art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 887 ) – zwanej dalej ustawą – ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego określonego w ust. 1a i 1b, z zastrzeżeniem art. 46, 47, 50, 50a, 50e i 184.
184 ust. 1 ustawy ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 1 stycznia 1999r. osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
art. 184 ust. 2 ustawy emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. z 1983 roku, Nr 8, poz. 43 ze zm.) – zwanego dalej rozporządzeniem – pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn oraz ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
rozporządzenia za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury, zwany dalej „wymaganym okresem zatrudnienia”, uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczanymi do okresów zatrudnienia.
1 rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Z cytowanych norm prawnych wynika, iż odwołujący nabędzie prawo do wcześniejszej emerytury w przypadku łącznego spełnienia przesłanek: - ukończenia wieku 60 lat, - legitymowania się okresem ubezpieczenia w wymiarze co najmniej 25 lat, przypadającym na dzień 1 stycznia 1999r., - legitymowania się 15 - letnim okresem pracy wykonywanej w szczególnych warunkach, przypadających na dzień 1 stycznia 1999r., - nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego. W rozpoznawanej sprawie spór sprowadzał się do ustalenia, czy ubezpieczony S. Ł. na dzień 1 stycznia 1999r. posiada wymagany 25 – letni staż pracy, a konkretnie czy istnieją podstawy do zaliczenia do takiego stażu okresu pracy odwołującego w gospodarstwie rolnym ojca od dnia 8 maja 1972r. do dnia 31 grudnia 1973r. Organ rentowy nie zaliczył tego okresu, gdyż brak było dokumentacji potwierdzającej, że ojciec ubezpieczonego był w tym czasie władającym gospodarstwem rolnym, przy czym organ rentowy uwzględnił dalszy okres pracy ubezpieczonego w gospodarstwie rolnym od dnia 1 stycznia 1974r. do dnia 3 lipca 1974r.
art. 10 ust. 1 pkt 3 w/w ustawy przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również następujące okresy, traktując je, z zastrzeżeniem art. 56, jak okresy składkowe: - przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych w art. 5-7, są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu. Dla zaliczenia okresów pracy w gospodarstwie rolnym na podstawie tego uregulowania prawnego koniecznym jest, aby praca w gospodarstwie rolnym wykonywana była w wymiarze nie niższym niż połowa ustawowego czasu pracy, to jest minimum 4 godziny dziennie ( por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 3 lipca 2014r. sygn. akt III AUa 184/14 ). Zdaniem Sądu przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe w sposób nie budzący wątpliwości wykazało, iż ubezpieczony również w powołanym powyżej okresie spornym, podobnie jak w okresie późniejszym – uwzględnionym przez organ rentowy, wykonywał pracę w gospodarstwie rolnym, które także w tym czasie należało do ojca ubezpieczonego M. Ł.. Z materiału dowodowego sprawy wynika jednoznacznie, iż rodzice ubezpieczonego M. i M. Ł. posiadali gospodarstwo rolne, które pierwotnie obejmowało około 5 ha ziemi i z czasem zostało podzielone pomiędzy rodzeństwo ubezpieczonego. Ubezpieczony w okresie spornym pracował w gospodarstwie rolnym ojca obejmującym wówczas 0,87 ha. Pracował codziennie przeciętnie przez 6-7 godzin zajmując się wszystkimi pracami jakie wykonuje się w gospodarstwie rolnym, a to obrządkiem zwierząt, pracami polowymi. Niewątpliwie wykonywał pracę w sposób wskazany powyżej, także w sytuacji kontynuowania nauki w szkole zawodowej, gdy gospodarstwo rolne było jedynym źródłem utrzymania rodziny odwołującego – oprócz ubezpieczonego pracowali w nim tylko ojciec i starsza siostra, nie było zmechanizowane i stąd prace generalnie wykonywane były ręcznie i przy użyciu konia. Ubezpieczony mógł pogodzić pracę w gospodarstwie rolnym z nauką w szkole zawodowej zważywszy, że szkoła ta była położona w pobliżu miejsca zamieszkania ubezpieczonego – dojazd do i ze szkoły zajmował mu około pół godziny, lekcje zaś kończyły się wczesnym popołudniem, to jest około godziny 13 – 14. Stąd ubezpieczony zarówno przed rozpoczęciem zajęć w szkole wykonywał pracę przy obrządku zwierząt i po powrocie ze szkoły dalsze prace w gospodarstwie. Ustalając powyższe Sąd oparł się na zeznaniach świadków M. Ż., Z. Ł. i H. Ł. oraz zeznaniach ubezpieczonego, którym dał wiarę jako zasadniczo zgodnym ze sobą, rzeczowym, szczegółowym, logicznym oraz korespondującym z treścią zgromadzonej w sprawie dokumentacji. W takiej sytuacji Sąd stwierdził, iż powyższy sporny okres pracy ubezpieczonego w gospodarstwie rolnym podlega zaliczeniu do okresów składkowych i nieskładkowych uznanych przez organ rentowy, jako okres uzupełniający w rozumieniu art.10 ustawy. Po zaliczeniu tego okresu ubezpieczony dysponuje na dzień 1 stycznia 1999r. wymaganym 25 – letnim stażem pracy. W takiej sytuacji spełnia on wszystkie konieczne warunki do przyznania prawa do dochodzonego świadczenia w sytuacji, gdy bezspornie ubezpieczony ukończył wiek emerytalny 60 lat, legitymuje się na dzień 1 stycznia1999r. co najmniej 15 – letnim okresem pracy w warunkach szczególnych oraz nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego. Mając powyższe na uwadze, kierując się uregulowaniami prawnymi powołanymi na wstępie rozważań, Sąd na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury poczynając od dnia (...), tj. od ukończenia wieku emerytalnego 60 lat (
art.100 ust.1 ustawy). (-) SSO Grzegorz Tyrka
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.