postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, nie uzgodnione indywidualnie, nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Powołany przepis zawiera klauzulę generalną pozbawiającą mocy wiążącej postanowień zamieszczonych w umowie zawartej z konsumentem, określonych przez ustawodawcę jako niedozwolone postanowienia umowne, czyli tzw. klauzule abuzywne. Warunkiem określonej klauzuli umowy za niedozwolone postanowienie umowne jest stwierdzenie, iż zostały spełnione następujące przesłanki: umowa została zawarta z konsumentem, postanowienie umowy nie zostało uzgodnione indywidualnie, postanowienie kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przyjętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje (art.
i 4 k.c.) Okoliczności w jakich została zawarta umowa pożyczki wskazują, że pozwana poza wskazaniem kwoty pożyczki, nie miała rzeczywistego wpływu na ustalenie kosztów dodatkowych tj. opłaty przygotowawczej oraz kosztów działań upominawczo-windykacyjnych. Dokument umowy podpisanej przez pracownika powoda ze wskazaniem danych osobowych pozwanej, kwoty pożyczki, stopy oprocentowania, opłaty przygotowawczej oraz przewidzianych kosztów działań upominawczo-windykacyjnych został za pośrednictwem kuriera doręczony pozwanej, która dokument ten podpisała, akceptując tym samym warunki umowy i ponownie przesłany do powódki. Nie sposób w takich warunkach przyjąć, że postanowienia umowy dotyczące tych kosztów dodatkowych zostały indywidualnie uzgodnione z pozwaną. W przypadku zawarcia przez strony, jak w niniejszym przypadku - odpłatnej umowy pożyczki, wynagrodzenie pożyczkodawcy winno być wyraźnie określone w umowie. Zwyczajowo formę wynagrodzenia za korzystanie z cudzego kapitału stanowią odsetki, ewentualnie zapłata prowizji. Ustawodawca, aby chronić interesy słabszych uczestników obrotu gospodarczego, jakimi zazwyczaj są konsumenci, wprowadził do kodeksu cywilnego instytucję odsetek maksymalnych których wysokość winna stanowić podstawowe odniesienie do oceny wysokości wynagrodzenia pożyczkodawcy ustalonego w umowie. Stopa tych odsetek, ustalana w odniesieniu do aktualnej stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego, co odzwierciedla aktualny układ stosunków gospodarczych oraz „cenę” pieniądza w obrocie międzybankowym i poziom inflacji, nie pozwala podmiotom uprzywilejowanym, jakim zwykle w obrocie z konsumentami są pożyczkodawcy, na wykorzystywanie przymusowego położenia słabszej strony umowy. Odsetki, obok prowizji za udzielenie pożyczki, stanowią wynagrodzenie pożyczkodawcy za korzystanie przez kredytobiorcę z jego środków finansowych. W warunkach umowy zawartej przez strony wysokość wskazanych odsetek umownych wynosiła 10% w stosunku rocznym i została ustalona na poziomie odsetek maksymalnych. Zastrzeżenie w umowie opłat dodatkowych zmierzało w ocenie Sądu do obejścia przepisów dotyczących odsetek maksymalnych. Umowa pożyczki, sformułowana zgodnie z zasadami uczciwego i rzetelnego obrotu na rynku kapitałowym, powinna jasno określać, które opłaty i prowizje stanowią zysk pożyczkodawcy, a które są pobierane na pokrycie konkretnych kosztów ponoszonych przez niego w związku z zawartą umową i jej obsługą. Za niedozwolone klauzule umowne, w świetle art.
k.c., należy więc uznać te postanowienie umowne, które pod postacią opłaty pobieranej formalnie na poczet pokrycia kosztów konkretnych czynności, w rzeczywistości stanowią dla pożyczkodawcy źródło dodatkowego zysku, stanowiące naruszenie przepisów dotyczących wysokość odsetek maksymalnych oraz niedopuszczalności kary umownej za niespełnienie świadczenia pieniężnego. W umowie będącej przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu przewidziano opłatę przygotowawczą w wysokości 390 złotych, która obejmować miała koszty czynności związanych z przygotowaniem umowy pożyczki na które składają się m.in. koszty obsługi dostarczenia i podpisania umowy potyczki u klienta, badanie zdolności klienta do spłaty potyczki. Przewidziane w umowie koszty działań upominawczo-windykacyjnych obejmowały koszt przygotowania i wysyłki pierwszego monitu – 25 złotych, koszt przygotowania i wysyłki wezwania do zapłaty – 49 złotych, koszt przygotowania i wysyłki ostatecznego wezwania do zapłaty – 49 złotych, koszt przekazania sprawy do postępowania windykacyjnego – 49 złotych. Trudno uznać, aby podmiot, który profesjonalnie zajmuje się udzielaniem osobom fizycznym pożyczek w związku z zawarciem każdej umowy ponosił koszty w wysokości 390 złotych, zwłaszcza że opłata ta, zgodnie z treścią umowy, miała rekompensować koszty