wynika, że pracownikowi wykonującemu na polecenie pracodawcy zadanie służbowe poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy, lub poza stałym miejscem pracy, przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową. Zgodnie bowiem z art. 21a ustawy o czasie pracy kierowców, kierowcy w podróży służbowej przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z wykonywaniem tego zadania służbowego, ustalane na zasadach określonych w przepisach art.
– Kodeks pracy. Na podstawie upoważnienia z art.
rozporządzenie w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz.U. Nr 236, poz. 1991) oraz rozporządzenie w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju (Dz.U. Nr 236, poz. 1990). W myśl § 2 pierwszego z cytowanych rozporządzeń, dot. podróży służbowej poza granicami kraju, z tytułu podróży, odbywanej w terminie i w państwie określonym przez pracodawcę, pracownikowi przysługują: 1) diety; 2) zwrot kosztów:
KP), z tym że zgodnie z art.
KP stawka diety ustalona przez pracodawcę musi stanowić co najmniej równowartość diety za dobę krajowej podróży służbowej. Przepisy rozporządzeń mają zastosowanie jedynie w przypadku, gdy układ zbiorowy pracy, regulamin wynagradzania lub umowa o pracę nie zawierała postanowień, o których mowa w § 3 (art.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że wobec braku uregulowania kwestii diet w aktach prawa zakładowego, w tym w umowie o pracę, powodowi przysługiwały diety w wysokości określonej rozporządzeniami. Sąd przyjął ustaloną przez biegłego sądowego liczbę dni, za jakie powodowi przysługiwała dieta zagraniczna i dieta krajowa. Z tytułu należności za diety krajowe powodowi przysługiwała kwota 11,50 zł (1/2 x 23 zł, bowiem podróż trwała nie dłużej niż dobę i wynosiła od 8 do 12 godzin). Obliczając należność przysługującą powodowi z tytułu diet zagranicznych Sąd, w braku ustaleń kwoty diety między stronami, i w braku możliwości precyzyjnego ustalenia w jakich dniach powód przebywał w jakim kraju, przyjął średnią stawkę diety jak za pobyt w Niemczech (bowiem powód wskazywał, że jeździł m.in. do tego kraju), tj. 42 euro. Z tytułu zagranicznej podróży służbowej w miesiącu wrześniu i październiku 2012 r. powód winien otrzymać łącznie 19 i 1/3 diety zagranicznej w wysokości 42 euro za jeden dzień pobytu za granicą, tj. w przeliczeniu po kursie 1 euro = 4,1138 zł, 3 340,35 zł. Z tytułu zagranicznej podróży służbowej w miesiącu listopadzie 2012 r. powód winien otrzymać łącznie 22 i 1/3 diety zagranicznej w wysokości 42 euro za jeden dzień pobytu za granicą, tj. w przeliczeniu po kursie 1 euro = 4,1350 zł, 3.878,57 zł. Łącznie z tytułu diet za podróże służbowe, zarówno w kraju jak i za granicą, powodowi przysługiwała kwota 7.230,42 zł. Z dowodów przelewów dokonanych przez pozwaną na rachunek bankowy powoda wynika, że w okresie zatrudnienia powód otrzymał ze wszystkich tytułów łącznie 7.646,86 zł. Przeważającą część tej kwoty, tj. 7.230,42 zł, Sąd zaliczył na poczet należnych powodowi diet. Z wypłaconej powodowi łącznie kwoty 7.646,86 zł pozostała więc kwota 416,44 zł (7.646,86 zł – 7.230,42 zł), i tę kwotę Sąd zaliczył na poczet należnego powodowi wynagrodzenia. Z powyższego wynika, że pozwana nie wypłaciła powodowi kwoty 2.961,76 zł netto (3.108,20 zł – 416,44 zł), która była powodowi należna z tytułu wynagrodzenia za pracę. Sąd brał pod uwagę należną powodowi kwotę wynagrodzenia netto, bowiem takie też kwoty powód otrzymywał od pozwanej w okresie zatrudnienia. Zaliczenie wypłaconej powodowi kwoty netto na poczet wynagrodzenia obliczanego w kwocie brutto prowadziłoby do otrzymania niemiarodajnego wyniku. Mając na uwadze powyższe w pkt II sentencji wyroku Sąd zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 2.691,76 zł netto wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 10 stycznia 2013 r. do dnia zapłaty z tytułu wynagrodzenia za pracę. Na marginesie Sąd sygnalizuje, że