IV U 1927/16

Sygn. akt IV U 1927/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 lutego 2017 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Rafał Jerka Protokolant: st. sekr. sądowy Katarzyna Krajewska po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2017 r. w Olsztynie na rozprawie sprawy M. O. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o ustalenie podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu jako duchowny na skutek odwołania M. O. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia 24 listopada 2016 r. nr (...)- (...) Decyzja nr (...) zmienia zaskarżoną decyzję i stwierdza, że M. O. jako duchowny nie podlega dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu od: - od 01.01.2012 r. do 31.01.2012 r. - od 01.04.2015 r. do 31.05.2015 r. - od 01.10.2015 r. do 31.10.2015 r. - od 01.12.2015 r. do 31.12.2015 r. - od 01.02.2016 r. do 30.04.2016 r. /-/SSO R. Jerka IV U 1927/16 UZASADNIENIE Decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia 24 listopada 2016 r. nr (...) stwierdzono, iż M. O. jako duchowny podlega dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu: - od 01.01.2012 r. do 31.01.2012 r. - od 01.04.2015 r. do 31.05.2015 r. - od 01.10.2015 r. do 31.10.2015 r. - od 01.12.2015 r. do 31.12.2015 r. - od 01.02.2016 r. do 30.04.2016 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż co prawda wymieniony nigdy w dokumentach zgłoszeniowych nie zawarł wniosku o podleganie dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu to jednak wpłaty na to ubezpieczenie w okresach wskazanych w zaskarżonej decyzji przemawiają za przyjęciem tezy, iż zamiar taki został głoszony w sposób dorozumiany. W odpowiedzi na powyższe ubezpieczony wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyjęcie, iż w spornym okresie nie podlegał dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. W uzasadnieniu wskazał, iż nigdy nie miał zamiaru podlegać dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu z tej prostej przyczyny iż pracę na parafii świadczył sam a w razie choroby nie mógłby nikt go zastąpić. Informację o wysokości wpłat na wszystkie ubezpieczenia otrzymywał w formie telefonicznej od pracownika ZUS i dokonując wpłat nie miał świadomości, iż obejmują one również wpłaty na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe do którego się przecież nie zgłosił. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: M. O. jako duchowny podlega ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu. Wymieniony nigdy nie dokonał zgłoszenia do dobrowolnego zgłoszenia chorobowego ( składając deklaracje ZUS ZUA w dniach 11.10.1999 r i 31.12.2014 r. nie zaznaczył w nich chęci podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu ) W dniu 23.01.2012 r wymieniony złoży deklarację rozliczeniową z wykazaną podstawą wymiaru składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe Wymieniony opłacał składki na ubezpieczenie nieregularnie ( często zbiorczo za kilka miesięcy ) a o wysokości należnych składek uzyskiwał informację telefoniczną od pracownika ZUS. Dokonując wpłat nie miał świadomości, iż opłaca również składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe. ( dowód: zeznania ubezpieczonego k. 8 – 8v, dokumenty k. 10 – 15, akta ZUS ) Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest ustalenie czy w okresach wskazanych zaskarżoną decyzją ubezpieczony był objęty dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. W tym kontekście należy się odwołać się do ugruntowanego stanowiska Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5 grudnia 2007 r. II UK 106/07 ustalił, iż osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą podlega ubezpieczeniu chorobowemu na zasadzie dobrowolności, a objęcie tym ubezpieczeniem realizuje się poprzez zgłoszenie stosownego wniosku (art. 11 ust. 2 i art. 36 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ). Nie oznacza to jednak, że przedmiotowy wniosek, a konkretnie zawarte w nim oświadczenie o zgłoszeniu do ubezpieczenia chorobowego, stanowi czynność prawną (zdarzenie prawne) rodzącą i kreującą stosunek cywilnoprawny. W treści uzasadnienia SN podkreślił, że w judykaturze (por. między innymi uchwały Sądu Najwyższego z dnia 4 września 1992 r., II UZP 17/92, OSNCP 1993, nr 6, poz. 91 i z dnia 30 czerwca 1994 r., II UZP 15/94, OSNAPiUS 1994, nr 8, poz. 131 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 października 2006 r., I UK 128/06, niepublikowany i orzeczenia tam powołane) oraz doktrynie przyjmuje się jednolicie, że prawo ubezpieczeń społecznych stanowi odrębną gałąź prawa w stosunku do prawa cywilnego, a jego przepisy mają charakter przepisów prawa publicznego, w których strony nie korzystają ze swoich praw podmiotowych regulowanych prawem prywatnym - Kodeksem cywilnym lub Kodeksem pracy, lecz w których Zakład Ubezpieczeń Społecznych realizuje wobec innego uczestnika stosunku prawnego ustawowe kompetencje organu władzy publicznej. Z