Sygn. akt XXIII Ga 72/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 kwietnia 2017 r. Sąd Okręgowy w Warszawie XXIII Wydział Gospodarczy Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: Sędziowie: SSO Magdalena Nałęcz (spr.) SO Andrzej Sobieszczański SO Andrzej Kubica Protokolant: Prot. Sąd. Izabela Szczepanek po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2017 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. przeciwko (...) W. o ochronę naruszonego posiadania na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy w Warszawie z dnia 6 października 2016 r., sygn. akt VIII GC 262/15 I. oddala apelację; II. zasądza od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. na rzecz (...) W. 160 zł (sto sześćdziesiąt złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. SSO Andrzej Sobieszczański SSO Magdalena Nałęcz SSO Andrzej Kubica Sygn. akt XXIII Ga 72/17 UZASADNIENIE W dniu 4 sierpnia 2014 r. (...) sp. z o. o. z siedzibą w W. wniosła pozew przeciwko (...) W. o ochronę naruszonego posiadania nieruchomości położonej w W. przy ul. (...), oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr (...) z obrębu (...) poprzez przywrócenie nieruchomości do stanu sprzed naruszenia posiadania, tj. odbudowy usuniętego przez pozwaną budynku o konstrukcji drewnianej. Jako podstawę swojego roszczenia powód wskazał art. 344 k.c. i podniósł, że jest posiadaczem samoistnym nieruchomości położonej w W. przy ul. (...), natomiast w dniu 31 października 2013 r. doszło do usunięcia przez pozwaną wzniesionego na nieruchomości budynku o konstrukcji drewnianej, co stanowiło naruszenie przysługującego mu posiadania nieruchomości. W dalszej części uzasadnienia powód podkreślił, iż dochodzi przywrócenia naruszonego posiadania poprzez przywrócenie nieruchomości do stanu sprzed naruszenia, to jest odbudowy usuniętego przez pozwanego budynku o konstrukcji drewnianej. Odpowiadając na pozew, pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie na swoją rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W pierwszej kolejności pozwany podniósł zarzut braku legitymacji czynnej po stronie powoda i zakwestionował powództwo co ,do zasady. Pozwany wskazał, iż rozbiórka drewnianej altany wzniesionej na nieruchomości została dokonana na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej zatwierdzającej projekt budowlany rozbiórki altany. Rozbiórka nie została zatem dokonana samowolnie, przez osobę do tego nieuprawnioną. Zdaniem pozwanego, powód nie był także posiadaczem nieruchomości w dacie wykonania rozbiórki. W piśmie procesowym z dnia 30 września 2014 r., powód podniósł, że nawet jeżeli w pewnych okresach czasu zajmował tylko część działki, to i tak znajdowała się ona w jego samoistnym posiadaniu. Podczas rozprawy w dniu 13 maja 2015 r. pełnomocnik powoda wskazał, że nie ma przedmiotu niniejszego postępowania bowiem altana, której przywrócenia żąda powód została rozebrana, zaś na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2016 r. strona powodowa ostatecznie wskazała, iż wnosi o przywrócenie posiadania poprzez przywrócenie nieruchomości do stanu sprzed naruszenia, to jest odbudowy usuniętego przez pozwaną budynku w konstrukcji drewnianej. Wyrokiem 06 października 2016 r. w sprawie o sygn. akt VIII GC 262/15 Sąd Rejonowy dla (...) W. w W. oddalił powództwo i zasądził od (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. na rzecz (...) W. kwotę 156,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Sąd rejonowy ustalił, że właścicielem działki położonej w W. przy ul. (...), stanowiącej działkę gruntową o numerze ewidencyjnym (...) obręb (...) przyległej do lokalu gastronomicznego jest (...) W.. W skład tej nieruchomości wchodzi działka przy ul. (...) o powierzchni 40,50 m2, wyodrębniona z działki ewidencyjnej nr (...). Na działce usytuowana była sezonowa altana o konstrukcji drewnianej, wzniesiona na podstawie zgłoszenia potwierdzonego w dniu 20 lutego 2002 r. przez Urząd D. Ś. Gminy Warszawa - (...) W dniu 8 maja 2002 r. M. M. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą (...) zawarł z (...) W. umowę najmu nieruchomości, której przedmiotem była część działki ewidencyjnej nr (...) o powierzchni 40,50 przylegająca do lokalu gastronomicznego z przeznaczeniem na całoroczny ogródek. Umowa została zawarta na czas oznaczony do dnia 15 kwietnia 2005 r. W związku z upływem czasu, na jaki umowa została zawarta, (...) W. wezwało M. M. do demontażu drewnianej altany znajdującej się na nieruchomości oraz do wydania nieruchomości. W odpowiedzi na powyższe wezwanie M. M. wyjaśnił, że posiadaczem nieruchomości jest (...) Sp. z o.o. (...) W. wytoczyło wówczas powództwo o wydanie nieruchomości przeciwko (...) Sp. z o.o. W trakcie procesu (...) Sp. z o.o. podnosiła, iż nie posiada spornej nieruchomości. W dniu 4 czerwca 2009 r. Sąd Okręgowy w Warszawie Wydział XXIII Gospodarczy - Odwoławczy, wydał wyrok, w którym oddalił powództwo (...) W. przeciwko (...) sp. z o. o. o wydanie nieruchomości, na której wzniesiona była altana sezonowa. Sąd oddalił powództwo z tej przyczyny, że w ocenie sądu okręgowego (...) sp. z o. o. nie była w posiadaniu spornej nieruchomości. W dniu 1 marca 2010 r. P. R., jako prezes zarządu spółki (...) sp. z o. o. zawarł ze spółką (...) sp. z o. o. reprezentowaną przez prezesa zarządu K. Z. umowę najmu lokalu położonego przy ul. (...) w celu prowadzenia przez nią działalności handlowo - usługowej. W dniu 11 kwietnia 2011 r. pomiędzy (...) sp. z o. o. reprezentowaną przez prezesa zarządu K. Z., a (...) sp. z o. o., w której imieniu działał prezes zarządu R. G., doszło do zawarcia kolejnej umowy najmu lokalu użytkowego w postaci sezonowej altany. W dniu 30 kwietnia 2013 r. P. R., działając jako prezes zarządu spółki (...) sp. z o.o. zawarł umowę najmu lokalu użytkowego, tj. drewnianej altany ze Spółką (...) reprezentowaną przez prezesa zarządu R. G.. Tego samego dnia P. R. jako prezes zarządu spółki (...) Sp. z o.o., zawarł ze spółką (...) Sp. z o.o. reprezentowaną przez K. Z. umowę najmu, której przedmiotem był ten sam lokal użytkowy w postaci drewnianej altany. W dniu 30 kwietnia 2013 r. doszło również do rozwiązania umowy najmu z dnia 11 kwietnia 2011 r. pomiędzy spółką (...) Sp. z o.o., a spółką (...) Sp. z o.o.. Reprezentantem spółki (...) Sp. z o.o. był P. R.. Wynajmowany lokal miał wydzieloną część socjalną, w której mieściła się siedziba powodowej spółki. W czasie, gdy lokal był wynajmowany spółce (...), potem R., a potem (...) Sp. z o.o. w części socjalnej budynku znajdowała się siedziba spółki (...) Sp. z o.o. Decyzją administracyjną nr (...) z dnia 10 października 2013 r. Prezydent (...) W. zatwierdził projekt budowlany rozbiórki i udzielił pozwolenia dla Zarządu (...) w D. Ś. na rozbiórkę altany sezonowej przy ul. (...). W dniu 15 października 2013 r. (...) W. poinformowało (...) Konserwatora Zabytków, iż pomimo braku zgody właściciela terenu, ówczesny najemca korzystający z obiektu prowadził jego prace ociepleniowe. W odpowiedzi, Stołeczny Konserwator Zabytków wskazał, iż nie ma przeszkód, aby (...) W. dysponujące tytułem prawnym do nieruchomości przystąpiło do rozbiórki altany zgodnie z decyzją administracyjną nr (...) z dnia 10 października 2013 r. W dniu 28 