Sygn. akt VU 368/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 maja 2017 roku Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSO Beata Łapińska Protokolant stażysta Katarzyna Pielużek po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2017 roku w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie sprawy z wniosku A. L. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. o waloryzację emerytury na skutek odwołania A. L. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. z dnia 1 marca 2016 r. sygn. (...) 1. oddala odwołanie, 2. przyznaje ze Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Piotrkowie Tryb. adwokatowi D. K. Kancelaria Adwokacka w P. kwotę 360,00 zł (trzysta sześćdziesiąt 00/100) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu wnioskodawcy A. L.. Sygn. akt V U 368/16 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 1 marca 2016 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. dokonał waloryzacji przysługującej A. L. emerytury. Wysokość zwaloryzowanej emerytury ustalono przez pomnożenie kwoty świadczenia ustalonego na dzień 29 lutego 2016 roku, to jest 1 809,27 zł przez wskaźnik waloryzacji 100,24 %. Emerytura po waloryzacji od dnia 1 marca 2016 roku wyniosła 1 813,61 zł. Organ rentowy w dalszej kolejności wskazał, że świadczenie ulega zmniejszeniu z powodu: - potrącenia alimentów o kwotę 237,70 zł, - egzekucji administracyjnej o kwotę 453,40 zł. Następnie ZUS podał, że podstawę opodatkowania od dnia 1 marca 2016 roku stanowi miesięcznie kwota w wysokości 1 814,00 zł. Od dnia 1 marca 2016 roku zaliczka na podatek odprowadzana do urzędu skarbowego wyniosła 140 zł, składka na ubezpieczenie zdrowotne – 163,22 zł, w tym odliczana od podatku – 140,55 zł, a odliczana z kwoty świadczenia – 22,67 zł. Od dnia 1 marca 2016 roku wysokość świadczenia do wypłaty wyniosła miesięcznie 819,29 zł. Natomiast podstawa wymiaru emerytury po waloryzacji od dnia 1 marca 2016 roku wyniosła 2 197,63 zł. W odwołaniu z dnia 13 kwietnia 2016 roku A. L. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez dokonanie właściwego naliczenia należnego mu świadczenia. W uzasadnieniu wskazał, że organ rentowy od lat pozbawia go należnych świadczeń, a z wypłacanych świadczeń dokonuje właściwych i nienależnych potrąceń. Jednocześnie wnioskodawca wniósł o wyjaśnienie przyczyny nieuwzględnienia wniosku, aby organ rentowy potrącał ze świadczenia kwotę 200 zł i przekazywał ją na rachunek bankowy uprawnionej do alimentów, Z. L.. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. ZUS podał, że realizacja potrąceń z należnego wnioskodawcy świadczenia emerytalnego następuje zgodnie z przepisem art. 140 ust. 6 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Mianowicie kwota z tytułu egzekucji administracyjnej, to jest 453,40 zł stanowi 25% kwoty 1813,61 zł. Natomiast należności alimentacyjne są egzekwowane w kwocie wskazanej w zajęciu świadczeń emerytalno – rentowych z dnia 9 czerwca 2009 roku, to jest w kwocie 237,70 zł. Jednocześnie emerytura jest wolna od potrąceń w części wyższej niż odpowiadająca 50% kwoty najniższej emerytury. Ponadto ZUS wyjaśnił, że wysokość potrąceń ustala się od kwoty świadczenia przed odliczeniem miesięcznej zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. W piśmie procesowym z dnia 2 marca 2017 roku wnioskodawca oświadczył, że nie kwestionuje sposobu dokonania waloryzacji przez ZUS, a jedynie wysokość potrąceń dokonywanych przez organ rentowy. Na rozprawie w dniu 17 maja 2017 roku pełnomocnik z urzędu działający w imieniu odwołującego wniósł o przyznanie zwrotu kosztów pomocy prawnej, które nie zostały opłacone w całości ani w części. