Sygn. akt I ACa 1058/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 lutego 2017 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący SSA Dorota Ochalska - Gola Sędziowie SA Joa
§ 3k.p.c.
w zw. z art. 227 k.p.c., 278 § 1 k.p.c., art. 493 § 1 k.p.c. poprzez bezzasadne oddalenie wniosku dowodowego o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu rachunkowości osób prawnych, celem wykazania, że zobowiązania Wilec nie istniały w chwili wypełnienia weksla, a więc wypełnienie weksla nastąpiło w sposób niezgodny z porozumieniem wekslowym, a także przeniesienie weksla gwarancyjnego na indosatariusza, dokonane wyłącznie w celu uzyskania nieuzasadnionej korzyści majątkowej przez powoda i wyrządzenia przez powoda wspólnie z (...) S.A. szkody poręczycielom; c. art. 217 §
§ 3k.p.c.
w zw. z art. 227 k.p.c., art. 493 § 1 k.p.c. poprzez bezzasadne oddalenie wniosku dowodowego o dopuszczenie dowodu z dokumentu prywatnego w postaci opinii biegłego rewidenta z dnia 25 stycznia 2016 roku, którego przeprowadzenie pozwoliłoby na ustalenie stanu rozliczeń pomiędzy (...) sp. z o.o., a (...) S.A, a w konsekwencji na wykazanie braku podstaw do wypełnienia weksla, co wskazywałoby na złą wiarę albo rażące niedbalstwo posiadacza weksla, w sytuacji gdy wniosek ten nie prowadził do opóźnienia postępowania, gdyż był to dokument prywatny, a Sąd I instancji nie uzasadnił, dlaczego wniosek ten został uznany za spóźniony, natomiast zgodnie z protokołem z dnia 8 grudnia 2015 roku był oddalony wniosek dowodowy o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości, zawarty w zarzutach od nakazu zapłaty; d. art. 217 §
§ 3k.p.c.
w zw. z art. 227 k.p.c., art. 493 § 1 k.p.c. poprzez:
- oddalenie wniosku dowodowego o przesłuchanie świadka W. S. na okoliczność wypełnienia weksla przez przedstawicieli (...) S.A. na kwotę nieznajdującą uzasadnienia w księgach rachunkowych tego podmiotu na dzień 31.05.2011 roku, który to dowód w związku z dokonaniem przez powoda oraz (...) S.A. cesji wierzytelności zmierzał do wykazania, że scedowane roszczenie, zabezpieczone wekslem zostało zaspokojone, a tym samym powództwo winno zostać oddalone;
- oddalenie wniosku dowodowego o przesłuchanie świadka M. Ł. na okoliczność źródła danych o wysokości zadłużenia Wilec sp. z o o. wobec (...) S.A., na okoliczność pochodzenia weksla wypełnionego w tej sprawie VII GNc 323/13 oraz na okoliczność pochodzenia weksla wypełnionego w tej sprawie, który to dowód w związku z dokonaniem przez powoda oraz (...) S.A. cesji wierzytelności, zmierzał do wykazania, że scedowane roszczenie, zabezpieczone wekslem, zostało zaspokojone, a tym samym powództwo winno zostać oddalone;
- oddalenie wniosku dowodowego o przesłuchanie świadka J. R. na okoliczność pochodzenia weksla wypełnionego w tej sprawie VII GNc 323/13 oraz na okoliczność pochodzenia weksla wypełnionego w tej sprawie, rozmów prowadzonych z przedstawicielami (...) sp. z o. o. na temat rezygnacji z zaskarżenia nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Okręgowy w Białymstoku, sygn. akt: VII GNc 323/13 i pochodzenia weksla, na podstawie którego powód dochodzi w niniejszym procesie roszczenia, który to dowód w związku z dokonaniem przez powoda oraz (...) S.A. cesji wierzytelności, zmierzał do wykazania, że scedowane roszczenie, zabezpieczone wekslem, zostało zaspokojone, a tym samym powództwo winno zostać oddalone;
- oddalenie wniosku dowodowego o przesłuchanie świadka A. P.
