosztorys ofertowy. Zawarte są w nim wszystkie elementy składające się na wynagrodzenie Wykonawcy. W kosztorysie ofertowym ujęte są ceny jednostkowe, jak i pozycje ryczałtowe np. koszty zaplecza. W pozycjach rozliczeniowych, dla których jednostką rozliczeniową jest jednostka obmiarowa (ilość faktycznie wykonana i zatwierdzona przez Inżyniera) ich wartość otrzymywana jest poprzez pomnożenie stałej określonej przez wykonawcę w kosztorysie ofertowym ceny jednostkowej (przez którą należy rozumieć sumę kosztów bezpośredniej robocizny, materiałów i pracy sprzętu oraz kosztów pośrednich i zysku wyliczoną na jednostkę przedmiarową robót podstawowych) przez obmierzoną i zaakceptowaną przez Inżyniera ilość. Wobec tego, wysokość wynagrodzenia jest uzależniona od obmiaru wykonanych rzeczywiście Robót. Podstawowe ryzyko obmiaru ponoszone jest przez Zamawiającego, ponieważ wynagrodzenie określone w Umowie ma charakter kosztorysowy i zostało ustalone na podstawie zestawienia planowanych prac i przewidywanych kosztów tj. kosztorysu. Konsultant (Inżynier Kontraktu), konsorcjum firm: (...) Sp. z o.o. w W. ( Lider), (...) Sp. z o.o. w W. oraz (...) S.A. został wyłoniony w drodze odrębnego przetargu. Zgodnie z Subklauzulą 3.1 akapit 3 ( Obowiązki i uprawnienia Inżyniera), Inżynier Koordynator mógł korzystać z upoważnień przynależnych Inżynierowi, takich jak one są wyszczególnione w Kontrakcie lub w sposób oczywisty z Kontraktu wywnioskowane. Inżynier Koordynator mógł dokonać delegacji części swoich uprawnień na Inżyniera Rezydenta. W niektórych przypadkach Inżynier zobowiązany był uzyskać uzgodnienie Zamawiającego przed podjęciem działań wynikających z następujących warunków: a. Subklauzula 3.2 – Delegowanie przez Inżyniera b. Subklauzula 4.4 – Podwykonawcy c. Subkluzula 6.8 – Kierownictwo Wykonawcy d. Subklauzula 8.4 – Przedłużenie Czasu na Ukończenie e. Subklauzula 8.8 – Zawieszenie pracy f. Subklazula 11.9 – Świadectwo Wykonania g. Subklauzula 12.3 – Wycena h. Subklauzula 13.3 – Procedura Zmian i. Subklauzula 13.1 – Prawo do zmieniania j. Subklauzula 13.7 – Korekty wynikające ze zmiany stanu prawnego k. Subklauzula 17.4 – Skutki zagrożeń stanowiących ryzyko Zamawiającego l. Subklauzula 20.1 – Roszczenia Wykonawcy Ponadto zgodnie z Subklauzulą 3.2 Kontraktu, jeżeli Wykonawca kwestionuje jakiekolwiek określenie lub polecenie asystenta, to wykonawca może zwrócić się z ta sprawa do inżyniera, który bezzwłocznie potwierdzi, unieważni lub zmieni to określenie lub polecenie. W Specyfikacji Technicznej (...) Wymagania Ogólne, w pkt 9. Podstawa płatności określono, iż Ceny jednostkowe lub kwoty ryczałtowe Robót będą obejmować m.in. koszty pośrednie, zysk kalkulacyjny i ryzyko, a także podatki obliczone zgodnie z obowiązującymi przepisami. Zaznaczyć należy, że: „ W skład kosztów pośrednich wchodzą: (…) zysk kalkulacyjny zawierający ewentualne ryzyko Wykonawcy z tytułu innych wydatków mogących wystąpić w czasie realizacji Robót i w okresie gwarancyjnym”. (Specyfikacja Techniczna DM.00.00.00 Wymagania Ogólne k. 16144 tom 81) Roszczenie o przedłużenie Czasu na Ukończenie z uwagi na niedostępność Placu Budowy Na podstawie art. 5 Aktu Umowy powód zobowiązał się do wykonania Robót w ciągu 24 miesięcy od daty Rozpoczęcia Robót (pkt 5 umowy k. 489v tom III). Przed podpisaniem Kontraktu powód przekazał pozwanemu gwarancję bankową stanowiącą Zabezpieczenie Wykonania Kontraktu zgodnie z art. 4.2 Warunków Kontraktu. Pozwany w wyjaśnieniu nr(...) z dnia 19.09.2009r. wyjaśnił że " dysponuje prawomocnym pozwoleniem na budowę" (wyjaśnienie nr (...), Pismo pozwanego nr GDDKiA (...)z dnia 18 września 2009 roku k. 293v, tom II). W piśmie z dnia 23 października 2009 roku pozwany wyjaśnił, że " wszystkie nieruchomości przeznaczone pod inwestycję stanowią własność Skarbu Państwa. Nieruchomości zabudowane pozostają w użytkowaniu dotychczasowych właścicieli do dnia 31.03.2010 r." (wyjaśnienie nr 255, pismo pozwanego nr GDDKiA (...)z dnia 23 października 2009 roku k. 342v tom 2). Dnia 21 stycznia 2010 roku pozwany przekazał protokolarnie powodowi Plac Budowy i skierował do powoda Polecenie Rozpoczęcia Robót. Pozwany wyznaczył termin Rozpoczęcia Robót na dzień 27 stycznia 2010 roku (Protokół Przekazania Placu Budowy spisany dnia 21 stycznia 2010 roku k. 5406-5408 tom 28, pismo nr GDDKiA (...) k. 5414 tom 28). Pozwany w Protokole Przekazania Placu Budowy potwierdził, że przekazał powodowi dokumentację upoważniającą do wejścia na grunt (kopię decyzji Wojewody (...) nr (...)z dnia 17.07.2009 o pozwoleniu na budowę Autostrady (...), w przedmiotowym zakresie, 2 kopie zgłoszenia robót budowlanych związanych z przebudową urządzeń towarzyszących z dnia 16.12.2009r. (k. 5407 tom 28 zeznania świadków P. B. k. 21297 tom. 107, zeznania świadka A. P. k. 21360 tom 107). Powód w pkt 2 Protokołu Przekazania Placu Budowy zastrzegł, że dostępność terenu zostanie sprawdzona po przekazaniu Placu Budowy. Powód rozpoczął proces weryfikacji dostępności terenu i sprawdzania kompletności otrzymanej od pozwanego dokumentacji. Część dokumentacji była jednak nieczytelna, co uniemożliwiało jej weryfikację. Pozwany przekazał powodowi nową wersję dokumentacji dnia 11 lutego 2010 roku (pismo GDDKiA (...)z dnia 11 lutego 2010 roku k. 5415 tom 28). W trakcie weryfikacji dostępności terenu i sprawdzania otrzymanej od pozwanego dokumentacji prawnej powód stwierdził, że brakuje dokumentacji (zgłoszeń oraz pozwoleń na budowę, a także porozumień z właścicielami nieruchomości) uprawniającej do przeprowadzenia robót związanych z przebudową urządzeń towarzyszących, w tym infrastruktury technicznej. Przebudowa urządzeń towarzyszących obejmowała m.in. przebudowę linii niskiego, średniego i wysokiego napięcia oraz linii teletechnicznych przecinających pas autostrady. Do dokonania tych prac powód musiał otrzymać od pozwanego dostęp do działek znajdujących się poza Liniami ULD. Dnia 24 lutego 2010 roku powód poinformował pozwanego, że nie otrzymał od pozwanego prawa dostępu do wszystkich części Placu Budowy, w szczególności powód nie otrzymał dokumentów upoważniających do wstępu na działki konieczne do wykonania przebudowy infrastruktury technicznej. Powód zgłosił pozwanemu roszczenie o przedłużenie Czasu na Ukończenie oraz roszczenie o dodatkowe płatności (pismo powoda nr (...) z dnia 24 lutego 2010, k. 5416 tom 28) Pozwany w piśmie z dnia 22 marca 2010 roku przyznał, że "nie posiada kompletu dokumentów formalno-prawnych dla działek poza