XXV C 1314/14

Sygn. XXV C 1314/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 sierpnia 2015 r. Sąd Okręgowy w Warszawie XXV Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Danuta Kowalik Protokolant: sekr. sądowy Ewa Piasecka po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2015 r. w Warszawie na rozprawie sprawy ze skargi A. S. przeciwko Bankowi (...) S.A. z siedzibą w W. o uchylenie wyroku sądu polubownego 1. oddala skargę, 2. zasądza od A. S. na rzecz Banku (...) S.A. z siedzibą w W. kwotę 1200 zł (tysiąc dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sygn. akt XXVC 1314/14 UZASADNIENIE Skargą z dnia 04 kwietnia 2014r. A. S. wniósł o uchylenie wyroku Sądu Polubownego (Arbitrażowego ) przy (...) Banków (...) w W. w dniu 17 grudnia 2013 r. wydanego w sprawie z powództwa S. B., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Zakład (...) S. B. z siedzibą w Ż., przeciwko (...) Bank (...) S.A. w W. oraz wniósł o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi A. S. zarzucił: - rozstrzygnięcie w sprawie, w której powód był pozbawiony możności obrony swoich praw (art. 1206 § 1 pkt 2 KPC), - naruszenie podstawowych zasad postępowania przed sądem polubownym (art. 1206 § 1 pkt 4 KPC), a mianowicie zasady równości stron, zasady kontradyktoryjności oraz zasady prawdy, - sprzeczność z podstawową zasadą porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1206 § 2 pkt 2 KPC), a w postaci prawa strony do osądzenia sprawy przez bezstronny i niezależny sąd. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna Bank (...) S.A w W. wniósł o oddalenie skargi w całości oraz zasądzenie kosztów procesu. Wskazał m.in., że skarga o uchylenie wyroku Sądu Polubownego z dnia 17 grudnia 2013 roku jest całkowicie bezzasadna, i to bez konieczności podejmowania szczegółowej analizy zarzutów skargi z uwagi na brak po stronie A. S. legitymacji procesowej czynnej do wniesienia skargi; również z ostrożności wywodził, że także analiza samej skargi nie pozwala na stwierdzenie, że kreuje ona zarzuty, które winny skutkować uchyleniem wyroku z dnia 17 grudnia 2013 roku. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: S. B. jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą w branży budowlanej pod firmą Zakład (...) S. B. z siedzibą w Ż.. W ramach prowadzonej działalności gospodarczej w dniu 21 czerwca 2007 roku S. B. zawarł z Bankiem (...) S.A. w W. Umowę Ramową na 487, której przedmiotem było zawieranie i rozliczanie przez strony Transakcji Pochodnych i Innych Transakcji. Szczegółowe zasady współpracy Banku (...) w zakresie realizacji umowy zostały uregulowane w regulaminie Warunki (...) z klientami w zakresie transakcji pochodnych i innych z 2006 r., następnie zastąpione nowymi regulaminami. Na podstawie w/w Umowy Ramowej pierwszą serię Transakcji (...) F. została zawarta w dniu 7 marca 2008 roku, S. B. w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą otrzymywał wynagrodzenie w walucie euro i zawierając w/w transakcje zabezpieczał się w ten sposób przed osłabieniem się euro w stosunku do polskiej waluty. Następnie w dniu 21 sierpnia 2008 roku S. B. zawarł z Bankiem 15 transakcji sprzedaży (...) F. - transakcje te zostały przez S. B. rozliczone z wynikającą z nich dla niego stratą (dokumenty akt sprawy przed Sądem Polubownym sygn. akt: SP- M.9/A/12 – k. 84-89 tom I, k.176 - 270 tom II , k. 52 i nast. tom III). W dniu 26 listopada 2008 roku S. B. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą Zakład (...) S. B. z siedzibą w Ż. oraz Bank (...) S.A. w W. zawarli umowę kredytu obrotowego na kwotę 4.000.000 Euro. Zgodnie z postanowieniem § 2 lit.