(1)na okoliczność warunków uzupełnienia weksla in blanco, stanu rozliczeń transakcji faktoringowych, objętych umową o świadczenie usług faktoringu niepełnego z dnia 18.02.2008 roku, stanu rozliczeń transakcji faktoringowych dokonanych na podstawie odrębnych porozumień, określonych jako aneksy do powołanej umowy, który to dowód w związku z dokonaniem przez powoda oraz (...) S.A. cesji wierzytelności, zmierzał do wykazania, że scedowane roszczenie, zabezpieczone wekslem zostało zaspokojone, a tym samym powództwo winno zostać oddalone;
- oddalenie wniosku dowodowego o zażądanie dokumentacji, dotyczącej wzajemnych rozliczeń pomiędzy (...) S.A. a (...) sp. z o. o., których analiza pozwoliłaby na ustalenie, że wypełnienie weksla nastąpiło w sposób niezgodny z porozumieniem wekslowym, a w konsekwencji przeniesienia weksla gwarancyjnego na indosatariusza, dokonane było tylko i wyłącznie w celu uzyskania nieuzasadnionej korzyści majątkowej przez (...) S.A. i wyrządzenia przez (...) S.A. wspólnie z powodem szkody poręczycielom, polegającej na wyegzekwowaniu nieistniejącego w chwili uzupełnienia weksla zobowiązania poprzez pozbawienie ich własności nieruchomości; e. art. 328 § 2 k.p.c. poprzez całkowite pominięcie podnoszonych przez pozwanych twierdzeń, dotyczących dokonania przez powoda oraz (...) S.A. cesji wierzytelności, wynikających z umowy o świadczenie usług faktoringu niepełnego z dnia 18.02.2008 roku nazwanej „umowa przeniesienia wierzytelności hipotecznej" i nieodniesienie się do nich w uzasadnieniu wyroku z dnia 8.02.2016 roku, czym uniemożliwiono pozwanym odniesienie się do zbadania toku rozumowania Sądu oraz prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia. f. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez sprzeczną z doświadczeniem życiowym oraz zasadami logicznego rozumowania, a tym samym dowolną w miejsce swobodnej, ocenę dowodów polegającą na:
- bezzasadnym pominięciu, że pozwani udzielili poręczenia na wekslu zabezpieczającym umowę o świadczenie usług faktoringu niepełnego, zawartą na czas określony od 18.2.2008 roku do 30.1.2009 roku, nie podpisywali aneksów, które modyfikowały treść ich pierwotnego zobowiązania, ani w żaden inny sposób nie wyrażali woli wydłużenia okresu udzielenia poręczenia, czy zwiększenia górnej granicy ich osobistej odpowiedzialności za zobowiązania (...) sp. z o. o., podczas gdy powyższe okoliczności wskazywały na to, że poręczenie pozwanych za zobowiązanie spółki powinno być rozliczone na dzień 30 stycznia 2009 roku i w związku z tym nie ponoszą odpowiedzialności za żadne zobowiązania (...) sp. z o. o. powstałe po wyżej wskazanym dniu;
- bezzasadnym pominięciu wpłaty dokonanej przez (...) sp. z o. o. na rzecz (...) S.A., opisanej jako „za O 1/AD/1 1.12/AD/
- zał.36, za (...) l”, podczas gdy z zeznań pozwanych, składanych na podstawie informacji uzyskanych od (...) sp. z o.o., wynikało, że powyższa kwota stanowiła rozliczenie należności pomiędzy obiema spółkami, a zeznający w sprawie świadkowie nie byli w stanie stwierdzić, czego dotyczyła wpłata, tymczasem spółka, dokonując wpłaty opisała ją w precyzyjny sposób, co oznacza, że wskazała za jaki dług dokonuje zapłaty, czego powód, bez wglądu do ksiąg handlowych (...) S.A. nie mógł sprawdzić, a księgi (...) sp. z o.o. są w wyłącznym posiadaniu syndyka;
- uznaniu, że pozwany Ł. S.
(1), jako (...) sp. z o.o. oraz M. S., jako jego brat, posiadali szczegółową wiedzę, co do zobowiązań spółki (...) sp. z o.o., podczas gdy z zeznań pozwanych oraz świadków G. M. i W. B. wynikało, że wszelkie sprawy spółki prowadził W. S., który nie pełnił w spółce żadnej formalnej roli, natomiast działalność pozwanego Ł. S.