liniami ULD, związanych z przebudową infrastruktury technicznej" oraz przedstawił harmonogram uzyskiwania przez zamawiającego niezbędnych zezwoleń administracyjnych. Odnośnie zaś działek, na których miały być prowadzone roboty związane z konserwacją rowów melioracyjnych wskazano, iż leży to w gestii wykonawcy. Jednocześnie, pozwany stwierdził, że jest w posiadaniu porozumień z właścicielami nieruchomości, na których prowadzone będą prace związane z demontażem istniejącej infrastruktury technicznej i zadeklarował, że przekaże wszystkie porozumienia powodowi (pismo pozwanego nr GDDKiAO/(...) z dnia 22 marca 2010 roku k. 5417v-5418 tom 28). Powód podtrzymał swoje roszczenia z tytułu nieprzekazania Placu Budowy i zgłosił pozwanemu dalsze roszczenia przejściowe w dniu 23 marca 2010 roku oraz 30 marca 2010 roku. Dnia 9 kwietnia 2010 roku powód przedstawił uszczegółowiony harmonogram przebudowy infrastruktury technicznej, ze wskazaniem dla których robót brakuje dokumentacji. Powód zgłaszał kolejne roszczenia przejściowe w pismach z dnia 23 kwietnia 2010 roku, 21 maja 2010 roku, 22 czerwca 2010 roku, 23 lipca 2010 roku oraz 23 sierpnia 2010 roku (pisma powoda z dnia 30 marca 2010, 9 kwietnia 2010, 23 marca 2010, 21 maja 2010, 23 czerwca 2010, 23 lipca 2010, z dnia 23 sierpnia 2010 roku k. 5434-5445 tom 28). Dostępność działek związanych z przebudową infrastruktury poza Placem Budowy dotyczyła sieci energetycznych i miała charakter tymczasowy z uwagi na krótki okres trwania prac. Specyfikacja Techniczna (...)w pkt. 1.5.10 określa obowiązki Wykonawcy z tym względzie, z wypłatą odszkodowania za czasowe zajęcie terenu i niemożność użytkowania włącznie. Pomimo braku pełnej dokumentacji dotyczącej działek lezących poza liniami ILD powód jak i jego podwykonawcy nie byli w pełnej gotowości do rozpoczęcia robót. Brak przebudowy infrastruktury technicznej nie wpływał na możliwość rozpoczęcia innych Robót. W celu rozwiania wszelkich wątpliwości powoda co do możliwości prowadzenia Robót pozwany w dniu 20.04.2010 r. przekazał przygotowane przez Projektanta pn.:„Wytyczne wykonywania prac pod liniami NN, WN, SN Od dnia 23 czerwca 2010 roku pozwany rozpoczął przekazywanie powodowi brakująca dokumentację, w tym pozwoleń na budowę, umożliwiającej rozpoczęcie przebudowy infrastruktury technicznej (pismo pozwanego nr GDDKiA (...) z dnia 23 czerwca 2010 roku, 5452-5463 tom 28, pismo Inżyniera nr (...) z dnia 23 lipca 2010 roku k. 5464). Ostateczne powiadomienie o dostępności wszystkich działek znajdujących się poza Liniami ULD, uzyskaniu wszystkich pozwoleń na budowę oraz porozumień, powód otrzymał dnia 30 lipca 2010 roku oraz dnia 4 sierpnia 2010 roku (pismo Inżyniera nr (...)z dnia 30 lipca 2010 roku k. 5465, pismo Inżyniera nr (...)/W-K/AW/MK/495/10 z dnia 4 sierpnia 2010 roku k. 5472 tom 28). Dnia 6 października 2010 roku Inżynier odrzucił roszczenie powoda o przedłużenie Czasu Ukończenia oraz o dodatkowe płatności z tytułu braku dostępu do działek leżących poza Liniami ULD (pismo Inżyniera nr (...)z dnia 6 października 2010 roku k. 5514-5520 tom 28). Dnia 21 listopada 2011 roku powód zgłosił na podstawie artykułu 20.4 Warunków Kontraktu roszczenia o przedłużenie Czasu na Ukończenie do Komisji Rozjemczej w celu uzyskania decyzji (wniosek powoda do komisji rozjemczej z dnia 21 listopada 2011 roku k. 5482-5513 tom 28). W dniu 02 grudnia 2011 rok Komisja Rozjemcza wydała opinię w której odniosła się do okoliczności wpływających na kluczowe z punktu widzenia pierwotnie planowanego terminu ukończenia Robót Odcinków Robót tj. mostu MA-78 na rz. D., wiaduktu WA-81, sekcji II w km 504+645 – 508+900. Sekcja II stała się kluczowym Odcinkiem Kontraktu z uwagi na występowanie przeważającego zakresu robót ziemnych tj. wysokich nasypów. Mając to na względzie Rozjemca na w/w wniosek powoda odniósł się do kwestii wpływu niedostępności działek poza ULD na postęp Robót na sekcji II i uznał, że „fakt ten nie wpływa na Czas na Ukończenie”. W obrębie sekcji II występuje przeważająca cześć kolizji energetycznych, zwłaszcza w zakresie wysokich napięć. W tym zakresie pozwany nie zgłosił i nie zgłasza uwag do opinii Rozjemcy. Kwestia dostępności działek poza ULD była zgodna ze stanowiskiem Komisji Rozjemczej (Opinia Komisji Rozjemczej na mocy klauzuli 20.2 z dnia 2 grudnia 2011 roku k. 5521-5527 tom. 28). Roszczenie o przedłużenie Czasu na Ukończenie z uwagi na zajęcie Placu Budowy w związku z pracami archeologicznymi Dnia 10 marca 2010 roku pozwany zakomunikował powodowi konieczność udostępnienia terenów znajdujących się na liniach rozgraniczających pas autostrady dla celów ratowniczych badań archeologicznych (pismo pozwanego z dnia 10 marca 2010, pismo pozwanego nr z dnia 19 marca 2010 k.5528 -5529 tom 28). Prace archeologiczne miały stanowić kontynuację badań ratowniczych prowadzonych na trasie autostrady (...) odcinek węzeł S.-T. realizowanych przez Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Muzeum Archeologiczne w K. i Uniwersytet Jagielloński, (...)Zespół do Badań Autostrad na podstawie umowy nr (...) zwartej z Pozwanym w dniu 16 listopada 2004 roku. Termin ukończenia robót archeologicznych został zaplanowany na dzień 30 czerwca 2010 roku. Badanie na poszczególnych stanowiskach rozpoczynały się i kończyły w różnym czasie. Badania na stanowiskach 69, 79 i 184 zostały zakończone przed datą rozpoczęcia Kontraktu (pismo pozwanego z dnia 19.03.2010r. k. 5529-5531). Terminy zakończenia prac jak również informację o każdorazowym poinformowaniu o tym fakcie przesyłaną przez Zespół do Badań Autostrad do powoda pokazuje notatka z dnia 8 lipca 2010 r. (ostatnia kolumna), potwierdzona przez Kierownika Budowy. Zakończenie prac i przejęcie przez powoda terenu stanowiska nr 66 zawarto w Protokole przekazania terenu objętego ratowniczymi badaniami archeologicznymi z dnia 22.07.2010 r., potwierdzonym przez Kierownika Budowy. Stanowiska nr 67 i 77 nie kolidowały z pracami na ciągu głównym autostrady, gdyż były zlokalizowane odpowiednio: na terenie zieleni w rejonie obiektu WD-75 i na trasie łącznicy L04 węzła K.. (notatka służbowa z 08.07.2010r. k. 16397 tom 82) Dnia 24 marca 2010 roku powód zgłosił Inżynierowi roszczenie o przedłużenie Czasu Ukończenia z uwagi na konieczność udostępnienia terenów linii rozgraniczających pas autostrady dla celów badań archeologicznych. Dalsze roszczenia przejściowe z tego tytułu powód zgłaszał w pismach z dnia 23 kwietnia 2010 roku, dnia 21 maja 2010 roku, dnia 22 