października 2013 r. odbyło się spotkanie P. R. -przedstawiciela powoda z przedstawicielami pozwanej, na którym przedstawiciel powoda zakwestionował podjęcie prób rozbiórki posiadanej przez (...) sp. z o.o. altany. W dniu 31 października 2013 r. w godzinach porannych inwestor działający z ramienia (...) - Zarządu (...) zgodnie w decyzją administracyjną dokonał rozbiórki altany wzniesionej na nieruchomości położonej przy ul. (...). Powód złożył wniosek o wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta (...) W. nr (...) z dnia 10 października 2013 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu i zezwolenia na rozbiórkę altany sezonowej. Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2014 r. Prezydent (...) W. odmówił wznowienia postępowania w przedmiocie zatwierdzenia projektu i zezwolenia na rozbiórkę altany sezonowej, zaś decyzją z dnia 1 lipca 2015 r. nr (...) odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta M. S. W. nr (...) z dnia 10.października 2013 r. Powód skorzystał z przysługującego mu uprawnienia do odwołania się od tej decyzji, jednak decyzją administracyjną nr (...) z dnia 7 września 2015 r. Wojewoda (...) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta (...) W. wydaną w dniu 29 października 2013 r. Powód złożył także zawiadomienie do Prokuratury Rejonowej (...) w sprawie zniszczenia mienia, w związku z przeprowadzoną rozbiórką altany. W dniu 20 lutego 2014 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej (...) w W. wydał postanowienie o umorzeniu dochodzenia w w/w sprawie wobec braku znamion czynu zabronionego. W dniu 8 maja 2014 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy Śródmieścia w Warszawie wydał postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie z dnia 2 lutego 2014 r. o umorzeniu dochodzenia w przedmiocie zniszczenia mienia, w związku z przeprowadzoną rozbiórką altany. W ramach rozważań prawnych sąd rejonowy przywołał art. 344 § 1 k.c. art. 478 k.p.c. Sąd rejonowy wskazał, że rozpoznając sprawę o naruszenie posiadania, sąd nie bada samego prawa, ani dobrej wiary pozwanego, ale powinien zbadać, czy naruszenie posiadania do jakiego doszło było samowolne (art. 342 i 343 k.c.) oraz czy stan powstały na skutek tego nie został stwierdzony jako zgodny z prawem prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, o którym mowa w art. 344 § 1 k.c. Sąd rejonowy podniósł, że zgromadzone w sprawie dowody pozwoliły na stwierdzenie, że powód był posiadaczem spornej nieruchomości w momencie dokonania rozbiórki znajdującego się na niej budynku użytkowego. R. G., prezes zarządu spółki (...) Sp. z o.o. zdecydował się bowiem na rozwiązanie umowy najmu lokalu użytkowego w związku ze skierowanymi do spółki przez pozwanego pismami informującymi o bezumownym korzystaniu z nieruchomości. Stosowne oświadczenie o rozwiązaniu umowy zostało podpisane w dniu 30 kwietnia 2013 r. Od tego czasu nieruchomość wraz z wniesionym na niej budynkiem użytkowym była wynajęta spółce (...), której członkiem zarządu była K. Z.. Prezesem zarządu spółki (...) był także P. R.. Należy zatem stwierdzić, że miał on pełną możliwość efektywnego korzystania z rzeczy, używania jej, pobierania pożytków, także w imieniu powodowej spółki (...) Sp. z o.o. Ponadto należy zaznaczyć, iż budynek miał wydzieloną część socjalną, która była zajmowana przez spółkę (...) Sp. z o.o. i tam mieściła się oficjalna siedziba powodowej spółki przez cały okres gdy budynek był wynajmowany kolejnym spółkom. Wymaga podkreślenia, że dany stan faktyczny dotyczący, określonego sposobu korzystania z rzeczy należy kwalifikować jako posiadanie na podstawie