Sygn. akt V ACa 740/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 grudnia 2016 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku – V Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Roman Kowalkowski Sędziowie: SA Ka
§ 1k.c.
w zw. z art. 368 § 4 k.p.c., polegające na nierozpoznaniu istoty sprawy, poprzez pominięcie i nierozważenie podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia roszczeń powoda;
- naruszenie art. 98 k.p.c., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na stosunkowym obciążeniu powoda kosztami procesu w sytuacji, gdy powinien on zostać obciążony nimi w całości;
- naruszenie art. 417 2 k.c., poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że powód doznał tego rodzaju krzywdy, która uzasadnia zastosowanie zasad słuszności i zasądzenie zadośćuczynienia pieniężnego w kwocie 30.000 zł. Mając powyższe na uwadze wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, w każdym zaś przypadku o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Powód zaskarżając wyrok w pkt 2, 3 i 4 zarzucił:
- poczynienie w sprawie ustalenia dowolnego, nie znajdującego oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym;
- rażące naruszenie prawa procesowego, które miało zasadniczy wpływ na treść wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, w szczególności przepisu art. 233 § 1 k.p.c. poprzez niedokonanie w sprawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego polegającego na nieuwzględnieniu w stanie faktycznym sprawy istotnych faktów i dowodów;
- naruszenie przepisu art. 102 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie pomimo wystąpienia przesłanek do odstąpienia – zgodnie z zasadą słuszności – od obciążenia powoda kosztami procesu w całości;
- naruszenie przepisów Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jednolity – Dz. U. 2013, poz. 461) poprzez błędne wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia w tym przedmiocie oraz błędne wyliczenie należności z tytułu udzielonej powodowi pomocy prawnej z urzędu (pominięcie jednej instancji). W związku z powyższym wniósł o:
- zmianę zaskarżonego wyroku w pkt 2 i zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa –(...) B. na rzecz powoda M. M. dalszej kwoty 46.000 zł;
- o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt 3 i zasądzenie od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w B. na rzecz Kancelarii Adwokackiej adwokat J. R.
(1)kwoty 12.177 zł, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu,
- o uchylenie zaskarżonego wyroku w pkt 4,
- o zasądzenie od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Gdańsku na rzecz Kancelarii Adwokackiej adwokat J. R.
(2)kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym, które to koszty nie zostały uiszczone w żadnej części. Pozwany w odpowiedzi na apelację powoda wniósł o jej oddalenie. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacje obu stron są bezzasadne. Sąd Apelacyjny w pełni podziela ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Okręgowy i przyjmuje je za własne. Podziela również dokonane w oparciu o te ustalenia konsekwencje prawne. Rozważając apelację pozwanego jako dalej idącą w pierwszej kolejności należy odnieść się do najdalej idącego zarzutu naruszenia art.
§ 1k.c.
w zw. z art. 386 § 4 k.p.c. polegającego na nierozpoznaniu istoty sprawy i nierozważenie podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia. Zgodnie z treścią art.
§ 1k.c.
roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia. Powód wywodzi swoje roszczenie z faktu prowadzonego w stosunku do niego postępowania karnego i postawienia aktu oskarżenia o popełnienie czynu z art. 165 § 2 k.k., które ostatecznie zakończone zostało prawomocnym wyrokiem karnym, tj. w oparciu o treść art. 417 2 k.c. Bezspornym w sprawie jest, że Prokuratura wszczęła postępowanie w związku z ujawnieniem(...), które zmierzało do ujawnienia sprawcy zdarzenia. Działaniem swym wyczerpała znamiona zgodnego z prawem działania władzy publicznej Powód na skutek powyższego działania doznał szkody w postaci rozstroju zdrowia oraz utraty dobrego imienia jako przedsiębiorca(...), renomą w prowadzonej działalności oraz naruszone zostało jego dobre imię jako członka społeczności lokalnej. Ostatecznie przyjąć należy, że datą początkową biegu terminu przedawnienia stanowi data, uprawomocnienia w drodze instancji wyroku uniewinniającego, tj. 23.04.2009r. Z