← Polska

VI ACa 113/13

Sygn. akt VI ACa 113/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 sierpnia 2013 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie VI Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA– Małgorzata Manowska Sęd

§ 2zd.

2 k.c. – przy wykładni tego o przepisu przytoczył uchwałę składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 29 kwietnia 2008 r. III CZP 6/08 (OSNC 2008, nr 11, poz. 121). W ocenie Sądu Okręgowego nie doszło również do wyrażenia przez wykonawcę zgody w sposób dorozumiany czynny poprzez czynności faktyczne. Dalej Sąd podniósł, że osoby reprezentujące pozwanego (...) S.A. na budowie wiedziały, że (...) sp. z o.o. wykonuje prace przy realizacji instalacji tryskaczowej jako dalszy podwykonawca podwykonawcy (...) sp. z o.o. i tolerowały ten fakt. Dla wyrażenia zgody określonej w art.

§ 2

k.c., która pociąga za sobą ryzykowny i niekorzystny skutek odpowiedzialności za cudzy dług, konieczne jest by wykonawca miał wiedzę co najmniej o istotnych postanowieniach umowy pomiędzy podwykonawcą i dalszym podwykonawcą, albowiem one decydują o zakresie jego solidarnej odpowiedzialności. W niniejszej sprawie pozwanemu wykonawcy (...) S.A. nie był znany zakres robót powierzonych do wykonania dalszemu podwykonawcy (...) sp. z o.o., jak również wysokość należnego za te roboty wynagrodzenia. Pozwany (...) S.A. w żaden sposób nie współpracował bezpośrednio z dalszym podwykonawcą (...) sp. z o.o., a w szczególności nie dokonywał z nim ustaleń co do rodzaju, zakresu i sposobu wykonywania prac, nie odbierał od niego wykonanych robót i nie brał udziału w odbiorach robót przeprowadzanych przez podwykonawcę (...) sp. z o.o. W przekazanym (...) S.A. 13 października 2005 r. piśmie, zawiadamiającym o rozpoczęciu prac przez (...) sp. z o.o., jest tylko informacja, że firma ta będzie wykonywała prace przy realizacji instalacji tryskaczowej w zakresie opisanym w umowie nr (...). Jednak wobec braku przedstawienia (...) S.A. tej umowy nie była ona w stanie określić dokładnie zakresu prac tego dalszego podwykonawcy, ponieważ podwykonawca (...) sp. z o.o. realizowała prace przy instalacji tryskaczowej posługując się kilkoma dalszymi podwykonawcami. Powód nie wykazał, by pozwany (...) S.A. dokonywał z (...) sp. z o.o. bezpośrednio jakichkolwiek czynności, przy których miał możliwość ustalenia wysokości wynagrodzenia dalszego podwykonawcy, za które będzie ponosić solidarną odpowiedzialność. Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy oddalił powództwo w stosunku do pozwanego (...) S.A., uznając iż powód nie udowodnił, że doszło do skutecznego wyrażenia zgody przez tego pozwanego na zawarcie umowy z dalszym podwykonawcą, a tym samym nie zostały spełnione przesłanki odpowiedzialności solidarnej, wynikające z art.

§ 2, 3 i 5 k.c.

Rozstrzygnięcie o kosztach procesu Sąd Okręgowy oparł na zasadzie wynikającej z art. 98 k.p.c. Apelację od tego wyroku wniósł powód zaskarżając wyrok w części, w zakresie punktu drugiego i czwartego, podnosząc przy tym następujące zarzuty: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego , w szczególności art.

§2i 3 k.c.

poprzez uznanie, że wykonawca tj. pozwany (...) S.A. nie wyraził zgody w sposób dorozumiany, a ustalony stan faktyczny potwierdza, że pozwany miał pełną wiedzę co do zatrudnienia podwykonawcy i mógł w porę zareagować na jego obecność tzn. wezwać pozwanego ad. 1 do przedłożenia kompletu dokumentów bądź w braku dołączenia takich dokumentów zwolnić się z solidarnej odpowiedzialności.