elementu fizycznego (corpus) oraz elementu psychicznego (animus). Uznanie określonego władztwa faktycznego nad rzeczą za posiadanie samoistne odpowiadające treści prawa własności jest zależne od tego. czy władztwo to jest sprawowane przez określony podmiot w jego własnym imieniu (animus rem sibi habendi). Czynnik woli pozwala odróżnić posiadanie samoistne od posiadania zależnego, ale rzeczywistą wolę posiadacza, która decyduje o charakterze samego posiadania, ustala się na podstawie zamanifestowanych na zewnątrz przejawów władania rzeczą. W okolicznościach niniejszej sprawy, należało stwierdzić, iż na dzień 15 października 2013 r. powód prowadził prace budowlane polegające na ociepleniu budynku wzniesionego na nieruchomości pod numerem 34 przy ul. (...). Ponadto, w dniu 28 października 2013 r., a więc na trzy dni przed planowaną rozbiórką pawilonu, podczas spotkania w Zakładzie (...), reprezentant powoda - J. R. jednoznacznie zamanifestował chęć posiadania rzeczy dla siebie. Okoliczności te wskazują, że po stronie J. R., przedstawiciela spółki (...) istniał zarówno corpus, jak i animus względem spornej nieruchomości wraz z wzniesionym na niej budynkiem. Jego posiadanie określić przy tym należy jako posiadanie samoistne. Nie zmienia tego fakt. że lokal był wynajmowany spółce (...), potem R., a potem (...) Sp. z o.o., skoro przez cały ten okres w części socjalnej budynku znajdowała się siedziba spółki (...) Sp. z o.o. Reprezentant powoda przebywał tam prawie codziennie i tam przychodziła cała korespondencja do powodowej spółki. Z uwagi na powyższe, zarzut pozwanego sformułowany jak brak legitymacji czynnej po stronie powoda, z uwagi na fakt, że nie był on posiadaczem samoistnym spornej rzeczy należało uznać za bezzasadny. Kolejną wymagającą udowodnienia przez powoda okolicznością był fakt samowolnego naruszenia tego posiadania przez pozwanego. Owa samowolność naruszenia posiadania nie była przy tym uzależniona od winy czy złej wiary osoby, która naruszyła posiadanie, ani też od przysługiwania jej określonego prawa do rzeczy. Samowolność bowiem dotyczy nie "prawa do posiadania rzeczy", ale samej czynności naruszenia. Wobec tego nie zajdzie samowolne naruszenie posiadania w przypadku, gdy wyraził na nie zgodę sam posiadacz, gdy na naruszenie posiadania pozwala przepis prawa (art. 343 k.c.) bądź orzeczenie sądu lub decyzja administracyjna. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwolił na jednoznaczne ustalenie, że 31 października 2013 r. przedstawiciele powoda dokonali zdemontowania drewnianego budynku wzniesionego na nieruchomości przy ul. (...). W ocenie powoda działanie to było sprzeczne z jego wolą, jako samoistnego posiadacza nieruchomości i stanowiło naruszenie tego posiadania, poprzez utrudnienie posiadaczowi wykonywania swojego władztwa nad rzeczą. Jednak zdaniem pozwanego rozbiórka została dokonana na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej wydanej w dniu 10 października 2013 r. przez Prezydenta (...) W.. Podstawę dokonania rozbiórki stanowiła bowiem decyzja administracyjna nr (...) z dnia 10 października 2013 r. wydana przez Prezydenta (...) W.. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu 25 października 2013 r. W powyższej sytuacji niewątpliwie dokonanie rozbiórki budynku zgodnie z ostateczną decyzją administracyjną nie może być uznane za samowolne naruszenie poosiadania. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się bezspornie, iż naruszenie posiadania tylko wtedy nie będzie samowolne, gdy istnieje podstawa prawna usprawiedliwiająca wkroczenie w zakres cudzego posiadania. Podstawą taką niewątpliwie jest decyzja administracyjna. Po ponownym rozpoznaniu sprawy w związku z wnioskiem P. R. działającego jako przedstawiciel firmy (...), decyzją administracyjną nr 402/Ś/2015 r. Prezydent (...) W. odmówił uchylenia ostatecznej decyzji z 10 października 2013 r. Powód skorzystał z przysługującego mu uprawnienia do odwołania się od tej decyzji, jednak decyzją administracyjną nr (...) z dnia 7 września 2015 r. Wojewoda (...) utrzymał w mocy decyzję wydaną w dniu 29 października 2013 r. Decyzja Wojewody (...) jest decyzją ostateczną. Co więcej, w przedmiocie dokonanej rozbiórki wszczęte zostało postępowanie przygotowawcze prowadzone pod sygn. akt 2 Ds. 2071/13/III, zakończone wydaniem w dniu 18 lutego 2014 r. postanowienia o jego umorzeniu ze względu na brak znamion czynu zabronionego. Postanowienie to następnie zostało utrzymane w mocy przez Sąd Rejonowy dla Warszawy - Śródmieścia w Warszawie postanowieniem z dnia 8 maja 2014 r. Przebieg postępowania administracyjnego został zatem zakończony wydaniem ostatecznej decyzji administracyjnej, w której stwierdzono, że stan posiadania powstały na skutek naruszenia jest zgodny z prawem, z kolei postępowanie karne nie wykazało, aby pozwany działał w sposób bezprawny. Mając na uwadze powyższe, powództwo podlegało oddaleniu. Ostatecznie sąd rejonowy wskazał, że nie ma możliwości przywrócenia stanu poprzedniego posiadania w formie restytucji, gdy w wyniku naruszenia rzecz została uszkodzona lub zniszczona. W niniejszej sprawie niewątpliwie altana wzniesiona na nieruchomości została całkowicie zdemontowana zaś przywrócenie do stanu poprzedniego nie obejmuje obowiązku restytucji, gdy w wyniku naruszenia rzecz została uszkodzona lub zniszczona. W niniejszej sprawie, niewątpliwie budynek został w całości rozebrany, nie jest więc możliwe w ramach niniejszego procesu nakazanie przywrócenia do stanu poprzedniego, poprzez odbudowę budynku o konstrukcji drewnianej. Powyższe wynika głównie z faktu, iż aby można było wznieść jakikolwiek budynek na jakiejkolwiek nieruchomości konieczne jest przeprowadzenie właściwego postępowania administracyjnego i uzyskanie stosownych decyzji administracyjnych zezwalających na wzniesienie budynku zgodnie z pozyskaną dokumentacją techniczną. Jest zatem oczywiste, iż w ramach niniejszego procesu nie jest możliwe gromadzenie dokumentacji w postaci projektów budowalnych, ocena prawidłowości takich projektów, ani tym bardziej nakazanie wybudowania budynku w konstrukcji drewnianej. W tej sytuacji, tak sformułowane żądanie nie mogło zostać uwzględnione. Mając powyższe na uwadze, sąd rejonowy uznał, że roszczenie o ochronę posiadania poprzez odbudowę budynku w konstrukcji drewnianej, nie zasługiwało na uwzględnienie i na podstawie art. 344 k.c. oddalił powództwo. O kosztach postępowania sąd pierwszej instancji rozstrzygnął mając na uwadze art. 98 § 1 k.p.c. Apelację od powyższego wyroku złożył powód (...) Spółka z o.o. zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: I. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art.344 § 1 k.c, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że zaistniały przyczyny wskazane w art.344 § 1 zdanie drugie kodeksu cywilnego oraz że sąd nie ma możliwości przywrócenia stanu poprzedniego posiadania w formie restytucji, gdy w wyniku naruszenia rzecz została uszkodzona lub zniszczona, w sytuacji gdy wbrew twierdzeniu sądu jak wyżej doszło do zaistnienia wszystkich elementów naruszenia posiadania przez pozwanego, a jednocześnie niezaistniały przyczyny wskazane w art.344 § 1 zdanie drugie kodeksu cywilnego. II. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.