czerwca 2010 roku, dnia 23 lipca 2010 roku oraz z dnia 23 sierpnia 2010 roku. (pismo powoda k. 5537- 5543 tom 28) W piśmie z dnia 6 lipca 2010 roku pozwany poinformował powoda, że ostateczny termin na ukończenie wszystkich prac i badań archeologicznych został przesunięty do dnia 30 lipca 2010 (pismo pozwanego z dnia 6 lipca 2010 roku k. 5544-5547, tom 28). W dniu 2 sierpnia 2010 roku nastąpiło całkowite zakończenie robót archeologicznych i przekazanie powodowi wszystkich terenów znajdujących się na liniach rozgraniczających pas autostrady (protokół przekazania terenu objętego ratowniczymi badaniami archeologicznymi z dnia 2 sierpnia 2010 roku k. 5548 tom 28). Po przekazaniu przez archeologów ostatniego stanowiska badań archeologicznych, powód przez okres 2 miesięcy nie podjął na tym terenie żadnych robót drogowych, w tym prac zabezpieczających. Dnia 6 października 2010 roku Inżynier odrzucił roszczenie powoda o przedłużenie Czasu na Ukończenie oraz o dodatkowe płatności z tytułu braku dostępu do działek z uwagi na prace archeologiczne (pismo Inżyniera z dnia 6 października 2010 roku 5514-5520, tom 28) Dnia 21 listopada 2010 roku powód skierował roszczenie o przedłużenie Czasu na Ukończenie do Komisji Rozjemczej w celu uzyskania decyzji na podstawie art. 20.4 Warunków Kontraktu. Komisja Rozjemcza w opinii z dnia 2.12.2011r. orzekła, że czasowa niedostępność części Placu Budowy objętego badaniami archeologicznymi nie wpłynęła na Czas na Ukończenie z uwagi na punktowe ograniczenie frontów robót. Komisja odniosła się do okoliczności wpływających na kluczowe z punktu widzenia pierwotnie planowanego terminu ukończenia Robót Odcinków Robót tj. mostu MA-78 na rz. D., wiaduktu WA-81, sekcji II w km 504+645 – 508+900. Sekcja II stała się kluczowym Odcinkiem Kontraktu z uwagi na występowanie przeważającego zakresu robót ziemnych tj. wysokich nasypów. Mając to na względzie Rozjemca na w/w wniosek powoda odniósł się do kwestii wpływu czasowej niedostępności działek zajętych przez badania archeologiczne na postęp Robót na sekcji II i uznał, że „Prace archeologiczne na sekcji II obejmowały odcinek długości 80 m i nie stanowiły powodu do przedłużenia Czasu na Ukończenie. Ponadto zaawansowanie i prowadzenie robót drogowych przez Wykonawcę pokazało, że odcinek prac archeologicznych w żaden sposób nie wpłynął na Czas na Ukończenie ” (k. 5523 tom 28). Roszczenie o przedłużenie Czasu na Ukończenie wynikające z nadzwyczaj intensywnych opadów atmosferycznych oraz powodzi, skutkujących zmianą warunków hydrologicznych i hydrogeologicznych na Placu Budowy Od początku maja 2010 roku na obszarze, na którym znajduje się Teren Budowy występowały ciągłe deszcze. Średnia miesięczna suma opadów dla tego obszaru (z okresu 2000-2009) wynosi 78,1-78,5 mm. W dniach 15 i 16 maja 2010 roku wartość opadów dla T. wyniosła odpowiednio 19,9 oraz 81 mm. Tym samym w przeciągu dwóch dni na obszarze, na którym znajduje się Teren Budowy wystąpił opad atmosferyczny w ilości przekraczającej średni opad miesięczny (kopia zestawienia sumy dobowej opadów wg doby opadowej dla T. za okres maj – wrzesień 2010 roku – sporządzona przez Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej – Oddział w Krakowie – k. 5549-5552 tom 28). Wysokie opady spowodowały występowanie w dniu 16 maja 2010 roku na Terenie Budowy zastoin wody, po czym Wykonawca wstrzymać wszystkie Roboty. W dniu 25 maja 2010 roku wykonawca powiadomił Inżyniera o wystąpieniu powodzi. Wykonawca wskazał, że powódź, ze względu na jej skalę uniemożliwia wykonanie jakichkolwiek robót na kontrakcie. Wykonawca wskazując powyższe nadmienił, że w dniach 15 - 18 maja 2010 roku suma opadów wynosiła łącznie 178.2 milimetra. Wartość ta przekraczała dwukrotność średniej sumy opadów za cały miesiąc maj. Wykonawca zastrzegł, że ze względu na ciągły charakter przywołanych okoliczności nie jest w stanie w tym piśmie określić dokładnego wpływu wystąpienia siły wyższej na Czas na Ukończenie oraz kosztów nią wywołanych (pismo wykonawcy do Inżyniera Kontraktu z dnia 25 maja 2010 roku,– k. 5574 tom 28). W odpowiedzi na powiadomienie wykonawcy, Inżynier potwierdził fakt częściowego zalania placu budowy. wskazując, że Wykonawca powinien wskazać listę robót, których wykonanie było niemożliwe (kopia pisma Inżyniera do wykonawcy z dnia 10 czerwca 2010 roku - k. 5579 tom 28). W dniu 8 czerwca 2010 roku odbyło się spotkanie wykonawcy oraz przedstawicieli (...) Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w K. ( (...)). Przedstawiciele (...) zwrócili się do Wykonawcy o wykonanie dodatkowych zabezpieczeń prawego wału rzeki D.. O powyższym (...) poinformował Zamawiającego pismem z dnia 11 czerwca 2010 roku. Pismem z dnia 25 czerwca 2010 roku do Inżyniera Zamawiający uznał wniosek (...) za zasadny, zastrzegając, że dodatkowe zabezpieczenie jako roboty tymczasowe nie podlega dodatkowej płatności. Powyższa korespondencja została przekazana wykonawcy przez Inżyniera pismem z dnia 9 lipca 2010 roku (pismo Inżyniera do wykonawcy z dnia 9 lipca 2010 roku, k. 5588-5591 tom 28). W dniu 18 czerwca 2010 roku wykonawca skierował do Inżyniera pismo, w którym powiadomił o konieczności zmiany terminu realizacji Wymaganej Minimalnej Ilości Wykonania Kontraktu. Jednocześnie wykonawca powiadomił Inżyniera, że w stosunku do pisma z dnia 25 maja 2010 roku utrzymuje się sytuacja, w której intensywne opady oraz powódź uniemożliwiają wykonywanie jakichkolwiek robót. Wykonawca wyjaśnił, że na chwilę składania pisma nie jest możliwe ostateczne oszacowanie wpływu intensywnych opadów deszczu na prowadzenie robót (pismo z dnia 18 czerwca 2010 roku,– k. 5592-5595 tom 28). W powyższym piśmie wykonawca przekazał Inżynierowi listę strat związanych z wystąpieniem intensywnych opadów deszczu oraz powodzi. Wykonawca wymienił dodatkowe roboty, które należało wykonać na obiekcie MA-78, oraz wskazał, iż zniszczeniu w wyniku powodzi uległ sprzęt. Wykonawca wskazał, między innymi na: (
13. a)konieczność odbudowy zamulonych rowów odwadniających, (
14. b)odmulenie placu budowy, (
15. c)odtworzenie brzegu (...) przy podporach "I" oraz "H", (
16. d)czyszczenie zamulonych koszy zbrojeniowych. Wykonawca powiadomił Inżyniera, że na skutek intensywnych deszczy niemożliwe było: (
17. i)rozpoczęcie robót na pozostałych (poza MA-78) obiektach mostowych, (
