Sygn. akt VIII U 2443/16 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 29 września 2016 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł., po rozpatrzeniu wniosku z dnia 13 września 2016 roku odmówił J. O. prawa do emerytury. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że na dzień 1 stycznia 1999 roku wnioskodawca nie udokumentował wymaganego 15 - letniego okresu pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Na podstawie dowodów dołączonych do wniosku ZUS przyjął za udowodnione na dzień 1 stycznia 1999 roku okresy: 25 lata i 2 miesiące ogólnego stażu pracy oraz 12 lat i 11 miesięcy stażu w szczególnych warunkach. /decyzja – k. 60 akt ZUS/ W dniu 18 października 2016 roku J. O. wniósł odwołanie od ww. decyzji podnosząc, że nie zgadza się z ustaleniami organu rentowego. Wnioskodawca wniósł o jej zmianę poprzez ustalenie prawa do emerytury i uwzględnienie okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach od dnia 1 sierpnia 1988 roku do dnia 30 kwietnia 1992 roku na stanowisku kierowca samochodu ciężarkowego w Zakładach (...) w Ł.. /odwołanie – k. 2/ W odpowiedzi na odwołanie z dnia 26 października 2016 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. wniósł o jego oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. (odpowiedź na odwołanie – k. 6) Na rozprawie w dniu 15 marca 2017 roku wnioskodawca poparł odwołanie zaś pełnomocnik organu rentowego wniósł o oddalenie odwołania. /stanowiska stron k. 43/ Sąd Okręgowy w Łodzi ustalił następujący stan faktyczny Wnioskodawca J. O. urodził się w dniu (...). Skarżący, w dniu 13 września 2016 roku złożył wniosek o emeryturę. Wnioskodawca nie jest członkiem Otwartego Funduszu Emerytalnego. /wniosek – k. 1-4 akt ZUS/ Wnioskodawca ukończył zasadniczą szkołę samochodową. Z zawodu jest mechanikiem samochodowym i kierowcą. /kwestionariusz osobowy - akta osobowe w kopercie k. 27/ J. O. posiada prawo jazdy kategorii A, (...) C, (...) i (...) i uprawnienia te zdobył w wojsku. /podanie o przeniesienie z dnia 30 czerwca 1988 roku - akta osobowe w kopercie k. 27/ W okresie od 2 listopada 1978 do 8 kwietnia 1986 roku J. O. był zatrudniony w (...) Przedsiębiorstwie (...), w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku kierowcy. W umowie o pracę, obok wynagrodzenia zasadniczego uwzględniono także dodatek za prowadzenie pojazdów i ryczałt za konwój. Wnioskodawca pracował w D. (...), co uwidocznione zostało na listach płac. Dostawał, obok stałych składników wynagrodzenia, premie za oszczędność paliwa oraz dodatek za prowadzenie pojazdu z przyczepą. W karcie obiegowej wpisano, że wnioskodawca pracuje jako kierowca samochodu ciężarowego. Dowód: kopia akt osobowo – płacowych w aktach ZUS k 18-34 Zakład zajmował się odbiorem skór zwierzęcych i przekazywaniem ich do garbarni. Wnioskodawca pracował tam wyłącznie jako kierowca samochodu ciężarowego z przyczepą i zajmował się przewożeniem tych skór z ubojni do innych punktów. Jeździł samochodem marki J. o ładowności 10 ton plus przyczepa, również o ładowności 10 ton. Pracował na cały etat, na jedną zmianę, od 7.00 do 15.
