e złożoną wraz z wekslem deklaracją wekslową. Po rozliczeniu umowy leasingowej strona powodowa wypełniła weksel
treścią deklaracji wekslowej i wezwała pozwanego do wykupienia weksla w dniu 10 stycznia 2011 r. Powódka wskazała także, że przysługująca jej wierzytelność nie została zaspokojona. W dniu 10 marca 2014 r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia – Fabrycznej Wydział XI Cywilny w sprawie XI Nc 7/14 wydał nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym, zgodny z żądaniem pozwu (k. 24). Zarzuty od opisanego nakazu zapłaty (k-26-27) wniósł skutecznie pozwany P. K.
1 Ogólnych Warunków Umowy Leasingu Operacyjnego (OWULO) w umowach leasingu operacyjnego zobowiązania finansowe ciążące na leasingobiorcy wobec leasingodawcy obejmują obowiązek uiszczenia wpłaty początkowej, opłaty manipulacyjnej, uiszczania opłat leasingowych oraz obowiązek uiszczenia kaucji gwarancyjnej, kaucji zabezpieczającej, a także innych należności określonych w OWULO. Opłaty naliczane są w złotych polskich, po przeliczeniu podanej w procentach wielkości na złote polski, a do tak naliczonej opłaty leasingobiorca dolicza podatek od towarów i usług. Po myśli § 18 OWULO leasingobiorca zobowiązany jest do terminowego uiszczania opłat leasingowych w określonych terminach (§ 17). Stosownie zaś do § 19 leasingobiorca przejmuje na siebie wszelkie opłaty, podatki i inne należności pozostające w bezpośrednim związku z umową leasingu operacyjnego lub leasingowanym przedmiotem leasingu. Podatek od środków transportu w wysokości odpowiedniej dla miejsca jego rejestracji uiszcza leasingodawca na koszt leasingobiorcy. Zwrot kosztów podatku od środków transportu na rzecz leasingodawcy następuje na podstawie noty obciążeniowej doręczanej leasingobiorcy przez leasingodawcę. W przypadku opóźnienia w zapłacie którejkolwiek z opłat leasingowych, leasingobiorca ponosi odsetki w podwójnej ustawowej wysokości. Niezależnie od tego, leasingodawca może rozwiązać tę umowę oraz inne umowy leasingowe zawarte przez leasingobiorcę z leasingodawcą ze skutkiem natychmiastowym, po uprzednim wyznaczeniu leasingobiorcy dodatkowego terminu na piśmie, o ile opóźnienie w zapłacie którejkolwiek opłaty przekroczy 14 dni. W takim przypadku leasingodawca ma prawo natychmiastowego przejęcia posiadania przedmiotu leasingu oraz żądania zapłaty wszystkich pozostałych opłat leasingowych wraz z równowartością ceny sprzedaży poleasingowej, obliczonych z uwzględnieniem dyskonta według stawki WIBOR dla depozytów trzymiesięcznych. W razie rozwiązania umowy z tego tytułu wysokość pozostałych do uiszczenia opłat pomniejsza się o wartość netto (bez podatku VAT) uzyskaną ze sprzedaży przedmiotu leasingu, o ile sprzedaż ta odbędzie się w terminie 60 dni od daty przejęcia przedmiotu leasingu. Leasingobiorcy przysługuje prawo uczestniczenia w poleasingowej sprzedaży przedmiotu leasingu, w szczególności poprzez wskazywanie leasingodawcy osób zainteresowanych nabyciem własności przedmiotu leasingu.
OWULO przedmiot leasingu podlega ubezpieczeniu na koszt leasingobiorcy przez cały okres trwania umowy.
Leasingobiorca zobowiązany jest do zwrotu przedmiotu leasingu w terminie 7 dni od daty wygaśnięcia umowy wraz ze wszystkim jego dokumentami. leasingobiorca upoważnia leasingodawcę na wypadek rozwiązania umowy leasingu i niezwrócenia przedmiotu leasingu w uzgodnionym terminie, do wejścia do pomieszczeń leasingobiorcy i przejęcia przedmiotu leasingu, również za pośrednictwem upełnomocnionych osób trzecich. Wszelkie koszty związane z odbiorem przedmiotu leasingu oraz z dochodzeniem od leasingobiorcy świadczeń wynikających z umowy leasingowej, pokrywa leasingobiorca ( § 30 OWULO). (okoliczności bezsporna, nadto dowód: - ogólne warunki umowy leasingu operacyjnego, k. 91-93) P. K.
