należy przypomnieć, że przepis art.
został dodany przez art. 5 pkt 41 ustawy z dnia 20 lutego 2015r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015r. poz. 396) Regulacja ta, na co słusznie zwrócił uwagę skarżący, jak również inne, które uległy zmianie w rozdziale 60 k.p.k., łączą się ze zmianą podstaw materialnoprawnych kary łącznej. Przepis art.
w § 1 statuuje dwa tryby orzekania kary łącznej. Pierwszy, polega na orzekaniu jej w wyroku skazującym w odniesieniu do kar wymierzonych za przypisane przestępstwa w tym wyroku. Drugi zaś na orzekaniu jej w wyroku łącznym, gdy przynajmniej za jedno z przestępstw wymierzono karę w odrębnym postępowaniu, a podlega ona połączeniu w ramach kary łącznej. Należy stwierdzić, iż w świetle art.
k.p.k. oraz art. 85 k.k. warunki do wydania wyroku łącznego zachodzą wówczas, gdy:
k.p.k. zawarto odesłanie do odpowiedniego stosowania art. 575-577 k.p.k. Sąd meriti w realiach rozpoznawanej sprawy uznał, że skoro dwie kary jednostkowe z wyroku Sądu Rejonowego w Tczewie w sprawie II K 624/13 zostały włączone w dwa realne zbiegi przestępstw, to „zachodzi konieczność wymierzenia nowej kary łącznej, obejmującej trzy pozostałe kary jednostkowe ujęte w wyroku Sądu Rejonowego w Tczewie z dnia 12 września 2014r. w sprawie II K 624/13”. Sąd orzekający stwierdził, wskazując przepis art.
k.p.k., że „w przepadku uprawomocnienia się niniejszego wyroku łącznego sprawa w tym zakresie zostanie przekazana do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Tczewie, jako sądowi właściwemu do orzeczenia nowej kary łącznej” (str. 19-20 uzasadnienia). Sąd odwoławczy reprezentuje w rozważanym zakresie odmienny pogląd. W szczególności uważamy, że przepis art.
określa właściwość sądu jedynie w sytuacji, gdy zachodzą warunki do orzeczenia nowej kary łącznej wyłącznie w odniesieniu do kar wymierzonych w tym samym wyroku skazującym. W przedmiotowej sprawie nie zaktualizował się zwrot „wyłącznie”, o którym mowa w interpretowanym przepisie, skoro Sąd a quo wymierzył w zaskarżonym rozstrzygnięciu trzy kary łączne, w tym, w punktach II i III w ich skład weszły odpowiednio kary wymierzone w punktach V i II wyroku Sądu Rejonowego w Tczewie w sprawie II K 624/13. Przepis art.
2 k.p.k. znajdzie zastosowanie w sytuacji przewidzianej w art. 575 § 2 k.p.k. Odpowiednie bowiem stosowanie tego przepisu oznacza, że jeżeli wyrok skazujący co do jednego z przestępstw, za które wymierzono karę wchodzącą w skład kary łącznej, został uchylony lub zmieniony, kara łączna traci moc, a sąd w miarę potrzeby wydaje wyrok łączny, orzekając nową karę łączną w odniesieniu do kar wymierzonych za pozostałe przypisane oskarżonemu przestępstwa. Chodzi tu przykładowo o sytuacje, gdy doszło do uchylenia wyroku w części skazującej za jedno z przestępstw i uniewinnienia oskarżonego lub umorzenia postępowania w wyniku kasacji lub wznowienia postępowania. Może to być również wynikiem kontrawencjonalizacji polegającej na zamianie kary orzeczonej za przestępstwo na karę przewidzianą za wykroczenie. Właśnie w takich sytuacjach właściwy do orzeczenia nowej kary łącznej, w odniesieniu do kar wymierzonych w tym samym wyroku skazującym będzie sąd, który wydał ten wyrok skazujący. Nie sposób nie dodać, iż stanowisko Sądu a quo w rozważanym zakresie jest dysfunkcjonalne, bowiem multiplikuje postępowania o wydanie wyroku łącznego. