Sąd I Instancji zasądził solidarnie na rzecz (...) Sp. z o.o. w R. od pozwanych kwotę 33 504,50 zł wraz z odsetkami i kosztami postępowania. W sprawie na skutek apelacji inwestora toczyło się postępowanie II Instancyjne zakończone prawomocnym Wyrokiem Sądu Okręgowego w R.sygn. akt VI Ga 21/14, w którym zasądzono solidarnie na rzecz spółki (...) Sp. z o.o. w R. od pozwanych kwotę 45 026,58 zł. Powód Agencja (...) S.A. w M. w dniu 4 kwietnia 2014 r. uregulowała zasądzoną kwotę 45 026,58 zł na rzecz (...) Sp. z o.o. w R.. Tytułem roszczenia regresowego inwestor domagał się zwrotu w.w. kwoty od wykonawcy ( (...) Sp. z o.o. w R. ) odpowiedzialnego solidarnie z (...) S.A. w R.. Wezwanie do zapłaty skierowane do pozwanego nie doprowadziło do zaspokojenia powoda. Próba ugodowa wywołana przez inwestora Agencję (...) S.A. w M., prowadzona pod sygn. akt I.1.Co 1760.14 okazała się bezskuteczna. Pozwany pomimo prawidłowego zawiadomienia nie wstawił się na wyznaczone posiedzenie. W dalszej kolejności Sąd ten dokonał oceny zabranego w sprawie materiału dowodowego. W rozważaniach prawnych Sąd I instancji wskazał ,że bezopornym jest, iż stosunek prawny łączący strony z którym związane jest roszczenie powoda to umowa o roboty budowlane. Stosownie do art. 647 kc wykonawca był zobowiązany do oddania obiektu wykonanego zgodnie z projektem a inwestor do odebrania obiektu i zapłaty umówionego wynagrodzenia. W przedmiotowej sprawie wykonawcą umowy było konsorcjum złożone ze spółek Przedsiębiorstwa Usługowo – Produkcyjnego (...) S.A. w R. (z którego wydzielono spółkę (...) Sp. z o.o. w R. ) oraz (...) Sp. z o.o. w R.. Dalej Sąd ten naprowadził ,że umowa konsorcjum nie jest regulowana przez przepisy prawa polskiego. Prawo dopuszcza jednak możliwość jej zawarcia, a nawet możliwość wspólnego ubiegania się przez konsorcjantów o udzielenie zamówienia publicznego (art. 23 Ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – prawo zamówień publicznych Dz. U. 2004, Nr 19, poz. 177). Ustawodawca narzucił jednak takim podmiotom solidarną odpowiedzialność względem inwestora za wykonanie umowy (art. 141 Pr. z. p.). Wykonanie umowy zawartej pomiędzy inwestorem ,a współwykonawcami obejmuje wypełnienie przez każdego z wykonawców obowiązków względem podwykonawców. Niewykonanie przez konsorcjantów umowy zawartej z podwykonawcą stanowi nienależyte wykonanie umowy zawartej z inwestorem i rodzi odpowiedzialność kontraktową. Wierzyciel (inwestor) ma w takiej sytuacji stosownie do art.
Szkoda powoda jako inwestora w niniejszej sprawie polegała, zdaniem Sądu Rejonowego, na wystąpieniu uszczerbku spowodowanego koniecznością spełnienia na rzecz podwykonawcy (...) Sp. z o.o. w R. świadczenia, do którego spełnienia zobowiązany był wykonawca. Powód zgodnie z obowiązkiem , w ocenie Sądu I instancji, wykazał istnienie przesłanek aktualizujących odpowiedzialność z art. 471 kc tj. związek przyczynowy oraz fakt powstania szkody. Podkreślił przy tym , iż przyjęcie odpowiedzialności dłużnika nie jest uzależnione od udowodnienia przez wierzyciela, że nienależyte wykonanie zobowiązania jest następstwem okoliczności za które dłużnik ponosi odpowiedzialność. W myśl cytowanego przepisu dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. W świetle treści powołanego przepisu dla powstania podstaw odpowiedzialności kontraktowej konieczne jest zaistnienie następujących przesłanek tejże odpowiedzialności: - istnienie szkody w znaczeniu uszczerbku w majątku, - szkoda musi być spowodowana niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem zobowiązania przez dłużnika, - pomiędzy szkodą a niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem zobowiązania musi istnieć normalny związek przyczynowy. Kontraktowa odpowiedzialność dłużnika powstaje między stronami istniejącego zobowiązania, przy czym dotyczy to wszelkich stosunków zobowiązaniowych, bez względu na źródło, z którego one się wywodzą ( E. Gniewek: Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 2006, s. 803). W świetle art.
