poprzez jego niezastosowanie i zasądzenie odszkodowania w wysokości przekraczającej wysokość poniesionej szkody. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w całości oraz zmianę postanowienia o kosztach postępowania, zawartego punkcie 3 i 4 wyroku z uwzględnieniem wyniku postępowania apelacyjnego, jak również zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych za postępowanie apelacyjne. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja zasługiwała na uwzględnienie. W apelacji strona pozwana sformułowała zarówno zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i przepisów prawa procesowego, w tej sytuacji w pierwszej kolejności wymaga rozważenia zarzut naruszenia przepisów procesowych, bowiem zarzuty naruszenia prawa materialnego mogą być właściwie ocenione tylko na tle prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Strona pozwana zakwestionowała ustalenia Sądu I instancji w części, w jakiej Sąd ten przyjął, że wartość pojazdu w stanie sprzed wypadku z dnia 29 stycznia 2015 roku wynosiła 20.000,00 zł netto. W pozostałym zakresie poczynione przez Sąd Rejonowy ustalenia stanu faktycznego nie były kwestionowane przez skarżącego, co skutkowało podzieleniem ich przez Sąd II instancji i przyjęciem za podstawę rozstrzygnięcia. Słusznie podnosi skarżący, iż Sąd I instancji dokonując ustaleń stanu faktycznego w sposób nieuzasadniony przyjął, że wartość pojazdu w stanie bez uszkodzeń wynosiła 20.000,00 zł netto. Wskazana wartość nie wynika z przeprowadzonych w sprawie dowodów. Określenie wartości pojazdu w stanie sprzed wypadku wymagało zasięgnięcia wiadomości specjalnych i powinno znaleźć oparcie w dowodzie z opinii biegłego, posiadającego odpowiednią wiedzę w tej dziedzinie. Wprawdzie w ramach przyznanej sądowi swobody w ocenie dowodów może on i powinien poddać opinię biegłego stosowanej weryfikacji, jednakże – uznając dowód z opinii biegłego za materiał wartościowy dla poczynienia ustaleń – Sąd nie może dokonywać odmiennych ustaleń, nieznajdujących potwierdzenia w opinii, sporządzonej z wykorzystaniem specjalistycznej wiedzy z danej dziedziny. Jak wynika z treści opinii sporządzonej przez biegłego sądowego, wartość pojazdu przed wypadkiem wynosiła brutto 20.000 złotych (k. 95), w tym VAT 23% w wysokości 3.739,84 zł, co uzasadnia wniosek, iż wartość pojazdu w stanie nieuszkodzonym wynosiła 16.260,16 zł netto. W konsekwencji na gruncie niniejszej sprawy wadliwym było ustalenie przez Sąd I instancji - wbrew opinii biegłego, dostarczającej sądowi wiedzy specjalistycznej – iż wartość pojazdu w stanie sprzed wypadku wynosiła netto 20.000,00 zł. Na uwzględnienie zasługiwał zatem zarzut wyprowadzenia z materiału dowodowego wniosków z niego niewynikających. W konsekwencji poczynione przez Sąd I instancji ustalenia wymagały skorygowania, w zakresie, w jakim dotyczyły określenia wartości pojazdu sprzed wypadku poprzez wskazanie, iż wynosiła ona 16.260,16 zł netto. Ustalenia należało także uzupełnić o wskazanie, iż wartość pojazdu w stanie uszkodzonym wynosiła brutto 9.500,00 zł (k. 95). Powyższe wynika z opinii biegłego sądowego P. J., która w tym zakresie nie była kwestionowana przez żadną ze stron. Powyższe wadliwości w ustaleniach stanu faktycznego skutkowały określeniem przez Sąd I instancji wysokości należnego powodowi odszkodowania z naruszeniem art. 363 § 1 k.c. i art.