(1)w spółce ograniczona była jedynie do posiadania przez niego udziałów spółki oraz poręczenia za dług wynikający z umowy zawartej w 2008 roku, przyjęte więc przez Sąd domniemanie o rzekomej wiedzy pozwanych o sprawach spółki było nieuprawnione i nie mogło być wywiedzione ze zgromadzonego materiału dowodowego; 4. bezzasadnym przyjęciu, że pozwani nie dążyli do ugodowego załatwienia sporu, co świadczyć miało o ich nielojalnym postępowaniu wobec wierzyciela, podczas gdy to na wierzycielu - (...) S.A., dochodzącym swoich uprawnień, ciążył obowiązek wykazania istnienia zobowiązania w określonej wysokości, wynikający wprost z art. 6 k.c., tym samym należało przyjąć, że to wierzyciel zachował się nielojalnie wobec pozwanych, nie wykazując aktualnego stanu zadłużenia, a oczekując w zamian uznania przez pozwanych długu, co sugerowało, że (...) S.A., już w tym czasie dążył do przejęcia nieruchomości, należących do pozwanych ( wynikało to wprost z przedstawionej pozwanym propozycji ugodowego załatwienia sprawy, w której wierzyciel zobowiązywał się do ograniczenia egzekucji tylko do nieruchomości, stanowiących własność pozwanych M. S. i Ł. S.
(1); 5. braku ustalenia wartości zobowiązania, łączącego powoda z (...) S.A., co pozwoliłoby na wykazanie rzeczywistej przyczyny dokonania indosowania weksla na powoda, wyceny wartości zobowiązań spółki (...) sp. z o.o. wobec indosanta, a w konsekwencji pozwoliłoby pozwanym na wykazanie, czy indos nie był czynnością pozorną, mającą na celu tylko i wyłącznie utrudnienie obrony pozwanym przed roszczeniami powoda, a także pokrzywdzenie ich poprzez wyegzekwowanie od nich nieistniejącego w chwili uzupełnienia weksla długu, polegającego na pozbawieniu ich własności nieruchomości, które to działanie podyktowane było wielokrotnie podkreślanym w zeznaniach świadków G. M. i W. B. „ogromnym żalem" do W. S. - ojca pozwanych; Apelujący wniósł także o: 1) rozpoznanie postanowień Sądu Okręgowego w Płocku: a. z dnia 8 grudnia 2015 roku, oddalającego wniosek dowodowy o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego ze specjalnością z zakresu rachunkowości osób prawnych, na okoliczność stanu wymagalnych zobowiązań (...) sp. z o. o. wobec (...) S.A. na dzień 31 maja 2011 roku, na dzień 10 października 2013 roku oraz na dzień zapłaty należności wekslowej tj. na dzień 17 października 2013 roku, wykazanych w księgach handlowych; b. z dnia 8 grudnia 2015 roku, oddalającego wniosek dowodowy powoda o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka W. S. na okoliczność wypełnienia weksla przez przedstawicieli (...) S.A. na kwotę nieznajdującą uzasadnienia w księgach rachunkowych tego podmiotu na dzień 31.05.201 1 roku; c. z dnia 8 grudnia 2015 roku, oddalającego wniosek dowodowy powoda o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka M. Ł., na okoliczność źródła danych o wysokości zadłużenia (...) sp. z o. o. wobec (...) S.A., na okoliczność pochodzenia weksla wypełnionego w sprawie VII GNc 323/13 oraz na okoliczność pochodzenia weksla wypełnionego w tej sprawie; d. z dnia 8 grudnia 2015 roku, oddalającego wniosek dowodowy powoda o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka J. R. na okoliczność pochodzenia weksla wypełnionego w sprawie VII GNc 323/13 oraz na okoliczność pochodzenia weksla wypełnionego w tej sprawie, rozmów prowadzonych z przedstawicielami (...) sp. z o. o. na temat rezygnacji z zaskarżenia nakazu zapłaty, wydanego przez Sąd Okręgowy w Białymstoku sygn. akt: VII GNc 323/13 i pochodzenia weksla, na podstawie którego powód dochodzi w niniejszym procesie roszczenia; e. z dnia 8 grudnia 2015 roku, oddalającego wniosek dowodowy powoda o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka A. P.