e sporządzoną deklaracją wekslową (...) S.A. w przypadku powstania zadłużenia z tytułu przedmiotowej umowy leasingu uprawniona została do wypełnienia weksla przez wskazanie sumy zadłużenia z tytułu umowy leasingu łącznie z odsetkami ustawowymi oraz kosztami powstałymi z jakiego bądź tytułu oraz opatrzenie go datą płatności według swojego uznania, zawiadamiając o tym pozwanego na co najmniej 7 dni przed terminem płatności weksla. (okoliczności bezsporna, nadto dowód: - deklaracja wekslowa, k. 4) Pismem z dnia 30 stycznia 2009 r. strona powodowa zawiadomiła pozwanego, że na dzień wystosowania pisma jego zadłużenia z tytułu zawartych umów leasingu (nr (...)) wynosi 6.830,38 zł, a także wskazała, że działając na podstawie § 20 OWULO wypowiada umowy leasingu ze skutkiem natychmiastowym na wypadek nie uregulowania wyżej wskazanych należności w terminie 3 dni od dnia doręczenia wypowiedzenia. Następnie pismem z dnia 3 sierpnia 2009 r. (...) S.A. oświadczyła, że rozwiązuje umowę leasingu nr (...) w związku z naruszeniem przez pozwanego OWULO, wzywając jednocześnie pozwanego do natychmiastowego zwrotu przedmiotu leasingu. (dowód: - pismo strony powodowej z dnia 30.01.2009 r. k. 30-31, - rozwiązanie umowy wraz z potwierdzeniem nadania k. 94-97). (...) S.A. wystawiła notę odsetkową na dzień 14 maja 2010 r. wskazując wysokość należnych odsetek z tytułu opóźnień w płatności na 2.125,48 zł. (dowód: - nota odsetkowa k. 7-8) (...) S.A. wypełniła posiadany weksel in blanco, wystawiony przez pozwanego na kwotę 45.883,99 zł i w dniu 28 grudnia 2010 r. skierowała do pozwanego wezwanie do wykupienia weksla w dniu 10 stycznia 2011 r. W wezwaniu podała sposób obliczenia kwoty 45.883,99 zł wskazując, że na sumę tę składają się następujące kwoty: - 7.830,20 zł - zaległości wynikające z wystawionych faktur; - 49.099,64 zł - przyszłe raty wraz z wartością wykupu w wysokości 58.741,68, zdyskontowane wg stopy 12,251%, - 2.125,48 zł - odsetki od nieterminowych płatności na dzień 10 maja 2010 r., - 2.406,67 zł – koszty ubezpieczenia/podatku od środków transportu, - 250,00 zł – koszty ekspertyzy, - 9.172,00 - koszty windykacji, pomniejszone o 25.000,00 zł – wartość sprzedaży netto. (dowód: - wezwanie do wykupienia weksla k. 5 i 6) W toku postępowania zmianie uległa dotychczasowa nazwa strony powodowej z (...) S.A. z siedziba we W. na (...) S.A. z siedziba we W.. Następnie w dniu 1 czerwca 2015 r. spółka (...) S.A. we W. w trybie art. 529 § 1 pkt 4 k.s.h. uległa podziałowi poprzez przeniesienie części jej majątku obejmującej pion leasingowy na spółkę (...) S.A. z siedzibą we W.. W zakresie działania pionu leasingowego pozostawała przy tym obsługa umowy leasingu nr (...). (dowód: - wydruk z (...) S.A. k. 82-87, - odpis pełny z Rejestru Przedsiębiorców KRS (...) S.A. k. 109-122, - plan podziału wraz z wyciągiem z załącznika k. 123-136) Sąd zważył co następuje: Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości. W sprawie niniejszej bezsporny był fakt, iż strony zawarły umowę leasingu nr (...), której zabezpieczenie stanowił wystawiony przez pozwanego weksel in blanco. Ponadto pozwany w zarzutach do nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym nie kwestionował, że wskazana umowa została rozwiązana przez stronę powodową, a on pomimo wezwania nie wykupił weksla w dniu 10 stycznia 2011 r. Jednym zarzutem podniesiony przez pozwanego w toku niniejszego postępowania okazał się zarzut przedawnienia tak roszczenia z łączącego strony stosunku podstawowego (umowy leasingu nr (...)), jak i stosunku wekslowego. Wobec tego Sąd nie badał, czy strona powodowa miała prawo do żądania zapłaty z tytułu wcześniejszego rozwiązania umowy leasingu kwoty wskazanej w pozwie, tj. czy rozliczyła umowę leasingu w sposób prawidłowy, a zatem, czy weksel został wypełniony
deklaracją wekslową. W pierwszej kolejności wskazania wymaga, iż na gruncie obowiązującej ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. Prawo wekslowe zobowiązanie wekslowe ma charakter samodzielny i abstrakcyjny, co oznacza między innymi, że samo podpisanie weksla rodzi zobowiązanie wystawcy (a także akceptanta, indosantów i poręczycieli) bez względu na przyczynę jego wystawienia. Już samo umieszczenie podpisu na wekslu stanowi wyłączną przyczynę i podstawę zobowiązania wekslowego.