z art. 376 kc po spełnieniu świadczenia na rzecz podwykonawcy, inwestor jako współdłużnik solidarny ma własne roszczenie odszkodowawcze (regresowe) wobec współodpowiedzialnego solidarnie wykonawcy. Niewątpliwie zapłata wynagrodzenia podwykonawcy przez inwestora stanowi, zdaniem Sądu Rejonowego, zaspokojenie cudzego długu (tak też SA w Warszawie w orzeczeniu z dnia 24 lutego 2015 r., I Aca 1240/14) (art. 518 § 1 pkt 1 kc) przez co inwestor nabywa spłaconą wierzytelność. Powód Agencja (...) S.A. w M. spełnił roszczenie na rzecz dalszego podwykonawcy. Zatem stosownie do powołanych wyżej przepisów uzyskał uprawnienie do dochodzenia od wykonawcy zapłaty kwoty dochodzonej w pozwie. Wbrew twierdzeniom pozwanego solidarna odpowiedzialność inwestora oraz wykonawcy nie jest zależna od zgody inwestora na zawarcie umowy z podwykonawcą lub dalszymi podwykonawcami. Zakres odpowiedzialności inwestora z wykonawcą wobec podwykonawców jest innych. Inwestor odpowiada na podstawie art.
Umowa i stosunek obligacyjny wykonawcy z podwykonawcą nie ma zaś samodzielnego charakteru i jest realizowana na podstawie umowy pierwotnej. Dla istnienia odpowiedzialności nie jest konieczne powstanie stosunku umownego miedzy wykonawcą a podwykonawcą (dalszymi podwykonawcami) ale wystarczy sam fakt wykonania przez podwykonawcę usługi w interesie inwestora. Zatem zarzuty sformułowane przez stronę pozwaną nie znajdują żądanego uzasadnienia w obecnym stanie faktycznym i prawnym. Obie strony postępowania opisywały we wniesionych pismach procesowych poprzedni proces oraz relacje między stronami. Jak podano wyżej w sprawie zapadł wyrok zasądzający solidarnie od inwestora, wykonawców i podwykonawcy obowiązek zapłaty na rzecz dalszego podwykonawcy. W uzasadnieniu wyroku SO wskazał iż wobec podziału spółki (...) S.A. w R. poprzez wydzielenie majątku spółki na spółkę (...) Sp. z o.o. w R. zasadnym było rozszerzenie powództwa na nowy podmiot i przyjęcie solidarnej odpowiedzialności do wartości aktywów netto przyznanych każdej spółce w planie podziału. Stosownie do art. 546 § 1 ksh odpowiedzialność podmiotu obejmuje okres przez 3 lata od dnia ogłoszenia o podziale. Twierdzenia pozwanego odnośnie braku odpowiedzialności podmiotu (...) Sp. z o.o. w R. nie mogły być zatem zostać uznane przez Sąd Rejonowy jako zasadne. Niniejsze był już przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu w tej sprawie. Stosownie do treści art. 531 ksh Spółki przejmujące lub spółki nowo zawiązane powstałe w związku z podziałem wstępują z dniem podziału bądź z dniem wydziału w prawa i obowiązki spółki dzielonej, określone w planie podziału. Sformułowanie „wstępują w prawa i obowiązki” oznacza następstwo prawne w aktywną i pasywną stronę stosunku zobowiązaniowego, odpowiada konstrukcji prawa cywilnego polegającej na zwalniającym przejęciu długu. Zatem na następcę prawnego przechodzą również długi. Twierdzenia pozwanego odnośnie odpowiedzialności w części Sąd Rejonowy uznał za nieuzasadnione bowiem powód domaga się w tym procesie odszkodowania. Sąd Rejonowy przyjął więc zarzuty i twierdzenia powoda za uzasadnione. Strona powodowa udowodniła swoje roszczenie co do zasady jak i wysokości. Mając na uwadze powyższe Sąd I instancji zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 45 026, 58 zł na podstawie art. 471 kc. W części zasadny okazał się zarzut pozwanego odnośnie żądania zasądzenia odsetek ustawowych od dnia 5 kwietnia 2014 r. Jak ustalił w/w Sąd wezwanie do zapłaty pozwana spółka otrzymała w dniu 22 maja 2014 r. W wezwaniu powód wyznaczył 3 dniowy termin na spełnienie wezwania. Zatem odsetki należało zasądzić jak w pkt I wyroku, oddalając powództwo w pozostałej części co do odsetek (pkt II). Sąd Rejonowy oddalił dowód z przesłuchania stron jako zbędny do wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Materiał dowodowy był wystarczający do wydania orzeczenia, a dowód z przesłuchania stron co do zasady przeprowadzany jest jedynie w sytuacji gdy nie ma innych dowodów. Powyższy wyrok zaskarżył w całości pozwany. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie: - art. 233 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego (dalej jako „k.p.c.”) poprzez błędne ustalenia faktyczne stanowiące podstawę rozstrzygnięcia polegające na przyjęciu, iż w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki odpowiedzialności kontraktowej pozwanego z art. 471 k.c. a powód zgodnie z obowiązkiem z art. 6 k.c. dowiódł ich istnienia, podczas gdy nie sposób przyjąć, aby po stronie powoda w ogóle powstała szkoda spowodowana nienależytym wykonaniem umowy przez pozwanego, a już z całą pewnością brak jest podstaw do uznania, iż między szkodą, a nienależytym wykonaniem umowy istnieje adekwatny związek przyczynowy w rozumieniu art. 361 § 1 k.c., a ponadto, iż nienależyte wykonanie zobowiązania nastąpiło wskutek okoliczności za które pozwany ponosi odpowiedzialność, ewentualnie - art. 471 w zw. z art. 361 § 1 Kodeksu cywilnego (dalej jako „k.c.”) poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż pomiędzy szkodą w postaci zapłaty przez inwestora wynagrodzenia na rzecz dalszego podwykonawcy, a nienależytym wykonaniem umowy zawartej pomiędzy wykonawcą, a podwykonawcą zachodzi adekwatny związek przyczynowy w rozumieniu drugiego z ww. przepisów, - art. 328 § 2 k.p.c. poprzez rażące braki uzasadnienia, uniemożliwiające dokonanie oceny toku rozumowania Sądu oraz motywów, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia, a także wewnętrzną sprzeczność uzasadnienia, które to braki i wady uzasadnienia polegają w szczególności na: • braku uzasadnienia w zakresie przyczyn z jakich Sąd uznał, iż między rzekomą szkodą powstałą po stronie powoda, a nienależytym wykonaniem umowy przez pozwanego istnieje adekwatny związek przyczynowy, • braku uzasadnienia w zakresie przyjęcia, iż nienależyte wykonanie umowy przez pozwanego nastąpiło wskutek okoliczności za które ponosi on odpowiedzialność, • braku uzasadnienia w zakresie przyczyn z jakich Sąd uznał, iż niewykonanie umowy podwykonawcy z dalszym podwykonawcą stanowi nienależyte wykonanie umowy wykonawcy z inwestorem, • brak uzasadnienia w zakresie przyczyn z jakich Sąd przyjął wysokość uszczerbku powstałego po stronie powoda w wysokości obejmującej zarówno należne dalszemu podwykonawcy wynagrodzenie, jak również koszty sądowe związane z jego przymusowym dochodzenie, • braku uzasadnienia w zakresie przyjęcia, iż zapłata wynagrodzenia