(1)na okoliczność warunków uzupełnienia weksla in blanco, stanu rozliczeń transakcji faktoringowych objętych umową o świadczenie usług faktoringu niepełnego z dnia 18.02.2008 roku, stanu rozliczeń transakcji faktoringowych, dokonanych na podstawie odrębnych porozumień, określonych jako aneksy do powołanej umowy; f. z dnia 8 grudnia 2015 roku, oddalającego wniosek dowodowy o zażądanie dokumentacji dotyczącej wzajemnych rozliczeń pomiędzy (...) S.A., a (...) sp. z o. o. potwierdzających uzupełnienie w dniu 31 maja 2011 roku weksla załączonego przez powoda do pozwu na kwotę w nim wskazaną, a także dokumentacji wskazującej na realizację wzajemnych obowiązków pomiędzy stronami umowy o świadczenie usług faktoringu niepełnego z dnia 18.02.2008 roku. Apelujący wniósł o zmianę wymienionych wyżej postanowień w przedmiocie odmowy przeprowadzenia dowodów i ich dopuszczenie, przeprowadzenie zawnioskowanych dowodów przez sąd II instancji oraz zobowiązanie (...) S.A. do przedłożenia dokumentacji jak powyżej; W konkluzji apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez: a. uchylenie w całości nakazu zapłaty i oddalenie powództwa, b. zmianę rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów za postępowanie w pierwszej instancji poprzez zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego Ł. S.
(1)kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za I instancję według norm przepisanych, a nadto o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego Ł. S.
(1)kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za II instancję według norm przepisanych; Sąd Apelacyjny odmiennie ustalił: Pozew w sprawie VII GNc 323/13 Sądu Okręgowego w Białymstoku obejmował żądanie zasądzenia kwoty 1.374.225,43 złote. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacja pozwanych okazała się zasadna i skutkowała uchyleniem zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. oraz powierzeniem Sądowi Okręgowemu rozstrzygnięcia o kosztach procesu w postępowaniu apelacyjnym ( art.108 § 2 k.p.c.). Obaj pozwani zasadnie zarzucili Sądowi Okręgowemu naruszenie przepisów procedury, skutkujące nadmiernym rygoryzmem w ocenie zgłoszonych przez nich wniosków dowodowych i w konsekwencji niezasadne ich oddalenie, co z kolei skutkowało uwzględnieniem powództwa przy ustaleniu okoliczności faktycznych z pominięciem ich elementów, istotnych dla podjęcia stanowczego rozstrzygnięcia. Jak trafnie wskazał Sąd Apelacyjny w Szczecinie w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 lipca 2016 r. w sprawie I ACa 400/16 nierozpoznanie istoty sprawy zachodzi wówczas, gdy sąd pierwszej instancji: 1) rozstrzygnął nie o tym, co było przedmiotem sprawy; 2) zaniechał w ogóle zbadania materialnej podstawy żądania; 3) pominął całkowicie merytoryczne zarzuty zgłoszone przez stronę; 4) rozstrzygnął o żądaniu powoda na innej podstawie faktycznej i prawnej niż zgłoszona w pozwie; 5) nie uwzględnił (nie rozważył) wszystkich zarzutów pozwanego dotyczących kwestii faktycznych, czy prawnych rzutujących na zasadność roszczenia powoda. Przez nierozpoznanie istoty sprawy - jak przyjmuje się w orzecznictwie - należy przede wszystkim rozumieć niezbadanie podstawy merytorycznej dochodzonego roszczenia. Do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi również w sytuacji, w której sąd pierwszej instancji dokonał oceny prawnej roszczenia bez oparcia jej na właściwie ustalonej podstawie faktycznej i w sprawie zachodzi potrzeba poczynienia po raz pierwszy niezbędnych ustaleń faktycznych. Skorzystanie w takim wypadku z możliwości uzupełnienia postępowania dowodowego przez sąd drugiej instancji godziłoby w zasadę dwuinstancyjności postępowania sądowego, zagwarantowaną w art. 176 Konstytucji (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2017 r. V CZ 92/16 oraz powołane tam wyroki Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 