rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 roku w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz art. 18 ust. 9 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, tj. przepisów regulujących zasady ustalania podstawy wymiaru składek dla osób zatrudnionych poza granicami kraju, błędną wykładnię art. 27 ustawy z dnia 16 września 2011 roku o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorstw, poprzez przyjęcie, że należności za sierpień i wrzesień 2002 roku nie uległy przedawnieniu. Wskazując na powyższe, apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości oraz ustalenie, że płatnik nie ma obowiązku składania korekt deklaracji rozliczeniowych za wrzesień i październik 2002 roku, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i poprzedzającej go decyzji organu rentowego i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia bezpośrednio organowi rentowemu. Ponadto, pełnomocnik ubezpieczonego wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu podniósł, iż oddział Spółki w Niemczech był zakładem samobilansującym się, na pełnym wewnętrznym rozrachunku gospodarczym, samodzielnie prowadzącym politykę płacowo-kadrową oraz obsługę księgową. W związku z powyższym, Oddział w Niemczech przesyłał na adres płatnika zbiorcze zestawienie planowanych do wypłaty wynagrodzeń, celem ustalenia przez płatnika składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne pracowników zatrudnionych na terenie Niemiec. W oparciu o przesłane materiały płatnik zadeklarował w dokumentacji rozliczeniowej za sierpień i wrzesień 2002 roku odpowiednie kwoty składek. Biorąc pod uwagę fakt, że planowane do wypłaty wynagrodzenia nie zostały wypłacone pracownikom ani we wrześniu ani w październiku 2002 roku, płatnik niezwłocznie dokonał korekty dokumentów rozliczeniowych za te miesiące, poprzez wskazanie „zerowych” podstaw wymiaru składek. Korekty deklaracji zostały złożone w Oddziale ZUS odpowiednio 18 listopada 2002 roku i 4 grudnia 2002 roku. Pracownicy płatnika, pracujący na terenie Niemiec, w spornych miesiącach otrzymywali jedynie zaliczki na poczet wynagrodzenia. Apelujący podniósł, iż organ rentowy przyjął powyższe korekty bez zastrzeżeń i przez następne 8 lat nie były one kwestionowane. Natomiast kontrole przeprowadzane przez organ rentowy w 2006 roku i 2008 roku nie wykazały żadnych zastrzeżeń. Jednocześnie organ rentowy przez cały ten okres wydawał płatnikowi zaświadczenia (celem składania w postępowaniach przetargowych), potwierdzające, że płatnik nie ma żadnych zaległości w zakresie opłacania składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Apelujący zarzucił, iż organ rentowy w przedmiotowej decyzji nie wskazał w jaki sposób ustalił podstawy wymiaru składek, generalnie przyjmując, że Spółka nie udowodniła żadnymi dokumentami faktu braku wypłat wynagrodzeń w sierpniu i wrześniu 2002 roku. Płatnik zakwestionował stanowisko Sądu Okręgowego, jakoby Prezes ZUS mógł upoważnić pracowników Oddziału do wydawania decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zdaniem apelującego, przepis art. 268 a k.p.a. wyraźnie określa, że pełnomocnictwo takie winno być wydane w formie pisemnej, papierowej z własnoręcznym podpisem - wymogu tego nie spełnia pełnomocnictwo umieszczone na stronie internetowej, do której nie wszyscy ubezpieczeni mają dostęp, nie podpisane przez Prezesa ZUS. Ponadto, apelujący zarzucił, iż w zaskarżonej decyzji organ rentowy nie przedstawił stanu faktycznego, na bazie którego ustalił podstawy do naliczenia składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za wrzesień i październik 2002 roku - tym samym, naruszył art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto, osoba podpisująca decyzję winna przywołać swoje upoważnienie (art. 107 § 1 k.p.a.). Uchybienia te, w ocenie apelującego, są istotnym naruszeniem przepisów prawa administracyjnego, co zdaniem płatnika, upoważniało Sąd I instancji - w oparciu o art. 467 § 4 k.p.c. - do zwrócenia akt sprawy organowi rentowemu w celu uzupełnienia materiału sprawy i usunięcia istotnych wad wydanych decyzji. Dalej płatnik wywiódł, iż Sąd I instancji niezasadnie przeniósł ciężar dowodu na płatnika w sytuacji, gdy obowiązek ten spoczywa na organie rentowym. Deklaracje rozliczeniowe zostały złożone w listopadzie i grudniu 2002 roku, były przyjęte i akceptowane przez organ rentowy. W ocenie płatnika, to organ rentowy był zobowiązany do uzasadnienia swojej decyzji, co wprost wynika z art. 107 § 3 k.p.a. Z ostrożności płatnik podniósł, że organ rentowy podczas prowadzonego postępowania kontrolnego, a następnie podczas postępowania sądowego oraz w wydanych decyzjach nie uwzględnił § 2 ust.