1. g)przywołanej Umowy, uruchomienie kredytu nastąpić miało po zawarciu przez S. B. z Bankiem „transakcji zabezpieczającej 100% należności walutowych pochodzących z finansowanego kontraktu na minimalnym poziomie przyjętym do kalkulacji opłacalności kontraktu, tj. 1 EUR = 3,20 PLN". W związku z w/w kredytem i w oparcio o w/w Umowę Ramową w dniu 13 stycznia 2009 r. S. B. wystawił 20 transakcji opcji walutowych typu call, 10 z kursem strike EUR/PLN = 3,90 i 10 z kursem strike EUR/PLN = 4,30 oraz nabył 10 transakcji opcji walutowych typu put z kursem strike EUR/PLN = 3,90; transakcje te zostały przez S. B. rozliczone z wynikającą z nich dla niego stratą (dokumenty akt sądu polubownego - k. 81- 87 tom III, k. 290-328tom II). S. B. korzystając z możliwości zapisu na sąd polubowny zawartego w postanowieniu § 8 Umowy Ramowej wytoczył powództwo przed Sądem Polubownym przy (...) Banków (...) w W. - pozwem z dnia 3 października 2012 roku S. B. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą Zakład (...) S. B. z siedzibą w Ż. wniósł przeciwko Bankowi (...) S.A. w W. o stwierdzenie nieważności umów transakcji pochodnych walutowych z dnia 21 sierpnia 2008 roku i umów opcji walutowych z dnia 13 stycznia 2009 roku oraz o zasądzenie od Banku kwoty 8.882.251,94 zł wraz z odsetkami tytułem zwrotu świadczenia spełnionego na podstawie nieważnych umów transakcji pochodnych walutowych z dnia 21 sierpnia 2008 r. (w łącznej kwocie 6 719 410 zł) i zwrotu świadczenia spełnionego na podstawie nieważnych umów opcji walutowych z 13 stycznia 2009 r. ( w łącznej kwocie 2 162 941,94 zł). (pozew k. 17 i nast. tom III akt sądu polubownego). Pozwany Bank (...) S.A. w W. wniósł o oddalenie powództwa. Wyrokiem z dnia 17 grudnia 2013 roku Sąd Polubowny (Arbitrażowy) przy (...) Banków (...) w W. sygn. akt: SP- M.9/A/12 oddalił powództwo S. B. o stwierdzenie nieważności zawartych miedzy powodem a pozwanym umów transakcji pochodnych walutowych z dnia 21 sierpnia 2008 r. oraz umów opcji walutowych z dnia 13 stycznia 2009 r. oraz o zasądzenie od pozwanego Banku na rzecz powoda S. B. kwoty 8 882 351, 94 złotych. Ponadto zasądził od S. B. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Zakład (...) S. B. koszty procesu na rzecz pozwanego Banku (...) S.A. w kwocie 14 400 złotych (wyrok tom I akt sadu polubownego). Oddalając powództwo w zakresie stwierdzenia nieważności Sąd powołał się zasadę, że wytoczenie powództwa o ustalenie wymaga wykazania istnienia interesu prawnego, którego nie ma z reguły wówczas, gdy możliwe jest wytoczenie powództwa o świadczenie. Wobec faktu, iż S. B. dochodził ustalenia nieważności stosunków prawnych „transakcji pochodnych walutowych z dnia 21 sierpnia 2009 r. oraz umów opcji walutowych z dnia 13 stycznia 2009 r." i jednocześnie z powodu nieważności dochodził zasądzenia odpowiedniej kwoty, pozew w zakresie żądania stwierdzenia nieważności umów Sąd Polubowny oddalił. Natomiast istnienie nieważności w/w umów podlegało zbadaniu przez Sąd Polubowny jako przesłanka zasadności żądania zasądzenia kwoty 8 882 354,94 zł i zdaniem Sądu Polubownego zarzuty powoda były niezasadne, stąd żądanie zapłaty również podlegało oddaleniu. Następnie w dniu 25 marca 2014 r. pomiędzy S. B. prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą Zakład (...) S. B. i jego żoną M. B. a A. S. została zawarta umowa cesji, na podstawie której S. B. przeniósł na rzecz A. S. wszelkie, przysługujące mu obecnie i przyszłe roszczenia (oraz wierzytelności powstałe w wyniku uznania tychże roszczeń) wynikające z tytułu zawarcia przez niego umów transakcji pochodnych walutowych z dnia 21 sierpnia 2008 r. oraz umów opcji walutowych z dnia 13 stycznia 2009 r. z Bankiem (...) S.A. za wynagrodzeniem w kwocie równej 20 % + należny podatek Vat uzyskanych (w wyniku sądowego dochodzenia przez A. S. powyższych roszczeń) kwot, udokumentowanych prawomocnym i ostatecznym orzeczeniem Sądu, kończącym postępowanie dotyczące dochodzenia roszczeń (kopia umowy cesji k. 36-40). