Sygn. akt II Ca 195/17 POSTANOWIENIE Dnia 18 maja 2017r. Sąd Okręgowy w Świdnicy, II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący SSO Grażyna Kobus Sędziowie SO Maria Kołcz SO Agnieszka Terpiłowska Protokolant Bogusława Mierzwa po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2017r.w Świdnicy na rozprawie sprawy z wniosku (...) Spółki z o.o. w W. przy udziale (...) Spółki z o.o. w W. i (...) o ustanowienie służebności drogi koniecznej na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego w Kłodzku z dnia 7 listopada 2016 r. sygn. akt I Ns 1300/16 p o s t a n a w i a: I. oddalić apelację; II. zasądzić od wnioskodawcy na rzecz uczestniczki postępowania (...) Spółki z o.o. w W. 240 zł kosztów postępowania apelacyjnego. (...) UZASADNIENIE (...) Sp. z o.o. w W. wniósł o ustanowienie na prawie użytkowania wieczystego nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej nr (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Kłodzku służebności drogi koniecznej polegającej na prawie przechodu i przejazdu przez działkę nr (...) na rzecz każdoczesnego użytkownika wieczystego nieruchomości położonej w (...), dla której Sąd Rejonowy w Kłodzku prowadzi księgę wieczystą nr (...). W uzasadnieniu pozwu Wnioskodawca wskazał, iż na nieruchomości wnioskodawcy – działce nr (...) posadowiona jest kotłownia wchodząca w skład przedsiębiorstwa wnioskodawcy. Do budynku kotłowni dostarczany jest opał transportami przez Samochody o ładowności około 20-25 ton. Przejazdy odbywają się przez około dwa tygodnie w ciągu roku, w pozostałej części roku przejazdy odbywają się sporadycznie. Nieruchomość wnioskodawcy nie ma dostępu do drogi publicznej. Dostęp do drogi publicznej nieruchomość wnioskodawcy posiada jedynie za pośrednictwem nieruchomości będącej w użytkowaniu wieczystym uczestniczki postępowania zarówno przez działkę o nr (...), które łączą się z droga krajową nr (...) jak i przez działkę (...). Droga biegnąca przez działkę o numerze ewidencyjnym (...) jest utwardzona i nadaje się do przejazdu samochodów. W ocenie wnioskodawcy proponowany sposób wytyczenia drogi koniecznej wzdłuż utwardzonego przejazdu uwzględnia interes społeczno – gospodarczy nieruchomości zarówno władnącej jak i obciążonej. Decyzją Starostwa wydzielona została działka nr (...) mająca służyć jako droga dojazdowa. Droga ta jednak nie została przez uczestnika wykonana a jej obecny charakter nie pozwala na wykorzystanie. O zasadności ustanowienia służebności drogi koniecznej przebiegającej przez działkę nr (...) świadczy to, że nieruchomość ta jeszcze do niedawna była wykorzystywana przez wnioskodawcę w celu dostępu do drogi publicznej na podstawie umowy o korzystanie z gruntu. Wnioskodawca utracił jednak tytuł wobec wypowiedzenia umowy przez uczestnika postępowania. W odpowiedzi na wniosek uczestniczka postępowania – (...) Sp. z o.o. w W., wniosła o ustanowienie na prawie użytkowania wieczystego nieruchomości, dla której prowadzona jest przez Sąd Rejonowy w Kłodzku księga wieczysta nr (...) służebności drogi koniecznej na rzecz Wnioskodawcy polegającej na prawie przechodu i przejazdu przez działkę nr (...) na obciążającej każdoczesnego użytkownika wieczystego nieruchomości położonej w S., dla której Sad Rejonowy w Kłodzku prowadzi księgę wieczysta nr (...). W uzasadnieniu odpowiedzi na wniosek uczestniczka postępowania wskazała, iż wyburzyła część zabudowań, w tym znajdujące się na działce nr (...) i planuje podjęcie działalności związanej z produkcją energii przy użyciu odnawialnych źródeł energii i montaż ogniw fotowoltanicznych tzw. luster. Aby ta inwestycja mogła efektywnie działać musi dysponować odpowiednio otwartym terenem, który pozwoli