Sygn. akt III AUa 496/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 grudnia 2013 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Irena Mazurek (spr.) Sędziowie: SSA Janina Czyż SSA Barbara Gonera Protokolant sekr. sądowy Anna Kuźniar po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2013 r. na rozprawie sprawy z wniosku A. T. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w J. o emeryturę na skutek apelacji wniesionej przez wnioskodawcę od wyroku Sądu Okręgowego w Krośnie z dnia 6 marca 2013 r. sygn. akt IV U 578/12 oddala apelację UZASADNIENIE wyroku z dnia 4 grudnia 2013r. Decyzją z dnia 30 marca 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w J. odmówił wnioskodawcy A. T. prawa do emerytury, dochodzonego wnioskiem z dnia 6 marca 2012 r. w trybie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U z 2009r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.). Powołując w podstawie prawnej decyzji art. 184 w związku z art. 32 w/w ustawy, a także § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8 poz. 43 ze zm.) organ rentowy stwierdził, że wnioskodawca nie spełnia wszystkich koniecznych przesłanek nabycia prawa do dochodzonego świadczenia jako, że nie udowodnił wymaganego 15-sto letniego okresu pracy w warunkach szczególnych. Ten bowiem uznany przez ZUS zamknął się wymiarze 5 lat 9 miesięcy i 15 dni ( od 26 maja 1969r. do 9 marca 1975r. –praca na stanowisku tokarza w (...) i nie uwzględniał wykazywanych także w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach obejmującym w/w okres – okresów pracy wnioskodawcy u w/w pracodawcy : - od 10 marca 1975r. do 25 października 1975r. na stanowisku kontrolera jakości , - od 7 listopada 1977r. do 8 maja 1983r. na stanowisku magazyniera, starszego magazyniera i konserwatora ustawiacza urządzeń kontrolno-pomiarowych , - i od 1 czerwca 1987r. do 31 sierpnia 1991r. na stanowisku kierownika sekcji planowo- dyspozycyjnej, przy uzasadnieniu , iż wobec braku zakresów czynności dotyczących wyżej wskazanych stanowisk pracy wnioskodawcy nie można przyjąć , iż w tych okresach , wykonując pracę o charakterze kontroli międzyoperacyjnej, kontroli jakości produkcji czy dozoru inżynieryjno-technicznego wykonywał ją stale i w pełnym wymiarze czasu pracy bezpośrednio przy stanowiskach robotniczych gdzie praca wykonywana była w warunkach szczególnych . Wnioskodawca A. T. odwołał się od decyzji ZUS do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krośnie. W odwołaniu z dnia 2 maja 2012r. wnioskodawca wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji, poprzez potwierdzenie jego uprawnienia do dochodzonego świadczenia emerytalnego zarzucił, że wbrew stanowisku ZUS przedłożone przez niego świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach dostatecznie potwierdza wykonywanie tego rodzaju kwalifikowanego zatrudnienia we wszystkich wskazanych w nim okresach ,w tym więc i w tych zakwestionowanych przez organ rentowy , a to stanowi o legitymowaniu się przez niego wymaganych okresem 15 –stu lat tak określonej pracy. Niezależnie od tego odwołujący naprowadzał, że brak zakresów czynności nie może determinować oceny charakteru jego pracy, zaś – mający być potwierdzony w postępowaniu sądowym zeznaniami wnioskowanych świadków- sposób jej wykonywania w narażeniu na czynniki szkodliwe dla zdrowia , przesądza o tym , iż była to praca w warunkach szczególnych . W odpowiedzi na odwołanie z dnia 10 maja 2012 r. , pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w J. wniósł o oddalenie żądania wnioskodawcy, z tych samych względów które legły u podstaw zaskarżonej decyzji. Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krośnie, po rozpoznaniu odwołania wnioskodawcy A. T., wyrokiem z dnia 6 marca 2013r. (sygn. akt IV U 578/12) oddalił odwołanie. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd Okręgowy ustalił, że A. T. ur. (...) pobierający zasiłek przedemerytalny, wystąpił w dniu 6 marca 2012 r. do pozwanego organu rentowego z wnioskiem o ustalenie prawa do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych, wykazując na dzień 1 stycznia 1999r. ogólny staż ubezpieczeniowy w wymiarze wynoszącym 32 lata 3 miesięcy i 15 dni. Do wniosku emerytalnego wnioskodawca załączył m. innymi świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych wystawione przez (...)w S. z okresu zatrudnienia w (...) ,w którym potwierdzono ,iż będąc zatrudniony u tego pracodawcy od 1 września 1969r. do 31 sierpnia 1991r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę warunkach szczególnych: 1/ -od 26 maja 1969r. do 9 marca 1975r. na stanowisku tokarza – przy przyporządkowaniu tych prac do tych wymienionych w Wykazie A załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. Dział III poz.23 i odpowiednio z Wykazu A Dział III poz.23 pkt 3 zarządzenia Nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca 1985r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego( Dz.Urz.MG.1985r.1.1.), 2/ - od 10 marca 1975r. do 25 października 1975r. na stanowisku kontrolera jakości - przy przyporządkowaniu tych prac do tych wymienionych w Wykazie A załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. Dział XIV poz.24 i odpowiednio z Wykazu A Dział XIV poz.24 pkt 1 w/w zarządzenia resortowego , 3/- od 7 listopada 1977r. do 8 maja 1983r. na stanowisku magazyniera, starszego magazyniera i konserwatora ustawiacza urządzeń kontrolno-pomiarowych - przy przyporządkowaniu tych prac do tych wymienionych w Wykazie A załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. Dział XIV poz.17 i odpowiednio z Wykazu A Dział XIV poz.17 pkt 6 w/w zarządzenia resortowego , 4/- od 1 czerwca 1987r. do 31 sierpnia 1991r. na stanowisku kierownika sekcji planowo- dyspozycyjnej- przy tożsamym co uprzednio przyporządkowaniu tych prac do tych wymienionych w Wykazie A załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. Dział XIV poz.17 i odpowiednio z Wykazu A Dział XIV poz.17 pkt 6 w/w zarządzenia resortowego. Ocena tego dokumentu , powiązana z analizą przedłożonych przez jego autora dokumentów obrazujących przebieg zatrudnienia wnioskodawcy ( umowy o pracę , angaży , zawiadomień o przeszeregowaniu itp. , przy jednoczesnej informacji o braku zakresów czynności na poszczególnych stanowiskach pracy), skutkowała wydaniem przez pozwany organ rentowy w dniu 30 marca 2012r. – zaskarżonej w niniejszym postępowaniu - decyzji odmawiającej A. T. prawa do emerytury, przy przyjęciu ,iż nie dowiódł on wymaganego okresu 15-stu lat pracy w warunkach szczególnych , a jedynie w wymiarze 5 lat , 9 miesięcy i 5 dni , co odniesione zostało do pierwszego z wyżej wskazanych okresów pracy wnioskodawcy w(...)na stanowisku tokarza. Opierając się następnie zarówno na dowodach z dokumentów ( aktach osobowych odwołującego , schematach organizacyjnych Wydziałów na których miał on w spornych okresach czasu pracować ) jak i dowodach osobowych ( z zeznań świadków J. S., M. F., R. B. , J. M. jak też samego wnioskodawcy ) ,Sąd I instancji ustalił, że A. T. z dniem 26 maja1969r. zatrudniony został w (...) na stanowisku tokarza w Wydziale Obróbki Wiórowej i Plastycznej. 10 marca 1975r. nastąpiła zmiana stanowiska pracy - odwołujący rozpoczął pracę jako kontroler jakości wyrobów metalowych będąc przydzielony do (...)w Z. . Do jego obowiązków należało sprawdzanie jakości wyprodukowanych elementów na wszystkich wydziałach , tak więc na wydziale spawalniczym W-7, tłoczni –W-9 i wydziale obróbki mechanicznej W-10 . Niezależnie od tego wnioskodawca kontrolował jakość gotowych naczep i przyczep. Z dniem 25 października 1975r. A. T. powołany został do odbycia zasadniczej służby wojskowej , z której powrócił w dniu 7 listopada 1977r. obejmując stanowisko magazyniera magazynu przedmontażowego. W magazynie tym gromadzone były detale do przyczep i naczep wyprodukowane w zakładzie , a zadaniem wnioskodawcy było ich przyjmowanie na stan, ewidencjonowanie w dokumentacji magazynowej i wydawanie z magazynu, za co ponosił materialną odpowiedzialność. Z dniem 1 stycznia 1980r. odwołujący przeszeregowany został na stanowisko starszego magazyniera ,co wiązało się wyłącznie ze zmianą stawki wynagrodzenia , zaś w dniu 2 listopada 1980r. powierzono mu obowiązki konserwatora ustawiacza urządzeń kontrolno-pomiarowych w dziale produkcji/ magazyn przedmontażowy ,w ramach których miał zajmować się przecinaniem , używanych do hydrauliki przyczep , gumowych węży na stalowym uzbrojeniu . W końcu z dniem 1 czerwca 1987r. wnioskodawca objął stanowisko kierownika Sekcji Planowo- Dyspozytorskiej w Wydziale Malarni i Mieszalni Farb , które zajmował aż do dnia ustania zatrudnienia tj. 31 sierpnia 1991r. Sekcja ta mieściła się w osobnym budynku usytuowanym przed halą produkcyjną w odległości około 50 m od pierwszego stanowiska lakierniczego i stanowiła jeden z członów Wydziału Malarni i Mieszalni Farb. Tworzyło ją 20 zatrudnionych