zasądzenie niniejszym wyrokiem od pozwanej na rzecz powoda kwoty netto nie zwalnia pozwanej z obowiązku uiszczenia stosownych danin publicznych i składek na ubezpieczenie społeczne powoda. Przechodząc do roszczenia powoda w przedmiocie zasądzenia od pozwanej ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy wskazać należy po pierwsze, że w myśl art. 171 § 1 k.p. w przypadku niewykorzystania przysługującego urlopu w całości lub w części z powodu rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny. Wymiar urlopu wynosi 20 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat i 26 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat (art.154 § 1 k.p.). Do okresu zatrudnienia, od którego zależy prawo do urlopu i wymiar urlopu, wlicza się okresy poprzedniego zatrudnienia, bez względu na przerwy w zatrudnieniu oraz sposób ustania stosunku pracy (art. 154 1 § 1 k.p.). Do okresu pracy, od którego zależy wymiar urlopu, wlicza się z tytułu ukończenia: 1) zasadniczej lub innej równorzędnej szkoły zawodowej - przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, nie więcej jednak niż 3 lata; 2) średniej szkoły zawodowej - przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, nie więcej jednak niż 5 lat; 3) średniej szkoły zawodowej dla absolwentów zasadniczych (równorzędnych) szkół zawodowych - 5 lat; 4) średniej szkoły ogólnokształcącej - 4 lata; 5) szkoły policealnej - 6 lat; 6) szkoły wyższej - 8 lat (art. 155 § 1 k.p.). Bezspornym jest, że w okresie zatrudnienia u pozwanej powodowi przysługiwało łącznie 9 dni urlopu wypoczynkowego. Z ustaleń Sądu, poczynionych na podstawie zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji wynika zaś, że powód wykorzystał tylko jeden dzień urlopu wypoczynkowego, w dniu 4 grudnia 2012 r. Nie sposób zgodzić się z twierdzeniem pozwanej, jakoby pozostałe dni przypadające w okresie zatrudnienia powoda u pozwanej, w trakcie których powód nie wykonywał fizycznie obowiązków kierowcy, były dla powoda dniami urlopu wypoczynkowego. Wskazać należy bowiem, że powód zatrudniony był w systemie, w którym 3 tygodnie przebywał za granicą, a jeden tydzień spędzał w domu. Czas pobytu w domu nie był więc urlopem wypoczynkowym powoda, co wynika wprost z zaświadczeń wystawianych przez pozwaną, w których wskazywała ona, że w okresach, gdy powód przebywał poza trasą (tj. w okresie od dnia 19 października 2012 r. do dnia 5 listopada 2012 r.) „miał czas wolny od pracy lub odpoczywał”, nie zaś że „przebywał na urlopie wypoczynkowym”. Ponadto powód nie składał nigdy innego wniosku urlopowego poza wnioskiem obejmującym dzień 4 grudnia 2012 r. Nie budzi więc wątpliwości Sądu, że powód przysługującego mu urlopu wypoczynkowego w większości nie wykorzystał, a pozwana nie wypłaciła powodowi ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Jak bowiem ustalił Sąd, wypłacona powodowi w okresie zatrudnienia kwota w łącznej wysokości 7.646,86 zł wyczerpywała należne powodowi kwoty z tytułu diet oraz, w niewielkiej części, wynagrodzenia zasadniczego. Kwota ta nie zawierała więc w sobie ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Zgodnie z prezentowanymi przez biegłego sądowego wyliczeniami, wysokość ekwiwalentu za 1 godzinę niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego w przypadku powoda wynosiła 9,82 zł. Wysokość świadczenia powoda z tytułu niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego wynosiła więc 628,57 zł (64 godziny x 9,82 zł). Z uwagi na powyższe w pkt III sentencji wyroku Sąd zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 628,57 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 10 stycznia 2013 r. do dnia zapłaty z tytułu ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy. Powód domagał się także zasądzenia od pozwanej kwoty 4 355,15 zł tytułem ryczałtu za nocleg. Podstawą prawną roszczenia w przedmiocie ryczałtu za nocleg był cytowany wyżej art.