czynności związanych z przygotowaniem umowy pożyczki, na które składać miały się m.in. koszty obsługi dostarczenia i podpisania umowy pożyczki u klienta, badanie zdolności klienta do spłaty pożyczki. Dokument pożyczki został doręczony pozwanej za pośrednictwem kuriera, jednakże powódka nie wykazała jakie z tego tytułu poniosła koszty, jak również nie sposób stwierdzić, aby czynność polegająca na sprawdzeniu przez powódkę zdolności kredytowej pożyczkobiorcy generowała tak wysokie koszty. W ocenie Sądu opłaty za monity, wezwania do zapłaty powinny wynikać z kalkulacji ich rzeczywistych kosztów, a nie stanowić dodatkowe źródło zysku dla pożyczkodawcy. Powódka do pozwu dołączyła wprawdzie poświadczone za zgodność z oryginałem pisma w postaci monitu, wezwania do zapłaty, ostatecznego wezwania do zapłaty, które miały być kierowane do pozwanej, jednakże w ocenie Sądu powódka nie wykazała, aby poniosła jakiekolwiek koszty związane z ich sporządzeniem i wysłaniem, a zwłaszcza aby koszty te obejmowały kwoty 25 złotych czy 49 złotych. Opłaty ukształtowane na takim poziomie wielokrotnie przewyższają rzeczywisty koszt sporządzenia dokumentu, nawet przy uwzględnieniu kosztów biurowych i czasu pracy pracowników. Powódka nie dołączyła do pozwu dowodów doręczenia tych pisma pozwanej. Nie oznacza to oczywiście, że pism tych pozwana nie otrzymał, ale nie można wykluczyć, że monity i wezwania były kierowane do pozwanej za pośrednictwem poczty elektronicznej, co nie generuje kosztów związanych z doręczeniem za pośrednictwem poczty, czy kuriera, zwłaszcza że pozwana podpisując umowę wyraziła zgodę na wysyłanie przez pożyczkodawcę w związku z wykonywaniem umowy korespondencji na udostępniony adres e-mail. Powódka wprawdzie dołączyła do pozwu poświadczoną za zgodność z oryginałem kserokopią książki nadawczej, ale nie wynika z niej jaki był koszt przesyłki skierowanej do pozwanej. Poza sporządzeniem monitu, wezwania do zapłaty, ostatecznego wezwania do zapłaty i oświadczenia o wypowiedzeniu umowy powódka nie wykazała, aby sporządzała jakąkolwiek dokumentacje w związku z niewykonaniem umowy przez pozwaną, aby podejmowała bliżej nieokreślone czynności związane ze skierowaniem sprawy do postępowania windykacyjnego, co generować miało koszty na poziomie 49 złotych. W ocenie Sądu postanowienia umowy przewidujące wskazane powyżej opłaty stanowią w istocie obejście przepisów o odsetkach maksymalnych i miały stanowić dla pożyczkodawcy dodatkowe źródło zysku. Strona powodowa nie wykazała też, aby ich wysokość była efektem indywidualnych uzgodnień z pozwaną. Ich zastrzeżenie w stosunkach z konsumentem jako niedotyczące świadczeń głównych stron, uznać należy za niedozwoloną klauzulę umowną, gdyż kształtują one jego sytuację w sposób podobny do lichwy, co jest powszechnie przyjmowane za sprzeczne z dobrymi obyczajami. Reasumując, zapisy umowy pożyczki dotyczące opłaty przygotowawczej oraz opłat związanych z nieterminową spłatą i obsługą zadłużenia przeterminowanego, jako niedozwolone klauzule umowne, zgodnie z art.
Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 720 k.c. w zw. z art.
i art. 481 § 2 k.c. zasadził od pozwanej na rzecz powódki kwotę należności głównej i skapitalizowanych odsetek umownych łącznie 1.029,59 złotych wraz z dalszymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym tj. od dnia 17 października 2016 roku do dnia zapłaty, oddalając powództwo w pozostałej części. O kosztach procesu Sąd orzekł w myśl przepisu art. 100 k.p.c. dokonując ich stosunkowego rozdzielenia. Przy przyjęciu wartości przedmiotu spory na kwotę 1592 złote powódka wygrała sprawę co do kwoty 1.458,61 złotych, a więc w 64%. Na koszty procesu składały się: opłata od pozwu w kwocie 30 złotych, wynagrodzenie pełnomocnika procesowego będącego radcą prawnym w wysokości wskazanej w żądaniu pozwu tj. 900 złotych oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 złotych Powódka reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika nie zmieniła wniosku w zakresie żądania zwrotu kosztów procesu po przekazaniu sprawy z elektronicznego postępowania upominawczego, jedynie przedłożył dowód uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Łącznie koszty procesu jakie poniosła powódka wyniosły 947 złotych. Uwzględniając więc część w jakiej powódka proces wygrała Sąd zasądził na jej rzecz od pozwanego kwotę 606,08 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu. Sąd zgodnie z przepisem art. 333 § 1 pkt 3 k.p.c. nadał wyrokowi w pkt I rygor natychmiastowej wykonalności.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.