18. ii)rozpoczęcie robót związanych z usunięciem humusu oraz dalszych robót ziemnych; (iii) kontynuowanie robót związanych z przebudową sieci wodociągowej i kanalizacji sanitarnej. Wykonawca zastrzegł, że do momentu, w którym poziom wody nie opadnie, nie jest możliwe oszacowanie całkowitej wielkości strat. Wykonawca zwrócił uwagę na okoliczność, że wysoki stan wód gruntowych – wywołany intensywnymi opadami deszczu powoduje, że dalsze prowadzenie robót ziemnych wiąże się z koniecznością stosowania dodatkowego odwodnienia wykopu – co wydłuża czas potrzebny na realizację tych robót oraz podnosi koszty (w związku z kosztami pracy pomp, dodatkowej ilości kruszywa oraz obsypu warstwy drenującej oraz stosowania wykopów szerokoprzestrzennych). W piśmie z dnia 21 czerwca 2010 roku Inżynier potwierdził fakt zniszczeń spowodowanych powodzią, wskazanych w piśmie wykonawcy z dnia 18 czerwca 2010 roku. Jednakże Inżynier stwierdził, że " nie może rozpatrzyć przedmiotowego powiadomienia". Inżynier zażądał od wykonawcy określenia zakresu robót drogowych, jakie miał zamiar wykonywać " gdyby powodzi nie było" oraz wskazania firmy, która miałaby je realizować. Inżynier ocenił, że na dzień wystosowania pisma, brak jest mobilizacji wykonawcy. Inżynier zakwestionował również zupełność i szczegółowość przedstawionego przez Wykonawcę powiadomienia (pismo Inżyniera do wykonawcy z dnia 21 czerwca 2010 roku, k. 5612-5613 tom 29) W dniu 24 czerwca 2010 roku wykonawca wystosował do Inżyniera Kontraktu kolejne powiadomienie o roszczeniu przejściowym wynikłe z intensywnych deszczy. W piśmie tym wykonawca w sposób szczegółowy przedstawił szczegółowe i chronologiczne zestawienie zdarzeń, które miały miejsce na placu budowy, szczegółowy opis prac, które nie mogły zostać wykonane w związku z intensywnymi opadami deszczu i powodziami, a także szczegółowe zestawienie prac dodatkowych oraz strat poniesionych w związku z tymi okolicznościami. Jednocześnie wykonawca wyjaśnił, że ze względu na fakt, iż intensywne opady deszczu mają skutki ciągłe, roszczenie to należy uznać za przejściowe (pismo wykonawcy do Inżyniera Kontraktu z dnia 24 czerwca 2010 roku, k. 5614-5618 tom 29). W dniu 16 lipca 2010 roku wykonawca powiadomił Inżyniera o konieczności zmiany terminu realizacji Wymagalnej Minimalnej Ilości Wykonania. Wykonawca zastrzegł, że zgłaszane roszczenie jest roszczeniem przejściowym – gdyż wydarzenia, które legły u jego podstaw wywołują skutek ciągły. Wykonawca zastrzegł przy tym, że w związku z wciąż niezakończonym oddziaływaniem niekorzystnych warunków klimatycznych na możliwość prowadzenia Robót, niemożliwe jest określenie wszystkich ich skutków – skutki intensywnych opadów deszczu są ciągłe, a tym samym roszczenie sformułowane w przywołanym piśmie jest roszczeniem przejściowym (pismo wykonawcy do Inżyniera Kontraktu z dnia 16 lipca 2010 roku, k. 5619-5620 tom 29). Kolejne powiadomienie o roszczeniu przejściowym wykonawca przekazał Inżynierowi Kontraktu w piśmie z dnia 23 lipca 2010 roku. Wykonawca wskazał na utrzymywanie się intensywnych opadów i opisał ich dalsze skutki – w szczególności podniesienie się poziomu zwierciadła wody gruntowej. Konsekwencją tego ostatniego zjawiska była niemożność uzyskania, określonych w ST parametrów nośności i zagęszczenia podłoża gruntowego – a w konsekwencji – niemożność prowadzenia Robót. W związku z powyższym wykonawca, pismem z dnia 23 lipca 2010 roku powiadomił Inżyniera o roszczeniu przejściowym (pismo wykonawcy do Inżyniera Kontraktu z dnia 23 lipca 2010 roku, k 5621-5623 tom 29). W piśmie z dnia 26 lipca 2010 roku Inżynier potwierdził fakt zniszczeń spowodowanych przez powódź w zakresie robót mostowych oraz przebudowy sieci wodociągowej i kanalizacji sanitarnej. W tym ostatnim zakresie Inżynier wskazał: " Nadzór potwierdza zakres skutków powodziowych i ewentualnie uznanie ich wpływu na termin realizacji Wymaganej Minimalnej Ilości Wykonania liczony będzie od dnia 14.07.2010 r. – t.j. od daty zatwierdzenia harmonogramu." (pismo Inżyniera do wykonawcy z dnia 26 lipca 2010 roku, k. 5627-5628 tom 29). Inżynier zakwestionował roszczenie wykonawcy w odniesieniu do robót drogowych twierdząc, że w jego ocenie wykonawca nie był przygotowany do wykonywania tych robót. Inżynier wezwał wykonawcę do określenia wpływu powodzi na przedłużenie Czasu na Ukończenie. W dniu 27 lipca 2010 roku nastąpiło wstrzymanie robót na obiekcie MA-78 ze względu na wzrastający poziom wody w D.. Od dnia 28 lipca 2010 roku wstrzymano roboty na obiekcie WA-77A ze względu na zalanie budowy przez wodę (pismo wykonawcy do Inżyniera Kontraktu z dnia 18 sierpnia 2010 roku, k. 5629-5631 tom 29). W dniu 30 lipca 2010 roku dokonano pomiarów, na podstawie których stwierdzono, że w stosunku do lutego 2006 roku poziom zwierciadła lustra wody gruntowej na terenie budowy jest wyższy nawet o 1,91 metra (kopia sprawozdania z pomiarów głębokości zwierciadła wody w piezometrach w lipcu 2010 roku). W dniu 18 sierpnia 2010 roku Wykonawca wystosował do Inżyniera Kontraktu kolejne powiadomienie o roszczeniu przejściowym, w sposób szczegółowy opisując prace, których nie można było wykonać ze względu na intensywne opady deszczu, powódź oraz zmianę warunków hydrologicznych oraz wskazując, że zdarzenia, które legły u podstaw roszczenia, mają skutek ciągły (pismo wykonawcy do Inżyniera Kontraktu z dnia 18 sierpnia 2010 roku k. 5629-5632 tom 29, protokół z Tygodniowej Technicznej Narady Koordynacyjnej Nr (...) z dnia 29 lipca 2010 roku k. 5633-5638 tom 29). Pismem z dnia 30 sierpnia 2010 roku wykonawca zgłosił Inżynierowi Kontraktu ostateczne roszczenie o przedłużenie Czasu na Ukończenie – o 201 dni, zastrzegając sobie prawo do dodatkowych płatności. Jako podstawę swego roszczenia Wnioskodawca wskazał: (
19. i)niedostępność Placu Budowy; (
