VI U 2847/14

Sygn. akt VI U 2847/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 kwietnia 2017r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSO Janusz Madej Protokolant – sekretarka Katarzyna Słaba po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2017r. w Bydgoszczy na rozprawie odwołań: R. B. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B. z dnia 29 września 2014r. i z dnia 5 listopada 2014r., znak: (...) w sprawie: R. B. przeciwko: Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B. o emeryturę oddala odwołania. VI U 2847/14 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 29 września 2014r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. – po rozpoznaniu wniosku R. B. z dnia 19 września 2014r. – odmówił przyznania wnioskodawcy prawa do emerytury. W uzasadnieniu tej decyzji organ rentowy – powołując się na art.184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013r., poz.1440 ze zm.) w związku z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983r. Nr 8, poz.43 ze zm.) – wskazał, iż odmówił przyznania emerytury ponieważ: - do dnia 1 stycznia 1999r. wnioskodawca nie osiągnął 25-letniego okresu składkowego i nieskładkowego, - nie został udowodniony wymagany 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Ponadto organ rentowy wyjaśnił, iż w celu zaliczenia uprawnień gospodarstwa rolnego należy przedłożyć zaświadczenie, że od 1 lipca 1977r. wnioskodawca opłacał składkę na ubezpieczenie społeczne rolników. Organ poinformował również ubezpieczonego, że do stażu wykonywania prac w szczególnych warunkach nie zaliczył mu okresu jego zatrudnienia od 1 września 1981r. do 31 grudnia 2000r. w Szkole Podstawowej w J. ponieważ świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach nie spełnia wymogów formalnych, gdyż brak powołania się na stosowne zarządzenie resortowe. Na podstawie dowodów dołączonych do wniosku – uzyskanych w wyniku przeprowadzonego postępowania Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. przyjął za udowodnione na dzień 1 stycznia 1999r. okresy: - nieskładkowe: 3 miesiące 13 dni, - składkowe: 23 lata 1 miesiąc i 19 dni, - stażu sumarycznego: 23 lata 5 miesięcy i 2 dni. Odwołanie od tej decyzji wniósł R. B., uznając ją za krzywdzącą go. W uzasadnieniu zaskarżenia ubezpieczony podał, iż na udokumentowanie posiadania 25-letniego okresu składkowego i nieskładkowego w okresie do dnia 1 stycznia 1999r. przedkłada zaświadczenie Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddziału (...) w B. – P. Terenowej w Ż. z dnia 14 października 2014r., z którego wynika, że w okresach od 1 lipca 1977r. do 31 grudnia 1982r. oraz od 1 stycznia 1983r. do 31 grudnia 1988r. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników, a w okresach tych nie opłacał składek ponieważ korzystał ze zwolnienia w opłacaniu składek dla młodych rolników, rozpoczynających tę działalność w wieku do 35 roku życia (art.40 ustawy z dnia 27 października 1977r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i członków ich rodzin Dz. U. Nr 32, poz.140 ze zm.). Odnośnie niezaliczenia do jego stażu wykonywania prac w szczególnych warunkach okresu od 1 września 1981r. do 31 grudnia 2000r. w Szkole Podstawowej w J. jako palacz z uwagi na to, że świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach nie spełnia wymogów formalnych z powodu braku powołania się na stosowne zarządzenie branżowe, ubezpieczony wskazywał, iż w wyroku z dnia 19 kwietnia 2012r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu (sygn. akt AUa 222/12) stwierdził, że dla uznania konkretnego rodzaju prac lub stanowiska pracy za pracę wykonywaną w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze decydujące znaczenie ma to, czy jest to praca wymieniona w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz.43 z późn. zm.) oraz w wykazach stanowiących załącznik