art. 101 prawa wekslowego istotą weksla własnego jest bezwarunkowe przyrzeczenie zapłaty sumy pieniężnej potwierdzone podpisem. Źródłem zobowiązania wekslowego jest w tym przypadku umowa dochodząca do skutku przez wydanie weksla lub jego zwrócenie posiadaczowi. W przypadku dokumentu, który w chwili wręczenia nie zawiera wszystkich elementów weksla własnego – jak w przypadku weksla in blanco – umowa ta ma na celu powstanie zobowiązania wekslowego w przyszłości. Zobowiązanie powstaje zatem dopiero po uzupełnieniu dokumentu przez upoważnioną osobę o elementy niezbędne do uznania dokumentu za weksel własny. Czynności prawne, z których wynikają zobowiązania wekslowe, same nie określają celu gospodarczego lub społecznego tego rodzaju przysporzenia. Cel ten określa dopiero wyraźna lub dorozumiana umowa leżąca u podstaw zaciągnięcia zobowiązania wekslowego, wskazująca tzw. stosunek podstawowy (kauzalny) dla tego zobowiązania. Umowę tę stanowi w szczególności deklaracja wekslowa, w której strony określają warunki, od których spełnienia uzależnione jest uzupełnienie weksla in blanco. W przypadku weksla, który w chwili jego wystawienia był wekslem niezupełnym, abstrakcyjny charakter zobowiązania wekslowego ulega istotnemu osłabieniu. Zgodnie bowiem z treścią art. 10 Prawa wekslowego jeżeli weksel, niezupełny w chwili wystawienia, uzupełniony został niezgodnie z zawartym porozumieniem, nie można wobec posiadacza zasłaniać się zarzutem, że nie zastosowano się do tego porozumienia, chyba że posiadacz nabył weksel w złej wierze albo przy nabyciu dopuścił się rażącego niedbalstwa. Uzupełnienie weksla niezgodnie z porozumieniem co do zasady pozostaje zatem bez wpływu na istnienie i ważność zobowiązania wekslowego. Prawo wekslowe dopuszcza jednak w określonych sytuacjach podniesienie przez dłużnika wekslowego stosownego zarzutu, prowadzącego do wyłączenia jego odpowiedzialności z weksla. Zarzut nieprawidłowego uzupełnienia weksla in blanco, tj. wypełnienia sprzecznego z zawartym porozumieniem jako zarzut osobisty (subiektywny) jest skuteczny tylko wobec bezpośredniego kontrahenta (strony porozumienia o uzupełnieniu), któremu osoba podpisana na wekslu in blanco weksel ten wręczyła oraz osób, które choćby w dobrej wierze, nabyły weksle z podpisem in blanco jeszcze przed jego uzupełnieniem, a także wobec osoby, która nabyła weksel wprawdzie już po uzupełnieniu od osoby, która weksel in blanco wypełniła, lecz przy nabyciu była w złej wierze lub dopuściła się rażącego niedbalstwa. W konsekwencji rozpoznając zarzuty od nakazu zapłaty wydanego na podstawie weksla Sąd może uwzględniać stosunek zobowiązaniowy, w związku z którym weksel został wystawiony wówczas, gdy strona zainteresowana przeniesieniem sporu na płaszczyznę stosunku podstawowego podejmie stosowne czynności, tj. podniesie stosowne zarzuty wekslowe dotyczące stosunku zobowiązaniowego będące kauzą wystawienia weksla. Jak już wspomniano powyżej w zarzutach od nakazu zapłaty pozwany podniósł jedynie zarzut przedawnienia jego zobowiązania wynikającego zarówno ze stosunku podstawowego, jak również stosunku wekslowego. W ocenie Sadu zarzut ten nie jest zasadny i w tej kwestii Sąd w pełni podziela stanowisko strony powodowej wyrażone w odpowiedzi na zarzuty. Bezspornym pozostawało pomiędzy stronami, że roszczenie z weksla przedawnia się po upływie 3-letniego okresu przedawnienia. Sporna pozostawała kwestia, w jakiej dacie termin przedawnienia rozpoczął bieg; czy równocześnie z rozpoczęciem biegu terminu przedawnienia roszczenia ze stosunku podstawowego, jak chce tego pozwany, czy od daty płatności weksla jak wskazuje strona powodowa.