2002 r., I CKN 486/00, nie publ., z dnia 21 października 2005 r., III CK 161/05, nie publ., z dnia 20 lipca 2006 r., V CSK 140/06, nie publ., z dnia 11 sierpnia 2010 r., I CSK 661/09, nie publ., z dnia 26 stycznia 2011 r., IV CSK 299/10, nie publ. i z dnia 12 stycznia 2012 r., II CSK 274/11, nie publ. oraz postanowienia z dnia 15 lipca 1998 r., II CKN 838/97, nie publ., z dnia 23 września 1998 r., II CKN 897/97, OSNC 1999, nr 1, poz. 22, z dnia 25 października 2012 r., I CZ 139/12, nie publ., z dnia 9 listopada 2012 r., IV CZ 156/12, nie publ., z dnia 5 grudnia 2012 r., I CZ 168/12, OSNC 2013, nr 5, poz. 68, z dnia 25 kwietnia 2014 r., II CZ 117/13, nie publ., z dnia 13 listopada 2014 r., V CZ 73/14, nie publ., z dnia 20 lutego 2015 r., V CZ 119/14, nie publ. i z dnia 26 marca 2015 r., V CZ 7/15, nie publ.). Taka właśnie sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Sąd Okręgowy uznał za spóźnione wnioski dowodowe niezawarte w zarzutach od nakazu zapłaty. Odwołał się przy tym do treści art. 493 § 1 k.p.c. w zw. z art. 495 § 3 k.p.c. Tymczasem przepis art. 495 § 3 k.p.c. został uchylony z dniem 3 maja 2012 roku, a przepis art. 493 § 1 zmodyfikowany na mocy ustawy z dnia 16 września 2011 roku, zmieniającej kodeks postępowania cywilnego. Na marginesie należy wskazać, że uchylony przepis art. 495 § 3 k.p.c. dawał podstawy do uwzględnienia wniosków zgłoszonych już po wniesieniu zarzutów, jeżeli potrzeba ich powołania wynikła później, co w rozpatrywanej sprawie niewątpliwie nastąpiło. W wyniku nowelizacji art. 493 § 1 i art. 495 § 3 k.p.c., dokonanej ustawą dnia 16 września 2011 r. zrezygnowano z regulacji, przewidującej prekluzję w odniesieniu do powoływania nowych zarzutów, okoliczności faktycznych i dowodów na ich poparcie. Zarzuty przeciwko żądaniu pozwu mogą być powoływane w toku postępowania po wniesieniu zarzutów od nakazu zapłaty na takich samych zasadach, jak w postępowaniu rozpoznawczym. Ograniczenie w powoływaniu nowych twierdzeń i dowodów odnosi się do obu stron. Obowiązek zgłoszenia przez pozwanego twierdzeń i zarzutów w chwili wniesienia zarzutów został ukształtowany podobnie jak obowiązek pozwanego przy złożeniu odpowiedzi na pozew. W uzasadnieniu wyroku z dnia 24 maja 2016 r. w sprawie VI ACa 648/15, do którego odwołuje się Sąd w rozpoznawanej sprawie, Sąd Apelacyjny w Warszawie przyjął, że przepis art. 493 § 1 k.p.c. w aktualnie obowiązującym brzmieniu przewiduje obowiązek przedstawienia jedynie zarzutów, które pod rygorem ich utraty należy zgłosić przed wdaniem się w spór. Wniesienie zarzutów od nakazu zapłaty traktowane jest przez ustawę jako moment wdania się w spór, z konsekwencjami przewidzianymi w art. 25 § 2 k.p.c., w art. 202 k.p.c., w art. 1105 § 3 k.p.c., w art. 1165 § 1 k.p.c. Zrezygnowano z regulacji przewidującej prekluzję w odniesieniu do powoływania nowych zarzutów, okoliczności faktycznych i dowodów na ich poparcie. Zarzuty przeciwko żądaniu pozwu mogą być więc powoływane w toku postępowania po wniesieniu zarzutów od nakazu zapłaty na takich samych zasadach, jak w postępowaniu rozpoznawczym. W toku analizowanego postępowania Sąd Okręgowy wziął pod uwagę nowe okoliczności faktyczne przytoczone przez powoda w odpowiedzi na zarzuty od nakazu zapłaty, w tym kwestię zawarcia umowy faktoringu, aneksów do niej, porozumienia do indosu weksla oraz umowy przeniesienia wierzytelności hipotecznej z dnia 10 października 2013 roku wraz z wpisem powoda jako wierzyciela hipotecznego w miejsce (...) S.A., natomiast oddalił wnioski pozwanych zgłoszone w odpowiedzi na nie i odnoszące się do podniesionych przez powoda kwestii. Dodatkowo zarzuty M. S. odnosiły się do wszystkich istotnych aspektów sprawy, natomiast późniejsze wnioski dowodowe obejmowały okoliczności zawarte w odpowiedzi na zarzuty. Cofnięcie pozwu wobec A. P.