20. ii)nieprzewidywalne warunki klimatyczne (pismo wykonawcy do Inżyniera Kontraktu z dnia 30 sierpnia 2010 roku, k. 5604-5611 tom 29). Pismem z dnia 10 września 2010 roku wykonawca zgłosił roszczenie dotyczące wstrzymania robót na obiekcie MA-78 w dniach 31 sierpnia 2010 roku – 6 września 2010 roku. Przywołane wstrzymanie prac wynikało z faktu znacznego wzrostu poziomu wody na D., nad którą to rzeką budowany jest obiekt MA-78 (pismo wykonawcy do Inżyniera Kontraktu z dnia 10 września 2010 roku, k. 5639 tom 29). Inżynier przedstawił swoją opinię odnośnie roszczenia wykonawcy o przedłużenie Czasu na Ukończenie o 201 dni w piśmie z dnia 6 października 2010 roku wskazując, że roszczenie o przedłużenie winno zostać rozdzielone, gdyż powódź (w odróżnieniu od opadów deszczu) nie jest zdarzeniem ciągłym i nie jest objęta ryzykiem Zamawiającego. Odnosząc się do roszczeń dotyczących powodzi, potwierdził on, że zgłoszenie roszczenia z dnia 26 maja 2010 roku zostało dokonane w terminie oraz zgodnie z Warunkami Kontraktu. Inżynier podniósł jednak zarzut, iż roszczenia te " nie spełniały warunku pełnej i szczegółowej informacji oraz wyliczenia skumulowanego przedłużenia Czasu na Ukończenia". Inżynier stwierdził, że roszczenie ostateczne zostało złożone po terminie. W jego ocenie termin na przedłożenie roszczenia ostatecznego upłynął w dniu 30 czerwca 2010 roku. Dokonując merytorycznej oceny roszczenia o przedłużenie czasu ze względu na wystąpienie powodzi, Inżynier ograniczył się do stwierdzenia, że powódź wystąpiła jedynie w rejonie mostu MA-78 (pismo Inżyniera do wykonawcy z dnia 06 października 2010 roku, k. 5514-5520 tom 28) Inżynier odrzucił wniosek wykonawcy o przedłużenie Czasu na Ukończenie, powołując się względy formalne. W dniu 11 października 2010 roku wykonawca przedstawił Inżynierowi roszczenie o przedłużenie Czasu na Ukończenie – zawierające wniosek o przedłużenie tego czasu o 201 dni. Wniosek ten został sformułowany w oparciu o stan faktyczny zaistniały do dnia 15 września 2010 roku. Wykonawca wskazał, że w dniu 31 sierpnia 2010 roku i następnych miały miejsce okoliczności, które miały wpływ na możliwość spełniania przez Wykonawcę zobowiązań określonych Kontraktem. W dniach 31 sierpnia – 6 września 2010 roku prace na obiekcie MA-78 (przy podporach C, D, E, F, G, H, I) były niemożliwe ze względu na wysoki poziom wody w D.. W piśmie z dnia 11 października 2010 roku wykonawca wymienił prace, których wykonanie w przywołanym okresie było niemożliwe (pismo wykonawcy do Inżyniera Kontraktu z dnia 11 października 2010 roku, k. 5640-5642 tom 29).Wykonawca wskazał przy tym roboty dodatkowe, które musiał wykonać w związku z wystąpieniem nieprzewidywalnych warunków klimatycznych. Robotami tymi były: odtworzenie dróg technologicznych; oczyszczenie dróg technologicznych wraz z odtworzeniem rowu odwadniającego; ewakuacja sprzętu oraz materiałów. Powód wskazał, że nadmierne zawilgocenie placu budowy (poza drogami technologicznymi) znacznie utrudniło poruszanie się ludzi i sprzętu. Wykonawca wniósł, aby Inżynier rozpatrzył roszczenie przekazane pismem z dnia 11 października 2010 roku łącznie z roszczeniem wniesionym uprzednio w dniu 30 sierpnia 2010 roku. W dniu 26 października 2010 roku powód przedstawił Inżynierowi roszczenie o zapłatę kwoty 4.253.523,47 złotych tytułem kosztów, jakie Wykonawca poniósł w związku z nieprzewidywalnymi działaniami sił natury. Wykonawca wskazał, że dochodzona kwota stanowi wynagrodzenie należne mu w związku z wykonanym wzmocnieniem podłoża pod drogi dojazdowe (pismo wykonawcy do Inżyniera Kontraktu z dnia 26 października 2010 roku, k. 5643-5649 tom 29). W piśmie tym wykonawca wskazał, że warunki hydrologiczne i hydrogeologiczne zastane w trakcie wykonywania Robót różnią się znacznie od warunków, które zostały wskazane w przedmiocie zamówienia a znaczne nawilgocenie gruntu oraz jego uplastycznienie spowodowały, że grunty utraciły parametry nośne oraz wytrzymałość, jakie wskazane były w przedmiocie zamówienia (pismo wykonawcy do Inżyniera Kontraktu z dnia 26 października 2010 roku, k.5643-5649 tom 29). Pismem z dnia 17 grudnia 2010 roku wykonawca przedstawił Inżynierowi Kontraktu roszczenie o: (
21. i)przedłużenie czasu na ukończenie o 117 dni; (
22. ii)o zapłatę 1.501.414,41 złotych. Roszczenie to powstało ze względu na konieczność zmian w sposobie posadowienia obiektu WA-81. W wyniku wykonania, w dniu 3 września 2010 roku próbnych wykopów pod obiekt WA-81, stwierdzono napięte zwierciadło wody stabilizujące się na poziomie ok. 30 cm pod powierzchnią terenu. Stan taki stanowił zmianę warunków hydrogeologicznych w stosunku do przyjętych na etapie projektowania i ofertowania. W piśmie z dnia 9 listopada 2010 roku Inżynier przekazał decyzję o zmianie wielkości umocnienia wykopów pod fundamenty obiektu WA-81 (pismo wykonawcy do Inżyniera Kontraktu z dnia 17 grudnia 2010 roku k.5650-5658, pisma Inżyniera do wykonawcy z dnia 10 listopada 2010 roku, k. 5659-5664 tom 29). W dniu 20 lipca 2011 roku wykonawca otrzymał telefonicznie informację, że zapora na D. w C. ma rozpocząć zrzut wody ze zbiornika wyrównawczego. Przepływ wody miał się zwiększyć z 100 m 3 / sekundę do 1200 m 3 / sekundę. Po uzyskaniu informacji o planowanym zrzucie wykonawca niezwłocznie rozpoczął ewakuację placu budowy – sprzętu i materiałów. Wykonawca nie zdołał jednak ewakuować stali zbrojeniowej, która miała zostać niebawem wykorzystana do realizacji (...). W godzinach popołudniowych 20 lipca 2011 roku zrzut wody zwiększony został do 700 m 3 / sekundę, na skutek czego D. wystąpił z koryta – nastąpiło zalanie części placu budowy pomiędzy podporami C, D, E, F, G na lewym brzegu i podporami I-J na prawym brzegu. W dniu 22 lipca 2011 roku zrzut wody zwiększył się do 1050 m 3 / sekundę – skutkiem czego zalaniu uległa dalsza część placu budowy (pismo wykonawcy do Inżyniera z dnia 26 lipca 2011 roku, k. 5669-5674 tom 29). W dniu 20 lipca 2011 roku wykonawca zgłosił Inżynierowi powiadomienie o roszczeniu, wynikłe z intensywnych opadów deszczu (pismo wykonawcy do Inżyniera Kontraktu z dnia 20 lipca 2011 roku, k. 5675 tom 29). W dniu 26 lipca 2011 roku wykonawca przedłożył Inżynierowi powiadomienie o roszczeniu związane ze wstrzymaniem prac na obiekcie MA-78 w związku z zalaniem placu budowy (pismo wykonawcy do Inżyniera z dnia 26 lipca 2011 roku, k. 5669 tom 29). Pismem z dnia 27 lipca 2011 roku Inżynier "odrzucił" roszczenia wykonawcy, o których powiadomił on Inżyniera w piśmie z dnia 20 lipca 2011 roku. Inżynier uznał je za "niezgodne z warunkami Kontraktu". Inżynier stwierdził, że występujące zjawiska – tj. intensywne opady deszczu nie mogą być zakwalifikowane jako okoliczności uzasadniające roszczenia. Wskazał przy tym, że art. 4.12 Warunków Kontraktu " wyklucza skutki <warunków klimatycznych>" zaś art. 17.3 dotyczy działania " nieprzewidywalnych sił natury" a za takie nie można uznać opady deszczu, na które powołuje się Wykonawca (pismo Inżyniera do wykonawcy z dnia 27 lipca 2011 roku, k. 5678 tom 29). Wykonawca odpowiedział na zarzuty stawiane przez Inżyniera w piśmie z dnia 2 sierpnia 2011 roku. Wskazał w nim, że konsekwencją intensywnych opadów deszczu jest pogorszenie się warunków hydrologicznych oraz hydrogeologicznych – tym samym wystąpienie tych warunków fizycznych spełnia przesłanki określone w art. 4.12 Warunków Kontraktu. Wykonawca wskazał również, iż w oparciu o dane Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej, wielkość opadów w obszarze budowy w lipcu 2011 roku była o 45,44% wyższa od wartości średniej, a tym samym – należy takie opady uznać za działanie nieprzewidywalnych sił natury w myśl art. 17.3 Warunków Kontraktu (pismo wykonawcy do Inżyniera z dnia 2 sierpnia 2011 roku, nr (...)– k. 5676 tom 29). W piśmie z dnia 17 sierpnia 2011 roku wykonawca zgłosił Inżynierowi roszczenie o zapłatę: (