oraz wydane na jego podstawie akty wykonawcze w postaci rozporządzeń Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. (w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju oraz w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju) oraz z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz.U. z 2013 poz.167) W § 9 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju wskazano, że za nocleg przysługuje pracownikowi zwrot kosztów w wysokości stwierdzonej rachunkiem hotelowym, w granicach ustalonego na ten cel limitu określonego w załączniku do rozporządzenia (ust. 1). W razie nieprzedłożenia rachunku za nocleg, pracownikowi przysługuje ryczałt w wysokości 25% limitu, o którym mowa w ust.
1, 2 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz.U.236.1991, ze zm.) w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do kierowców wykonujących przewozy w transporcie międzynarodowym, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji. Nadto Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż także art. 21a ustawy o czasie pracy kierowców w związku z art.
1, 2 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz.U. z 2013 poz.167) w zakresie w jakim znajduje zastosowanie do kierowców wykonujących przewozy w transporcie międzynarodowym jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Tym samym nie znajduje uzasadnienia dochodzenie od pracodawcy ryczałtu za nocleg w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju. Roszczenie powoda w zakresie ryczałtu za nocleg nie znajduje także podstawy w aktach prawa wewnętrznego obowiązujących u pozwanej, takich jak układ zbiorowy pracy, regulamin wynagradzania czy też umowa o pracę, co strony zgodnie przyznały. Odbieranie noclegu w kabinie pojazdu nie rodzi automatycznie prawa do ryczałtu dla kierowcy. Nie sposób bowiem pominąć art. 14 ustawy z dnia 4 września 2014 r. o czasie pracy kierowców, zgodnie z którym, w każdej dobie kierowcy przysługuje prawo do co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku. Dobowy odpoczynek, z wyłączeniem odpoczynku kierowców, o którym mowa w rozdziale 4a, może być wykorzystany w pojeździe jeżeli pojazd znajduje się na postoju i jest wyposażony w miejsce do spania. Powołany przepis jest zgodny z art. 8 ust. 2 i 8 Rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85, który stanowi, że w każdym 24 godzinnym okresie po upływie poprzedniego dziennego okresu odpoczynku lub tygodniowego okresu odpoczynku kierowca musi wykorzystać kolejny dzienny okres odpoczynku. Jeżeli kierowca dokona takiego wyboru, dzienne okresy odpoczynku i skrócone tygodniowe okresy odpoczynku poza bazą można wykorzystywać w pojeździe, o ile posiada on odpowiednie miejsce do spania dla każdego kierowcy i pojazd znajduje się na postoju. Należy zauważyć, że niewątpliwie obowiązujące przepisy w żadnych zakresie nie precyzują, że zapewnienie bezpłatnego noclegu ma odpowiadać standardowi noclegu w hotelach czy miejscach o podobnym przeznaczeniu np. motelach. W związku z powyższym w pkt IV sentencji wyroku Sąd oddalił powództwo w pozostałym zakresie, tj. roszczenie w zakresie ryczałtów za nocleg oraz roszczenie o zasądzenie kwoty 98,82 zł tytułem diet, które, jak ustalił Sąd, zostały powodowi wypłacone w należnej wysokości. W pkt I sentencji wyroku Sąd, działając na zasadzie art. 355 § 1 k.p.c. umorzył postępowanie w zakresie, w jakim powód cofnął powództwo ze zrzeczeniem się roszczenia, tj. w zakresie żądania ponad kwotę 9.179,22 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Przedmiotową czynność powoda Sąd uznał za dopuszczalną, jako że nie była ona sprzeczna z prawem, z zasadami współżycia społecznego ani nie zmierzała do obejścia prawa. Tym samym cofnięcie powództwa w powyższym zakresie odniosło skutek prawny. W pkt V sentencji wyroku Sąd odstąpił od obciążania powoda, którego traktować należy za stronę w przeważającym zakresie przegrywającą postępowanie, kosztami