Według art. 363 § 1 k.c., naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu. Zaznaczenia przy tym wymaga, że tylko od woli poszkodowanego zależy, czy i w jakim zakresie wypłacone mu przez ubezpieczyciela odszkodowanie przeznaczy na naprawę samochodu. Nie sposób konstruować w ramach ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej po stronie poszkodowanego „roszczenia o koszty naprawy” w miejsce ogólnego obowiązku naprawienia szkody. W sytuacji gdy obowiązek naprawienia szkody obciąża ubezpieczyciela, treścią świadczenia tego ubezpieczyciela, wynikającego z umowy ubezpieczenia OC, nie jest jednak przywrócenie pojazdu do stanu sprzed wypadku, ale naprawienie szkody powstałej w majątku poszkodowanego, wywołanej uszkodzeniem lub zniszczeniem pojazdu. Ubezpieczyciel z tytułu odpowiedzialności gwarancyjnej wypłaca bowiem poszkodowanemu świadczenie pieniężne w granicach odpowiedzialności posiadacza lub kierowcy pojazdu mechanicznego (art. 822 § 1 k.c.). Suma pieniężna wypłacona przez zakład ubezpieczeń nie może być jednak wyższa od poniesionej szkody (art.
k.c.) i przede wszystkim na tym tle zachodzi potrzeba oceny, czy koszt restytucji jest dla zobowiązanego nadmierny (art. 363 § 1 zdanie drugie k.c.). Przysługujące poszkodowanemu na podstawie art. 363 § 1 zd. 1 k.c. prawo wyboru sposobu naprawienia szkody może przy tym doznać ograniczenia wynikającego ze zdania drugiego tego przepisu w sytuacji, gdy naprawa pojazdu jest ekonomicznie nieopłacalna lub niemożliwa. Przyjmuje się, że nieopłacalność naprawy, będąca przesłanką wystąpienia tzw. szkody całkowitej, ma miejsce wówczas, gdy jej koszt przekracza wartość pojazdu sprzed wypadku. Za ugruntowany w orzecznictwie należy uznać pogląd, że koszt naprawy uszkodzonego w wypadku komunikacyjnym pojazdu, nieprzewyższający jego wartości sprzed wypadku, nie jest nadmierny w rozumieniu art. 363 § 1 zdanie drugie k.c. Powyższe stanowisko ma oparcie w jednolitym orzecznictwie Sądu Najwyższego (m.in. w orzeczeniach z dnia 1 września 1970 r., II CR 371/70 - OSNCP 1971, z. 5, poz. 93, z dnia 3 lutego 1971 r., II CRN 450/70 - OSNCP 1971, z. 22, poz. 205, z dnia 20 kwietnia 1971 r., II CR 475/70 - OSPiKA 1971, z. 12, poz. 231, z dnia 20 lutego 1981 r., I CR 17/81 - OSNCP 1981, z. 10, poz. 199, z dnia 13 grudnia 1988 r., I CR 280/88 - niepubl., z dnia 29 stycznia 2002 r., V CKN 682/00 - niepubl., z dnia 20 lutego 2002 r., V CKN 903/00 - Mon. Pr. 2002, z. 19, poz. 897 oraz z dnia 11 czerwca 2003 r., V CKN 308/01 - niepubl.). Zauważyć należy, że gdy przypisuje się zobowiązanemu powinność świadczenia umożliwiającego wyremontowanie samochodu, czyni się to z zastrzeżeniem, że chodzi o koszty celowe, ekonomicznie uzasadnione. W sytuacji zatem, gdy koszt naprawy samochodu jest wyższy od jego wartości w stanie nieuszkodzonym, naprawa pojazdu jest nieuzasadniona ekonomicznie, a roszczenie poszkodowanego ogranicza się do kwoty odpowiadającej różnicy wartości samochodu sprzed i po wypadku (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 2002 roku w sprawie o sygn. akt V CKN 903/00). W takiej sytuacji świadczenie pieniężne należne poszkodowanemu może mieć wartość niższą aniżeli wartość świadczenia polegającego na przywróceniu stanu poprzedniego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż niezależnie od przyjętego wariantu naprawy (w autoryzowanym serwisie obsługi i przy użyciu części oryginalnych, w nieautoryzowanym serwisie i przy użyciu części oryginalnych oraz w nieautoryzowanym serwisie i przy użyciu części oryginalnych oraz ich zamienników) oszacowanie przez biegłego koszty restytucji przekraczały wartość pojazdu w stanie sprzed szkody. Za ustaleniem wysokości odszkodowania w ramach szkody całkowitej przemawia także i to, iż powód nie wykazał w ogóle, aby podjął się naprawy uszkodzonego pojazdu, a w konsekwencji, aby pojazd został naprawiony w sposób przywracający jego sprawność techniczną za kwotę niższą, niż oszacowane przez biegłego sądowego koszty naprawy. Należne powodowi odszkodowanie stanowić powinno zatem różnicę pomiędzy wartością pojazdu w stanie sprzed szkody a wartością pozostałości. Z uwagi na tę okoliczność, iż powód jest przedsiębiorcą, prowadzącym działalność