k.c., gdyż doszło do istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza w okresie pomiędzy zapłatą ceny w 1977 r., a dniem obecnym czyli w przeciągu 37 lat. Nastąpiła denominacja waluty i zapłacona kwota 110.027 zł odpowiada obecnie 11 zł. Powódka wskazała również, że za zobowiązania Skarbu Państwa w niniejszej sprawie w dalszym ciągu odpowiada Skarb Państwa reprezentowany przez Starostę (...)Miasta K., a nie Gmina Miejska K. która obecnie jest właścicielem nieruchomości, gdyż odpowiedzialność ta wynika z prawomocnego orzeczenia sądowego wydanego przed dniem 27 maja 1990 r. Powódka policzyła odsetki od dochodzonej kwoty od 9 lipca 2013 r., albowiem wezwała stronę pozwaną do zapłaty kwoty 310.000 zł pismem z 10 czerwca 2013 r., zakreślając termin 14-dniowy do jej spełnienia. Przyjmując więc, że pismo to wpłynęło do Urzędu najpóźniej 24 czerwca 2013 r., to ostatni dzień do zapłaty mijał 8 lipca 2013 r., co oznacza zwłokę strony pozwanej od dnia 9 lipca 2013 r. Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powódki na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kosztów zastępstwa procesowego, zaś na rzecz Skarbu Państwa-Prezydenta Miasta K. pozostałych kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu swego stanowiska strona pozwana w szczególności podała, że kwestionuje roszczenie powódki zarówno co do zasady, jak i co do wysokości. Podniosła zarzut braku legitymacji procesowej biernej po stronie Skarbu Państwa i na tym tle wskazała, że decyzją Wojewody (...) z 17 marca 1992 r. przedmiotowa nieruchomość stała się z mocy prawa własnością Gminy Miejskiej K.. Podstawę decyzji komunalizacyjnej stanowił art. 18 ust. 1 w zw. z art., 5 ust. 1 pkt ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracowniach samorządowych (Dz. U nr 32, poz. 191, nr 43, poz. 93 i 92, poz. 541, dalej u.s.t,u.p.s.). Zaznaczyła, że nabycie mienia komunalnego stanowi uwłaszczenie gminy częścią mienia ogólnonarodowego i choć nie ma ono charakteru konstytutywnego, to potwierdza tylko stan prawny ukształtowany z mocy prawa. Ma to znaczenie przy wykonywaniu przez gminę prawa własności nieruchomości. Przedmiotowy lokal przy ul. (...) nie stanowi obecnie samodzielnego lokalu mieszkalnego, lecz jest częścią zabudowanej nieruchomości objętej działką nr (...) i od dnia 27 maja 1990 r. Gmina Miejska K. przejęła od Skarbu Państwa wszelkie prawa i zobowiązania w stosunku do tej nieruchomości. Brak legitymacji biernej potwierdzają, jej zdaniem, także przepisy art. 36 ust. 1 przepisy wprowadzające u.s.t,u.p.s. zgodnie z którymi zobowiązania i wierzytelności z udziałem Skarbu Państwa przejmuje właściwa gmina z dniem wejścia w życie tej ustawy, z wyjątkami z art. 36 ust. 3 które jednak w niniejszej sprawie nie występują. Ponadto strona pozwana zakwestionowała zastosowanie wskazywanego przez powódkę wskaźnika waloryzacji ceny zakupu lokalu mieszkalnego. Zastosowanie wskaźnika cen towarów i usług (...) jako wskaźnika powszechnie stosowanego byłoby jej zdaniem najwłaściwsze. Odnośnie odsetek strona pozwana wskazała, że zasadne jest ich ewentualne zasądzenie od daty wydania wyroku. Wyrokiem z 15 marca 2016 r. wydanym do sygn.. akt I C 216/14 Sąd Okręgowy w Krakowie: w pkt. I zasądził od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę 27.306,70 zł z ustawowymi odsetkami odliczonymi od 9 lipca 2013 r. do dnia 31 grudnia 2015 r., a od 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty z odsetkami w wysokości ustawowej za opóźnienie; w pkt. II oddalił w pozostałej części powództwo; w pkt. III zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 1.788,72 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania; w pkt. IV zasadził od powódki na rzecz Skarbu Państwa kwotę 5.472 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania; w pkt. V nakazał ściągniecie od powódki na rzecz Skarbu Państwa-Sądu Okręgowego w Krakowie kwotę 1.814,34 zł na wynagrodzenie dla biegłego sądowego. W ustaleniach stanu faktycznego sprawy dokonanych na kanwie wydanego wyroku Sąd I instancji wskazał, że najemcą lokalu mieszkalnego nr (...) przy ul. (...) w K. na podstawie orzeczenia nr (...)- (...) Obwodowej Komisji Mieszkaniowej z 15 października 1945 r. został P. J.
