przepis § 1 stosuje się również do odpowiedzialności spadkobierców za: 1) zaległości podatkowe, w tym również za zaległości, o których mowa w art. 52 oraz art. 52a; 2) odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych spadkodawcy; 3) pobrane, a niewpłacone podatki z tytułu sprawowanej przez spadkodawcę funkcji płatnika lub inkasenta; 4) niezwrócone przez spadkodawcę zaliczki na naliczony podatek od towarów i usług oraz ich oprocentowanie; 5) opłatę prolongacyjną; 6) koszty postępowania podatkowego; 7) koszty upomnienia i koszty postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spadkodawcy powstałe do dnia otwarcia spadku. Po myśli art. 100 § 1 Ordynacji podatkowej – w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2016r. – organ podatkowy orzeka w jednej decyzji o zakresie odpowiedzialności lub uprawnień poszczególnych spadkobierców na podstawie decyzji ostatecznych wydanych wobec spadkodawcy oraz jego zobowiązań wynikających z prawidłowych deklaracji. Zgodnie z § 2 jeżeli deklaracja złożona przez spadkodawcę jest nieprawidłowa lub deklaracji nie złożono, orzekając o zakresie odpowiedzialności lub uprawnień spadkobierców, organ podatkowy jednocześnie ustala lub określa kwoty, o których mowa w art. 21 § 3 i 3a, art. 24 lub art. 74a. W § 3 określono termin płatności przez spadkobiercę zobowiązań, o których mowa w § 2, który wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Natomiast zgodnie z art. 101 § 1 omawianej ustawy odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych spadkodawcy oraz oprocentowanie niezwróconych zaliczek naliczonego podatku od towarów i usług naliczane są do dnia otwarcia spadku. W przypadku niedotrzymania przez spadkobierców terminu określonego w art. 100 § 3 odsetki za zwłokę oraz oprocentowanie, o których mowa w § 1, naliczane są nadal (§ 2). Zgodnie z treścią art. 1012 k.c. spadkobierca może bądź przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), bądź przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić. Z kolei
art. 1015 k.c. oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. Natomiast zgodnie z § 2 tego przepisu – w brzmieniu obowiązującym do 18 października 2015r. a zatem w dacie nabycia spadku przez odwołującą – brak oświadczenia spadkobiercy w powyższym terminie jest jednoznaczny z prostym przyjęciem spadku. Jednakże gdy spadkobiercą jest osoba niemająca pełnej zdolności do czynności prawnych albo osoba, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia, albo osoba prawna, brak oświadczenia spadkobiercy w terminie jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.
art. 1031 § 1 k.c. w razie prostego przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe bez ograniczenia. Z kolei zgodnie z § 2 tego przepisu – w brzmieniu obowiązującym do 18 października 2015r. – w razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku. Powyższe ograniczenie odpowiedzialności odpada, jeżeli spadkobierca podstępnie pominął w wykazie inwentarza lub podstępnie nie podał do spisu inwentarza przedmiotów należących do spadku lub przedmiotów zapisów windykacyjnych albo podstępnie uwzględnił w wykazie inwentarza lub podstępnie podał do spisu inwentarza nieistniejące długi. Zgodnie z art. 1034 § 1 k.c. do chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe. Jeżeli jeden ze spadkobierców spełnił świadczenie, może on żądać zwrotu od pozostałych spadkobierców w częściach, które odpowiadają wielkości ich udziałów.
od chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą odpowiedzialność za długi spadkowe w stosunku do wielkości udziałów. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że po zmarłej G. B. pozostał dług w postaci nieuregulowanych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, FP i FGŚP z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Strony nie kwestionowały istnienie zadłużenia z tytułu nieopłaconych przez zmarłą składek ani jego wysokości. Poza sporem pozostaje, że odwołująca M. B. i W. B. są jedynymi spadkobiercami zmarłej (pozostałe osoby odrzuciły spadek). Spadkobiercy przyjmując spadek nie złożyli oświadczenia o jego przyjęciu z dobrodziejstwem inwentarza, a zatem zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami przyjęli spadek wprost (art. 1015 § 2 k.c.). W konsekwencji ponoszą odpowiedzialność za długi spadkowe bez ograniczenia (art. 1031 § 1 k.c.), a ich odpowiedzialność do chwili działu spadku jest solidarna (art. 1034 § 1 k.c.). Dopiero z chwilą dokonania działu spadku spadkobiercy ponoszą odpowiedzialność za długi spadkowe w stosunku do wielkości udziałów (art. 1034 § 2 k.c.). W niniejszej sprawie do działu spadku nie doszło. W dniu 17 czerwca 2014r. spadkobiercy zawarli umowę zbycia udziału spadkowego, na mocy której M. B. darowała W. B. przysługujący jej udział w spadku. Sąd nie podziela oceny odwołującej, że umowa zbycia udziału spadkowego z dnia 17 czerwca 2014r. stanowiła w istocie również dział spadku. Zbycie spadku i dział spadku stanowią dwie różne czynności, odmiennie uregulowane przez ustawodawcę i wywołujące odmienne skutki. Zgodnie z art. 1037 § 1 k.c. dział spadku może nastąpić bądź na mocy umowy między wszystkimi spadkobiercami, bądź na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców. Przy czym jeżeli do spadku należy nieruchomość, umowa o dział powinna być zawarta w formie aktu notarialnego (§2). Natomiast umowa zbycia spadku regulowana jest w art. 1053 k.c. który stanowi że nabywca spadku wstępuje w prawa i obowiązki spadkodawcy. Zgodnie zaś z art. 1055 § 1 k.c. nabywca spadku ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe w tym samym zakresie co zbywca. Ich odpowiedzialność względem wierzycieli jest solidarna.
w braku odmiennej umowy nabywca ponosi względem zbywcy odpowiedzialność za to, że wierzyciele nie będą od niego żądali spełnienia świadczeń na zaspokojenie długów spadkowych. Powyższy przepis wyraźnie stanowi, że mimo zbycia spadku zbywca nadal ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe na równi z nabywcą. Mając zatem powyższe na uwadze należało uznać, że zaskarżona decyzja ZUS jest prawidłowa. W konsekwencji Sąd - na mocy art. 477 14 § 1 k.p.c. – oddalił odwołanie. (-) SSO Jolanta Łanowy – Klimek
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.