tą datą bowiem przyjąć należy, że powodowi została wyrządzona krzywda, w postaci utraty dobrego imienia, które wymaga zadośćuczynienia. Rozstrój zdrowia (...)ujawnił się u powoda w lipcu 2009r., co również stanowi podstawę naprawienia szkody na osobie. Powód złożył pozew 11.10.2011r., a zatem przed upływem trzech lat od daty powstania szkody. Nie można zgodzić się z kolejnym zarzutem apelacji pozwanego naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. wymaga wskazania, że Sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, to bowiem może być jedynie przeciwstawiane uprawieniu Sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Biegły (...)w swojej opinii wyraźnie stwierdził, że powód w wyniku toczącego się postępowania prokuratorskiego, a następnie sądowego został poddany przewlekłej sytuacji stresowej,(...). Ponadto wskazał, że nie zawsze przewlekły stres wywołuje natychmiastowy efekt, objawy mogą występować z pewnym opóźnieniem już po przeminięciu przewlekłego stresu. W ocenie biegłego podstawowym czynnikiem, który wywołał wystąpienie zaburzeń było prowadzone postępowanie. Pozwany nie podważył w żaden sposób jednoznacznych wniosków opinii biegłego, który uzupełnił swoją opinię pisemną również opinią ustną. Pozwany w toku przesłuchania biegłego na rozprawie miał możliwość zadawania pytań, w których podnosił argumenty zawarte w apelacji i wskazywał na wpływ (...). Biegły podtrzymał swoje stanowisko i jednoznacznie wskazał na przyczynę powstania(...) powoda, jaką stanowił przedłużający się stres. Wobec powyższego przyjąć należy, że strona pozwana w żaden sposób nie podważyła opinii biegłego (...), zaś jej argumenty podnoszone w apelacji stanowią jedynie gołosłowną polemikę z prawidłowymi ustaleniami Sądu I instancji. Sąd Apelacyjny nie podziela również zarzutów apelacji pozwanego naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów poprzez przyjęcie, że (...) powoda wykryte w 2014r. mają związek z zakończonym w 2009r. postępowaniem karnym. Sąd Okręgowy dokonując oceny opinii biegłej(...) A. K.
(1)wskazał, że biegła sporządzając opinię przeprowadziła badania powoda w oparciu o które stwierdziła występowanie (...), które pogarszają komfort życia. Wykluczyła aby zaburzenia te wystąpiły(...)Za występowanie zaburzeń przy wykluczeniu ich innego tła obciążyła sytuację w jakiej znalazł się powód na skutek bezpodstawnych oskarżeń. Pozwany nie podważył skutecznie powyższej opinii mimo, iż miał możliwość zadawania bezpośrednio biegłej pytań podczas jej przesłuchania na rozprawie w dniu 18.03.2015r. Argumentacje pozwanego, iż biegły(...) A. K.
(2)stwierdził, że występujące u powoda (...)nie są związane z prowadzonym postępowaniem, w ocenie Sądu Apelacyjnego, nie jest przekonujące. Biegły A. K.
(2)stwierdził (...) jednakże podał, iż ich znaczenie bez badań specjalistycznych jest trudne do oceny. Natomiast biegła A. K.
(1)przeprowadziła badania specjalistyczne powoda oraz dokonała analizy przyczyn(...)Zatem prawidłowo przyjął Sąd I instancji opinię biegłej A. K.
(1)za podstawę orzekania, gdyż jest zdecydowanie bardziej wnikliwa, poprzedzona badaniami specjalistycznymi powoda. W ocenie Sądu Apelacyjnego nie można zgodzić się z kolejnym zarzutem apelacji naruszenia art. 417 2 k.c., w którym pozwany wywodzi, że w niniejszej sprawie brak przesłanek do zastosowania wyjątkowego przepisu prawa umożliwiającego zasądzenie zadośćuczynienia na zasadach słuszności. W toku postępowania przed organami Prokuratury publikowane były artykuły w lokalnej prasie, które mimo, iż nie podano w nich nazwiska powoda, lecz jego imię i inicjały oraz miejscowość, w której (...), został on zidentyfikowany w społeczności lokalnej. Doprowadziło to do utraty dobrego imienia i zaufania zarówno w stosunku do osoby prowadzącej działalność gospodarczą o określonym profilu jak i do człowieka, wzbudziło podejrzenie co do jego uczciwości. Mimo orzeczenia wyroku uniewinniającego w stosunku do powoda utrata zaufania utrzymuje się w dalszym ciągu, powód utracił możliwość rozwoju zawodowego, zmuszony został do zamknięcia prowadzonej działalności gospodarczej, utracił szacunek wśród lokalnej społeczności. Powód prowadził działalność gospodarczą (...) nieprzerwanie przez 22 lata. Powód posiadał na tym rynku ugruntowaną markę, cieszył się uznaniem klientów i określoną renomą. Praktycznie z dnia na dzień jego życie zawodowe, stanowiące podstawę utrzymania całej