gospodarczą, w ramach której wykorzystywał uszkodzony pojazd, należało wziąć pod uwagę tę okoliczność, iż odszkodowanie za szkodę poniesioną przez podatnika podatku VAT na skutek zniszczenia rzeczy, ustalone według ceny rzeczy, nie obejmuje podatku VAT mieszczącego się w tej cenie, w zakresie, w jakim poszkodowany może obniżyć należny od niego podatek o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu rzeczy (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia 1997 roku III CZP 14/97). Gdy chodzi o podatnika VAT, podatek ten stanowi element szkody jedynie w przypadku konieczności efektywnego jego poniesienia. Podmiot, któremu przysługuje odszkodowanie, musi udowodnić, że podatek VAT stanowi w jego przypadku element szkody. Należy pamiętać, że chodzi o prawo poszkodowanego do obniżenia kwoty podatku należnego. W sytuacji, gdy poszkodowany miałby prawo dokonać obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu zakupu rzeczy bądź usługi (zostały spełnione warunki wynikające z ustawy o podatku od towarów i usług), kwota odszkodowania powinna być wypłacona w kwocie netto (bez VAT), ponieważ obowiązkiem poszkodowanego jest działanie zmierzające do ograniczenia rozmiarów szkody. Należy również wskazać, iż zgodnie z art. 6 k.c., ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Pozwany w apelacji domagał się rozliczenia szkody wedle wartości netto. Strona powodowa nie przejawiła żadnej inicjatywy dowodowej, ani na etapie postępowania przed Sądem I instancji, ani przed Sądem Okręgowym, pozwalającej na przyjęcie, iż powód nie może realizować prawa do odliczenia podatku od towarów i usług. Okoliczność, iż podatek od towarów i usług w odniesieniu do powoda stanowi element szkody, nie została zatem dowiedziona. Należne powodowi odszkodowanie powinno zatem wynosić 10.500,00 zł, w tym VAT w kwocie 1.963,41 zł, to jest netto 8.536,59 zł. Tym samym, należało uznać, iż przy rozliczeniu szkody poniesionej przez powoda jako szkody całkowitej, biorąc pod uwagę wysokość wypłaconego odszkodowania w kwocie 9.488,44 zł, szkoda została przez pozwanego naprawiona w sposób należyty, a żądanie wypłaty dalszych kwot z tego tytułu nie znajduje uzasadnienia. Powyższe skutkowało koniecznością zmiany zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. poprzez oddalenie powództwa, o czym orzeczono jak w pkt I sentencji. Zmiana rozstrzygnięcia co do roszczenia głównego skutkowała koniecznością zmiany zawartego w wyroku orzeczenia o kosztach procesu i nieuiszczonych kosztach sądowych. Powód, jako przegrywający proces w całości, zobowiązany jest do zwrotu na rzecz pozwanego poniesionych kosztów procesu, stosownie do art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. Pozwany w toku postępowania przed Sądem I instancji poniósł koszty procesu, na które składa się wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru w wysokości 1.200,00 zł, ustalonej stosownie do § 6 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 8 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz.U. z 2013 roku poz. 490) w związku z § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 roku (Dz. U. z 2015 roku poz. 1804), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (k. 34) oraz zaliczka na wynagrodzenie biegłego – 500,00 zł. Nieuiszczone koszty sądowe wyniosły 163,20 zł. Z uwagi na oddalenie powództwa w całości, kosztami tymi obciążono powoda na podstawie art. 83 ust. 2 w zw. z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2016 roku poz. 623 t.j.) O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono jak w pkt II sentencji na podstawie art. 98 § 1 i 3 w zw. z art. 99 k.p.c. mając na względzie to, że apelacja pozwanego została uwzględniona w całości, zatem zgodnie z regułą odpowiedzialności za wynik sprawy powód zobowiązany jest do zwrotu pozwanemu poniesionych na etapie postępowania apelacyjnego kosztów procesu. Na koszty te składała się uiszczona opłata od apelacji w kwocie 355,00 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru w kwocie 900,00 zł, której podstawą ustalenia były przepisy § 2 pkt 4 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 roku (Dz. U. z 2015 roku poz. 1804).
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.