PS z 18 grudnia 1998 roku w sprawie szczegółowych zasad (…) oraz art. 18 ust. 9 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, które regulują zasady ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne pracowników zatrudnionych za granicą u polskiego pracodawcy. Z materiału dowodowego wynika, że zainteresowany pracownik na budowach poza krajem pracował przez część miesiąca. Przebywał w spornych okresach na urlopach bezpłatnych, a także miał prawo do diet - okoliczności te nie znalazły żadnego odzwierciedlenia w decyzji organu rentowego. Również, w ocenie apelującego, błędne jest stanowisko Sądu, że zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za wrzesień i październik 2002 roku - na datę orzekania - nie były należnościami przedawnionymi. Zgodnie art. 11 ustawy z dnia 16 września 2011 roku o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorstw, aktualny okres przedawnienia należności z tytułu składek wynosi 5 lat. W art. 27 ust. 1 i 2 tej ustawy uregulowano, że do przedawnienia należności z tytułu składek (…), którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 roku stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym, iż bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 roku. Przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 roku nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. W odpowiedzi na apelację płatnika organ rentowy wniósł o jej oddalenie z uwagi na jej bezzasadność oraz zasądzenie od płatnika składek na rzecz organu rentowego kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Organ rentowy wskazał, że zarzuty apelacji nie są uzasadnione i zmierzają do narzucenia Sądowi własnej oceny materiału dowodowego, która jest odzwierciedleniem stanowiska procesowego skarżącego oczekiwanego przez niego wyniku sporu. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. W okolicznościach niniejszej sprawy zaskarżony wyrok Sądu I instancji należy ocenić jako trafny i odpowiadający prawu. Wyrok ten został wydany w oparciu o niewadliwie ustalenia faktyczne, które to ustalenia Sąd Apelacyjny w całości podziela i przyjmuje jako własne. Wbrew stanowisku apelacji, nie doszło w rozpoznawanej sprawie do naruszenia prawa materialnego, ponieważ do niewadliwie ustalonego stanu faktycznego Sąd I instancji zastosował odpowiednie przepisy, dokonując przy tym w pełni poprawnej wykładni tych przepisów. Spór w przedmiotowej sprawie, jak słusznie ustalił Sąd I instancji, dotyczył okoliczności wypłaty wynagrodzenia zainteresowanego za miesiąc sierpień i wrzesień 2002 roku, a w konsekwencji określenia podstawy wymiaru składek zainteresowanego za miesiące wrzesień, jako pracownika strony apelującej. Z całokształtu materiału dowodowego, w tym z zeznań zainteresowanego wynika, iż otrzymał on wynagrodzenie w spornym okresie. Jednoznacznie wskazał, iż wynagrodzenie było wypłacane co miesiąc w terminie. Odnosząc się do kwestii ewentualnych opóźnień w wypłacie wynagrodzeń, zainteresowany wskazał, iż mogły się zdarzyć opóźnienia w wypłacie wynagrodzenia, jednakże co najwyżej kilkudniowe. Zainteresowany wyraźnie wskazał, iż zakład nie zalegał z zapłatą jakiegokolwiek wynagrodzenia. Odnosząc się do zarzutu płatnika dotyczącego błędnej wykładni art. 73 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należy przypomnieć ugruntowane stanowisko judykatury. Zgodnie z uchwałą SN z dnia 9 lutego 2012 roku o sygn. akt I UZP 10/11, pracownik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych niebędący radcą, wykonujący pracę w oddziale Zakładu, może być pełnomocnikiem tego oddziału w sprawach z odwołań od decyzji ZUS - art. 87 § 2 zd.1 k.p.c. Prezes Zakładu na mocy art. 73 ust. 3 pkt 7 u.s.u.s. spełnia funkcje pracodawcy w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy. Uprawnienia dyrektorów Oddziałów w zakresie funkcji pracodawcy wypływają jedynie z upoważnień udzielonych przez Prezesa. To organ rentowy w znaczeniu materialnoprawnym zatrudnia pracowników, a organ rentowy w ujęciu procesowym (Oddział) nie jest pracodawcą, a zatem jeśli ustanawia pełnomocnikiem pracownika, to jest to pracownik osoby prawnej. Prezes Zakładu, udzielając pracownikom Zakładu upoważnienia do reprezentowania Zakładu oraz do wydawania decyzji w określonych przez niego sprawach, nie upoważnia tych pracowników do działania w swoim imieniu (imieniu Prezesa), lecz w imieniu Zakładu jako organu. Zatem, Dyrektor Oddziału staje się, na podstawie upoważnienia udzielonego przez Prezesa, podmiotem personifikującym Zakład jako organ, a nie pełnomocnikiem Prezesa Zakładu. Upoważnienie do wydawania decyzji administracyjnych w imieniu Zakładu udzielone pracownikowi przez Dyrektora Oddziału działającego w imieniu Zakładu nie jest sprzeczne z treścią art. 268 a k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2007 roku, II GSK 16/07, LEX nr 351057). Zgodnie z art. 268 a k.p.a., organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważniać pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Prawidłowo przy tym przyjął Sąd Okręgowy, że upoważnienie nie musi być udzielane wyłącznie w postaci papierowej. W roli samodzielnych organów administracyjnych nie występują więc jej wewnętrzne organy, ani terenowe