k.p., miałoby to znaczenie dla oceny legitymacji czynnej powoda tylko wówczas, gdyby zmarły J. K. w chwili śmierci nie pozostawił żony lub innych osób uprawnionych do renty rodzinnej po nim. Zgodnie z art.
- z dniem śmierci pracownika stosunek pracy wygasa. Prawa majątkowe ze stosunku pracy przechodzą po śmierci pracownika, w równych częściach, na małżonka oraz inne osoby spełniające warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej w myśl przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W razie braku takich osób prawa te wchodzą do spadku (§ 2). Zgodnie z art. 65 ust. 1 i 2 oraz art. 67-71 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych renta rodzinna przysługuje uprawnionym członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci miała ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy lub spełniała warunki wymagane do uzyskania jednego z tych świadczeń. Przy ocenie prawa do renty przyjmuje się, że osoba zmarła była całkowicie niezdolna do pracy. Renta rodzinna przysługuje także uprawnionym członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci pobierała zasiłek przedemerytalny lub świadczenie przedemerytalne. W takim przypadku przyjmuje się, że osoba zmarła spełniała warunki do uzyskania renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Do renty rodzinnej uprawnieni są następujący członkowie rodziny: 1) dzieci własne, dzieci drugiego małżonka oraz dzieci przysposobione; 2) przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności wnuki, rodzeństwo i inne dzieci, z wyłączeniem dzieci przyjętych na wychowanie i utrzymanie w ramach rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka; 3) małżonek (wdowa i wdowiec); 4) rodzice (za rodziców w rozumieniu ustawy uważa się również ojczyma i macochę oraz osoby przysposabiające). Dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione mają prawo do renty rodzinnej: 1) do ukończenia 16 lat, 2) do ukończenia nauki w szkole, jeżeli przekroczyły 16 lat życia, nie dłużej jednak niż do osiągnięcia 25 lat życia, albo 3) bez względu na wiek, jeżeli stały się całkowicie niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolne do pracy w okresie, o którym mowa w pkt 1 lub 2. Jeżeli dziecko osiągnęło 25 lat życia, będąc na ostatnim roku studiów w szkole wyższej, prawo do renty rodzinnej przedłuża się do zakończenia tego roku studiów. Przyjęte na wychowanie i utrzymanie wnuki, rodzeństwo i inne dzieci mają prawo do renty rodzinnej, jeżeli przy spełnieniu warunków wskazanych wyżej: 1) zostały przyjęte na wychowanie i utrzymanie co najmniej na rok przed śmiercią ubezpieczonego (emeryta lub rencisty), chyba że śmierć była następstwem wypadku, oraz 2) nie mają prawa do renty po zmarłych rodzicach, a gdy rodzice żyją, jeżeli:
k.p., gdyż ustawodawca wyklucza taką możliwość wprost, wskazując, że dopiero "w braku takich osób prawa te wchodzą do spadku". Wystarczy zatem istnienie jednego uprawnionego podmiotu (tj. małżonka lub innej osoby spełniającej warunki do uzyskania renty rodzinnej), a świadczenie to nie wejdzie do masy spadkowej i wypłacone zostanie tej osobie, a w sytuacji, gdy wystąpi więcej niż jeden podmiot uprawniony, to wówczas prawa majątkowe ze stosunku pracy przechodzą w równych częściach na każdego z uprawnionych. Art.
k.p. ustanawia odrębny od dziedziczenia porządek następstwa prawnego w zakresie praw majątkowych przysługujących pracownikowi ze stosunku pracy. Prawa te zostają wyłączone ze spadku i przechodzą na ściśle oznaczone osoby ex lege, bez względu na to, czy osoby te dochodzą do dziedziczenia, czy też nie. Nawet więc rozrządzenia pracownika dokonywane na wypadek śmierci nie wpływają na nabycie tych praw przez spadkobierców testamentowych tak długo, jak długo żyją osoby uprawnione z mocy art.
W sferze przedmiotowej uproszczony mechanizm dziedziczenia z art.
ma zastosowanie do wszystkich praw majątkowych ze stosunku pracy. W szczególności można tu wskazać aktywa w postaci: – wynagrodzenia za pracę, we wszystkich jego rozlicznych formach i rodzajach, – odszkodowania należnego od pracodawcy (np. art. 18 3d, art. 55 § 1, art. 47 1, 50, 56 1240 , 59, 60, 99 k.p.), – zadośćuczynienia pieniężnego (np. art. 94 3 k.p.), – odprawy (np. art. 92 1 k.p.), – ekwiwalentu (np. art. 171 k.p.), – świadczeń rzeczowych (np. bony towarowe, deputaty). Wyliczenie to ma charakter ilustracyjny i nie zawiera kompleksowego wskazania wszelkich praw majątkowych, jakie przysługują pracownikom ( por. Komentarz Krzysztofa B. Barana do art.