przez inwestora na rzecz dalszego podwykonawcy, jako spełnienie własnego świadczenia gwarancyjnego inwestora, stanowi po jego stronie szkodę w rozumieniu art. 471 k.c., szczególnie w sytuacji, gdy inwestor wyraża zgodę na udział dalszego podwykonawcy w procesie inwestycyjnym i tym samym przyjmuje na siebie odpowiedzialność gwarancyjną co przesądzone zostało pierwotnie toczącej się z udziałem stron niniejszego procesu sprawie z powództwa (...) Sp. z o.o., • brak uzasadnienia w zakresie przyczyn z jakich Sąd przyjął, iż pozwany ponosi solidarną odpowiedzialność za zobowiązania (...) S.A., • wewnętrzną sprzeczność uzasadnienia polegająca na czynieniu rozważań o zasadności roszczenia regresowego powoda w świetle art. 6471 § 5 k.c. i jednoczesnym oparciu rozstrzygnięcia na art. 471 k.c., w zakresie którego Sąd ograniczył się jedynie do przytoczenia przesłanek odpowiedzialności kontraktowej, w żaden sposób nie przekładając ich na grunt niniejszej sprawy, - art. 481 § 2 k.c. poprzez jego błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, iż odsetki od zasądzonej na rzecz powoda kwoty przysługują mu od dnia 26 maja 2014 r., podczas gdy roszczenie powoda stało się wymagalne dopiero w dniu 27 maja 2014 r., zatem odsetki ustawowe za opóźnienie przysługiwać by mogły powodowi dopiero od dnia następnego, tj. 28 maja 2014 r., - art. 56 ustawy z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (dalej jako „ustawa nowelizacyjna”) w zw. z art. 481 § 2 k.c. w zw. z art. 321 k.p.c. poprzez niezastosowanie pierwszego z ww. przepisów, a konsekwencji naruszenie art. 321 k.p.c. poprzez zasądzenie na rzecz powoda odsetek ustawowych za opóźnienie wprowadzonych od dnia 31 stycznia 2016 r. ww. ustawą nowelizacyjną w sytuacji gdy powód dochodził wyłącznie odsetek ustawowych, co ponadto uniemożliwia zasądzenie na jego rzecz odsetek ustawowych za opóźnienie za okres od dnia 1 stycznia 2016 r., - art. 647
par 5 kc. regulacja ta wprowadziła bardzo korzystną dla podwykonawców sytuację prawną ponieważ zgodnie z powołaną normą mają oni bezpośrednio roszczenie wobec inwestora, wykonawcy częściowego a także generalnego wykonawcy ( por. wyrok SN z dnia 17.02.2011r, IV CSK 293/10, ich wyrok SA w Katowicach z dnia 6.03.2013r, I ACa 1000/12 oraz wyrok SN z dnia 11.01.2008r, V CSK 179/07, wyrok SN z dnia 5.09.2012r, IV CSK 91/12). W świetle powyższych okoliczności odpowiedzialność pozwanego mogła być rozpatrywana przez pryzmat art. 376 kc , co umknęło uwadze Sądu I instancji, a co słusznie zarzucił skarżący w wniesionej apelacji i co już powodowało ,że brak było podstaw do zasądzenia od pozwanego całej kwoty wskazanej w wyroku z dnia 30.10.2013r, sygn. akt V GC 264/13 przez Sąd Rejonowy w R., albowiem żaden inny sposób rozliczeń nie został pomiędzy dłużnikami umownie ustalony. Ponadto należało również mieć na uwadze, że wina pozwanego o roszczenie regresowe podlega samodzielnemu ustaleniu , niezależnie od ustaleń prawomocnego wyroku zapadłego w poprzednim procesie ( por. orz. SN z dnia 30.04.1957r, 3 CR 340/57) Ta kwestia została w ogóle pominięta w rozważaniach Sądu I instancji, a zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne ustalenie winy po stronie pozwanego o roszczenie