(1)uniemożliwiało jej przesłuchanie w charakterze strony, pozwanym pozostało więc zgłoszenie wniosku o jej przesłuchanie w charakterze świadka, a teza postawiona dla jej przesłuchania obejmowała także stan rozliczeń transakcji factoringowych. Zarzuty obejmowały wnioski o przedstawienie przez (...) S.A. wyciągu z ksiąg rachunkowych, związanych z realizacją umowy o świadczenie usług faktoringu, ewentualnie dopuszczenie dowodu z opinii biegłego księgowego celem zbadania stanu wymagalnych zobowiązań Spółki (...) wobec (...) S.A. na dzień 31 maja 2011 roku Dopiero z odpowiedzi na zarzuty wynikało, że (...) S.A. zawarł Porozumienie do indosu weksla oraz umowę przeniesienia wierzytelności hipotecznych. Sąd pominął twierdzenia pozwanych i związane z tą kwestią wnioski, a w rozważaniach prawnych nie zanalizował znaczenia umowy przeniesienia wierzytelności hipotecznej pod kątem możliwości podnoszenia zarzutów ze stosunku podstawowego. Wobec przyjętej koncepcji dowodzenia i oceny prawa materialnego Sąd meriti uznał je za zbędne. Wobec tego zasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 493 § 1 w zw. z art. 495 § 3 k.p.c. Apelujący trafnie wskazują także na naruszenie przepisów art. 217 §
3 w zw. z art. 227 k.p.c. w związku z oddaleniem wniosków dowodowych, zmierzających do ustalenia stanu salda pomiędzy Wilec sp z o.o., a (...) S.A. w szczególności zeznań świadków A. P.
(1)i W. S. oraz wniosku o przedłożenie ksiąg handlowych. Sąd Okręgowy niezasadnie uznał, że wnioski te są spóźnione, a nadto, że nie są istotne dla rozstrzygnięcia, a to wobec przyjęcia zakazu badania zarzutów ze stosunku podstawowego. Sąd Okręgowy pominął jednak w swych rozważaniach znaczenie umowy przeniesienia wierzytelności hipotecznej, czyniąc kategoryczne rozważania zakazujące badania zarzutów ze stosunku podstawowego, a to wobec indosowania weksla na powoda. Tymczasem treść umowy przeniesienia wierzytelności hipotecznej, o której pozwani dowiedzieli się po złożeniu odpowiedzi na zarzuty, taką kategoryczną ocenę zmienia. Sąd I instancji nie wyjaśnił jednak, z jakich powodów uznał ten dokument za pozbawiony znaczenia i nie rozważył możliwości odwołania się do uprawnień płynących z art. 513 § 1 k.c. W tym zakresie apelujący Ł. S.
(1)zasadnie zarzuca naruszenie przepisu art. 328§ 2 k.p.c. Dokument ten winien być poddany ocenie także z uwagi na konieczność zbadania zachowania powoda pod kątem zarzucanego mu działania na szkodę apelujących. W tym miejscu od razu wypada się odnieść do związanego z tą kwestią zarzutu naruszenia art. 79 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece( t. j. DZ.U. z 2016 poz. 790 ). Jak stanowi ten przepis hipoteka nie może być przeniesiona bez wierzytelności, którą zabezpiecza i jest jednym z przejawów akcesoryjności hipoteki, która jest prawem funkcjonalnie związanym z oznaczoną wierzytelnością. Przeniesienie hipoteki bez wierzytelności oznaczałoby zerwanie tej więzi i dlatego zostało w art. 79 ust. 2 wyraźnie wyłączone. Kwestia ta nie została poddana analizie Sądu Okręgowego, a ma ona zasadnicze znaczenie dla oceny możliwości badania stosunku podstawowego, podniesionej już w zarzutach od nakazu zapłaty, a wynikającej z art. 17 prawa wekslowego. Apelacja pozwanego Ł. S.