Sąd I instancji zauważył, że przepis ten nie precyzuje, co należy rozumieć poprzez „istotną" zmianę siły nabywczej pieniądza. Nie mniej jednak nie ma wątpliwości, że musi to być zmiana znaczna. W ocenie Sądu Okręgowego w okresie pomiędzy zawarciem umowy z 1977 r. do chwili obecnej nastąpiła istotna zmiana siły nabywczej pieniądza uzasadniająca waloryzację dochodzonego świadczenia. Doszło do przekształcenia systemu politycznego i gospodarczego, procesów inflacyjnych, a nadto w 1995 r. dokonano denominacji złotego co doprowadziło do tego, że zapłacona w 1977 r. cena kupna lokalu wynosząca 110.027 zł, po denominacji wyniosłaby 11 zł. Powódka posiada zatem interes w waloryzacji przedmiotowego świadczenia, gdyż jego wypłata w nominalnej wysokości prowadziłaby do rażącego pokrzywdzenia powódki. Zdaniem Sądu I instancji przyjęty przezeń wskaźnik waloryzacji o wartość przeciętnego wynagrodzenia w kraju był najbardziej sprawiedliwym i obiektywnym w badanej sprawie. Jest on podstawą obliczenia rent i emerytur w Polsce, obowiązywał zarówno w 1977 r. jak i obecnie. Uwzględnia większość czynników makroekonomicznych, takich jak poziom inflacji, poziom cen w gospodarce i siłę nabywczą pieniądza. Jak wynika z opinii biegłego współczynnik waloryzacji wykorzystujący wskaźnik zmiany przeciętnego wynagrodzenia za lata 1977-2013 wynosi 7.941,819, a przy podziale kwoty przez 10.000 zł z uwagi na denominację cena nabycia lokalu (110.027 „starych” złotych) wynosi obecnie 87.381,45 zł. Sąd Okręgowy jednocześnie uznał określany przez powódkę wskaźnik aktualnej ceny rynkowej nieruchomości za niewłaściwy do dokonania obliczeń zwaloryzowanego świadczenia, gdyż odnosi się ona do najbardziej prawdopodobnej i możliwej do uzyskania na rynku ceny, przy uwzględnieniu cen transakcyjnych, a z uwagi na wzrost wartości nieruchomości jest ona obecnie kilkunastokrotnie większa niż w latach 70 XX w. Ponadto w dacie zawierania umowy takie pojęcie jak rynkowa wartość nieruchomości nie funkcjonowało z uwagi na gospodarkę uspołecznioną, nie zaś wolnorynkową. Zauważono ponadto, że umowa zawarta pomiędzy poprzednikiem prawnym powódki a Skarbem Państwa jest nieważna. Skoro tak nie można przy ustalaniu kwoty należnej powódce brać pod uwagę wskaźnika ceny rynkowej mieszkania. Zdaniem Sądu Okręgowego przy zastosowaniu takiego wskaźnika powódka byłaby bezpodstawnie wzbogacona. Zauważono przy tym, że poprzednicy prawni powódki i sama A. K. do czasu wydania prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego (...)w K. z 21 listopada 2005 r., sygn. akt I C 685/05/S stwierdzającego nieważność umowy sprzedaży z 3 maja 1977 r. jako właściciele nie byli zobowiązani do zapłaty czynszu za lokal. Jedyne opłaty jakie musieli uiszczać dotyczyły kosztów utrzymania budynku, opłat eksploatacyjnych i funduszy remontowych. Jednakże Sąd Okręgowy nie brał pod uwagę zwaloryzowanego czynszu przy ustalaniu kwoty należnej powódce, gdyż do 2005 r. strony wiązała umowa, a po tym czasie ewentualne roszczenie o zwrot czynszu przysługiwałby Gminie Miasta K. jako obecnemu właścicielowi przedmiotowej nieruchomości, a nie Skarbowi Państwa. Zważywszy na tą okoliczność oraz na fakt, że stroną procesu nie jest Gmina Miejska K., ale Skarb Państwa pominięto wyliczenia biegłego w tej materii. W konkluzji Sąd I instancji stwierdził, że powódce przysługuje udział wynosząc 5/16 części w świadczeniu po poprzedniku prawnym, to należna jej od strony pozwanej kwota opiewa na 27.306,70 zł (87.381,45 zł x 5/16 = 27.306,70 zł). Jednocześnie Sąd Okręgowy uznał, że powódce należą się odsetki ustawowe