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny w sprawie: W piśmie z dnia 9 czerwca 2009 roku Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w (...) P. M. działając na podstawie tytułu wykonawczego Sądu Rejonowego w (...) z dnia 12 grudnia 2006 roku, sygn. akt III RC 45/06 i zgodnie z wnioskiem wierzyciela Z. L. wezwał organ rentowy do potrącenia dłużnikowi A. L. należności z tytułu pobieranych przez dłużnika świadczeń do wysokości egzekwowanego roszczenia (nie więcej niż 3/5 świadczenia) na zaspokojenie roszczeń alimentacyjnych, w tym alimentów bieżących od dnia 1 lipca 2009 roku w wysokości po 237,70 zł miesięcznie. (dowód: zajęcie świadczeń emerytalno – rentowych, przedemerytalnych i zasiłku chorobowego z tytułu egzekucji świadczeń alimentacyjnych, k. 162 akt ZUS tom III) W dniu 2 lutego 2011 roku K. L. złożył wniosek o przyznanie prawa do emerytury. (dowód: wniosek o emeryturę, k. 1-5 akt ZUS tom IV) Decyzją z dnia 18 lutego 2011 roku ZUS przyznał wnioskodawcy emeryturę od dnia 4 lutego 2011 roku, to jest od dnia osiągnięcia wieku emerytalnego. Organ rentowy powiadomił Komornika Sądowego P. M., że w związku z przyznaniem emerytury w wysokości 1 607,21 zł zmianie ulegnie wysokość miesięcznego potrącenia. (dowód: decyzja z dnia 18 lutego 2011 roku, k. 27, zawiadomienie z dnia 15 marca 2011 roku, k. 29 akt ZUS tom IV) Kolejnymi decyzjami organ rentowy dokonywał waloryzacji emerytury wnioskodawcy, obliczał kwoty wolne od potrąceń, wysokość zaliczek na podatek dochodowy i składek na ubezpieczenie zdrowotne. (okoliczność niesporna) Decyzją z dnia 15 stycznia 2015 roku ZUS przeliczył wysokość emerytury wnioskodawcy. Wysokość świadczenia wyniosła 1 773,27 zł brutto. Świadczenie zmniejszono o łączną kwotę w wysokości 681,01 zł, w tym 237,70 zł z powodu potrącenia alimentów oraz 443,31 zł z powodu egzekucji administracyjnej. (dowód: decyzja z dnia 15 stycznia 2015 roku, k. 27 akt ZUS tom V) W zaświadczeniu z dnia 11 lutego 2015 roku organ rentowy poinformował wnioskodawcę, że od kwietnia 2009 roku do nadal z jego świadczenia emerytalnego dokonywane są potrącenia na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. ZUS powołując się na przepis art. 140 ust. 1 w zw. z art. 139 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy podał, że należności alimentacyjne potrąca się w wysokości do 60% świadczenia lub według wskazania sposobu ich naliczania. W przypadku wnioskodawcy jest to wskazana kwota miesięczna 237,70. Odnośnie pozostałych potrąceń w wysokości 443,31 zł ZUS wskazał, że są to należności inne niż alimentacyjne dokonywane na podstawie art. 139 ust. 1 pkt 5, art. 140 ust. 1 pkt 3 z zastrzeżeniem art. 141, to jest w granicach do 25% świadczenia. W przypadku wnioskodawcy potrąceń dokonywano w maksymalnej wysokości. (dowód: zaświadczenie z dnia 11 lutego 2015 roku, k. bez nr w aktach ZUS tom V) Kolejną decyzją z dnia 3 lipca 2015 roku ZUS przeliczył emeryturę wnioskodawcy. Wysokość świadczenia wyniosła 1809,27 zł brutto. Świadczenie zmniejszono o łączną kwotę 690,01 zł, w tym 237,70 zł z powodu potrącenia alimentów i 452,31 zł z powodu egzekucji administracyjnej. (dowód: decyzja z dnia 3 lipca 2015 roku, k .85 akt ZUS tom V) W piśmie z dnia 11 września 2015 roku, sygn. akt Km 393/15 Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w (...) P. M., działając na podstawie tytułu wykonawczego Sadu Rejonowego Lublin – Zachód w Lublinie VI Wydział Cywilny z dnia 11 lipca 2014 roku, sygn. akt Nc-e 777109/14 zobowiązał dłużnika zajętej wierzytelności, to jest organ rentowy, do potrącenia dłużnikowi A. L. należności z tytułu pobieranych przez dłużnika świadczeń do