(1)trafnie podniosła naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez ocenę materiału dowodowego w sposób nie odpowiadający wymogom powołanego przepisu. Sąd pominął dowód świadczący o wpłacie kwoty 4.200.000 złotych, przyjmując że opis tytułu wpłaty jest niejasny i nie wiadomo jakiej transakcji czy umowy wpłata dotyczy. Pozwani wskazywali zaś na spłatę należności wobec (...) S.A., dochodzonej pozwem. Istotnie opis tej wpłaty jest bardzo enigmatyczny, ale wobec zarzutów pozwanych należało wyjaśnić na poczet czego ta należność została zaliczona oraz co oznaczał opis zawarty na przelewie. Przesłuchani świadkowie tej kwestii nie byli w stanie wyjaśnić, a Sąd arbitralnie przyjął, że wpłata nie ma żadnego znaczenia dla stanu rozliczeń między (...) sp. z o.o. i (...) S.A. Wniosek o zbadanie ksiąg handlowych Spółki (...) nie był w tych okolicznościach pozbawiony sensu. Powodowi okoliczności wykonania tej operacji finansowej istotnie mogły nie być znane, ale miały istotne znaczenie dla zakresu odpowiedzialności pozwanych. Jeśli Spółkę (...) łączyło wiele stosunków zobowiązaniowych to wpłata mogła dotyczyć innych niż badane zobowiązań, ale mogło być też tak jak twierdzą pozwani, czyli że dotyczyła spłaty zobowiązania Spółki (...) wobec (...), badanej w rozpatrywanej sprawie. Kwestia ta wymagała gruntownego zbadania. Sąd Okręgowy przyjął, że umowę faktoringu z dnia 18 lutego 2008 roku zabezpieczały 3 weksle. Pozwani twierdzili, że dla zabezpieczenia wierzytelności z tej umowy podpisywali tylko jeden weksel. Potwierdza to deklaracja wekslowa. Z umowy faktoringu niepełnego, załączonej do odpowiedzi na zarzuty wynika, że zabezpieczeniem wykonania umowy był m. .in. weksel własny in blanco Spółki (...) i poręczenie na wekslu in blanco przez A. P.
(1)i pozwanych, a także ustanowienie hipoteki - początkowo na jednej nieruchomości. Z treści umowy nie wynika, że zostały wystawione trzy weksle. Natomiast w aktach sprawy znajdują się dokumenty świadczące o tym, że były wystawiane weksle poręczone przez pozwanych, ale dla zabezpieczenia wierzytelności z innych umów. Wbrew treści porozumienia do indosu weksla (§ 1 pkt. 3) dwa weksle, stanowiące podstawę wydania nakazów zapłaty w sprawach VII GNc 510/12 i VII GNC 323/13 Sądu Okręgowego w Białymstoku nie zostały poręczone przez pozwanych i A. P.
(1). Także ustanowienie hipoteki nie było zabezpieczeniem wierzytelności wekslowej. Kwestii tej Sąd Okręgowy nie wyjaśnił, odmawiając wiary twierdzeniom pozwanych i nie dostrzegając sprzeczności między powołanymi dokumentami. Oddalił wnioski dowodowe zmierzające do wyjaśnienia powyższych okoliczności. Trzeba przyznać rację pozwanemu Ł. S.
(1), że Sąd Okręgowy oceniając zakres poręczenia pozwanych, przyjął za okoliczność bez znaczenia, że pozwani nie podpisywali aneksów do umowy, a nawet że o nich nie wiedzieli- nie byli bowiem stroną umowy faktoringu. Poręczenie osobiste powodów zabezpieczało wykonanie umowy zawartej na okres od 18 lutego 2008 roku do 30 stycznia 2009 roku. Zważyć należy, że prawo wekslowe nie zawiera szczegółowych przepisów, dotyczących odpowiedzialności poręczyciela wekslowego. Odpowiedzialność poręczyciela opiera się tylko formalnie na zobowiązaniu dłużnika głównego. Natomiast z ogólnych zasad prawa wekslowego wynika, że zakres poręczenia nie może być rozszerzony bez zgody poręczyciela ( vide Adam Szpunar Komentarz do prawa wekslowego (art. 32) Wyd. Prawnicze W-wa 1994 str. 93). Śladu takiej zgody nie ma w aktach, a pozwani wprost twierdzą, że nigdy jej nie udzielali, ani w żaden sposób nie wyrazili woli wydłużenia okresu udzielenia poręczenia. Pogłębionych ustaleń i oceny wymaga kwestia wiedzy pozwanych na temat treści aneksów i ich akceptacji. Warunek ten Sąd Okręgowy zbagatelizował, odsyłając pozwanych z ich roszczeniami regresowymi do A. P.