zasądził ustawowe od 9 lipca 2013 r. do 31 grudnia 2015 r., a od 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty z odsetkami w wysokości ustawowej za opóźnienie (zgodnie z obowiązującym od 1 stycznia 2016 r. art. 481 § 2 k.c.). Sąd I instancji wziął w tym względzie pod uwagę fakt, że powódka skierowała do strony pozwanej wezwanie do zapłaty pismem z 10 czerwca 2013 r. Przyjmując zatem 14 dniowy okres na doręczenie pisma Sąd przyjął, że strona pozwana odebrała wezwanie 24 czerwca 2013 r. a zatem po upływie wyznaczonych 14 dni na zapłatę to termin spełnienia świadczenia mijał w dniu 8 lipca 2013 r., a więc strona pozwana pozostawała w zwłoce od 9 lipca 2013 r., gdyż wówczas doszło do przekształcenia zobowiązania bezterminowego zgodnie z art. 455 k.c. O kosztach procesu Sąd I instancji orzekła na zasadzie art. 100 k.p.c. zauważając przy tym, że powódka wygrała sprawę w 12%, zaś strona pozwana w 88%. Zatem na rzecz A. K. od strony pozwanej należał się zwrot kosztów postępowania w łącznej wysokości 1.788,72 zł w tym: kwota 1 331 zł tytułem uiszczonej opłaty od pozwu (11.092 zł x 12%= 1.331 zł) oraz kwota 457,72 zł tytułem wydatków na opinie biegłego – łączna kwota wynagrodzenia biegłego wyniosła 3 814,34 zł (3.814,34 zł x 12% = 457,72 zł). Zarówno powódka jak i strona pozwana ponieśli koszty wynagrodzeń swoich pełnomocników w wysokości po 7.200 zł. W tej sytuacji powódka winna ponieść koszty w wysokości 864 zł (7200 zł x 12%= 864 zł), zaś strona pozwana w kwocie 6.336 zł (7.200 zł x 88% = 6 336 zł), w związku z czym zasądzono od powódki A. K. na rzecz Skarbu Państwa-Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 5.472 zł ( 6.336-864 zł = 5.472 zł) tytułem zwrotu kosztów procesu. Odnośnie kosztów sądowych związanych z opracowaniem opinii w sprawie zauważono, że łączne wydatki na opinie biegłego wyniosły 3.814,34 zł, zaś powódka uiściła zaliczkę na poczet opinii biegłego w kwocie 2.000 zł (k. 97). W tej sytuacji należało ściągnąć od powódki brakująca kwotę wynagrodzenia wydatkowaną tymczasowo z budżetu Skarbu Państwa. W apelacji od powyższego orzeczenia w zakresie jego pkt. I i III, strona pozwana zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła: -1. naruszenie prawa materialnego, a to: - art.
z art. 410 k.c., w zw. z art. 5 ust 1 pkt. 1 w zw. z art. 18 ust. 1 i art. 9 praz art. 36 u.s.t.u.p.s., poprzez ich błędną wykładnie polegającą na przyjęciu, że Gmina Miejska K. nie przejęła zobowiązań Skarbu Państwa odnoszących się do mienia w ramach komunalizacji oraz poprzez niewłaściwe ich zastosowanie poprzez przyjęcie, że Skarb Państwa posiada legitymację procesową w niniejszej sprawie, pomimo wydania decyzji komunalizacyjnej dotyczącej nieruchomości objętej żądaniem pozwu, - art.
poprzez niewłaściwe zastosowanie poprzez nieuwzględnienie przy dokonywaniu waloryzacji okoliczności, że w okresie od 3 maja 1977 r. do października 2012 r. poprzednicy prawni powódki, a następnie powódka nie dokonywali płatności czynszu najmu, a tym samym uzyskali korzyść uiszczając przez ten czas wyłącznie opłaty eksploatacyjne, z czym wiązało się wadliwe ustalenie wysokości zwaloryzowanej wartości ceny nabycia przedmiotowego lokalu, a tym samym niedostateczne uwzględnienie interesów stron oraz zasad współżycia społecznego, - art. 481 § 1 k.c. poprzez przyjęcie, że powódce należą się odsetki od odszkodowania od daty wcześniejszej niż data wyrokowania, -2. Naruszenie przepisów prawa procesowego, a to: - art. 278, art. 279 i art. 286 w zw. z art. 227, art. 217, art. 207, art. 232 k.p.c., w zw. z art. 6 i w zw. z art.