Kodeksu pracy) Należy podkreślić też, iż do dziedziczenia praw majątkowych na podstawie art.
uprawniony jest zawsze małżonek, a pozostali członkowie rodziny tylko wtedy, gdy spełniają warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej (tak też. por. Komentarz Ludwika Florka do art.
Kodeksu pracy). Reasumując, to matka powoda, a żona zmarłego J. H. K., a nie powód miałaby legitymację czynną do wystąpienia w procesie o zapłatę wynagrodzenia po zmarłym J. K.. Powództwo o ustalenie istnienia stosunku pracy pomiędzy zmarły, J. K. a pozwanym W. Ś. oparte było na treści art. 189 k.p.c. Zgodnie z powołanym wyżej przepisem, powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Strona występująca z żądaniem ustalenia winna wykazać interes prawny rozumiany jako potrzeba prawna, wynikająca z sytuacji prawnej, w jakiej się znalazła. W innym przypadku wyrok ustalający jest zbyteczny. Wydanie wyroku ustalającego ma sens wtedy, gdy powstała sytuacja grożąca naruszeniem stosunku prawnego lub powstała wątpliwość co do jego istnienia. Materialną przesłanką uwzględnienia powództwa o ustalenie jest wykazanie przez powoda interesu prawnego. Interes ten zachodzi, jeżeli sam skutek, jaki wywoła uprawomocnienie się wyroku ustalającego, zapewni stronie powodowej ochronę jej prawnie chronionych interesów, czyli definitywnie zakończy spór istniejący lub prewencyjnie zapobiegnie powstaniu takiego sporu w przyszłości (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 5 kwietnia 2007 r., sygn. II Aua 1518/05, Lex nr 257445). Nie jest to jednak wystarczający wymóg dla ustalenia istnienia interesu prawnego. Ugruntowanym zarówno w orzecznictwie, jak i doktrynie jest pogląd, wedle którego interes prawny nie istnieje, gdy powód może uzyskać ochronę swoich praw w innym postępowaniu, np. w procesie o świadczenie, o ukształtowanie prawa lub stosunku prawnego, a nawet w drodze orzeczenia o charakterze deklaratywnym (por. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z dni: 4 stycznia 2008 r., sygn. III CSK 204/07, Lex nr 395051; 6 czerwca 1997 r., sygn. II CKN 201/97, Monitor Prawniczy 1998 nr 2, poz. 3; 21 stycznia 1998 r., sygn. II CKN 572/97; 5 października 2000 r., sygn. II CKN 750/99, Monitor Prawniczy 2003 nr 9, s. 422; 29 marca 2001 r., sygn. I PKN 333/00, Prokuratura i Prawo 2002 nr 2, poz. 43; wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 28 listopada 2006 r., sygn. I Aca 888/06, Lex nr 331023). Stanowisko to wynika przede wszystkim ze względów celowości i ekonomii procesowej. W wyroku z 23 lutego 1999 r., sygn. I PKN 597/98 (Lex nr 39622) Sąd Najwyższy po raz kolejny potwierdzając omówioną powyżej interpretację interesu prawnego przyjął dodatkowo, iż powództwo o ustalenie nie może zmierzać do uzyskania dowodów, które miałyby być wykorzystane w innym postępowaniu. Tożsame stanowisko zajął w wyroku z 4 listopada 1971 r., sygn. I PR 344/71 (Lex nr 12229), co spotkało się z akceptacją glosatorów. Należy przez to rozumieć, iż wyrok ustalający sam w sobie może stanowić dowód w innym postępowaniu, to jednak wyłączone jest istnienie interesu prawnego, jeżeli jedynym celem strony w wytoczeniu powództwa jest uzyskanie wyroku ustalającego jako dowodu na potrzeby innego postępowania. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że powód co do zasady nie posiada interesu prawnego w żądaniu ustalenia stosunku pracy jego ojca i pozwanego z tego względu że, jak wskazano wyżej, nie jest osobą z kręgu osób wymienionych w art.