zastępstwa procesowego strony pozwanej, działając na podstawie art. 102 k.p.c., który stanowi, iż w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Do okoliczności branych pod uwagę przez sąd przy ocenie przesłanek zastosowania dyspozycji omawianego przepisu, według doktryny, zaliczyć należy nie tylko te dotyczące stanu majątkowego i sytuacji życiowej strony, ale również związane z samym przebiegiem postępowania. Przepis ten wyraża zasadę słuszności w orzekaniu o kosztach, stanowiąc wyjątek od zasady odpowiedzialności za wynik procesu. Nie konkretyzuje on pojęcia wypadków szczególnie uzasadnionych, pozostawiając ich kwalifikację, przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności danej sprawy, sądowi (por. m.in. postanowienie SN z dnia 20 grudnia 1973 r., II CZ 210/73, postanowienie SN z dnia 26 stycznia 2012 r. III CZ 10/12, postanowienie SN z dnia 12 stycznia 2012 r. IV CZ 117/11, postanowieniu z dnia 11 lutego 2010 r., I CZ 112/09, postanowienie SN z dnia 20 kwietnia 2012 r. III CZ 17/12). Podstawę do jego zastosowania stanowią konkretne okoliczności danej sprawy, przekonujące o tym, że w danym przypadku obciążenie strony przegrywającej kosztami procesu na rzecz przeciwnika byłoby niesłuszne, niesprawiedliwe. Stanowią je zarówno fakty związane z samym procesem jak i leżące poza nim, a dotyczące sytuacji życiowej, stanu majątkowego stron, które powinny być oceniane przede wszystkim z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego. Zatem przepis art. 102 k.p.c. powinien być zastosowany wówczas, gdy w okolicznościach danej sprawy obciążenie strony przegrywającej kosztami procesu przeciwnika byłoby rażąco niezgodne z zasadami słuszności. Nade wszystko natomiast należy podzielić pogląd Sądu Najwyższego, że zastosowanie art. 102 k.p.c. i sposób skorzystania z tego przepisu jest suwerennym uprawnieniem Sądu orzekającego i od jego oceny zależy przesądzenie, że taki szczególny wypadek wystąpił ze względu na okoliczności rozpoznawanej sprawy i uzasadnia odstąpienie w całości albo w części od zasady obciążenia strony przegrywającej kosztami procesu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, iż w ocenie Sądu Rejonowego w przypadku powoda zaszedł przypadek „szczególnie uzasadniony”. W niniejszej sprawie znaczna część roszczenia dotyczyła ryczałtu za noclegi. Powód, oddając sprawę pod osąd, mógł żywić przekonanie, i to nie tylko subiektywne, o zasadności swych żądań w stosunku do pozwanego. Sporne roszczenia zostały bowiem zgłoszone po wydaniu przez powiększony skład Sądu Najwyższego uchwały z dnia 12 czerwca 2014 r., w której stwierdzono, że nawet zapewnienie kierowcy noclegu w przystosowanej do tego kabinie samochodu ciężarowego nie zwalnia pracodawcy z ewentualnego wypłacania ryczałtów przewidzianych w przepisach wykonawczych do art. 77 kp. W wyroku wydanym przez Trybunał Konstytucyjny w sprawie K 11/15 zakwestionowano legalność i konstytucyjność przepisów wskazanych w skardze konstytucyjnej, stąd też obecne położenie strony powodowej, które wynika de facto ze zmiany stanu prawnego, w ocenie Sądu wypełnia znamiona ustawowego pojęcia „szczególnie uzasadnionego wypadku”. Ponadto przekonanie powoda o słuszności dochodzonych roszczeń, także w pozostałym zakresie, mogło wynikać z nieścisłości i chaosu panującego w dokumentacji osobowej i księgowej dotyczącej osoby powoda, a prowadzonej przez pozwaną. Z tych też względów Sąd uznał, że szeroko rozumiane zasady słuszności przemawiały za odstąpieniem od obciążania powoda obowiązkiem zwrotu kosztów postepowania. W myśl art. 477 2 k.p.c. wyrokowi w pkt II Sąd nadał rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty jednomiesięcznego wynagrodzenia powoda, które wynosiło 1 650 zł, o czym orzeczono jak w pkt VI sentencji wyroku. W pkt VII sentencji wyroku pozostałe koszty sądowe zaliczone zostały na rachunek Skarbu Państwa.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.