do tego rozporządzenia, natomiast wykazy stanowisk ustalone przez właściwe podmioty w odniesieniu do podległych zakładów pracy mają jedynie charakter techniczno – porządkujący. Podobne stanowisko, odnośnie wykazów prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ustalanych przez ministrów, zajął również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 listopada 2010r. (sygn. akt I UK 124/10). Odwołujący podnosił również i tę okoliczność, iż organ rentowy w swojej decyzji nie podważył świadectwa wykonywania prac w warunkach szczególnych w części dotyczącej rodzaju wykonywanej przez niego pracy w warunkach szczególnych zgodnie z wykazem, działem i pozycją, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 1983r. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wnosił o jego oddalenie, powołując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, z tą modyfikacją, iż wobec wpływu zaświadczenia KRUS z dnia 14 października 2014r. (na które ubezpieczony powołał się w odwołaniu), do stażu ubezpieczeniowego zaliczono ubezpieczonemu okres zwolnienia z opłacania składek, co uwzględniono w decyzji z dnia 5 listopada 2014r. Łączny udowodniony staż powoda wynosi zatem 25 lat, to jest okresy nieskładkowe 3 miesiące i 13 dni; okresy składkowe – 23 lata 1 miesiąc i 19 dni; okresy uzupełniające: - role 3 lata 3 miesiące i 16 dni. Ubezpieczony wniósł odwołanie także od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B. z dnia 5 listopada 2014r. (odmawiającej mu prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach), dodatkowo podnosząc, iż pracodawca nie powołał się na zarządzenie branżowe ponieważ stanowisko palacza nie jest ujęte w tym wykazie stanowiącym załącznik do zarządzenia Ministra Oświaty i Wychowania z dnia 15 czerwca 1984r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach pracy resortu oświaty i wychowania (Dz. Urzęd. Ministra Oświaty i Wychowania Nr 8, poz.46 z 24 lipca 1984r.). W odpowiedzi na odwołanie powoda od decyzji z dnia 5 listopada 2014r. organ rentowy wnosił o jego oddalenie. Sąd Okręgowy ustalił i rozważył, co następuje: Ubezpieczony R. B. (urodz. (...)) w dniu 19 września 2014r. złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddziale w B. wniosek o emeryturę w obniżonym w stosunku do powszechnego wieku emerytalnego (60 lat). W treści tego wniosku złożył on jako członek otwartego funduszu emerytalnego wniosek o przekazanie środków zgromadzonych w tym funduszu, za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa. Podstawą prawną dochodzonego przez niego świadczenia emerytalnego są przepisy art.184 ust.1 i ust.2 w związku z art.32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2016r. poz.887 ze zm.) w związku z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz.43 ze zm. – dalej jako „rozporządzenie”). Unormowania te wprowadzają wobec ubezpieczonych będących mężczyznami warunki, których spełnienie jest niezbędne do nabycia wcześniej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach, między innymi wymóg posiadania na dzień wejścia w życie ustawy emerytalnej (to jest 1 stycznia 1999r.) co najmniej 25 lat ogólnego stażu emerytalnego (co do zasady okresów składkowych i nieskładkowych), w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach (art.184 ust.1 w zw. z art.32 ust.1 w zw. z art.27 ust.1 pkt 2 oraz § 3 i § 4 rozporządzenia). Już po wniesieniu odwołania w niniejszej sprawie od decyzji z dnia 29 września 2014r. organ rentowy przyznał, iż ubezpieczony na dzień wejścia w życie ustawy emerytalnej posiada wymagany okres stażu emerytalnego w wymiarze 25 lat. Spór w niniejszej sprawie został ograniczony do tego czy ubezpieczony posiada także na dzień 1 stycznia 1999r. wymagany okres co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Powód domagał się zaliczenia do okresu pracy w szczególnych warunkach okresu swojego