23. i)kwoty 5.806.000 złotych tytułem kwot dodatkowych wynikających z przestoju sprzętu, oraz (
24. ii)kwoty 2.529.799,88 złotych z tytułu zwrotu kosztów wynikłych z przedłużenia Czasu na Ukończenie, oraz o przedłużenie Czasu na Ukończenie o 37 dni (" Roszczenie (...) ") (pismo Wykonawcy do Inżyniera Kontraktu z dnia 17 sierpnia 2011 roku, k. 5679-5684). Pismem z dnia 28 września 2011 roku Inżynier odniósł się do Roszczenia 37 wykonawcy dotyczącego przedłużenia Czasu na Ukończenie, dodatkowych płatności z tytułu przestoju sprzętu oraz płatności z tytułu dodatkowych kosztów związanych z wymaganiami ogólnymi. Inżynier zaprzeczył, aby warunki klimatyczne, hydrologiczne i hydrogeologiczne wpływały na Czas na Ukończenia bądź na dodatkowe płatności. Inżynier potwierdził, że Roszczenie (...)zostało złożone z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 20.1 Warunków Kontraktu – w terminie 14 dni od zaistnienia okoliczności, z których wykonawca wywodził roszczenie. Inżynier stwierdził, że opady, jakie wystąpiły nie mogły spowodować szkód w prawidłowo wykonanych robotach. Inżynier stwierdził, że opady deszczu w lipcu 2011 roku są niskie w stosunku do opadów z tego miesiąca z okresu poprzednich 14 lat. Inżynier wskazał dodatkowo, że odtworzenia geodezyjne, na które powołał się wykonawca, nie obciążają Zamawiającego, ale wykonawcę – zgodnie ze ST D.01.01.01. (pismo Inżyniera do wykonawcy z dnia 28 września 2011 roku, k. 5692-5700- tom 29). Inżynier uznał, że utrzymanie dróg technologicznych w stanie przejezdnym jest " ujęte w zakresie Kontraktu" i " podlega comiesięcznej zapłacie z […] Wymagań Ogólnych <Utrzymanie zaplecza Wykonawcy>" – uznając tym samym roszczenie powoda za "wadliwe". Inżynier zakwestionował przy tym zasadność roszczeń wykonawcy wynikających z utrudnień w prowadzeniu robót mostowych. Inżynier uznał, iż opóźnienia wskazane przez wykonawcę wynikają z niedostatecznej liczby robotników. Inżynier odmówił uznania zasadności zarzutu podniesionego przez Wykonawcę, iż pogorszenie się warunków hydrologicznych na placu budowy wynika ze złego stanu technicznego urządzeń melioracyjnych znajdujących się poza tym terenem. Inżynier uznał roszczenia Wykonawcy o zapłatę oraz przedłużenie Czasu na Ukończenie za bezzasadne. Wykonawca zgłosił Inżynierowi roszczenie dotyczące nieprzewidywalnych sił natury które wystąpiły w lipcu 2011 roku w piśmie z dnia 29 sierpnia 2011 roku. Wykonawca w piśmie tym wskazał, że domaga się zapłaty kwoty 75.141,40 złotych (z tytułu kosztów poniesionych na czyszczenie stali zalanej na placu budowy oraz kosztów odpompowania wody) oraz przedłużenia Czasu na Ukończenie o 42 dni (" Roszczenie (...)") (pismo wykonawcy do Inżyniera z dnia 29 sierpnia 2011 roku, k. 5688-5691 tom 29). Pismem z dnia 10 października 2011 roku Inżynier zakwestionował zasadność powoływania się przez wykonawcę na fakt zrzutu wody z zapory w C. Inżynier stanął na stanowisku, że wykonawca winien " przerwy w robotach wynikające ze zrzutów wody z zapór wodnych uwzględnić w harmonogramie robót, np. przez większą wydajność w okresie sprzyjającej pogody (pismo Inżyniera do wykonawcy z dnia 10 października 2011 roku, k. 5701-5709 tom 29). Z uwagi na zbliżający się umowny termin wykonania robót na Kontrakcie i w związku z brakiem ustosunkowania się powoda do wydanych decyzji Inżyniera pozwany w dniu 17.11.2011 r. zwrócił się do Komisji Rozjemczej o wydanie opinii dot. poprawności wydanych przez Inżyniera rozstrzygnięć roszczeń, m. in. obejmujących kwestie pogodowe (pismo z 15.11.2011 r. k. 8280 tom 42) . W tej sytuacji 4 dni później powód zwrócił się do Komisji Rozjemczej o wydanie decyzji w sporze dot. roszczeń w zakresie przedłużenia terminu realizacji Kontraktu, które zostały odrzucone przez Inżyniera (k. 5482 tom 28). Komisja Rozjemcza odpowiedziała na pismo pozwanego nr GDDKiA (...) z dnia 3.01.2012 r. (stanowisko Rozjemcy z dnia 27.01.2012 r. k. 16425-16428 tom 83). Powyższa korespondencja została przerwana złożeniem przez powoda w dniu 24.01.2012 r. ostatecznego przedsądowego wezwania do podpisania Aneksu, m. in. przedłużającego termin zakończenia Kontraktu o 214 dni tj. do dnia 27.08.2012 r. ( ostateczne przedsądowe wezwanie z dnia 24.01.2012 r. k. 16429-16434 tom 83) W odpowiedzi na ww. wezwanie pozwany ponownie przeanalizował całość okoliczności związanych z wystąpieniem powoda, opinie Rozjemcy, ale również okoliczności wpływające na opóźnienia, za które odpowiada powód, w szczególności:
25. a)brak rozpoznania przez powoda Placu Budowy, do czego był zobowiązany na mocy Warunków Kontraktu;
26. b)brak przygotowania dwóch podstawowych elementów Placu Budowy – systemu odwodnienia i dróg technologicznych;
27. c)brak Podwykonawców, przypadki rezygnacji Podwykonawców, mobilizację tzw. „sił własnych” Powoda tj. sprzętu firm (...);
28. d)brak zatwierdzonego Harmonogramu;
29. e)niewykorzystanie czasu pracy i niewykorzystanie sprzętu,
30. f)brak dostępności do dróg publicznych i porozumień z zarządcami dróg;
31. g)opóźnienie kontraktowych działań np. badań gruntów,
32. h)brak dostępu do właściwych kruszyw, długotrwałe próby z wykorzystaniem trudno zagęszczalnych kruszyw, wprowadzenie wrażliwej na warunki atmosferyczne technologii budowy nasypów z materiałów mieszanych „na miejscu”,
33. i)występowanie przypadków degradacji terenu przez Powoda, co skutkowało koniecznością wykonania dodatkowych stabilizacji terenu,
34. j)uchybienia Warunkom Kontraktu w czasie wykonywania wzmocnień z geokrat oraz opieszałość przy dokonywaniu „odkrywek”,