tego względu stosunek ubezpieczenia społecznego nie jest stosunkiem cywilnoprawnym, opartym na równorzędności jego podmiotów i wzajemności (ekwiwalentności) świadczeń, lecz uregulowanym ustawowo stosunkiem publicznoprawnym opartym na zasadzie solidaryzmu, a wynikające z niego świadczenia stron tego stosunku nie są świadczeniami cywilnoprawnymi. Przepisy prawa ubezpieczeń społecznych nie zawierają również odpowiednika art. 300 k.p., zezwalającego na odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego do stosunku pracy w sprawach nieuregulowanych przepisami prawa pracy wówczas, gdy nie są one sprzeczne z zasadami prawa pracy. Regulacja ta ma charakter szczególny i nie może być stosowania w drodze analogii do stosunków ubezpieczeniowych, które - w odróżnieniu od stosunków pracy - nie są regulowane przepisami prawa prywatnego . Oznacza to, że przepisy prawa cywilnego mogą być wprost stosowane w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych wyłącznie w wypadku wyraźnego odesłania do niech przez normę prawa ubezpieczeń społecznych (np. art. 84 ust. 1 i 8c, art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1997 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. W kontekście do składania wniosku o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych takiego odesłania nie zawierają . Stanowisko to znajduje akceptację w orzecznictwie Sądów Apelacyjnych . Dla przykładu warto wskazać na wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 15 kwietnia 2014 r. III AUa 1802/13, zgodnie z którym brak jest jakichkolwiek podstaw do odpowiedniego stosowania przepisów kodeksu cywilnego (art. 58 i art. 60 kc ) do wniosku o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym ( wniosek ten nie może być złożony w sposób dorozumiany; każdorazowo winien być wyraźny i jednoznaczny). Sąd ten podkreślił stanowczo, iż nie ma podstaw do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu cywilnego do wniosku o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem społecznym. Przystąpienie do ubezpieczenia społecznego nie jest czynnością prawną prawa cywilnego, do której można stosować wymieniony przepis oraz inne przepisy Kodeksu cywilnego. Nie jest również czynnością prawa pracy, jak np. umowa o pracę, do której można byłoby na podstawie art. 300 k.p. stosować odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego. Zatem objęcie ubezpieczeniem dobrowolnym chorobowym każdorazowo wymaga złożenia wniosku .Wola objęcia tym ubezpieczeniem nie może być określona w sposób dorozumiany per facta cocludencia np. poprzez uiszczenie składek za dany miesiąc na to ubezpieczenie. Samo uiszczenie składek na dobrowolne ubezpieczenie społeczne po ustaniu poprzedniego ubezpieczenia nie powoduje ochrony ubezpieczeniowej , wymaga złożenia ponownego wniosku ( por.. wyrok SA w Łodzi z dnia 19 września 2013 r. III AUa 1626/12 ) . Nie ulega wątpliwości i co przyznaje organ rentowy, iż wnioskodawca na druku ZUS ZUA ( w dniach 11.10.1999 r i 31.12.2014 r. ) nie dokonał zgłoszenia do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego ( jednocześnie deklaracje ZUS ZUA nie jest dokumentem zgłoszeniowym ). Sam fakt opłacania składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe w świetle ugruntowanego orzecznictwa nie jest zgłoszeniem zamiaru podlegania temu ubezpieczeniu. W konsekwencji nie sposób przyjąć iż wymieniony w spornym okresie takiemu ubezpieczeniu podlegał. Na marginesie zauważyć należy, iż nawet przyjęcie odmiennej koncepcji to jest dopuszczeniem zgłoszenia do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego w sposób dorozumiany per facta cocludencia to zauważyć należy, iż z całokształtu zachowania ubezpieczonego nie sposób wywieść iż w sposób jednoznaczny ( pewny ) iż wyraził wole podlegania temu ubezpieczeniu ( art. 60 k.c. ). Wręcz przeciwnie takie okoliczności jak - brak wiedzy, iż jego wpłaty obejmowały również wpłaty na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, - uiszczania składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe w sposób nieterminowy co w myśl art. 14 ust. 2. ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych skutkuje wyłączniem z mocy ustawy z tego ubezpieczenia ( można z powodzeniem zakładać, iż gdyby wymieniony miał świadomość bądź wole podlegania dobrowolnemu ubezp. chorobowemu to ze względu na wskazaną regulację wpłat dokonywałby terminowo ) , - zgłoszenie deklaracji korygującej polegającej na „wyzerowaniu „ składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe - wreszcie sytuacja zawodowa duchownego, który w przypadku choroby i tak nie miałby zastępcy w sposób jednoznaczny wyklucza twierdzenie iż jego zachowanie w sposób wyraźny, jednoznaczny ( art. 60 k.c.) wskazywały chęć podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu w spornym okresie. W świetle zatem poczynionych ustaleń i w oparciu o treść powołanych przypisów ustawy orzeczono jak w sentencji orzeczenia /-/ SSO Rafał Jerka