na montaż „luster” we właściwej od siebie odległości. Z uwagi na zmianę stosunków gospodarczych uczestniczka postępowania uznała za nieuzasadnione udostępnianie swojej nieruchomości dla celów działalności wnioskodawcy na dotychczasowych warunkach. Uczestniczka zakwestionowała proponowany szlak drogi koniecznej i fakt, by teren działki (...) był droga utwardzoną, tym bardziej drogą nadająca się do przejazdu samochodów w tym samochodów ciężarowych. Proponowana trasa wiedze przez środek działki, co wykluczałoby znaczna część działki z planowanej inwestycji. Ponadto w ocenie uczestniczki postępowania działka nr (...) nie różni się w zakresie jej przydatności do planowanej przez wnioskodawcę eksploatacji szlaku od działki (...). Uczestniczka zaproponowała przebieg służebności w pasie gruntu biegnącym wzdłuż działki nr (...) na granicy działki (...) co umożliwi połączenie nieruchomości wnioskodawcy z zachowana w dobrym stanie droga gminną znajdująca się na działce nr (...) Wnioskodawca w piśmie z dnia 28 lipca 2016r. podtrzymał swoje żądanie wyrażone we wniosku i wniósł o oddalenie wniosku uczestniczki o ustanowienie służebności drogi koniecznej przez działkę nr (...). W ocenie Wnioskodawcy obecny stan działki nr (...) nie pozwala na przejazd samochodami ciężarowymi. Droga gminna wskazana przez uczestniczkę postępowania ma ograniczenia dla przejazdów samochodów ciężarowych, przebiega wzdłuż ogrodów działkowych i jest to droga porośnięta trawą, bez utwardzenia. Uczestnik postępowania Skarb Państwa – (...) uznał żądanie wniosku w ten sposób, że nie sprzeciwił się ustanowieniu za wynagrodzeniem służebności drogi koniecznej polegającej na prawie przechodu i przejazdu przez działkę gruntu (...)na rzecz wnioskodawcy i każdoczesnego użytkownika wieczystego zabudowanej działki nr (...) w (...) opisanej w księdze wieczystej nr (...). W uzasadnieniu odpowiedzi na wniosek uczestnik postępowania wskazał, iż nie sprzeciwia się ustanowieniu służebności drogi koniecznej jeśli wnioskodawca uzasadni to swoim ważnym interesem gospodarczym, i pod warunkiem, że nie da się zapewnić w inny sposób zabudowanej działce gruntu nr (...) dostępu do drogi publicznej. Sąd Pierwszej instancji ustalił następujący stan faktyczny w oparciu o bezsporne okoliczności: (...) sp. z o.o. w W. jest użytkownikiem wieczystym działek gruntu nr (...) położonych w S., stanowiących nieruchomość Skarbu Państwa, dla której Sąd Rejonowy w Kłodzku prowadzi księgę wieczystą nr (...). Na nieruchomości tej znajduje się kotłowania wykorzystywana w działalności gospodarczej wnioskodawczyni. Aktualnie do prawidłowego funkcjonowania kotłowni konieczne jest rokroczne dowiezienie na teren kotłowni około 2000 ton węgla. Nieruchomość wnioskodawczyni nie ma dostępu do drogi publicznej. Do dnia 30 listopada 2015 roku transport opału do kotłowni realizowany był na postawie umowy o korzystanie z gruntu zawartej pomiędzy wnioskodawczynią a uczestniczką postępowania (...) sp. z o.o. w W. przez przejazd przez działkę nr (...). (...) sp. z o.o. w W. jest użytkownikiem wieczystym nieruchomości – działek nr (...), położonej w S., będącej własnością Skarbu Państwa, dla której Sąd Rejonowy w Kłodzku prowadzi księgę Wieczystą nr (...). Nieruchomość ta stanowi teren po dawnej hucie szkła, częściowo uprzątnięty i odgruzowany po wyburzeniu budynków huty. Na terenie tym uczestniczka postępowania rozpoczęła realizację inwestycji związanej z posadowieniem ogniw fotowoltaicznych, w ramach której konieczne jest dysponowanie otwartym terenem. Powyższemu przeciwstawia się zachowanie możliwości przejazdu przez działkę nr (...), jak również przez działkę nr (...). Możliwy jest dostęp z działki nr (...) (kotłownia) do drogi publicznej – drogi gminnej poprzez działkę nr (...), będącą w użytkowaniu wieczystym wnioskodawczyni, a następnie przez działkę nr (...), będącą w użytkowaniu wieczystym uczestniczki postępowania. Wskazana droga gminna przebiega wzdłuż ogródków działkowych, zaś wjazd na nią jest zabroniony dla pojazdów o masie całkowitej powyżej 10 ton. W tak ustalonym stanie faktycznym Sad pierwszej instancji przyjął, iż żądanie o treści wskazanej przez wnioskodawczynię nie mogło zostać uwzględnione. Wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności były w sprawie w ocenie Sadu pierwszej instancji pozostawały bezsporne. W szczególności w zakresie kwestii związanych z alternatywnymi trasami dostępu z działki nr (...) do drogi publicznej i to mimo, że wnioskodawczyni we wniosku nie wskazała na dostęp przez działkę nr (...), będącą w jej władaniu, a następnie przez działkę nr (...) należącą do uczestniczki postępowania, aż do drogi gminnej. Mimo tego w piśmie przygotowawczym z dnia 22 lipca 2016 roku przeciwko takiej ewentualności podniosła zastrzeżenia kwestionujące zasadność takiego wytyczenia szlaku drogi koniecznej, ale nie zaprzeczając samej możliwości takiego połączenia jej nieruchomości z drogą publiczną. Treść przepisu art. 145 k.c. nie pozostawia żadnych wątpliwości, co do konieczności ważenia nie tylko potrzeby wnioskodawczyni w zakresie odpowiedniego dostępu do drogi publicznej, lecz również (w wręcz przede wszystkim) wymaga troski o jak najmniejsze obciążenie nieruchomości, przez którą droga ma prowadzić. Stanowisko wnioskodawczyni prezentowane w sprawie nawet w minimalnym stopniu nie sprostało wskazanej trosce, cechując się skrajnie jednostronnym podejściem do przebiegu drogi koniecznej, podejściem ukierunkowanym na osiągnięcie jakkolwiek uzasadnionego celu – dostępu do drogi publicznej, ale przy minimalnym własnym zaangażowaniu, bez uwzględnienia w pełni uzasadnionych racji uczestniczki postępowania. Taka postawa wnioskodawczyni, również z przyczyn proceduralnych – żądania oddalenia propozycji uczestniczki postępowania wytyczenia drogi koniecznej przez działki nr (...), wymagała wydania postanowienia oddalającego wniosek bez angażowania czasu i środków w długotrwałe i kosztowne postępowanie dowodowe. W pełni uzasadnione w ocenie Sądu pierwszej instancji pozostawało ustalenie, oparte na twierdzeniach wnioskodawczyni, analizowanych z uwzględnieniem wiedzy i doświadczenia życiowego, bez potrzeby sięgania po wiadomości specjalne, że z przyczyn technicznych – stanu nawierzchni – najmniejszych nadkładów wymagałoby umiejscowienie przebiegu drogi koniecznej na działce nr (...) według dotychczasowego przebiegu ścieżki transportowej wytyczonej w wykonaniu umowy z dnia 30 sierpnia 2013 roku o korzystanie z gruntu. Argument ten nie może jednak, wbrew zapatrywaniu wnioskodawczyni, mieć decydującego znaczenia, gdyż w ogóle nie uwzględnia poziomu obciążenia nieruchomości uczestniczki postępowania i to nie tylko w zakresie obniżenia jej wartości, co mogłoby zostać wyrównane wynagrodzeniem, lecz głównie z powodu przyjętej do realizacji inwestycji pozyskiwania energii ze źródeł odnawialnych. W odniesieniu do tego argumentu w toku procesu wnioskodawczyni nie podjęła żadnej polemiki, w ogóle nie dostrzegając istotnie ograniczającego, a wręcz niweczącego racjonalność tej inwestycji wpływu swojego żądania. Z kolei uwzględnianie planowanej, a tym bardziej realizowanej przez uczestniczkę postępowania inwestycji, w odniesieniu do potrzeby zachowania wolnego obszaru, przestrzeni niepodzielonej drogą dojazdową do kotłowni, jest wymuszone treścią przepisu art. 145 § 2 i § 3 k.c. Sąd pierwszej instancji przyjął, że