(1). Kwestia ta rzutuje w sposób zasadniczy na zakres odpowiedzialności pozwanych. S. zadłużenia Spółki (...) wobec Spółki (...) na 30 stycznia 2009 roku nie znamy. Tym samym Sąd Apelacyjny podzielił zarzuty apelacji Ł. S.
(1)obejmujące tę materię i naruszenie art. 233 §1 k.p.c. oraz art. 10 prawa wekslowego. W świetle powołanych wyżej argumentów za przejaw naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. zarzucany w obu apelacjach należało uznać zaniechanie ustalenia warunków sprzedaży wierzytelności wekslowej, w tym ceny sprzedaży, warunków płatności i zapłaty ceny. Są to okoliczności istotne dla oceny rzeczywistych motywów indosowania weksla i wpływające na potwierdzenie lub zaprzeczenia zarzucanego powodowi działania na szkodę pozwanych. W załączonej do odpowiedzi na zarzuty umowie z dnia 10 października 2013 roku, stanowiącej porozumienie do indosu weksla, strony odwołały się do załącznika numer 1, określającego cenę nabycia wierzytelności wekslowej indosowanej oraz warunki płatności. Załącznik ten nie został złożony, mimo żądania pozwanego M. S. w piśmie procesowym z dnia 23 kwietnia 2015 roku k- 733 v akt (zwróconym), ponowionego w piśmie z dnia 16 lipca 2015 roku. Sąd do tego wniosku nie odniósł się i uchylił pytania do powoda dotyczące tej kwestii. Za chybione należało uznać zarzuty zawarte w apelacjach pozwanych dotyczące limitu odpowiedzialności wystawcy weksla. Bezzasadność tych zarzutów wynika wprost w treści umowy faktoringu. Wskazywana kwota 3.000.000 złotych stanowiła limit faktoringowy określony w skali miesiąca. Nie ma to żadnego przełożenia na granice odpowiedzialności pozwanych . Ostatecznie Sąd Apelacyjny uznał, że Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy, ponieważ nie przeprowadził postępowania dowodowego w zakresie niezbędnym do prawidłowego ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, przedwcześnie uznał, że pozwani nie wykazali zasadności podnoszonych zarzutów. Stwierdzone braki postępowania dowodowego nie mogą być uzupełnione w postępowaniu apelacyjnym ze względu na skalę pominiętych wniosków dowodowych, która sprawia, że poczynione ustalenia byłyby nowymi ustaleniami faktycznymi, przez co nadawałyby wyrokowi sądu odwoławczego charakter orzeczenia pierwszoinstancyjnego. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji w pierwszej kolejności przeprowadzi wnioskowane dowody z osobowych źródeł dowodowych, wyjaśni okoliczności nabycia wierzytelności wekslowej indosowanej oraz warunki płatności, oceni znaczenie porozumienia do indosu weksla i umowy przeniesienia wierzytelności hipotecznych i ustali zakres możliwych do zgłoszenia przez pozwanych zarzutów, oceni kwestię zakresu poręczenia, udzielonego przez pozwanych, wyjaśni przyczyny odmowy podpisania porozumienia, w kontekście zarzutów nielojalności wobec Spółki (...) i braku elementarnej staranności w prowadzeniu własnych interesów. Dopiero po tym, w zależności od wyników postępowania, wyjaśni sposób zarachowania wpłaty kwoty 4.200.000 złotych i zdecyduje czy wystarczający będzie wgląd w księgi (...) Spółki (...) czy tez zajdzie konieczność dopuszczenia dowodu z opinii biegłego. Wtedy będzie możliwe dokonanie pełnej oceny relacji prawnych istniejących między stronami i dokonanie oceny zasadności powództwa. Mając na uwadze powyższe Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji, pozostawiając Sądowi Okręgowemu rozstrzygnięcie o kosztach postepowania apelacyjnego.