35. k)z uwagi na niewystarczającą mobilizację przyjęcie przez Powoda zasady, że priorytetem jest realizacja ciągu głównego autostrady, DK(...) i węzeł K., natomiast pozostałe elementy Kontraktu: MOPy, OUA, drogi poprzeczne, drogi dojazdowe będą realizowane w drugiej kolejności. W piśmie z dnia 06.02.2012r. pozwany szeroko odniósł się do ww. okoliczności i skłonny był przyznać dodatkowe 45 dni na ukończenie Robót w uwagi na opady w roku 2010 i 2011. W przedmiotowym piśmie pozwany wykazał wolę współpracy przy realizacji Kontraktu, przeanalizował szczegółowo realizacje robót, wskazał na opóźnienia leżące po stronie wykonawcy. Pozwany podsumowując swoje stanowisko wprost wskazał, że wykonawca nie wykazał swego uprawnienia do przedłużenia Czasu na Ukończenie o 214 dni, z uwagi na przywołane w wezwaniu okoliczności, w szczególności podniósł, że wykonawca ocenił je jednostronnie i bez uwzględnienia własnych zaniedbań i naruszeń warunków Kontraktu, co powoduje, że wezwanie jest bezpodstawne i nie może zostać spełnione. Jednakże współdziałając w realizacji Kontraktu oraz uwzględniając obiektywne czynniki zaistniałe w realizacji Kontraktu, po przeanalizowaniu roszczeń w zakresie opadów w roku 2010 i 2011 oraz z uwzględnieniem opinii Komisji Rozjemczej skłonny był ewentualnie uznać 45 dni na ukończenie Kontraktu (pismo pozwanego z dnia 06.02.2012 r., k. 8019-8027 tom 41). Zamawiający przeprowadził w marcu 2012 roku audyt roszczeń wykonawcy i na podstawie ponownej weryfikacji złożonych roszczeń przyznał zgodnie z Kontraktem uprawnienie powoda do przedłużenie Czasu na Ukończenie o 45 dni w związku z panującymi warunkami atmosferycznymi w 2010 i 2011 roku oraz przyznanie dodatkowego wynagrodzenia z tytułu Wymagań Ogólnych ustalonego zgodnie z Warunkami Kontraktu,, jednakże nie doszło do podpisania Aneksu z przyczyn leżących po stronie powoda. Roszczenie o przedłużenie Czasu na Ukończenie związane z koniecznością wzmocnienia podłoża dróg dojazdowych w wyniku intensywnych opadów atmosferycznych Powód w śladzie dróg dojazdowych wykonał drogi technologiczne. Koszty budowy tych dróg, w tym ewentualne wzmocnienia podłoża, ujęte zostały w ryczałtowej pozycji V.0.29 Urządzenie i wyposażenie zaplecza budowy, która na dzień 25.08.2011 r. została zapłacona w 100% ( tabela V.0 z PŚP nr 14 z dnia 25.08.2011 r., dot. pozycji nr 29 k. 16435 tom 83) Pismem z dnia 4 października 2010 roku wykonawca powiadomił Inżyniera, powołując się m.in. na art. 4.12 Warunków Kontraktu, o swoim roszczeniu, dotyczącym kosztów wykonania dodatkowego wzmocnienia podłoża dróg dojazdowych w związku z opadami atmosferycznymi (pismo wykonawcy do Inżyniera z dnia 4 października 2010 roku, k. 5710 tom 29) W piśmie z dnia 26 października 2010 roku wykonawca zgłosił Inżynierowi roszczenie o zapłatę kwoty 4.253.523,47 złotych z tytułu kosztów, jakie poniósł w związku z wykonaniem dodatkowego wzmocnienia podłoża dróg dojazdowych. Wykonawca wskazał, że potrzeba dodatkowego wzmocnienia dróg dojazdowych powstała w wyniku zmian warunków hydrologicznych i hydrogeologicznych na placu budowy, w związku z oddziaływaniem nieprzewidywalnych sił natury. Wykonawca zastrzegł jednocześnie, że w związku z zaistniałymi okolicznościami zastrzega sobie prawo zgłoszenia dodatkowych roszczeń, w szczególności dotyczących przedłużenia Czasu na Ukończenie (pismo wykonawcy z dnia 26 października 2010 roku, 5643-5649 tom 29). Inżynier, w piśmie z dnia 6 grudnia 2010 roku, odmówił uznania roszczenia wykonawcy dotyczącego wzmocnienia podłoża pod drogi dojazdowe (pismo Inżyniera do wykonawcy z dnia 6 grudnia 2010 roku – k. 5711-5720 tom 29) Na wielu odcinkach Wykonawca doprowadził do degradacji podłoża przez brak wykonania prawidłowego odwodnienia terenu oraz pozostawienie odhumusowanego terenu bez zabezpieczenia. Zgodnie z Warunkami Kontraktu naprawa zdegradowanego podłoża jest ryzykiem i kosztem Wykonawcy. Wykonawca założył wykonywanie projektowanych dróg dojazdowych bez warstw bitumicznych i wykorzystanie ich jako drogi technologiczne przez cały okres Kontraktu do transportu materiałów. Inżynier wykazał, że konstrukcja dróg bez warstw bitumicznych nie jest w stanie przenieść obciążenia taborem i ciężarem netto materiałów koniecznych do zbudowania autostrady zgodnie z Projektem. Dlatego też Wykonawca przystąpił do budowy dróg technologicznych wg własnej technologii, stosując materiały niepodlegające zatwierdzeniu i prowadząc roboty nie podlegające odbiorowi Inżyniera jako realizację wymagań (...). Zaplecze Wykonawcy, obejmujące również budowę dróg potrzebnych do realizacji robót. W związku z powyższym Wykonawca nie realizował „nieprojektowanych wzmocnień dróg dojazdowych” a drogi technologiczne. Wykonawca w przedmiotowym Roszczeniu wystąpił o wynagrodzenie za wykonanie robót związanych ze wzmocnieniem podłoża pod drogi dojazdowe w kwocie 4 253 523,47 PLN netto, jednakże wynagrodzenie to nie mogłoby być przyznane z powodu istotnych braków proceduralnych. Wykonawca nie przedstawił wyników badań podłoży, nie przedstawił do zatwierdzenia receptur na stabilizację cementem, jak również nie wykonał odcinków próbnych a także nie uzyskał akceptacji Zamawiającego na jej wykonanie. Roszczenie o przedłużenie Czasu na Ukończenie wynikające z konieczności usunięcia nieprzewidzianej w Dokumentacji Projektowej konstrukcji stalowej kolidującej z budową obiektu MA-78 W dniu 24 marca 2010 roku Wykonawca poinformował Zamawiającego, że natrafił na niezidentyfikowaną konstrukcję stalową znajdującą się pod wodą, która uniemożliwia wykonanie pali fundamentowych podpory "D" mostu MA-78 (pismo wykonawcy z dnia 24 marca 2010 roku k. 5739 tom 29). Usunięcie zalegających konstrukcji (barek) było niezbędne do realizacji dalszych robót budowlanych objętych Kontraktem. W celu podjęcia odpowiednich prac mających na celu usunięcie barek, Wykonawca i Zamawiający w dniu 19 lipca 2010 roku podpisali umowę (umowa nr (...) zawarta w dniu 19 lipca 2010 roku k. 5740-5743 tom 29). Poprzedzone to było liczną korespondencja miedzy stronami, w trakcie której powód wykazywał się nieustępliwością co do wyceny robót i forsowania technologii usunięcia wraków przy użyciu dźwigu o wysokich parametrach (korespondencja między stronami k. 16437-16465 tom 83) Pismem z dnia 30.08.2010r. wykonawca zgłosił Inżynierowi roszczenie o wydłużenie Czasu na Ukończenie, które to roszczenie Inżynier odrzucił (pismo z dnia 30 sierpnia 2010 roku k. 56045611 tom 29, pismo Inżyniera z dnia 6 października 2010 roku k. 5514-5520 tom 28) W dniu 21 listopada 2011 roku Wykonawca odwołał się od decyzji Inżyniera do Komisji Rozjemczej. Komisja Rozjemcza stwierdziła, że termin usunięcia zatopionych barek nie wpłynął na postęp robót na obiekcie MA-78. Komisja Rozjemcza stwierdziła, że: „ Realizacja ustroju nośnego w niczym nie została zakłócona późniejszym wykonywaniem podpory D, gdyż podpora