czteroosobowej rodziny legło w gruzach. Nie można przy tym pominąć dodatkowej dolegliwości, jaką była konieczność spłaty przez powoda zobowiązań finansowych wobec banku i to w sytuacji gdy pozbawiony został źródeł dochodu na zapłatę choćby kolejnej raty. Nadto trudna sytuacja finansowa spowodowana upadkiem firmy zmusiła również powoda i jego żonę do podjęcia decyzji o(...)zawartych przez nich z (...) S.A. i (...) S.A. Jak trafnie wskazał skarżący celem regulacji prawnej zawartej w art. 417 2 k.c. jest zapewnienie poszkodowanym rekompensaty szczególnie dotkliwych uszczerbków spowodowanych władczą działalnością jednostek państwa i samorządu terytorialnego, jeżeli przemawiają za tym normy etyczne, a wobec zgodnego z prawem zachowania sprawcy usunięcie tych następstw nie jest możliwe na podstawie przepisów ogólnych. Odpowiedzialność na zasadzie słuszności aktualizuje się wówczas, gdy przy braku podstaw do dochodzenia roszczenia odszkodowawczego na zasadach ogólnych, istnieją ważne względy przemawiające za kompensacją szkody. W ocenie Sądu Apelacyjnego z przyczyn wyżej wskazanych w uzasadnieniu w stosunku do powoda zachodzi właśnie taka sytuacja o jakiej mowa w art. 417 2 k.c. Wobec powyższego Sąd Apelacyjny na mocy art. 385 k.p.c. oddalił apelację pozwanego jako nieuzasadnioną. Przechodząc do apelacji powoda w ocenie Sądu II instancji zarzuty w niej zawarte również nie zasługują na uwzględnienie. Zarzut pozwanego mimo, że zmierza do wykazania rażącego naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. zasadniczo koncentruje się na wysokości zasądzonego przez Sąd I instancji zadośćuczynienia. Zadośćuczynienie ma przede wszystkim charakter kompensacyjny, nie może być ani symboliczne, ani zbyt wygórowane, musi przedstawiać ekonomicznie odczuwalną wartość i być utrzymana w rozsądnych granicach. Określenie wysokości zadośćuczynienia powinno być dokonane z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy, tym bardziej jeżeli chodzi o krzywdę moralną, która jest wartością niewymierną. Sąd Okręgowy ustalając wysokość zasądzanego zadośćuczynienia miał na uwadze wbrew twierdzeniom skarżącego zarówno rozstrój zdrowia jakiego doznał powód na skutek zgodnego z prawem wykonywania władzy publicznej jak i cierpień moralnych związanych z naruszeniem jego dóbr osobistych. Wbrew twierdzeniom powoda Sąd I instancji dokonał wszechstronnej analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Sąd I instancji zwrócił uwagę na okoliczność, iż powód w toku postępowania karnego został dwukrotnie opisany w lokalnej prasie i mimo, że nie podano jego pełnego imienia i nazwiska został zidentyfikowany w środowisku lokalnym co mocno nadszarpnęło opinię powoda. Sąd Okręgowy również uwzględnił fakt, iż powód (...)co znacznie obniżyło jego komfort życia. Sąd I instancji miał również na uwadze fakt, iż powód mimo, iż zaprzestał(...)nie prowadzi już własnego(...)co znacznie obniżyło jego życiową stopę. Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd Okręgowy przyjął, iż kwota 30.000 zł jest adekwatna do stopnia doznanej krzywdy. Sąd Apelacyjny w pełni podziela powyższe stanowisko Sądu I instancji. Sąd Apelacyjny nie uwzględnił kolejnego zarzutu apelacji naruszenia art. 102 k.p.c. Zasadą postępowania cywilnego jest, iż każda ze stron ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, zaś strona przegrywająca zobowiązana jest zwrócić przeciwnikowi koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Powód zatem powinien liczyć się z kosztem procesu jakie będzie musiał zwrócić przeciwnikowi w wypadku przegranego procesu. Wprawdzie powód był zwolniony od kosztów sądowych, jednakże strona przeciwna poniosła koszty związane z występowaniem pełnomocnika w sprawie. Powód obecnie jest zatrudniony zarobkowo, otrzymuje systematycznie wynagrodzenie zatem Sąd Apelacyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, iż nie było podstaw do zastosowania art. 102 k.p.c. Sąd Apelacyjny podziela również stanowisko Sądu I instancji, że pełnomocnikowi powoda należą się zwrot kosztów udzielonej pomocy prawnej udzielonej z urzędu zgodnie z kwotą zasądzoną przez Sąd Okręgowy, tj. przy przyjęciu jednokrotnego wynagrodzenia za prowadzenie sprawy przed Sądem Okręgowym. Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny na mocy art. 385 k.p.c. oddalił apelację powoda jako nieuzasadnioną. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 100 k.p.c.