Sygn. akt II Ca 1017/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 kwietnia 2017 roku Sąd Okręgowy w Lublinie II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący Sędzia Sądu Okręgowego And

§ 3k.p.c.

oraz art 99 k.p.c. w zw. z § 6 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002 roku, Nr 163, poz. 1349, ze zm.) w zw. z § 21 i § 23 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 roku, poz. 1804). Sąd Rejonowy zaznaczył przy tym, że powództwo zostało oddalone w niewielkiej części (około 4 %), toteż pozwany powinien zwrócić powodom całość kosztów procesu, na które złożyły się: opłaty skarbowe od pełnomocnictw – 51 zł, opłata od pozwu – 443 zł, koszty korespondencji – 4,20 zł i koszty zastępstwa procesowego – 1 200 zł. * Apelacje od tego wyroku wnieśli powodowie i pozwany. Powodowie zaskarżyli wyrok w punkcie II., zarzucając zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa procesowego, tj. art. 233 § 1 k.p.c., poprzez: 1. dokonanie ustaleń faktycznych sprzecznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, tj. ustalenie, że liczba rekompensat ujętych w zbiorczej nocie obciążeniowej NO_ (...), od których powinna zostać naliczona rekompensata, wynosi 17 a nie 18, 2. dokonanie ustaleń faktycznych sprzecznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, tj. ustalenie, że liczba rekompensat ujętych w zbiorczej nocie obciążeniowej NO_ (...), od których powinna zostać naliczona rekompensata, wynosi 36 a nie 37, co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowych wyliczeń i zasądzenia niższej kwoty niż to wynikało z zebranego w sprawie materiału dowodowego. Powodowie wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku w części oddalającej powództwo poprzez zasądzenie od pozwanego solidarnie na rzecz powodów także kwoty 335,39 zł z ustawowymi odsetkami: od kwoty 168,17 zł od dnia 14 lutego 2015 roku do dnia zapłaty i od kwoty 167,26 zł od dnia 9 kwietnia 2015 roku do dnia zapłaty, a także zasądzenia od pozwanego solidarnie na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania za wszystkie instancje według norm przepisanych. Pozwany zaskarżył wyrok Sądu Rejonowego w części, tj. w punktach I. i III., zarzucając zaskarżonemu wyrokowi: 1. przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów (art. 233 § 1 k.p.c.), wyrażające się w braku wszechstronnego i bezstronnego rozważenia materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie i dowolną ocenę tego materiału, poprzez:

1. a)przyjęcie, iż zeznania świadka M. F. nie mają istotnego znaczenia dla rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, chociaż Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania ich szczerości i wiarogodności,
2. b)wskazanie, że „biorąc pod uwagę rozmiar realizowanych zamówień i sytuację na rynku farmakologicznym, pewne naruszenia terminów realizacji zamówień albo ich niepełne wykonywanie są w pewnym zakresie wysoce prawdopodobne, lecz nie wykazano tych okoliczności w niebudzący wątpliwości sposób w odniesieniu do powodów”,
3. c)nierozważenie podnoszonej przez pozwanego dysproporcji pomiędzy żądanymi rekompensatami a odsetkami i należnością główną – wynikającymi z wystawionych faktur; 2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 6 k.c., poprzez niezastosowanie jego treści do wykazania przez powodów zachowania terminów realizacji zamówień i zgodności dostaw ze złożonymi zamówieniami; 3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 10 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 2013 roku o terminach zapłaty w transakcjach handlowych i art. 6 k.c., poprzez uznanie, że wierzyciel spełnił swoje świadczenia a wystawiona faktura odpowiadała zamówieniu i tym samym doszło w każdym z tych przypadków do zawarcia umowy sprzedaży z ustaleniem wszystkich istotnych elementów a przede wszystkim przedmiotu umowy; 4. naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 354 k.c. oraz przyjęcie, że powodowie nie naruszyli zasad lojalności kontraktowej wynikającej z w/w przepisu; 5. naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 5 k.c. i uznanie, iż pozwany nie wykazał, aby uchybienia były na tyle częste i ich konsekwencje na tyle dotkliwe dla pozwanego, że aż rzutowałoby to na negatywną ocenę zasadności roszczeń powodów z punktu widzenia zasad współżycia społecznego; 6. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, polegający na:
4. a)ustaleniu, że Konsorcjum dostarczało towary, natomiast SP ZOZ kwitował ich odbiór, potwierdzając fakt odbioru towaru i faktury oraz prawidłowe warunki każdorazowej dostawy,
5. b)przyjęciu, iż niekorzystne uregulowania w umowie mogą podlegać renegocjacji,
6. c)uznaniu, że niedostarczenie zamówionego towaru w sytuacji, gdy wykonawca zamówienia takim towarem nie dysponuje, nie jest przez niego zawinione, lecz wynika z sytuacji na rynku danych towarów,
7. d)uznaniu, że przypisanie powodom niewłaściwej realizacji umowy jest o tyle niewiarogodne, że gdyby współpraca z powodami była dla pozwanego tak uciążliwa lub niekorzystna, zapewne by jej nie kontynuował,
8. e)przyjęciu, że pozwany nie wykazał, że w przypadku którejkolwiek z faktur, wystawionych przez powodów prawidłowo obliczona data jej wymagalności odbiegała od daty wymagalności wskazanej w treści not obciążeniowych skierowanych przez powodów do pozwanego; 7. z ostrożności procesowej zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez niezastosowanie przepisu art. 5 k.c. i uznanie, że strona powodowa nie nadużyła prawa podmiotowego z art. 10 ust. 1 ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, skoro rekompensata powinna przysługiwać od każdego zamówienia a nie od liczby wystawionych faktur dotyczących zamówienia (pojedynczego), co prowadzi do nieuzasadnionego wzbogacenia wierzyciela, który celowo odrębnie fakturuje niektóre pozycje, zdając sobie sprawę z konsekwencji okresowej utraty płynności pozwanego. Pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części przez oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powodów solidarnie na rzecz pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelację powodów należało uznać za zasadną, zaś apelację pozwanego za nieuzasadnioną. Wbrew zarzutom obu apelacji Sąd Rejonowy poczynił w sprawie prawidłowe ustalenia faktyczne i ocenił dowody zgodnie z dyspozycją art. 233 § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy przyjmuje te ustalenia za własne. Odnosząc się do zarzutów powodów w tym zakresie, należy stwierdzić, że różnica w sposobie obliczenia wysokości rekompensat nie była związana z ustaleniami faktycznymi, gdyż Sąd pierwszej instancji nie zakwestionował liczby transakcji udokumentowanych fakturami wskazanymi w notach obciążeniowych, dat wystawienia faktur i określonych w nich terminów płatności, natomiast niezasadnie powiązał obowiązek zapłaty rekompensaty z każdym z terminów wymagalności a nie z każdą transakcją handlową, co oznaczało, iż przyjął, że jeżeli w danym dniu upływał termin płatności należności z kilku transakcji handlowych, powodom należy się tylko jedna rekompensata, podczas gdy z art. 10 ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych wynika, że rekompensata należy się od każdej transakcji handlowej (obecnie zasada ta została wprost wyrażona w art. 10 ust. 3 cyt. ustawy, ale i wcześniej należało tak interpretować wspomniany przepis, skoro w przypadku zapłaty świadczenia częściami rekompensata należy się odrębnie od każdej niezapłaconej części – art. 11 pkt 2 cyt. ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie dokonywania przez strony transakcji handlowych). W niniejszej sprawie powodowie przyjęli, że faktury wystawione w jednym dniu (co niekonieczne oznacza, że wymagalne w jednym dniu) dokumentują jedną transakcję handlową i zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do poczynienia odmiennych ustaleń. Wprawdzie pozwany w apelacji zarzucił, że powodowie wystawiali faktury nieprawidłowo (co do dat ich wystawienia i terminów płatności), a także niezgodnie ze składanymi zamówieniami (tj. jedną transakcję dokumentując kilkoma fakturami), jednakże słusznie Sąd Rejonowy przyjął, iż zarzutów tych nie udowodnili. Świadek M. F. w sposób ogólny opisywał nieprawidłowości, z jakimi stykał się przy dostawach leków jako kierownik apteki szpitalnej. Nie był w stanie odnieść się do konkretnych faktur, z których powodowie wywodzili swoje roszczenia, stąd zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. przy ocenie jego zeznań należy uznać za chybiony. Pozwany nie przedstawił natomiast dowodów, że nieprawidłowości tego rodzaju dotyczyły faktur objętych notami zbiorczymi NO (...) i NO (...). Nie ma też dowodów na okoliczność, że faktury wskazane w tych notach obciążeniowych nie odpowiadają transakcjom handlowym, lecz były przez powodów wystawiane na część zamówienia z danej transakcji handlowej. W szczególności pozwany nie wykazał, aby w jakikolwiek sposób kwestionował te faktury po ich dostarczeniu, a wręcz przeciwnie – należności nimi objęte zostały przez pozwanego zapłacone, tyle, że nieterminowo. Sąd Rejonowy nie naruszył również art. 6 k.c., dotyczącego rozkładu ciężaru dowodu, ani nie dopuścił się w tym zakresie błędu w ustaleniach faktycznych, opierając się na przedłożonych przez powodów fakturach i notach obciążeniowych dokumentujących poszczególne transakcje handlowe. Tym samym brak podstaw do ustalenia, że powodowie wadliwie wykonywali umowy zawarte z pozwanym. Wobec powyższego, w okolicznościach niniejszej sprawy prawidłowe zastosowanie art. 10 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 1 ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, których prawidłowej wykładni dokonał Sąd pierwszej instancji, powinno prowadzić do uwzględnienia powództwa w całości. Nie można podzielić podniesionego w apelacji zarzutu naruszenia art. 5 k.c. Wysokość rekompensaty z woli ustawodawcy została oderwana od wysokości należności głównej, rozmiaru opóźnienia i wysokości odsetek za opóźnienie, a jej domaganie się przez wierzyciela nie może zostać samo w sobie uznane za naruszenie obowiązku lojalności kontraktowej (art. 354 k.c.) czy też za działanie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.). Do przyjęcia naruszenia art. 5 k.c. wymagane byłoby zaistnienie innych szczególnych okoliczności (niż tylko okresowy brak płynności dłużnika i jego charakter), gdyż w przeciwnym razie dochodziłoby do podważenia mocy obowiązującej wyraźnego przepisu ustawy i zakwestionowania woli ustawodawcy. Powyższe rozważania doprowadziły Sąd Odwoławczy do zmiany zaskarżonego wyroku przez uwzględnienie apelacji powodów i oddalenia apelacji pozwanego. Do oceny prawnej Sądu pierwszej instancji dodać należy, że solidarność czynną po stronie powodów należy wywodzić z umowy stron (art. 370 k.c.). W pozostałym zakresie ocena prawna Sądu Rejonowego jest prawidłowa i zbędne jest jej powtarzanie. Wskazać należy, że we wniosku apelacyjnym powodowie popełnili omyłkę rachunkową. Sąd Rejonowy, z uwzględnieniem sprostowania wyroku (k. 286), uwzględnił powództwo co do kwoty 8 590,08 zł i oddalił powództwo w części dotyczącej obowiązku zapłaty kwoty 335,39 zł (prawidłowo podanej przez skarżących) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie: od kwoty 168,13 zł od dnia 14 lutego 2015 roku do dnia zapłaty i od kwoty 167,26 zł od dnia 9 kwietnia 2015 roku do dnia zapłaty, podczas gdy skarżący wskazali jako jedną z kwot cząstkowych kwotę 168,17 zł (co dawałoby inną sumę należności oddalonych – 335,43 zł). Skarżący nie sformułowali zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach procesu, a Sąd Odwoławczy z urzędu uwzględnia tylko naruszenie prawa materialnego oraz nieważność postępowania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 roku, II CSK 400/07). Z uwagi na wynik postępowania odwoławczego nie było podstaw do zmiany tych rozstrzygnięć, gdyż Sąd pierwszej instancji zasądził od pozwanego na rzecz powodów całość kosztów procesu (art. 98 §

§ 3k.p.c.

w zw. z art. 99 k.p.c.). Wobec uwzględnienia w całości apelacji powodów i oddalenia w całości apelacji pozwanego, na podstawie art. 98 §

§ 3k.p.c.

w zw. z art. 99 k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c. należało zasądzić od pozwanego w częściach równych na rzecz powodów zwrot kosztów postępowania apelacyjnego obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika powodów – radcy prawnego w stawce minimalnej wynikającej z § 10 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 roku, poz. 1804, ze zm.). Z tych względów na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. i art. 385 k.p.c. Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji wyroku.