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd odwoławczy zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że przy zastosowaniu art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 396), na podstawie art. art. 85 k.k., 86 § 1 k.k. i 87 k.k. (w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 lipca 2015r.), połączył wymierzone B. K. wyrokiem Sądu Rejonowego w Tczewie z dnia 12 września 2014r. w sprawie II K 624/13 w punktach I i IV kary pozbawienia wolności i karę ograniczenia wolności orzeczoną w punkcie III i wymierzył karę łączną 8 miesięcy pozbawienia wolności. Wymierzając karę łączną w tej wysokości Sąd a quem miał na uwadze jej możliwe granice (od 6 miesięcy do roku i 4 miesięcy pozbawienia wolności), okoliczność, że wchodzące w jej skład kary orzeczone były za przestępstwa skierowane przeciwko różnym dobrom chronionym prawem – rodzinie, czci i nietykalności cielesnej oraz to, że popełnione zostały w bardzo bliskich odstępach czasu. Należy podkreślić, iż Sąd nie jest związany stanowiskiem skazanego, co do połączenia jedynie wskazanych przezeń kar. Wyrok łączny ma bowiem obejmować wszystkie wyroki skazujące i kary podlegające łączeniu, a nie tylko te, które wybierze i wskaże skazany. II Jak już powyżej stwierdzono, w pozostałej części apelacja jest bezzasadna. Wypada przypomnieć, że rażąca niewspółmierność kary może zachodzić tylko wtedy, gdy na podstawie ujawnionych okoliczności, które powinny mieć zasadniczy wpływ na wymiar kary można by przyjąć, iż zachodziłaby wyraźna różnica pomiędzy karą, jaką należałoby wymierzyć w instancji odwoławczej w następstwie prawidłowego zastosowania dyrektyw wymiaru kary, a karą wymierzoną przez Sąd pierwszej instancji. Należy przy tym wyraźnie i jasno stwierdzić, że nie chodzi o każdą ewentualną różnicę w ocenach wymiaru kary, ale o różnice ocen tak zasadniczej natury, iż karę dotychczas wymierzoną nazwać można byłoby również w potocznym znaczeniu tego słowa rażąco niewspółmierną, to jest niewspółmierną w stopniu nie dającym się zaakceptować. W ocenie Sądu odwoławczego wymierzone B. K., w kwestionowanym wyroku łącznym, kary łączne pozbawienia wolności, w najmniejszym nawet stopniu nie rażą swą surowością. W pierwszej kolejności należy zważyć, że wydając wyrok łączny Sąd orzekający nie jest uprawniany do ponownego rozważania tych samych okoliczności, które legły u podstaw wymiaru kary w poprzednio osądzonych sprawach. Winien przede wszystkim rozważyć, czy pomiędzy poszczególnymi czynami, za które wymierzono te kary, istnieje ścisły związek podmiotowy i(lub) przedmiotowy, czy ten związek jest odległy lub w ogóle go brak, a ponadto rozważyć, czy okoliczności, które zaistniały już po wydaniu poszczególnych wyroków, przemawiające za korzystnym lub niekorzystnym ukształtowaniem kary łącznej. Na tle orzecznictwa Sądu Najwyższego wykształciła się wręcz reguła, że zasada absorpcji kar, powinna być stosowana tam, gdzie pomiędzy zbiegającymi się przestępstwami zachodził bliski związek podmiotowy i przedmiotowy. Tam gdzie związek ten jest dalszy, kara powinna być zbliżona do kumulacji kar (OSP i KA 1962, poz. 35, OSNKW 1976, poz. 33). Sąd Apelacyjny prezentuje od dawna stanowisko, iż priorytetową zasadą wymiaru kary łącznej powinna być zasada asperacji, natomiast kara łączna orzekana na zasadzie absorpcji kar, a w szczególności pełnej absorpcji lub kumulacji wyjątkiem. W konsekwencji zasada pełnej absorpcji kar powinna być stosowana wyjątkowo, jedynie tam, gdzie pomiędzy zbiegającymi się przestępstwami zachodził bardzo ścisły związek podmiotowy i przedmiotowy oraz bardzo bliska więź czasowa. Mając na uwadze przedstawione stanowisko, należy przypomnieć, że gdy chodzi o pierwszą z kar łącznych