deklaracją wekslową strona powodowa była uprawniona do wypełnienia weksla w każdym czasie na sumę odpowiadająca zadłużeniu pozwanej i weksel ten opatrzyć data płatności według swojego uznania. Strona powodowa skorzystała z uprawnień przyznanych w deklaracji wekslowej i wypełniła weksel opatrując go datą płatności na dzień 10 stycznia 2011 r. Jak wynika z ugruntowanego stanowiska judykatury roszczenie z weksla własnego przeciwko wystawcy weksla przedawnia się z upływem lat trzech także wtedy, gdy weksel jako niezupełny został wręczony dla zabezpieczenia określonego roszczenia a osoba, która złożyła podpis na wekslu in blanco, może - na podstawie art. 10 Prawa wekslowego – powoływać się na niezgodność uzupełnienia blankietu z otrzymanym upoważnieniem, polegająca na dokonaniu uzupełnienia już po przedawnieniu się zabezpieczonego roszczenia lub wstawieniu, jako terminu płatności weksla, daty późniejszej od uzgodnionej (tak Sąd Najwyższy w tezie wyroku z dnia 10 listopada 2004 r., V CSK 228/04). Zestawiając treść wskazanego orzeczenia ze stanem faktycznym przedmiotowej spawy termin płatności weksla określono na 10 stycznia 2011r. a pozew w spawie wniesiono w dniu 3 stycznia 2014 r. a zatem przed upływem lat trzech od terminu płatności weksla. W takiej sytuacji, jeżeli podstawa dochodzonego roszczenia jest weksel, który wcześniej miał postać weksla in blanco, wyrażone zostało zapatrywanie, iż okoliczność, że roszczenie wekslowe nie uległo przedawnieniu, nie zwalnia od rozważenia, czy weksel został uzupełniony
umową, w szczególności, czy w chwili jego uzupełnienia istniało nieprzedawnione roszczenie podlegające zabezpieczeniu wekslowemu (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 października 1971, II CR 277/71). W odniesieniu do przedmiotowej sprawy odpowiedź jest twierdząca; na datę uzupełnienia weksla roszczenie ze stosunku podstawowego nie było przedawnione, a jedynie wypełnienie weksla po upływie terminu przedawnienia roszczenia ze stosunku podstawowego stanowi wypełnienie weksla niezgodnie z deklaracją wekslową i wówczas jedynie osoba podpisana na wekslu może bronić się zarzutem z art. 10 prawa wekslowego, gdyż w takim przypadku uważa się, ze zobowiązanie wekslowe nie powstało. W tym miejscu powołać się należy na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 lutego 2008r., II CSK 522/07, który w sposób jednoznaczny wskazuje na rozróżnienie terminu przedawnienia roszczenia ze stosunku podstawowego i przedawnienia wekslowego. Sąd Najwyższy w pkt 1 tezy stwierdza, że „czym innym jest przedawnienie roszczenia ze stosunku podstawowego, a czym innym przedawnienie wekslowe. Obie instytucje różnią się istotnie między innymi, co do początku biegu przedawnienia. Termin przedawnienia roszczenia ze stosunku podstawowego,
regułą art. 120 k.c., rozpoczyna bieg od dnia, w którym świadczenie ze stosunku podstawowego stało się wymagalne. Początek biegu terminu przedawnienia roszczenia z weksla własnego skierowanego przeciwko wystawcy weksla własnego,
art. 70 w związku z art. 103 i 104 prawa wekslowego, liczy się od dnia płatności weksla. Tę samą zasadę stosuje się do weksli in blanco. Przedawnienie praw z weksla in blanco nie rozpoczyna biegu do czasu jego wypełnienia. Przedawnienie roszczenia z weksla wręczonego bez wypełnienia daty płatności i bez zastrzeżeń co do tej daty, rozpoczyna się z dniem płatności wpisanym na wekslu przez wierzyciela wekslowego”. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że roszczenie wekslowe przeciwko wystawcy weksla własnego (art. 32, 70 w związku z art. 103 i 104 prawa wekslowego - por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 1981 r. IV PRN 6/81 OSNC 1981/11/225), ulegają przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia płatności weksla, co odnosi się także do weksla in blanco, w którym data płatności została wpisana przez wierzyciela wekslowego. Sąd Najwyższy wskazał ponadto, że zagadnienie wykładni porozumienia wekslowego i konsekwencji wypełnienia weksla in blanco po upływie terminu przedawnienia roszczenia ze stosunku podstawowego było wielokrotnie podejmowane w orzecznictwie i przeważa w nim pogląd, że treścią upoważnienia zawartego w deklaracji wekslowej towarzyszącej wystawieniu weksla in blanco, wręczanego dla zabezpieczenia określonego roszczenia, jest objęte uzupełnienie weksla przed upływem terminu przedawnienia roszczenia podlegającego zabezpieczeniu. Odnosi się on również do przypadków użycia w deklaracji wekslowej zwrotu przewidującego możliwość wypełnienia weksla w każdym czasie oraz opatrzenia go datą płatności według uznania wierzyciela i taka interpretacja odpowiada najbardziej sensownej dla wręczającego weksel in blanco interpretacji zwrotów mówiących o możliwości wypełnienia go w każdym czasie i opatrzenia datą płatności według swego uznania. Jako dodatkowy argument, który przemawia przeciwko uznaniu, że przy tej treści deklaracji wekslowej wierzyciel byłby upoważniony do uzupełnienia weksla w każdym czasie bez jakichkolwiek ograniczeń, wskazuje się na treść art. 120 § 1 zdania drugiego i art. 365 1 k.c. (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 listopada 2004 r.). Reasumując, jeżeli weksel wypełniano w grudniu 2010 r. i określono termin wykupu weksla na dzień 10 stycznia 2011 r., to bezsprzecznie należności składające się na sumę wekslową nie były przedawnione w momencie wypełnienia weksla, jak również termin wykupu weksla został określony przed upływem 3-letniego okresu przedawnienia roszczeń z umowy leasingu nr (...). Wobec powyższego stwierdzić należy, że w chwili wypełnienia przez powódkę weksla in blanco wystawionego przez pozwanego mogła ona skutecznie dokonać oznaczenia dnia płatności weksla i od tej daty - 10 stycznia 2011 r. rozpoczął bieg 3-letni termin przedawnienia roszczeń ze stosunku wekslowego. Na marginesie zaważyć należy, że umowa leasingu nr (...) nie została rozwiązana, jak chce tego pozwany w dniu 30 stycznia 2009 r., a dopiero dnia 3 sierpnia 2009 r. (...) S.A. z dnia 30 stycznia 2009 r. (k. 30) nie zawierało bowiem definitywnego oświadczenia o wypowiedzeniu dwóch łączących strony umów leasingu. Dopiero zatem pismem datowanym na dzień 3 sierpnia 2009 r. strona powodowa rozwiązała ze skutkiem natychmiastowym na ten dzień - na podstawie § 20 OWULO - umowę leasingu operacyjnego nr (...) zawartą z pozwanym. Wobec powyższego na zasadzie przepis art. 496 k.p.c. należało orzec jak w pkt I sentencji. O kosztach procesu w pkt II wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. obciążając pozwanego (jako przegrywającego sprawę) obowiązkiem zwrócenia powódce poniesionych przez nią kosztów procesu. Na zasądzoną kwotę złożyły się koszty postępowania poniesione przez powódkę w łącznej wysokości 2.417,00 zł. W ich skład weszły: koszty zastępstwa prawnego w kwocie 2.400,00 zł, obliczone stosownie do przepisu § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tj. Dz.U.2013, poz. 490) oraz opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa procesowego w wysokości 17 zł.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.