  1. naruszenie przepisów prawa procesowego w tym art.. 233 k.p.c. poprzez błędną i niewszechstronną ocenę całokształtu materiału dowodowego , a szczególności pominięcie zeznań R. C., J. L., J. Z. a także świadków w osobach T. M. i J. S. które wbrew ustaleniu Sądu potwierdza, , że pozwany ad. 2 miał pełną wiedzę co do zatrudnienia podwykonawcy i godził się na to, mógł w porę zareagować na jego obecność tzn. wezwać pozwanego ad. 1 do przedłożenia kompletu dokumentów bądź w braku dołączenia takich dokumentów zwolnić się z solidarnej odpowiedzialności. Przy tak określonych zarzutach powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części przez zasądzenie od pozwanego (...) S.A. w G. solidarnie z pozwanym (...) sp. z o.o. w W. kwoty 437.796,21zł. wraz z ustawowymi odsetkami od kwot: - 111.880,10 zł. od dnia 20 grudnia 2005 do dnia zapłaty, - 139.433,31zł. od dnia 24 grudnia 2005 do dnia zapłaty, - 186.482,
  2. od dnia 29 grudnia 2005 do dnia zapłaty ewentualnie o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania- w obu przypadkach wnosząc o zasądzenie kosztów postępowania. Pozwany (...) S.A. na rozprawie apelacyjnej wniósł o oddalanie apelacji powoda w całości i zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego za drugą instancję. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd Okręgowy prawidłowo poczynił ustalenia faktyczne w sprawie, które Sąd II instancji w pełni podziela i przyjmuje jako swoje. Wbrew zarzutowi apelacji, w sposób właściwy zastosowano również prawo materialne, przede wszystkim art.

§ 2i 3 k.c.

Przepis art.

k.c. dotyczy możliwości powierzenia wykonania robót budowlanych podwykonawcy oraz odpowiedzialności m.in. generalnego wykonawcy za wynagrodzenie z tytułu prac wykonanych przez podwykonawcę, z którym nie łączy go żadna umowa. W sprawie niniejszej powód- Fundusz (...) S.A. w C. (na skutek umowy cesji będący następcą prawnym podwykonawcy (...) sp. z o.o.) domagał się zasądzenia solidarnie od (...) S.A. (będącego generalnym wykonawcą) oraz (...) sp. z o.o. w W. (wykonawcy częściowego t.j. wykonawcy instalacji tryskaczowej) wynagrodzenia z tytułu umowy łączącej podwykonawcę ( (...) sp. z o.o.) z wykonawcą częściowym ( (...) sp. z o.o.) na podstawie art.

§ 2i 3 k.c.

Przedmiotem apelacji jest kwestia odpowiedzialności (...) S.A., w pozostałej części wyrok uprawomocnił się. Solidarna odpowiedzialność generalnego wykonawcy wraz z wykonawcą częściowym, określona w art.

§ 5

k.c., na mocy powyższych przepisów, uzależniona jest od zgody generalnego wykonawcy na zawarcie umowy przez wykonawcę częściowego z podwykonawcą. Taka zgoda, oprócz sytuacji wyrażenia jej wprost, jak trafnie zauważył Sąd Okręgowy, może być wyrażona w sposób opisany w art.

§ 2zd.

2 k.c. (fikcja prawna wyrażenia zgody) albo w sposób dorozumiany. W pierwszym przypadku wykonawca winien przedstawić generalnemu wykonawcy umowę zawartą z podwykonawcą lub jej projekt wraz z częścią dokumentacji dotyczącą wykonania robót określonych w umowie lub projekcie. Jeżeli generalny wykonawca w terminie 14 dni nie zgłosi na piśmie sprzeciwu lub zastrzeżeń, uważa się że wyraził zgodę na zawarcie umowy. Bezsporne jest, że spółka (...) nie przedstawiła (...) S.A. umowy, która łączyła go z (...). Z tego powodu nie można przyjąć, iż taka zgoda została wyrażona. W drugim przypadku- zgodę generalnego wykonawcy można domniemywać na podstawie okoliczności faktycznych. Podzielając stanowisko Sądu Najwyższego, wyrażone w zacytowanej przez Sąd Okręgowy uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 29 kwietnia 2008r., III CZP 6/08 (OSNC 2008 nr 11 poz. 121), wskazać należy, iż wyrażenie zgody może nastąpić poprzez takie zachowanie generalnego wykonawcy, które w sposób dostateczny ujawnia jego wolę. Jednakże trzeba mieć na względzie charakter prawny odpowiedzialności generalnego wykonawcy wynikającej z art.