poprzez oddalenie wniosku strony pozwanej o dopuszczenie dowodu z opinii uzupełniającej biegłego rzeczoznawczy majątkowego; w tym zakresie na podstawie art. 380 k.p.c. apelujący wnosi o rozpoznanie postanowienia Sądu I instancji z 1 marca 2016 r., - art. 233 k.p.c. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów w zakresie wskazanym w uzasadnieniu apelacji. W oparciu o powyższe apelujący wniósł o zmianę zaskarżonej części wyroku i uwzględnienie jej stanowiska z odpowiedzi na apelację, ewentualnie o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji wraz z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach. Równocześnie apelujący wniósł o zasądzenie od powódki na rzecz Skarbu Państwa-Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kosztów zastępstwa procesowego w postepowaniu apelacyjnym według norm przepisanych. Strona apelująca wniosła także o dopuszczenie dowodu z uzupełniającej opinii biegłego sadowego na okoliczność określenia przez biegłego jak przedstawiałaby się zwaloryzowana wartość czynszu najmu obowiązującego w okresie od maja 1977 r. do 28 lutego 1995 r., tj w zakresie odnoszącym się do pkt. 14 opinii głównej biegłego K. B.. Powódka w odpowiedzi na apelację strony pozwanej wniosła o jej oddalenie i zasądzeni od strony pozwanej kosztów postepowania apelacyjnego. W zażaleniu na pkt. V wyroku powódka wnosząc o jego zmianę poprzez nakazanie ściągnięcia od strony pozwanej na rzecz Skarbu Państwa-kasy sądu Okręgowego w Krakowie kwoty 1.814,34 zł na wynagrodzenie biegłego zaskarżonemu postanowieniu oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowemu – zarzuciła naruszenie art. 100 k.p.c., bo opracowanie opinii biegłego dotyczyło jej wniosku i odnosiło się do jej tez, które nie znalazły odzwierciedlenia w końcowym wyniku sprawy. Strona pozwana wniosła o oddalenie zażalenia powódki oraz zasadzenie od niej na rzecz Skarbu Państwa-Prokuratorii Skarbu Państwa kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja strony pozwanej okazała się częściowo uzasadniana, natomiast zażalenie powódki zyskało akceptację w pełnym jego zakresie. Na wstępie wypada jednak zauważyć, że wszelkie ustalenia stanu faktycznego dokonane przez Sąd I instancji są prawidłowe, stąd też mogące stanowić wystarczającą podstawę do oceny zasadności zgłoszonego w sprawie roszczenia (Sąd odwoławczy uznaje je za własne). Odnosząc się do poszczególnych zarzutów apelacji w pierwszym rzędzie nie można się zgodzić z twierdzeniem o dopuszczeniu się przez Sąd Okręgowy przy wydawaniu zaskarżonego wyroku obrazy przepisów prawa materialnego w postaci art.
z art. 410 k.c., w zw. z art. 5 ust 1 pkt. 1 w zw. z art. 18 ust. 1 i art. 9 praz art. 36 u.s.t.u.p.s. Wbrew bowiem twierdzeniom apelacji Gmina Miejska K. na skutek komunalizacji mającej miejsce w 1992 r., nie przejęła zobowiązań Skarbu Państwa w stosunku do mienia dotyczącej nieruchomości objętej żądaniem pozwu. Zatem to Skarb Państwa, a nie Gmina Miejska K. posiadał w sprawie legitymację procesową bierną. Zwrócić bowiem należy uwagę na poglądy judykatury (częściowo powołane przez powódkę w pozwie i w odpowiedzi na apelacje), z których wynika, że Skarb Państwa przejmuje zobowiązania wynikające z ostatecznej decyzji administracyjnej wydanej przed datą 27 maja 1990 r. gdy stwierdzenie jej nieważności wskutek naruszenia prawa nastąpiło po tej dacie. Otóż przyjmuje się, że przepis art. 36 ust. 1 u.s.t.u.p.s. określa tylko zasadę sukcesji działania przez gminy zobowiązania Skarbu Państwa. Natomiast przy interpretacji przepisu określającego wyjątki od zasady znaczenie ma moment powstania zobowiązania. Odpowiedzialność w tym względzie Skarbu Państwa dotyczy zobowiązań powstałych przez w/w datą, ponieważ istotne jest źródło powstania zobowiązania, to jest decyzja, która naruszyła prawo. W istocie źródłem szkody jest wydanie wadliwej decyzji administracyjnej i tej decyzji dotyczy ocena bezprawności. To delikt stanowi naruszenie prawa i z nim należy łączyć powstanie zobowiązania. Późniejsze zaś rozstrzygnięcie nadzorcze nie jest kreatorem działania niezgodnego z prawem. Otwiera ona jedynie w sposób prejudycjalny możliwość dochodzenia odszkodowania od podmiotu zobowiązanego do jej naprawienia.( por. wyroki Sądu Najwyższego z: 25 stycznia 2007 r. V CSK 425/06; 14 marca 2007 r. I CSK 455/06; 3 października 2007 r., IV CSK 153/07; uchwała Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2006 r. III CZP 99/06). Nie jest również zasadny zarzut apelacji dotyczący naruszenia art.