- Miał przydzielony na stałe jeden samochód. Rano dostawał dyspozycje co i gdzie ma przewieźć. Wnioskodawca nie jeździł z konwojentem i to on osobiście był odpowiedzialny za pobrany i przewożony towar. Z tego tytułu miał dodatek za konwojowanie. Nie ładował osobiście towaru na samochód, a jedynie pomagał i doglądał załadunku. Kwitował również odpowiednie dokumenty, związane z przewożonym towarem. Dowód: przesłuchanie wnioskodawcy k 44 w zw. z k 36 odwrót Wnioskodawca w okresie od dnia 21 maja 1988 roku do dnia 30 kwietnia 1992 roku był zatrudniony w Zakładach (...) w Ł. w pełnym wymiarze czasu pracy. J. O. zajmował następujące stanowiska pracy tj. - robotnika transportu od dnia 21 maja 1988 roku do dnia 3 czerwca 1988 roku; - nawijacza tkanin od dnia 4 czerwca 1988 roku do dnia 19 lipca 1988 roku; - kierowcy od dnia 20 lipca 1988 roku do dnia 30 kwietnia 1992 roku. Dowód: umowa o pracę z dnia 21 maja 1988 roku - akta osobowe w kopercie k. 27, podanie o przeniesienie z dnia 4 czerwca 1988 roku - akta osobowe w kopercie k. 27, umowa o pracę z dnia 4 czerwca 1988 roku - akta osobowe w kopercie k. 27, podanie o przeniesienie z dnia 30 czerwca 1988 roku - akta osobowe w kopercie k. 27, karta obiegowa przeniesienia z dnia 18 lipca 1988 roku akta osobowe w kopercie k. 27, świadectwo pracy z dnia 30 kwietnia 1992 roku k. 8 akt ZUS, angaż z dnia 20 lipca 1988 roku – akta osobowe w kopercie k. 27, karta obiegowa z dnia 17 maja 1988 roku oraz karta obiegowa z dnia 30 kwietnia 1992 roku - akta osobowe w kopercie k. 27, przesłuchanie wnioskodawcy k.44 w zw. z wyjaśnieniami złożonymi na rozprawie w dniu 8 lutego 2017 roku 00:00:46- 00:23:50 Zakład (...) mieścił się w Ł. przy ul. (...), produkował tkaniny jedwabne, ornaty i tkaniny zasłonowe. Wnioskodawca pracując w Zakładach (...) w Ł. na stanowisku kierowcy przewoził tkaniny oraz różne chemiczne rzeczy. Pracował na jedną zmianę od godziny 7.00 do 15.
- Rano zgłaszał się do działu transportu, tam dostawał polecenie od kierownika, co danego dnia ma przewozić oraz trasę. Wnioskodawca przewoził tkaniny z produkcji mieszącej się przy ul. (...) do farbiarni znajdującej się przy ul. (...). Rozwoził także towar do sklepów w Ł. jak i do innych miast. Każdy kierowca - wnioskodawca również - jeździł razem z konwojentem, który kwitował odbiór towaru, rozliczał się przy załadunku i rozładunku. Konwojent nigdy nie prowadził samochodu. Natomiast do obowiązków wnioskodawcy jako kierowcy należało prowadzenie pojazdu, załadowanie i rozładowanie towaru. Konwojent pomagał przy załadunku i rozładunku, który maksymalnie mógł trwać do 1,5 godziny. Zdarzało się, ale bardzo rzadko, że wnioskodawca prowadził autobus. Dowód: przesłuchanie wnioskodawcy k.44 w zw. z wyjaśnieniami złożonymi na rozprawie w dniu 8 lutego 2017 roku, zeznania świadka S. A. k. 43 v, zeznania świadka M. K. k. 43v - 44 Dział (...) Zakładu (...) w Ł. w pewnym okresie został wydzielony jako oddzielna spółka. Wnioskodawca, podobnie jak pozostali kierowcy przeszedł do pracy w nowej spółce. Wydzielona spółka nadal świadczyła usługi na rzecz zakładu (...), ale również zaczęła świadczyć usługi innym podmiotom. Utworzona spółka przejęła z Zakładów (...) samochody ciężarowe. J. O. jeździł samochodem ciężarowym o masie powyżej 3,5 tony marki (...). Wnioskodawca przewoził towary dla (...), ale zdarzyło się, że woził towar także dla innych firm np. przewoził gotowe meble. Dowód: przesłuchanie wnioskodawcy k.44 w zw. z wyjaśnieniami złożonymi na rozprawie w dniu 8 lutego 2017 roku Zakład (...) w Ł. nie wystawił wnioskodawcy świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach. W wystawionym przez pracodawcę, w dniu 30 kwietnia 1992 roku zwykłym świadectwie pracy wskazano, że J. O. był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy, od dnia 21 maja 1988 roku do dnia 30 kwietnia 1992 roku, zajmując ostatnio stanowisko kierowcy. (świadectwo pracy z dnia 30 kwietnia 1992 roku – akta osobowe w kopercie k. 27 ) J. O. udokumentował na dzień 1 stycznia 1999 roku ogólny staż pracy w wymiarze 25 lat i 2 miesiące. /bezsporne, a nadto decyzja k. 60 akt ZUS/ Zakład Ubezpieczeń Społecznych uwzględnił wnioskodawcy jako zatrudnienie w szczególnych warunkach okres 12 lat i 11 miesięcy. Do stażu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych organ rentowy nie uznał zatrudnienia od 2 listopada 1978 roku do 8 kwietnia 1986 roku w (...) Przedsiębiorstwie (...), ponieważ wnioskodawca nie złożył świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Przedłożone świadectwo pracy z dnia 7 kwietnia 1986 roku wskazuje, że w całym okresie wnioskodawca pracował na stanowisku - "kierowca". Złożona dokumentacja zastępcza w postaci karty obiegowej, umowy o pracę, kart wynagrodzeń potwierdza zatrudnienie na stanowiskach: kierowcy, kierowcy ciężarowego, kierowcy samochodu ciężarowego , które to stanowiska nie występują w zarządzeniu resortowym, któremu podlegał zakład pracy. Ponadto zapisy na kartach wynagrodzeń nic potwierdzają faktu wykonywania przez wnioskodawcę pracy w warunkach szkodliwych, nie można również ustalić jej charakteru na podstawie przedłożonych dowodów. Organ rentowy nie zaliczył także okresu od 8 kwietnia 1977 roku do 22 kwietnia 1977 roku z powodu przerwy w zatrudnieniu, spowodowanej nie podjęciem pracy po odbyciu zasadniczej służby wojskowej /decyzja - k. 60 akt ZUS/ Sąd Okręgowy w Łodzi zważył, co następuje Odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 roku, poz. 887 ze zm.), ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy tj. w dniu 1 stycznia 1999 roku ( vide art. 196 ustawy) osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz, 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 (wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn). Jak dalej stanowi ust. 2 powołanego przepisu, emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. Zgodnie z § 3 i 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ( Dz. U. z 1983 roku, nr 8, poz. 43 ze zm.) za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury, zwany dalej „wymaganym okresem zatrudniania” uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia. Pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: 1) osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn; 2) ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Powołany wykaz wskazuje wszystkie te prace w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego. W świetle § 2 ust. 1 wskazanego rozporządzenia oraz zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy, przy czym powyższe okoliczności pracownik jest obowiązany udowodnić ( por. wyrok Sądu Najwyższego z 15 grudnia 1997 r. II UKN 417/97 – (...) i US (...) i wyrok Sądu Najwyższego z 15 listopada 2000 r. II UKN 39/00 Prok. i Prawo (...) ). Stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia okresy takiej pracy stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według określonego wzoru, lub świadectwie pracy. W rozpoznawanej sprawie nie było wątpliwości, że wnioskodawca spełnia ustawowe przesłanki co do wieku, ponieważ ukończył 60 lat w dniu 4 lipca 2015 roku. Nie jest również członkiem otwartego funduszu emerytalnego oraz ma wymagany, na dzień 1 stycznia 1999 roku okres składkowy i nieskładkowy, wynoszący co najmniej 25 lat. Organ rentowy zakwestionował jednak wymagany okres 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Jak ustalił Sąd, stanowisko to nie znajduje oparcia w obowiązujących w tym zakresie przepisach ani w stanie faktycznym sprawy. Regulacja § 2 Rozporządzenia, statuująca ograniczenia dowodowe i obowiązująca w postępowaniu przed organem rentowym, nie ma zastosowania w postępowaniu odwoławczym przed Sądem. W konsekwencji okoliczność i okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach, Sąd uprawniony jest ustalać także innymi środkami dowodowymi niż dowód z zaświadczenia zakładu pracy, w tym zeznaniami świadków. Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy, na okoliczność pracy wykonywanej przez wnioskodawcę w szczególnych warunkach, dopuścił dowód z zeznań świadków, przesłuchania wnioskodawcy oraz przeprowadził dowód z dokumentacji osobowo – płacowej wnioskodawcy w (...) Przedsiębiorstwie (...), w okresie od 2 listopada 1978 do 8 kwietnia 1986 roku oraz w Zakładach (...) w Ł. w okresie od 21 maja 1988 roku do dnia 30 kwietnia 1992 roku. Przyczyną nieuwzględnienia przez organ rentowy powyższych okresów do stażu pracy w warunkach szczególnych był brak świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych. Organ rentowy uznał za nieudowodnioną okoliczność, że wnioskodawca pracował spornym okresie jako kierowca samochodów ciężarowych o całkowitym ciężarze powyżej 3,5 tony. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że J. O., w okresie od 2 listopada 1978 do 8 kwietnia 1986 roku, był zatrudniony jako kierowca samochodu ciężarowego. Co więcej, analiza dokumentacji płacowej pozwala przyjąć, że wnioskodawca prowadził samochód ciężarowy wraz z przyczepą, a zatem jego łączna ładowność znacznie przewyższała masę 3,5 tony. Sąd, w sposób szczegółowy przeanalizował każdą listę płac, załączoną do akt ZUS i przyjął, że z całą pewnością przez cały 1983, 1984, 1985 i cztery miesiące 1986 roku (czyli do końca zatrudnienia), wnioskodawca pracował jako kierowca samochodu ciężarowego z przyczepą. Dostawał za to, co miesiąc odpowiedni dodatek. Zdaniem Sądu we wcześniejszym okresie, tj od 1978 roku, wnioskodawca był również kierowcą, ponieważ z list płac wynika, że co miesiąc otrzymywał dodatek za oszczędność paliwa, a jest to składnik wynagrodzenia charakterystyczny wyłącznie dla stanowiska kierowcy. Nie ma jednak dokumentów potwierdzających, że wnioskodawca w tych latach prowadził samochód ciężarowy, dlatego Sąd bezkrytycznie nie przyjął tego okresu zatrudnienia jako pracy w warunkach szczególnych. Powyższe nie zmienia jednak faktu, że doliczenie pracy za lata 1983 - 1986 do brakujących lat pracy w szczególnych warunkach, pozwala przyjąć, że zostały spełnione wszystkie przesłanki, aby przyznać wnioskodawcy emeryturę. ZUS uwzględnił 12 lat i 11 miesięcy. Dodając do tego 3 lata 3 miesiące i 4 dni, wnioskodawca ma ponad 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Sąd nie uwzględnił natomiast pracy od dnia 20 lipca 1988 roku do dnia 30 kwietnia 1992 roku w Zakładach (...). Po pierwsze wnioskodawca pracował tam na różnych stanowiskach. Wprawdzie, z dokumentacji wynika, że od 20.07.1988 roku przeniesiony został na stanowisko kierowcy, to jednak nie ma jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego, że był kierowcą samochodu ciężarowego i to w pełnym wymiarze godzin. Po drugie, jak zeznał sam wnioskodawca, dokonywał on również załadunku i rozładunku towaru, a zatem w ciągu dnia pracy wykonywał nie tylko pracę kierowcy, ale także inne czynności. Sąd nie odmówił wiarygodności ani twierdzeniom wnioskodawcy, ani zeznaniom świadków co do tego, że w spornym okresie wnioskodawca pracował jako kierowca, ale analiza całego materiału dowodowego, w tym akt osobowych , nie pozwala na przyjęcie, że była to praca w pełnym wymiarze czasu pracy i wyłącznie na samochodach ciężarowych Wnioskodawca pracował codziennie w godz. Od 7.00 do 15.
- Do obowiązków wnioskodawcy jako kierowcy należało załadowanie i rozładowanie towaru oraz jego przewożenie np. z produkcji do farbiarni, do sklepów w Ł. i innych miast. Przy czym przy załadunku i rozładunku pomagał jeżdżący z wnioskodawcą konwojent, a całość zajmowała nie więcej niż 1,5 godziny. Analiza treści wykazu A do powołanego rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 roku wskazuje, że wymieniona w pkt 2 działu VIII praca kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony jest pracą w szczególnych warunkach. Natomiast w zarządzeniu nr 7 Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z dnia 7 lipca 1987 roku w dziale VIII pod pozycją 2 w pkt 1 wymienione zostało stanowisko kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. Powyższe pozwoliło Sądowi Okręgowemu przyjąć, że wnioskodawca od 1 stycznia 1983 do 4 kwietnia 1986 wykonywał prace wymienione w pkt 2 działu VII wykazu A do powołanego rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 roku - co łącznie z okresem uwzględnionym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych daje ponad 15 lat pracy w warunkach szczególnych – na dzień 1 stycznia 1999 roku. Na podstawie art. 100 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, prawo do emerytury powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do jej nabycia. Zgodnie z art. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu. Wnioskodawca w dniu 13 września 2016 roku złożył wniosek o świadczenie emerytalne, zaś urodził się w dniu (...), a zatem prawo do emerytury należało wnioskodawcy przyznać od dnia 1 września 2016 roku tj. od dnia spełnienia wszelkich warunków określonych cytowanymi przepisami, czyli od pierwszego dnia miesiąca złożenia wniosku o świadczenie. W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy, na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c., zmienił zaskarżoną decyzję i orzekł jak w sentencji wyroku. Zarządzenie: odpis wyroku z uzasadnieniem i pouczeniem doręczyć pełn. ZUS plus akta rentowe E.W.