to jej podstawą były dwa skazania za przestępstwa z art. 178 a § 1 k.k. popełnione w odstępie niespełna 3 miesięcy. Gdy chodzi o wymierzoną w pkt II kwestionowanego rozstrzygnięcia, to stwierdzić należy, że przestępstwa, za które orzeczono kary pozbawienia wolności podlegające łączeniu skierowane były przeciwko wymiarowi sprawiedliwości, mieniu i bezpieczeństwu w komunikacji i popełnione zostały przez B. K. w okresie przekraczającym rok (od 9 czerwca 2009r. do 20 sierpnia 2010r.). Wymierzona zaś w pkt III zaskarżonego wyroku kara łączna dotyczyła skazań za przestępstwa przeciwko wolności, wymiarowi sprawiedliwości, wiarygodności dokumentów i mieniu. W tym wypadku pomiędzy popełnionymi przestępstwami minęło kilka miesięcy. Należy podkreślić, że czyny przypisane skazanemu w punktach II i III zaskarżonego orzeczenia nie były jednorodne, zaś wszystkie, co słusznie zaakcentowano w jego uzasadnieniu, popełnione zostały w warunkach wielości wcześniej popełnionych przestępstw. Bezsporne jest, że popełnienie wielu przestępstw, samo przez się jest doniosłą okolicznością obciążająca przy wymiarze kary łącznej w wyroku łącznym. Stosowanie w takich okolicznościach zasady pełnej absorpcji kar kłóciłoby się z zasadami wymiary kary, gdyż prowadziłoby do premiowania sprawcy popełniającego wiele przestępstw i praktycznie do bezkarności pewnych jego przestępczych działań. Gdy dodatkowo zważy się, że zgodnie z art. 86 § 1 k.k. sąd wymierza karę łączną w granicach od najwyższej z kar wymierzonych za poszczególne przestępstwa do ich sumy i przypomni, że wymierzono skazanemu trzy kary łączne, odpowiednio, w wysokości roku, 2 lat i 10 miesięcy oraz 3 lat i 8 miesięcy pozbawienia wolności, zaś kary najwyższe z podlegających połączeniu wynosiły odpowiednio 10 miesięcy, 2 lata i 2 lata a ich suma rok i 8 miesięcy, 3 lata i 10 miesięcy oraz 5 lat i 4 miesiące, to trafność zaskarżonego wyroku jawi się wręcz jako oczywista. Akcentowane w środku odwoławczym okoliczności związane w celami wychowawczymi i resocjalizacyjnymi w stosunku do skazanego zostały dostrzeżone przez Sąd a quo i należycie ocenione w pisemnych motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia (str. 7-8). Sąd drugiej instancji w pełni podzielając zaprezentowaną tam ocenę i nie widząc potrzeby jej powtarzania doń się odwołuje. Należy przyznać rację skarżącemu, że w istocie poczynione przez Sąd meriti ustalenia co do relacji skazanego z rodziną oparte zostały na podstawie opinii o skazanym z dnia 2 grudnia 2015r. sporządzonej przez Zastępcę Dyrektora AŚ w G.. Nie ma – zdaniem Sądu odwoławczego - podstaw do jej kwestionowania w omawianej części, bowiem dane w niej zawarte pochodzą z wywiadu środowiskowego i z wywiadu z Policji. Przedłożone przez obrońcę na rozprawie apelacyjnej „oświadczenie” matki skazanego z dnia 3 lutego 2016r. jest – zdaniem Sądu a quem - świadectwem emocji jej towarzyszących przy sporządzeniu tego pisma i zrozumiałej chęci udzielenia przezeń pomocy w tej formie dla syna. W konsekwencji za oczywiście bezzasadny należało uznać zarzut oparty na przyczynie odwoławczej wskazanej w art. 438 pkt 3 k.p.k. Z tych względów utrzymano w mocy w pozostałej części zaskarżony wyrok. O wynagrodzeniu za obronę z urzędu orzeczono na postawie § 14 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst. jedn.: Dz. U. z 2013r., poz. 461; zm.: Dz. U. z 2015r., poz. 616.). Kierując się zaś tymi samymi powodami co Sąd pierwszej instancji orzeczono jak w punkcie IV.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.