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie umowy cesji oraz dokumentów zawartych w aktach Sądu Polubownego przy (...) Banków (...) sygn. akt SP-M 9/A/12. Sąd zważył co następuje: Strona może w drodze skargi żądać uchylenia wyroku sądu polubownego w przypadkach, o których mowa w art. 1206 § 1 pkt 1-6 i § 2 pkt 1-2 k.p.c. W sprawie niniejszej skarga polegała oddaleniu z uwagi na brak legitymacji procesowej czynnej do jej wniesienia przez A. S.. Analizując powyższe zagadnienie stwierdzić należy, że legitymacja ta nie jest legitymacją formalną, lecz legitymacją wynikającą z art. 1206 § 1 k.p.c., będącego przepisem materialnoprawnym. Konieczność posiadania legitymacji czynnej przez podmiot wnoszący skargę jest przesłanką merytoryczną rozpoznania skargi, zaś jej brak powoduje w konsekwencji wydanie wyroku oddalającego skargę. Legitymację czynną do wniesienia skargi ma każda ze stron postępowania przed sądem polubownym, określona w wyroku tego sądu. Skarżący A. S. nie był uczestnikiem postępowania przed Sądem Polubownym przy (...) Banków (...) prowadzonym pod sygn. akt SP-M.9/A/12 zaś złożył niniejszą skargę jako następca prawny S. B. po tytułem szczególnym na podstawie umowy cesji z 25 marca 2014 r.. Zdaniem Sądu takie następstwo prawne pod tytułem szczególnym nie uprawniało A. S. do wniesienia skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego gdyż strona przeciwna Bank (...) S.A. nie wyraził zgody na złożenie skargi przez A. S. art. 192 pkt.3 k.p.c. (k.87). Powyższe zagadnienie legitymacji do występowania w niniejszym postępowaniu należy na zasadzie analogii odnieść do rozważań dotyczących legitymacji do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Taka analogia jest w pełni dopuszczalna jeśli zważyć, że skarga o uchylenie wyroku sądu polubownego, mając szczególny charakter, łączy w sobie cechy nadzwyczajnego środka zaskarżenia zwłaszcza skargi o wznowienia postępowania oraz powództwa zmierzającego do ukształtowania prawa lub stosunku prawnego (H. Pietrzkowski (
2. w)red. naczelny T. Ereciński „System prawa procesowego cywilnego. Środki zaskarżenia. III cz. 1", Warszawa 2013, s. 744). W literaturze podniesiono, że podobnie jak w wypadku skargi o wznowienie postępowania skarga o uchylenie wyroku sądu polubownego przysługuje wyłącznie od wyroków prawomocnych. Podobieństwo do skargi o wznowienie wyraża się w podobieństwie niektórych podstaw obu skarg (por. art. 403 § 1 i 1026 § 1 pkt 5 k.p.c.). (T. Ereciński i K. Weitz „Sąd Arbitrażowy”, Warszawa 2008, s. 391). Na zbliżony do skargi o wznowienie postępowania charakter wskazał również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 03 czerwca 1987 r. w sprawie sygn. akt I CR 120/87, w którym podniósł, że ,,skarga o uchylenie wyroku sądu polubownego nie jest bowiem odwołaniem lecz środkiem procesowym swym charakterem zbliżonym do skargi o wznowienie postępowania”. Zatem należy odwołać się do dorobku orzecznictwa Sądu Najwyższego na gruncie skargi o wznowienie postępowania: w wyroku z dnia 21 stycznia 2009 r. sygn. akt III CSK 248/08 Sąd Najwyższy wyjaśnił że ,,W piśmiennictwie zgodnie przyjmuje się, że do wniesienia skargi o wznowienie postępowania uprawnieni są także następcy prawni stron. Podkreśla się przy tym, że mogą być nimi jedynie następcy, których wejście zamiast strony nie jest uzależnione od zgody podmiotów występujących dotychczas w sprawie. Legitymowanymi do wniesienia skargi o wznowienie są zatem następcy prawni, którzy wchodzą do procesu w wyniku sukcesji spowodowanej śmiercią strony lub utratą przez nią zdolności sądowej. Skarga ta nie przysługuje natomiast podmiotom, które weszły w prawa stron w następstwie sukcesji szczególnej, np. wskutek zbycia rzeczy objętej sporem”; podobny pogląd Sąd Najwyższy wyraził w postanowieniu z dnia 28 marca 2007 r., II CZ 20/07 przyjmując, że niedopuszczalne jest wystąpienie ze skargą o wznowienie postępowania przez nabywcę rzeczy lub prawa bez zgody strony przeciwnej. Z uwagi na powyższe Sąd nie miał wątpliwości, że A. S. jako następca prawny S. B. pod tytułem szczególnym z mocy umowy cesji z dnia 25 marca 2014 roku nie ma legitymacji do wniesienia skargi o uchylenie wyroku z dnia 17 grudnia 2013 roku skoro Bank (...) S.A. oświadczył, że nie wyraża zgody na złożenie skargi przez A. S.. Podsumowując, w ocenie Sądu brak legitymacji procesowej po stronie A. S. stanowi podstawę do oddalenia skargi, bez konieczności oceny zarzutów skarżącego i dokonywania w związku z tym dalszych ustaleń w sprawie. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. zasądzając od skarżącego na rzecz strony przeciwnej zwrot kosztów zastępstwa procesowego.