jednostki organizacyjne, mające kompetencje do działania w jej imieniu. Zakład wykonuje swoje podstawowe zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych za pośrednictwem terenowych jednostek organizacyjnych. W ramach prowadzonej działalności posługuje się środkami prawnymi właściwymi organom administracji publicznej, a więc przede wszystkim wydaje decyzje administracyjne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2007 roku, II GSK 16/07, LEX nr 351057 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2007 roku, II GSK 359/06, LEX nr 321271). Należy przypomnieć, iż postępowanie sądowe, w tym w sprawach z zakresu prawa ubezpieczeń społecznych, skupia się na wadach wynikających z naruszenia prawa materialnego, a kwestia wad decyzji administracyjnych spowodowanych naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego pozostaje w zasadzie poza przedmiotem tego postępowania. W postępowaniu przed sądem w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, a nie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z czym nie ma możliwości badania w świetle przepisów tego kodeksu prawidłowości wydanej przez organ rentowy decyzji. Sąd ubezpieczeń społecznych - jako sąd powszechny - może i powinien dostrzegać jedynie takie wady formalne decyzji administracyjnej, które decyzję tę dyskwalifikują w stopniu odbierającym jej cechy aktu administracyjnego, jako przedmiotu odwołania (wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 16 kwietnia 2013 roku, sygn. akt 1599/12). Sąd Apelacyjny nie podziela zarzutu odnoszącego się do błędnej wykładni art. 6 k.c., poprzez przyjęcie, że płatnik nie udowodnił stanu faktycznego zawartego w decyzji organu rentowego. W postępowaniu w sprawach z ubezpieczeń społecznych zastosowanie znajduje ogólna zasada postępowania cywilnego, wynikająca z art. 6 k.c., zgodnie z którym ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Jeśli zatem, odwołujący twierdzi, że w spornym okresie płatnik nie wypłacał wynagrodzenia zainteresowanemu, to na nim spoczywa obowiązek wykazania zasadności tych twierdzeń. Wskazać przy tym trzeba, że sąd ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego z urzędu, zaś przepis art. 468 k.p.c. nie stanowi podstawy dla przeciwnego twierdzenia. Zasada kontradyktoryjności obowiązuje w pełni również w sprawach z ubezpieczenia społecznego. Na ubezpieczonym spoczywa ciężar dowodzenia okoliczności uzasadniających jego prawo. W ocenie Sądu Apelacyjnego, wywody zawarte w apelacji sprowadzają się do zakwestionowania zasadności wydanej decyzji z dnia 28 lutego 2011 roku ustalającej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne oraz na ubezpieczenia zdrowotne za wrzesień i październik 2002 roku. Zarzuty naruszenia § 2 ust.
rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 roku w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowego oraz naruszenia art. 18 ust. 8 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zawarte we wniesionym środku zaskarżenia przeczą twierdzeniom apelującego, który stoi na stanowisku, iż wynagrodzenie w spornym okresie nie było wypłacane zainteresowanym. W aktach osobowych znajduje się wniosek o udzielenie urlopu bezpłatnego w różnych okresach. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, zarzut apelującego dotyczący braku wykazania w przedmiotowej decyzji sposobu ustalenia podstawy wymiaru składek, należy uznać za niezasadny. W zaskarżonych decyzjach organ rentowy wskazał, że uznał za prawidłowe podstawy wymiaru składek wykazane przez płatnika w pierwszorazowych dokumentach rozliczeniowych za wrzesień i październik 2002 roku. Ponadto, organ rentowy szczegółowo powołał przepisy prawne regulujące wysokość składek na ubezpieczenia społeczne, wobec czego ich ponowne przytoczenie, w ocenie Sądu Apelacyjnego, jest zbędne. Odnosząc się do kwestii przedawnienia roszczeń, Sąd Apelacyjny podziela stanowisko Sądu I instancji w tym zakresie. Zasadnie Sąd Okręgowy przyjął, iż zaskarżona decyzja została wydana w stanie prawnym przewidującym termin przedawnienia 10 lat. Treść art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi, iż należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 września 2011 roku o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorstw, do przedawnienia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 41 b ust. 1 ustawy wymienionej w art. 2 oraz w art. 24 ust. 4 ustawy wymienionej w art. 11, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 roku, stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od 1 stycznia 2012 roku. Jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 roku nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd Apelacyjny na mocy art. 385 k.p.c. oddalił apelację. O kosztach Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. oraz § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, zasądzając od Przedsiębiorstwa Budowlano- (...) Spółki z o.o. w C. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. kwotę 120,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za II instancję. /-/ SSA E. Piotrowska /-/ SSA M. Małek-Bujak /-/ SSA J. Ansion Sędzia Przewodnicząca Sędzia JR
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.