wytyczenie drogi koniecznej po innym szlaku niż żądany we wniosku wiązałoby się z koniecznością poczynienia większych nakładów w zakresie odpowiedniego przygotowania nawierzchni do potrzeb transportowych wnioskodawczyni. W żadnym razie nie stanowi to w przedmiotowej sprawie przeszkody do konieczności rozważenia alternatywnego przebiegu drogi koniecznej. Wszak z drogi tej wyłącznie korzystać miałaby wnioskodawczyni, a tym samym poczynienie inwestycji w celu niezakłóconego prowadzenia działalności gospodarczej jawić się musi jako w pełni uzasadnione, tym bardziej, że nabywając prawo wieczystego użytkowania wnioskodawczyni była w pełni zorientowana, co do położenia kotłowni i braku dostępu do drogi publicznej, a tym samym potrzeby podjęcia działań i poczynienia nakładów w celu zapewnienia odpowiedniego dostępu, odpowiedniego, a zatem jak najmniej obciążającego inne grunty. Za racjonalnością przebiegu drogi koniecznej w sposób zaproponowany przez uczestniczkę postępowania przemawia również umiejscowienie szlaku w znacznej części na działce nr (...), a więc będącej w użytkowaniu wieczystym wnioskodawczyni. Z kolei przeciwko takiemu wytyczeniu drogi koniecznej nie przemawiały skutecznie jedyne argumenty wnioskodawczyni w tym zakresie, a odnoszące się do ograniczenia masy pojazdów mogących wjeżdżać na drogę, sąsiedztwa ogrodów działkowych oraz stanu drogi gminnej. Jak już zaznaczono, konieczność poczynienia nakładów w celu przygotowanie odpowiedniego szlaku transportowego do zaopatrywania kotłowni w opał była oczywista dla wnioskodawczyni już na etapie podejmowanie decyzji o rozpoczęciu tam działalności. A zatem ewentualna potrzeba poprawienia jakości nawierzchni również drogi gminnej nie powinna być dla wnioskodawczyni nie tylko zaskoczeniem, ale również argumentem przeciwko wnioskowi uczestniczki postępowania. Jest to tym bardziej zasadne, że ewentualne współdziałanie z gminą w celu poprawy nawierzchni drogi gminnej w efekcie doprowadzić może do zwiększenia dopuszczalnego tonażu uprawniającego do wjazdu na tą drogę, bądź też uzyskania przez wnioskodawczynię zezwolenia na wjazd w określonym czasie pojazdami przekraczającymi dopuszczalna masę całkowitą. Jeśli jednak to nie nastąpi, to w pełni uzasadniony jest argument, że transport opału do kotłowni odbywać się może przy zwiększeniu ilości pojedynczych transportów z jednoczesnym obniżeniem jednostkowego tonażu. Podniesiona kwestia sąsiedztwa ogrodów działkowych nie stanowi najmniejszej przeszkody do wytyczenia drogi koniecznej z dostępem do drogi gminnej, choćby z tego powodu, że z uwagi na deklarowane zapotrzebowanie na opał na poziomie 2000 ton, nawet przy uwzględnieniu niewielkiego tonażu jednostkowego (5 ton), zaspokojenie tego zapotrzebowania może zostać zrealizowane na przestrzeni 4 – 5 tygodni (przy przyjęciu 10 – 15 transportów dziennie, a zatem 2 na godzinę), co nawet dla najbardziej wymagających działkowców nie powinno stanowić nadmiernego obciążenia, tym bardziej, że z pewnością działalność kotłowni zaspokaja również ich potrzeby. Sąd pierwszej instancji przyjął, iż skoro możliwe jest wytyczenie drogi koniecznej po szlaku alternatywnym od przedstawionego we wniosku, a jednocześnie zapewniającym pełniejszą realizację normy przewidzianej art. 145 k.c. należało wniosek oddalić. Rozstrzygnięcie takie podyktowanie zostało jednoznacznym stanowiskiem wnioskodawczyni nie tylko odnośnie ustanowienia drogi koniecznej w sposób wskazany we wniosku, lecz również jednoznacznym żądaniem w zakresie sposobu ustanowienia dostępu do drogi publicznej w sposób wskazywany przez uczestniczkę postępowania – żądaniem jak w punkcie
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.