wysokości egzekwowanego roszczenia (z uwzględnieniem ustawowych ograniczeń) na zaspokojenie następujących roszczeń: - należność główna – 39 044, 60 zł, - odsetki wyliczone na dzień 1 września 2015 roku w wysokości 4 941,02, dalsze odsetki w kwocie 8,56 zł za każdy następny dzień aż do dnia zapłaty, - kosztów sądowych (procesu, klauzuli, zastępstwa prawnego) – 1 377,11 zł, - kosztów egzekucji w wysokości 8% od wyegzekwowanego świadczenia (od pkt 1, 2, 3) nie mniej niż koszty minimalne, które obecnie wynoszą 165,42 zł, - kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu egzekucyjnym – 600 zł, - kosztów doręczenia korespondencji oraz innych wydatków gotówkowych, - opłaty za przelew do każdej przekazanej kwoty – 2,50 zł. (dowód: zajęcie świadczeń emerytalno – rentowych, przedemerytalnych i zasiłku chorobowego z tytułu egzekucji roszczeń niealimentacyjnych, k. 87 akt ZUS tom V) W zawiadomieniu z dnia 23 lutego 2016 roku organ rentowy poinformował Komornika Sądowego P. M., że po zmianie wysokości świadczenia ustalonej począwszy od należności za miesiąc marzec 2016 roku w kwocie 1 813,61 zmianie ulegnie wysokość miesięcznego potrącenia. (dowód: zawiadomienie z dnia 23 lutego 2016 roku, k. 90 akt ZUS tom V) Zaskarżoną decyzją ZUS dokonał waloryzacji emerytury wnioskodawcy, która wzrosła do kwoty 1813,61 zł. W związku z tym organ rentowy ponownie obliczył kwotę wolną od potrąceń, wysokość zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Od dnia 1 marca 2016 roku organ rentowy na podstawie dokonanych przez Komornika Sądowego zajęć świadczenia emerytalnego dokonywał potrąceń: - świadczeń alimentacyjnych w wysokości 237,70 zł (to jest 13,11% świadczenia emerytalnego), - świadczeń z tytułu egzekucji administracyjnej w wysokości 453,40 zł (to jest 25% świadczenia emerytalnego). Łącznie organ rentowy dokonuje potrąceń świadczeń alimentacyjnych i należności z tytułu egzekucji administracyjnej w wysokości 691,10 zł. Wysokość świadczenia emerytalnego po potrąceniach jest znacznie wyższa niż 50% najniższej emerytury, to jest przekracza kwotę 441,28 zł. (okoliczności niesporne) W piśmie z dnia 22 kwietnia 2016 roku organ rentowy poinformował wnioskodawcę, że w chwili obecnej z jego świadczenia dokonywane są potrącenia alimentacyjne w kwocie 237,70 zł i potrącenia komornicze, stan zadłużenia w kwocie 48 220,83 zł, na rzecz Komornika Sądowego P. M.. ZUS nadmienił, że bez zgody Z. L. brak jest możliwości przekazywania świadczeń alimentacyjnych bezpośrednio do jej rąk. (dowód: pismo organu rentowego z dnia 22 kwietnia 2016 roku, k. bez nr w aktach ZUS tom V) Sąd Okręgowy zważył co następuje: Odwołanie wnioskodawcy jako całkowicie bezzasadne podlega oddaleniu. Stosownie do art. 139 ust. 1 pkt 3 i 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszy Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 887 ze zm.) ze świadczeń pieniężnych określonych w ustawie, w tym także emerytur, po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczki i innych należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych podlegają potrąceniu z uwzględnieniem art. 141 należności sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie należności alimentacyjnych oraz sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne. W myśl art. 140 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy potrącenia, o których mowa w art. 139 mogą być dokonywane, z zastrzeżeniem art. 141, w następujących granicach: 1) świadczeń alimentacyjnych, o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 3 - do wysokości 60% świadczenia, 2) należności egzekwowanych związanych z:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.