ta została ukończona jeszcze podczas trwających robót ustroju nośnego przęseł. Realizacja podpory „D” nigdy nie leżała na ścieżce krytycznej. Roszczenie o przedłużenie Czasu na Ukończenie wynikające z wadliwości przedmiaru robót i konieczności wykonania zwiększonej ilości Robót Komisja Rozjemcza w opinii z dnia 2 grudnia 2011 uznała za należne wykonawcy dodatkowe 45 dni z tytułu zwiększonej ilości stali i kabli sprężających. Następnie w wyniku uwag pozwanego do tego rozstrzygnięcia (k. 16320 tom 82) Komisja Rozjemcza stanowiskiem z dnia 27.01.2012 r. (k. 16425-16428 tom 83) wyjaśniła, że na etapie wydawania opinii z dnia 2.12.2011 r. ilość 45 dni była szacunkiem powoda i „zdaniem Rozjemcy wielkość ta powinna być zweryfikowana przez Inżyniera po wykonaniu sprzężenia wszystkich kabli”. Inżynier dokonał analizy wpływu zwiększenia ilości kabli sprężających na czas realizacji obiektu MA-78 i uznał, że realizacja obiektu wydłużyła się o 15 dni. W ślad za analizą Inżyniera pozwany pismem (...) z dnia 10.04.2012 r.(k. 8107 – 8136 tom 41) uznał powodowi fakt opóźnienia robót na obiekcie MA-78 o 15 dni. Roszczenie o przedłużenie Czasu na Ukończenie związane z obiektem WA-81 Zgodnie z zatwierdzonym Harmonogramem Robót z lipca 2010 roku, roboty na obiekcie WA-81 miały rozpocząć się 1 października 2010 roku budową ścianek szczelnych i fundamentów. Zastałe warunki gruntowo-wodne okazały się jednak całkowicie odmienne od przewidzianych w Projekcie. Dnia 3 września 2010 roku powód dokonał kontrolnego wykopu w rejonie przyczółka A obiektu WA-81 w obecności Inżyniera. Na podstawie kontrolnego wykopu stwierdzono wyciek wody gruntowej, do poziomu 30 cm poniżej istniejącego terenu. Woda gruntowa zalegała znacznie wyżej w porównaniu do poziomu przyjętego w Projekcie. Oznaczało to, że zaplanowane ścianki szczelne o długości 6 m. mogą być niewystarczające do zapobiegnięcia przenikania wody. Dnia 8 września 2010 roku powód poinformował Inżyniera o zastałych warunkach oraz o konieczności zmiany Projektu i posadowienia obiektu WA-81 (pismo powoda z dnia 8 września 2010 roku, k. 5763 tom 29). Dnia 16 września 2010 roku Inżynier potwierdził, że poziom wód gruntowych uniemożliwia wykonanie Robót i potwierdził opinię Projektanta, zgodnie z którą: " poziom wód gruntowych zalega znacznie wyżej niż w okresie wykonywania badań geologicznych dla potrzeb Projektu. Wysoki poziom wód gruntowych stwarza niemożliwość wykonywania robót zgodnie z Dokumentacją." (pismo Inżyniera z dnia 16 września 2010 roku, k. 5764-5766 tom 29). Na zlecenie Inżyniera powód wykonał i przedstawił Inżynierowi dnia 11 października 2010 roku dodatkowe kontrolne badania geologiczne. Na ich podstawie Inżynier dnia 9 listopada 2010 roku zaakceptował decyzję Projektanta i zmienił wielkość umocnienia wykopów pod fundamenty obiektu WA-81. Inżynier polecił zmienić długość ścianek szczelnych z 6,0 m. do 14,0 m, zwiększyć grubość betonu wyrównawczego (z 20 cm do 50 cm), a także osadzić podczas betonowania pionowe pręty o długości 150 cm (pismo powoda z dnia 11 października 2010 roku k. 5767, pismo Inżyniera z dnia 7 grudnia 2010 roku k. 5797 tom 29). Dnia 11 listopada 2010 roku powód powiadomił Inżyniera o roszczeniu o przedłużenie Czasu na Ukończenie oraz o dodatkowych płatnościach wynikających z braku możliwości przystąpienia do realizacji obiektu WA-81 w zakładanym terminie z uwagi na nieprzewidywalne warunki fizyczne, opóźnienie w przekazaniu instrukcji i zmiany Projektu (pismo powoda z dnia 11 listopada 2010 roku k. 5798 tom 29). Powód przystąpił do przygotowywania projektu nowych rozwiązań dla ścianek szczelnych według poleceń Inżyniera. Dnia 10 grudnia 2010 roku powód przekazał Inżynierowi do zatwierdzenia nowy projekt. Powód zasygnalizował, że nowy rodzaj 14-metrowych ścianek szczelnych jest nietypowy i nie występuje w ciągłej sprzedaży. Inżynier zaakceptował nowy projekt pismem z dnia 13 grudnia 2010 roku. Zgodnie z umową z (...) pozwany dysponował działkami (...) obr. T. a fizyczne przejęciem terenu od (...) uzależnione było od powoda, który miał opracować regulamin tymczasowego prowadzenia ruchu pociągów w czasie wykonywania planowanych robót. Ostateczne fizyczne przejęcie terenu zostało dokonane w dniu 04.01.2011r. bo w tej dacie powód dopełnił formalności związanych z przejęciem terenu wymaganych przez (...). (protokół z dnia 4 stycznia 2011 roku k. 5802) Dnia 21 lutego 2011 roku, w trakcie wykonywania prac na obiekcie WA-81 i dokonania oględzin podłoża gruntowego stwierdzono, że zwierciadło wody gruntowej jest napięte i nadal znacznie się podnosi. Nowe ścianki szczelne o długości 14 m nie powstrzymały napływu wody gruntowej do części wykopów. Powód poinformował o tym Inżyniera pismem z dnia 24 lutego 2011 roku (pismo powoda z dnia 24 lutego 2011 roku, k. 5803 tom 30). Inżynier pismem z dnia 2 marca 2011 roku polecił wykonanie pierwszej warstwy wymiany gruntu z betonu półsuchego B-10. Zastosowanie się do poleceń Inżyniera nie powstrzymało jednak napływu wody. Dnia 5 kwietnia 2011 roku Inżynier zaakceptował modyfikację technologii wymiany gruntu poprzez wylanie betonu B-20 w miejsce części wymienianego gruntu. Dopiero to rozwiązanie powstrzymało napływ wody do dna wykopów (pismo Inżyniera z dnia 5 kwietnia 2011 roku, k. 5809 tom 30). Dnia 11 marca 2011 roku Inżynier przekazał powodowi zmienione rysunki projektu zbrojenia ław fundamentowych. Zmieniony Projekt przewidywał konieczność zastosowania dodatkowych prętów zbrojeniowych. Dodatkowo, dnia 14 marca 2011 roku zauważono trudności w montażu układu zbrojenia przedstawionego na rysunkach zamiennych przekazanych przez Inżyniera, co spowodowało konieczność zmiany sposobu montażu (zleconą przez Projektanta). Dnia 25 marca 2011 roku stwierdzono konieczność zakupu i zamontowania dodatkowej pozycji zbrojenia, nieprzewidzianej w Projekcie (bezsporne). Dnia 11 kwietnia 2011 roku powód zwrócił się do Inżyniera z wnioskiem o pozostawienie w gruncie ścianek szczelnych tymczasowych jako traconych. Ze względu na niekorzystne warunki gruntowo-wodne wyciąganie z gruntu ścianek szczelnych tymczasowych spowodowałoby naruszenie i rozluźnienie gruntu oraz osiadanie podłoża. Zagroziłoby to stabilności obiektu (pismo powoda z dnia 11 kwietnia 2011 roku k. 5818 tom 30). W odpowiedzi na powyższe problemy Projektant zaproponował zmianę polegającą na zwiększeniu ilości ścianek szczelnych traconych z 60 m. do 195 m. oraz zmniejszenie ilości ścianek szczelnych tymczasowych z 4600 m