§ 5k.c.

Jest to solidarna odpowiedzialność gwarancyjna za cudzy dług, co powoduje, że zobowiązany musi mieć wiedzę odnośnie zakresu swej odpowiedzialności, a co za tym idzie, posiadać wiedzę, co najmniej o essentialia negotii umowy łączącej wykonawcę częściowego z podwykonawcą. W sytuacji, gdy podwykonawca powołuje się na okoliczność wyrażenia zgody przez generalnego wykonawcę w sposób dorozumiany, powinien on udowodnić nie tylko takie jego zachowanie, które wskazuje na wolę wyrażenia zgody, ale także okoliczność, iż generalny wykonawca znał co najmniej przedmiot umowy- jaki zakres prac powierzono podwykonawcy i jego wynagrodzenie, w tym również sposób jego ustalenia. Sąd Okręgowy stwierdził, że osoby reprezentujące (...) S.A. na budowie wiedziały, że (...) sp. z o.o. wykonuje prace przy realizacji instalacji tryskaczowej jako podwykonawca (...) i tolerowały ten fakt. Zasadnie nie uznał tej okoliczności za wystarczającą do przypisania (...) S.A. odpowiedzialności za cudzy dług. Brak bowiem udowodnienia drugiej przesłanki, czyli że (...) S.A. znał postanowienia umowy łączącej (...) sp. z o.o. oraz (...) sp. z o.o., chociażby w zakresie dotyczącym przedmiotu umowy i wynagrodzenia. Nie można zgodzić się z twierdzeniem strony apelującej, iż pozwany (...) S.A. powinien w porę zareagować na obecność podwykonawcy na budowie (wezwać (...) do przedłożenia stosownych dokumentów), a jeżeli tego nie zrobił, to ponosi odpowiedzialność z art. 647

(1)§ 5 k.c. Taki obowiązek nie wynika z przepisów, natomiast dokonując wykładni art. 647
(1)k.c. należy mieć na względzie, iż przepis ten ma na celu ochronę podwykonawcy, wobec czego to podwykonawca winien zadbać o swe interesy i spowodować, by generalny wykonawca mógł zapoznać się z treścią umowy łączącej podwykonawcę z wykonawcą częściowym. Brak jest podstaw do przyjęcia, że generalny wykonawca musi podjąć jakieś działania w celu uwolnienia się od odpowiedzialności. Wbrew kolejnemu zarzutowi apelacji, Sąd Okręgowy dokonał prawidłowej i wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Z dowodów w sprawie, w tym również zeznań świadków przywołanych w apelacji: R. C.
(2), J. L.
(2), J. Z.
(2), T. M.
(1)i J. S.
(1)wynika, iż od października 2005r. pracownicy firmy (...) S.A. posiadali wiedzę, że (...) zatrudnia podwykonawców, w tym również firmę (...) sp. z o.o. Zgodnie z zasadą rozkładu ciężaru dowodu (art. 6 k.c.) to na powodzie spoczywa obowiązek wykazania, że pozwany, choćby w sposób dorozumiany wyraził zgodę na zatrudnienie firmy (...), a mógł to uczynić w przypadku, gdy posiadał świadomość co do zakresu swojej ewentualnej odpowiedzialności. Tymczasem brak jest dowodów na okoliczność, że (...) znał treść umowy łączącej (...) i (...), chociażby w zakresie istotnych postanowień umownych. Zauważyć należy również, że z materiału dowodowego wynika, iż prace przy instalacji tryskaczowej wykonywało kilku podwykonawców, zaś (...) kilkakrotnie pisemnie zapewniał generalnego wykonawcę, że wykonuje je siłami własnymi. Podkreślenia wymaga również okoliczność, że (...) nie zachował trybu zawiadomienia o zatrudnieniu podwykonawcy wynikającego z umowy łączącej go z (...) S.A. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Apelacyjny oddalił apelację jako bezzasadną na podstawie art. 385 k.p.c. Rozstrzygnięcie o kosztach procesu oparto na mocy art. 98 § 1 i 3 k.p.c.

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.