postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne).Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. W myśl art.
nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Stosownie do art.
ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje. Oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny (art. 385 2 k.c.) Podzielając wskazane w uzasadnieniu orzeczenia Sądu Najwyższego (I CSK 149/13) argumenty, stwierdzić należy, że umowa zawarta przez strony jest umową mieszaną z elementami klasycznego modelu umowy ubezpieczenia na życie i postanowieniami charakterystycznymi dla umów, których celem jest inwestowanie kapitału. Przewidziana umową ochrona ubezpieczeniowa ma jednak ze względu na sumę ubezpieczenia charakter symboliczny, dominuje więc aspekt kapitałowy uzasadniający pogląd, że cel umowy zakłada istnienie długotrwałego stabilnego stosunku prawnego łączącego strony w celu zgromadzenia jak najwyższego kapitału i wygenerowania możliwie najlepszego efektu ekonomicznego dla ubezpieczającego, co zapewnia także ubezpieczycielowi określone korzyści. Kwalifikacja danego postanowienia wzorca jako określającego świadczenie główne w rozumieniu art.
dokonywana być musi z uwzględnieniem całokształtu treści łączącego strony stosunku umownego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 grudnia 2015 r., III CZP 87/15). Za trafny uznać należy przyjmowany w orzecznictwie pogląd, w myśl którego w ramach umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym tzw. opłata likwidacyjna, pobierana od wartości wykupu wypłacanej w razie wypowiedzenia umowy przez ubezpieczającego, nie stanowi świadczenia głównego w rozumieniu art.
drugie k.c., nawet w przypadku, gdy jako świadczenie takie kwalifikuje się wypłata wartości wykupu. Zapisy dotyczące wysokości opłaty związanej z wykupem nie kwalifikują się jako postanowienie określające świadczenie główne co pozwala na dokonanie oceny tego postanowienia w świetle przesłanek określonych w art.
Postanowienia umowy łączącej strony nie były uzgodnione indywidualnie z powodem ponieważ nie miał na ich treść żadnego wpływu. Podpisał gotowy, przygotowany przez pozwanego formularz. Nie można podzielić stanowiska pozwanego, że powód przy zawarciu umowy otrzymał precyzyjną i pełną informację na temat wysokości opłaty związanej z wykupem. Jak każdy konsument, miał prawo do otrzymania pełnych, rzetelnych, niewprowadzających go w błąd i pozwalających na ocenę ryzyka informacji o cechach oferowanego produktu. Takie z powołanych zapisów OWU nie wynikają. Analiza treści § 22 i 19 OWU wskazuje, że informacje w nich zawarte zostały sformułowane w taki sposób, że wymagają większej niż przeciętnego konsumenta wiedzy w zakresie instrumentów finansowych. Ustalenie przez konsumenta wysokości przypadającego mu świadczenie wykupu jest niemożliwe, gdyż kwota, która zgodnie z tabelą jest wypłacana, nie jest znana w chwili podpisania umowy i właściwie znana jest dopiero w chwili wykupu. Nie pozwala to na ocenę ryzyka i podjęcie właściwej decyzji co do skutków podpisania umowy. Zapisy OWU muszą być precyzyjne i pozwalać konsumentowi w chwili zawierania umowy na ustalenie wysokości opłat związanych z wykupem i kosztów ponoszonych przez przedsiębiorcę. W uzasadnieniu wyroku z dnia 18 grudnia 2013 (I CSK 149/13) Sąd Najwyższy wskazał, że w postanowieniach badanego wzorca umownego nie ma jednoznacznego wskazania, iż opłata likwidacyjna służy pokryciu znacznych kosztów ponoszonych przez ubezpieczyciela w związku z zawarciem umowy, w tym kosztów akwizycji i prowizji pośrednika, a ponadto ma na celu zrównoważenie szczególnego prawa przysługującego ubezpieczającemu w postaci prawa wykupu. Takie więc ukształtowanie obowiązku nałożonego na konsumenta jest niezgodne z dobrymi obyczajami, wymagającymi lojalność przedsiębiorcy wobec konsumenta oraz jasnych i przejrzystych postanowień umownych bez zatajania jakichkolwiek okoliczności wpływających na prawną i ekonomiczną sytuację konsumenta w razie zawarcia umowy. Powód zawierając umowę na pewno nie miał świadomości, ani też sam nie mógł wyliczyć, że zostanie obciążony kwotą np. prowizji agenta. Opłata związana z wykupem nie może polegać na obciążaniu powoda nieczytelnymi, w żaden sposób niezdefiniowanymi i niedającymi się zweryfikować kosztami wskazanymi przez pozwanego a mianowicie opłatami marketingowymi, opłatami związanym z zarządzaniem funduszem, prowizjami pośredników, opłatami manipulacyjnymi, itd. Rażące naruszenie interesów konsumenta w rozumieniu art.
pierwsze k.c. oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na niekorzyść konsumenta w określonym stosunku obligacyjnym, natomiast działanie wbrew dobrym obyczajom w zakresie kształtowania treści stosunku obligacyjnego wyraża się w tworzeniu przez partnera konsumenta takich klauzul umownych, które godzą w równowagę kontraktową tego stosunku (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 2013 r., I CSK 149/13). Biorąc powyższe pod uwagę, należało uznać, że w okolicznościach sprawy niniejszej ustalenie wysokości opłaty związanej z wykupem zakwalifikować należy jako niedozwolone postanowienie umowne a przez to nie było ono wiążące w myśl art. 385 § 2 k.c. względem powoda jako konsumenta. Pobranie przez pozwanego kwoty 3.500 zł pozbawione było zatem podstawy prawnej. Zgodnie z art. 405 k.c. kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Zobowiązanie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia ma charakter bezterminowy. Stosownie do art. 455 k.c. świadczenie z takiego zobowiązania powinno zostać spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. Powód wezwał pozwanego do zwrotu świadczenia pismem z dnia 20 kwietnia 2015r. zakreślając termin 7 dni od daty doręczenia pisma. Zatem dopiero od tej daty rozpoczął bieg dziesięcioletni termin przedawnienia określony w art. 118 k.c. Zarzut przedawnienia zgłoszony przez pozwanego nie jest zatem zasadny. Z przytoczonych względów orzeczono jak w sentencji na mocy art.
i art. 405 k.c. O odsetkach za opóźnienie orzeczono na mocy art. 481 § 1 i 2 k.c. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. Z. 1. (...) 2. (...)
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.