Nie będzie mógł zatem wystąpić w przyszłości z powództwem o prawo majątkowe ze stosunku pracy po zmarłym ojcu, a ponadto możliwość wystąpienia z powództwem np. o wynagrodzenie czyni zbędnym uprzednie wytoczenie powództwa o ustalenie stosunku pracy, skoro osoba uprawniona będzie mogła zrealizować swoje roszczenie bezpośrednio wytaczając powództwo o to wynagrodzenie (ustalenie stosunku pracy będzie wówczas przesłanką do orzekania o prawie do świadczenia). Na rozprawie w dniu 25 listopada 2016 r. powód sprecyzował, iż Interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie stosunku pracy jego ojca J. K. z pozwanym w okresie od 2 stycznia 2008 r. do dnia 22 lipca 2014 r. upatruje w tym, że będzie to miało znaczenie w postępowaniu administracyjnym w związku z roszczeniem Narodowego Funduszu Zdrowia do powoda jako do spadkobiercy J. K. o zapłatę kwoty około 6.000 zł jako że J. K. korzystał przed śmiercią z opieki zdrowotnej w szpitalu, nie podlegając ubezpieczeniu zdrowotnemu. Powód wskazał, że postępowanie administracyjne toczy się nadal, a Narodowy Fundusz Zdrowia został poinformowany o tym, że toczy się postępowanie i ustalenie istnienia stosunku pracy J. K. i pozwanego. Jeżeli taki stosunek pracy zostanie ustalony to NFZ z całą pewnością skieruje swoje roszczenia do pozwanego, który winien był ubezpieczyć ojca powoda. Tylko w tym celu potrzebne powodowi jest uzyskanie wyroku ustalającego. Na tej samej rozprawie jednak, przesłuchana w charakterze świadka H. K. zeznała jednak, że J. K. trafił do szpitala w dniu 9 lipca 2014 r. i przebywał tam aż do śmierci, tj. do dnia 22 lipca 2014 r. W momencie kiedy trafił on do szpitala, nie był zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego. Jednakże podczas pobytu męża w szpitalu, H. K. w dniu 11 lipca 2014r. objęła go swoim ubezpieczeniem zdrowotnym. Zgłoszenie takie działało 7 dni wstecz, a więc obejmowało cały okres przebywania J. K. w szpitalu. Narodowy Fundusz Zdrowia choć początkowo domagał się od M. K., jako spadkobiercy, zwrotu pieniędzy za pobyt J. K. w szpitalu przed jego śmiercią, to po przedstawieniu przez H. K. dowodu objęcia J. K. ubezpieczeniem zdrowotnym, umorzył postępowanie względem M. K. o zwrot należności za pobyt J. K. w szpitalu. Zeznania H. K. stały zatem w sprzeczności z zeznaniami powoda, który zeznał, iż postępowanie przed Narodowym Funduszem Zdrowia jest jedynie przejściowo wstrzymane w związku z zawiadomieniem powoda o postępowaniu toczącym się przed Sądem w niniejszej sprawie. Zeznaniom powoda odmówiono zatem wiary, tym bardziej, iż po złożeniu zeznań przez H. K. odmiennych niż zeznania powoda, powód został zobowiązany do wykazania (przy pomocy stosownych dokumentów), iż kwalifikuje się wskazanym przez siebie interesem prawnym, którego to obowiązku nie wykonał. W piśmie procesowym z dnia 28 listopada 2016 r. powód wskazał jedynie, iż ustalenie istnienia stosunku pracy prowadzi do powstania uprawnień H. K. do odprawy pośmiertnej. Nadto jest podstawą do wytoczenia powództwa, w tym o naruszenie dób osobistych powoda wobec przyczynienia się do śmierci J. K. oraz utraty przez powoda kontaktu ze swoim ojcem. Dodatkowo, ustalenie istnienia stosunku pracy powoduje uprawnienie powoda do wystąpienia z roszczeniami związanymi ze stosunkiem pracy, tj. ekwiwalentem za urlop oraz innymi pochodnymi, roszczeniami z Urzędu Skarbowego oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wobec pozwanego. Jak wskazano wyżej większość z roszczeń, które mają być, zgodnie z zapowiedzią powoda, wytoczone przeciwko pozwanemu, przysługuje (przy założeniu, że pozwanego i J. K. faktycznie łączył stosunek pracy, o czym w tym postępowaniu nie orzekano) H. K. jako żonie J. K., nie zaś powodowi. Jest ona osobą także (nie powód) uprawnioną do wystąpienia o odprawę pośmiertną na podstawie art. 93 k.p., który stanowi lex specialis do art.
Wytoczenie powództwa zaś o „naruszenie dób osobistych powoda wobec przyczynienia się do śmierci J. K. oraz utraty przez powoda kontaktu ze swoim ojcem” nie jest w ogóle uzależnione od istnienia stosunku pracy. Jak wspomniano też wyżej, powództwo o ustalenie nie może służyć do uzyskania dowodów, które miałyby być wykorzystane w innym postępowaniu (wyrok Sądu Najwyższego z 4 listopada 1971 r., sygn. I PR 344/71 Lex nr 12229). Reasumując, powód nie wykazał istnienia interesu pranego w wytoczeniu powództwa o ustalenie, że jego ojca łączył z pozwanym stosunek pracy w okresie od 2 stycznia 2008 r. do dnia 22 lipca 2014 r., a więc jego powództwo również w tym zakresie podlegało oddaleniu. Rozstrzygnięcie o kosztach oparto na podstawie art. 98 k.p.c. Sąd zasądził na rzecz pozwanej spółki kwotę 2.400 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, na które składały się koszty zastępstwa procesowego. Zgodnie z art. 98 k.p.c. strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Wysokość tych kosztów wynika z § 6 pkt 5 obowiązującego w dniu wytoczenia powództwa rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wartość przedmiotu sporu w sprawie wynosiła bowiem 45.234 zł. ZARZĄDZENIE 1. (...) 2. (...) 3. (...), 4. (...). 7.06.2017r.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.