poprzez niewłaściwe zastosowanie poprzez nieuwzględnienie przy dokonywaniu waloryzacji okoliczności, że w okresie od 3 maja 1977 r. do października 2012 r. poprzednicy prawni powódki, a następnie powódka nie dokonywali płatności czynszu najmu, a tym samym uzyskali korzyść uiszczając przez ten czas wyłącznie opłaty eksploatacyjne, z czym wiązało się wadliwe ustalenie wysokości zwaloryzowanej wartości ceny nabycia przedmiotowego lokalu, a tym samym niedostateczne uwzględnienie interesów stron oraz zasad współżycia społecznego. Przede wszystkim dopiero w 2005 r. została stwierdzona nieważność umowy sprzedaży przedmiotowego lokalu mieszkalnego z 3 maja 2005 r. Słusznie przy tym powódka twierdzi, że to jednostka organizacyjna Skarbu Państwa wzywała M. J.
(szczególna forma klauzuli rebus sic stantibus). Wobec powyższego na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. Sąd odwoławczy częściowo zmienił zaskarżony apelacją wyrok, oddalając apelację w pozostałej części w oparciu o przepis art. 385 k.p.c. Odnosząc się w końcu do zażalenia powódki na pkt. V wyroku, zgodzić się trzeba z zasadnością jego zarzutu o dopuszczeniu się przez Sąd I instancji naruszenia art. 100 k.p.c. Istotnie Sąd Okręgowy kosztami opinii biegłego opracowanej w sprawie obciążył niemal w całości powódkę. Nakazał ściągnąć od niej na rzecz Skarbu Państwa kwotę 1.814,34 zł, przy uwzględnieniu tychże kosztów w wysokości 3.814,34 zł, nie zwracając uwagi na fakt poniesienia przez nią wcześniej zaliczki na koszty opinii w wysokości 2.000 zł. Zatem w kontekście powyższego stwierdzić należy, że wynik sprawy nie dawał możliwości obciążania powódki dalszymi kosztami opinii jak to uczynił Sąd I instancji. Otóż w istotnym zakresie opinia biegłego została sporządzona na wniosek strony pozwanej i dotyczyła obliczeń, które w końcowym rozstrzygnięciu nie zostało uwzględnione (w opinii głównej - obliczenie wartości odtworzeniowej, waloryzacja czynszu najmu o wskaźnik GUS i przeciętne miesięczne wynagrodzenie, praz waloryzacja czynszu najmu nieruchomości lokalowych - opinia uzupełniająca), a co za tym idzie były w sprawie nieprzydatne. W tej sytuacji częścią kosztów opinii biegłego, która nie została pokryta z zaliczki winna zostać obciążona strona pozwana, co doprowadziło do zmiany zaskarżonego w oparciu o art. 397 § 2 w zw. z art. 386 § 1 k.p.c. orzeczenia na podstawie art. 112 ust. 1 u.k.s.c. w przedmiocie kosztów sądowych. O kosztach postępowania odwoławczego (apelacyjnego i zażaleniowego) Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie zasady odpowiedzialności stron za wynik procesu, przewidzianej w art. 98 § 1 i 3 w zw. z art. 108 § 1 i art. 391 § 1 k.p.c., w zw. z § 10 ust. 1 pkt. 1 i 2, § 2 pkt. 3 i 6 i § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800). Strona pozwana przegrała sprawę w postępowaniu odwoławczym niemal w całości. Wyjątek stanowi uwzględnienie apelacji co do zasądzonych odsetek, które ze swej natury stanowią świadczenie uboczne. Na koszty postępowania odwoławczego składają się: koszty zastępstwa adwokackiego w postępowaniu apelacyjnym i zażaleniowym oraz kwota opłaty od zażalenia. SSA Zbigniew Ducki SSA Józef Wąsik SSA Regina Kurek
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.