pracowniczego zatrudnienia w Szkole Podstawowej im. T. K. w J. od 1 września 1981r. do 31 grudnia 1998r. (pracował on do 31 grudnia 2000r., ale ze względu na unormowanie z art.184 ust.1 ustawy emerytalnej prawnie relewantny dla oceny uprawnień emerytalnych w niniejszej sprawie był okres do dnia poprzedzającego wejście w życie tej ustawy) na stanowisku palacza CO w pełnym wymiarze czasu pracy. Okoliczność zatrudnienia ubezpieczeniowego w powyższym okresie potwierdzał dowód ze świadectwa pracy z dnia 31 grudnia 2000r. Ponadto pracodawca powoda wystawił także świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych z dnia 28 sierpnia 2014r., w którego treści wskazał, iż ubezpieczony w okresie od 1 września 1981r. do 31 grudnia 2000r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace przy niezautomatyzowanym kotle c.o. wymienionym w stanowiącym załącznik do rozporządzenia wykazie A dziale XIV poz.1 – na stanowisku palacza centralnego ogrzewania. W związku z tym należy w tym miejscu podkreślić, iż świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze nie jest dowodem urzędowym, lecz prywatnym, w którego treści pracodawca składa wyłącznie oświadczenie wiedzy co do znanych mu okoliczności faktycznych. Dowód ten podlega w procesie sądowym wszczętym z odwołania ubezpieczonego weryfikacji co do jego wiarygodności i mocy dowodowej. Zgodnie z wykazem A działem XIV poz.1 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 lutego 1983 r.do pracy w szczególnych warunkach zaliczono: prace niezautomatyzowane palaczy i rusztowych kotłów parowych lub wodnych typu przemysłowego. Wskazany w treści świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 28 sierpnia 2014r. (k.23 akt emerytalnych) rodzaj pracy ubezpieczonego różnił się w opisie od treści pozycji 1 działu XIV wykazu A, albowiem pracodawca podał, iż R. B. „stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace przy niezautomatyzowanym kotle c.o.”. Dokument ten nie potwierdzał zatem, aby kocioł przy którym pracował ubezpieczony był kotłem typu przemysłowego. Pojęcie kotłów parowych lub wodnych typu przemysłowego nie zostało zdefiniowane w przepisach rozporządzenia. Jednak w orzecznictwie podkreśla się, iż kotłem typu przemysłowego jest kocioł umiejscowiony w ciągu technologicznym danego zakładu pracy, którego praca ma zasadniczo dostarczać temu zakładowi energii w postaci pary (np. poruszającej rozmaite urządzenia i maszyny) lub gorącej wody wykorzystywanej w procesie produkcji. Kotłem typu grzewczego jest natomiast kocioł, którego zadanie polega na dostarczaniu ciepła, dla którego gorąca woda lub para jest jedynie nośnikiem, lub też dostarczaniu ciepłej wody i pary do celów użytkowych, ale nie przemysłowych (np. mycie, pranie, gotowanie itp.). Pomiędzy tymi kotłami istnieje szereg różnic (m.in. temperatura uzyskiwana w komorze spalania, czy na wylocie wody, ciśnienie wody czy pary w instalacji, ilość i rodzaj spalonego paliwa), które powodują istotne różnice w ich obsłudze. Te różnice wykluczają zastosowanie rozszerzającej wykładni zapisów poz.1 działu XIV wykazu A, stanowiącego załącznik do cytowanego rozporządzenia i objęcie nimi również prac przy obsłudze innych pieców (kotłów), nie będących kotłami typu przemysłowego (wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 3 grudnia 2013r. III AUa 169/13 – opubl. W LEX nr 1415904). Nie każda praca na stanowisku palacza jest pracą w szczególnych warunkach (tak wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 2015r. I UK 517/12 – LEX nr 1383245). W Polskiej Normie PN-70/H 83136 definiuje się pojęcie: - kotła grzewczego – jako urządzenia z paleniskiem przeznaczonym do wytwarzania pary lub podgrzania wody ciepłem, wywiązującym się w procesie spalania, którego moc nie przekracza 1MW, przy czym w kotłach wodnych temperatura wody na wylocie nie przekracza 388K (115