na różnych stanowiskach pracy w tym kierowcy wózków widłowych, referenci ,laboranci czy dyspozytorzy , którymi kierował A. T.. Zadaniem wnioskodawcy było generalnie zabezpieczenie farb potrzebnych do malowania przyczep i naczep . Odwołujący otrzymywał od kierownika Malarni , oparte na planach produkcyjnych, zapotrzebowania na określoną ilość farb ,po czym podejmował decyzje o zleceniu ich poboru z magazynu i przekazaniu do mieszalni . Bezpośrednio czynności te były wykonywane przez podległych mu dyspozytorów , referentów czy – gdy idzie o dozór nad samym procesem mieszania farb- laborantów oraz mistrzów. Wnioskodawca był zobowiązany do sporządnia raportów dziennych z pracy Sekcji , odpowiedzialny był także za jej sprawy osobowe. Wydanie przez (...). w S. -następcę prawnego pracodawcy A. T. -świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych obejmującego wszystkie wyżej wskazane okresy jego pracy , nastąpiło bez analizy zawartości akt osobowych ,wyłącznie w oparciu o przygotowaną przez samego wnioskodawcę ankietę osobową , w której -w odniesieniu od poszczególnych okresów- inni mający być w tym czasie zatrudnieni razem z wnioskodawcą – potwierdzali ,że pracował on w warunkach szczególnych , przy czym gdy idzie o zajmowane przez niego stanowiska kontrolera jakości i magazyniera , przy uzasadnieniu ,iż była to praca w bezpośrednim sąsiedztwie stanowisk lakierniczych. W świetle powyższych ustaleń Sąd Okręgowy w Krośnie uznał ,że wbrew treści tego kwalifikowanego dowodu ( świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych , które nie tylko , że nie zostało prawidłowo sporządzone ale nadto nie ma mocy wiążącej dla orzekającego sądu) praca wnioskodawcy A. T. w trzech zakwestionowanych przez ZUS okresach nie może być uznana za pracę w warunkach szczególnych w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8 poz. 43 ze zm.) ,czy przepisów wykonawczego w stosunku do tego rozporządzenia zarządzenia resortowego tj. zarządzenia Nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca 1985r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego( Dz.Urz.MG.1985r.1.1.). Jak podkreślił bowiem w tym względzie Sąd I instancji w odniesieniu do pracy na stanowisku kontrolera jakości samo świadectwo nie precyzowało tak wydziałów czy oddziałów , których kontrolo ta miała dotyczyć ,nie mówiąc już o wskazaniu konkretnych stanowisk pracy , gdzie praca wykonywana była w warunkach szczególnych , a przy których bezpośrednio kontrola ta miała być wykonywana . Same zaś zeznania odwołującego dowodzą ,iż sprawowana przez niego kontrola jakości dotyczyła szeregu wydziałów , w tym i kontroli jakości wyrobów gotowych , co skutkuje tym, iż ostatecznie nie można przyjąć za udowodnione , aby wnioskodawca stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał czynności kontrolne bezpośrednio przy stanowiskach pracy na których praca wykonywana była w warunkach szczególnych. Z kolei gdy idzie o dwa dalsze okresy- pracy wnioskodawcy na stanowisku magazyniera , ustawiacza urządzeń ,czy w końcu kierownika sekcji – to omawiane świadectwo, kwalifikowało je do prac w warunkach szczególnych wymienionych pod poz. 17 Działu XIV Wykazu A załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. i odpowiednio prac z Wykazu A Działu XIV poz.17 pkt 6 zarządzenia resortowego , co oznacza ,iż miały być to prace przy lakierowaniu ręcznym lub natryskowym niezhermetyzowanym – w tym także innych niż lakiernicy pracowników zatrudnionych w pomieszczeniach lakierni zhermetyzowanych w bezpośrednim sąsiedztwie stanowisk lakierniczych. Tymczasem praca wnioskodawcy nie odbywała się w takich warunkach . Zarówno bowiem magazyn jak i siedziba sekcji stanowiące stałe miejsce pracy odwołującego usytuowane były poza stanowiskami lakierniczymi i to w znacznej od nich odległości. Przystępując tym samym do końcowej oceny prawnej sprawy, Sąd Okręgowy w Krośnie uznał żądanie odwołania za nieuzasadnione , a zaskarżoną decyzję ZUS za trafną i odpowiadającą prawu , przy podzieleniu stanowiska pozwanego organu rentowego co do nie spełnienia przez wnioskodawcę A. T. wszystkich koniecznych przesłanek nabycia prawa do dochodzonego świadczenia emerytalnego przewidzianych w art.184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U z 2009r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.). W podstawie prawnej wyroku powołany także został art. 477
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.