regresowe, albowiem pozwany odpowiada za szkodę o tyle , o ile spowodowanie jej zawinił. Poniżej przedstawione okoliczności wskazują , że brak jest podstaw do przypisania pozwanemu winy. Oceniając zaś zgłoszone przez powoda roszczenie w/w aspekcie należy podnieść, wyrok z dnia 30 października 2013r określał odpowiedzialność pozwanego , ale jedynie wobec (...) sp. z o.o. i wskazywał ,że jest ona solidarna z (...) Sp. z o.o. , powoda oraz Przedsiębiorstwa Usługowo-Produkcyjnego (...) S.A. w R., a więc zaliczył pozwanego w niniejszej sprawie do kręgu dłużników odpowiadających solidarnie. Natomiast powód jako podstawę swojego powództwa podał art. 471 kc. W tej sytuacji należy zauważyć, że dla wykazania odpowiedzialności kontraktowej koniecznym było, aby powód udowodnił, że zaistniały kumulatywnie trzy przesłanki: niewykonanie zobowiązania, powstanie szkody, oraz związek przyczynowy pomiędzy szkodą powoda, a niewykonaniem umowy przez pozwanego. Niespełnienie choćby jednej z tych przesłanek wyklucza odpowiedzialność pozwanego. Reguły te nakazują przestrzeganie zasady pełnego odszkodowania w granicach adekwatnego związku przyczynowego. Oceny zaś czy poniesienie określonych kosztów mieści się w ramach szkody i normalnego związku przyczynowego należy dokonywać na podstawie indywidualnej sytuacji poszkodowanego i konkretnych okoliczności sprawy. /por.: Wyrok z dnia 8 września 2004 r. Sąd Najwyższy IV CK 672/03/. Stosownie zaś do art. 361 § 2 kc zgodnie z zasadą pełnego odszkodowania w granicach odpowiedzialności za normalne następstwa działania lub zaniechania naprawienie szkody obejmuje uszczerbek majątkowy, który poszkodowany poniósł tj. powstałą różnicę między obecnym stanem w dobrach prawnie chronionych, a tym stanem jaki zaistniałby, gdyby zdarzenie wywołujące szkodę nie miało miejsca, przy czym szkoda jest zjawiskiem istniejącym niejako obiektywnie i niezależnie od woli poszkodowanego czy też sprawcy zdarzenia. Związek przyczynowy zachodzi wówczas, gdy w danym układzie stosunków i warunków oraz w zwyczajnym biegu rzeczy, bez szczególnego zbiegu okoliczności, szkoda jest typowym następstwem określonego rodzaju zdarzeń. Adekwatny związek przyczynowy jest podstawową przesłanką odpowiedzialności oraz wskazuje jak daleko ona sięga. Jak słusznie zarzucił skarżący, Sąd I instancji nie wyjaśnił jakie okoliczności stały się podstawą do przyjęcia ,że zachodzi związek przyczynowy pomiędzy powstałą po stronie powoda szkodą w postaci braku zapłaty wynagrodzenia przez wykonawcę ,a nie należytym wykonaniem umowy przez pozwanego. Z nie podważanych twierdzeń pozwanego wynika ,że generalny wykonawca zapłacił wynagrodzenie na rzecz (...) sp. z o.o. , a ten podmiot nie uregulował należności z tytułu wynagrodzenia za wykonane roboty na rzecz (...) sp. z o.o. Ponadto , fakt stwierdzenia odpowiedzialności powoda w niniejszej sprawy przez w/w prawomocny wyrok SR potwierdza ,że powód jako inwestor wyrażał zgodę na udział w procesie inwestycyjnym dalszych podwykonawców i akceptował ten stan rzeczy ; albowiem nie doszłoby do stwierdzenia jego solidarnej odpowiedzialności. Solidarną odpowiedzialność ukształtowaną przepisem art. 647
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.