i art. 479 14 k.p.c. Okoliczność przedawnienia roszczenia objętego fakturą nr (...) r. nie mogła się spotkać z podniesieniem takiego zarzutu przez pozwaną w odniesieniu do roszczenia dochodzonego w tej sprawie, charakter powództwa wniesionego na podstawie art. 527 k.c. i wyroku uwzględniającego powództwo oparte na tym przepisie, ingerującego w stosunki prawne między stronami oraz zbywcą udziału, powodował bowiem, że takiej sprawie zarzutu przedawnienia nie mógł zostać podniesiony skutecznie. Przedawnienie wskazanego roszczenia miało więc znaczenie przy wykazania przez powoda przesłanek uzasadniających zastosowanie powołanego przepisu, zasadnie Sąd Okręgowy wskazał bowiem, że warunkiem wstępnym, poprzedzającym badanie pozostałych przesłanek z art. 527 k.c., było wykazanie, że powód jest wierzycielem w stosunku do (...) Park spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W.. Powoda obciążał więc ciężar wykazania okoliczności dysponowania w stosunku do zbywcy nie tylko istniejącą i wymaganą wierzytelność, ale również udowodnienia, że nie ulegał ona przedawnieniu przed wydaniem wyroku rozstrzygającego o zasadności powództwa wniesionego w tej sprawie. Z ciężaru tego powód się nie wywiązał, w szczególności zgodnie z zasadami prekluzji procesowej obowiązującej w tej sprawie. Okoliczność uzyskania przez powoda postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia roszczenia o zasądzenie dalszej części należności objętej fakturą nur (...) nie mogła wprawdzie zostać podniesiona w pozwie, zgodnie z art.
k.p.c., wskazane postanowienie zostało bowiem wydane przed Sąd Okręgowy trzy tygodnie po jego wniesieniu, niemniej w sytuacji, gdy pozwana kwestionowała istnienie tej wierzytelności oraz jej zaskarżalność, powód był zainteresowany podniesieniem tej okoliczności przy kolejnej czynności w tej sprawie, możliwość jej podniesienia w dalszym toku postępowania przed Sądem Okręgowym była z drugiej strony ograniczona regułami tzw. prekluzji wtórnej przewidzianej art.
Nie można było więc podzielić stanowiska powoda, jakoby potrzeba powołania wskazanej okoliczności została wywołana argumentami, do których Sąd Okręgowy odwołał się w uzasadnieniu wyroku, nie miał bowiem możliwości wyrażenia swojego stanowiska w trakcie czynności poprzedzających jego wydanie, w szczególności bez naruszenia reguł rządzących kontradyktoryjnym sporem, który strony toczyły w tej sprawie. W sytuacji, gdy powód korzystał z pomocy zawodowego pełnomocnika w sprawie podlegającej przepisom postępowania gospodarczego, zakres związanych z tym obowiązków obejmował także potrzebę zorientowania się w zakresie znaczenia prawnego okoliczności zaniechania wytoczenia przez powoda powództwa o zapłatę dalszej części należności objętej fakturą nr (...) r. oraz uzyskania zabezpieczenia tego roszczenia zaraz po wniesieniu pozwu w rozpoznawanej sprawie pod kątem znaczenia upływu terminu przedawnienia tego roszczenia, jego przerwania przez uzyskanie zabezpieczenia, jak też zaskarżalności tego roszczenia, przy ocenie przesłanek uzasadniających powództwo wniesione na podstawie art. 527 i nast. k.c. Ciężar podniesienia wskazanej okoliczności oraz jej udowodnienia postanowieniem o udzieleniu zabezpieczenia powinien zostać zrealizowany przez powoda w terminie dwóch tygodni, liczonym od momentu, w którym wystąpiła potrzeba oraz możliwość wykazania, że powód uzyskał zabezpieczenie wskazanego roszczenia, czyli w ciągu dwóch tygodni od daty otrzymania przez powoda wskazanego postanowienia, przekroczenie terminu wiązało się bowiem nie tylko z możliwością, ale z koniecznością pominięcia spóźnionej okoliczności oraz oddalenia wniosku dowodowego złożonego w celu jej wykazania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 lutego 2006 r., II CSK 143/05, uchwała z dnia 25 października 2006 r., III CZP 63/06, wyrok z dnia 29 września 2004 r., II CK 183/04, uchwała z dnia 17 lutego 2004 r., III CZP 115/03 , wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 2 sierpnia 2006 r., IA Ca 191/06 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 8 sierpnia 2013 r., IA Ca 1294/12). Przeciwko zasadności uwzględnienia nowej okoliczności, na którą powód powołał się dopiero w apelacji, nie przemawia naruszenie przez skarżącego wskazanych reguł koncentracji materiału sprawy, ale zaniechanie w zakresie realizacji podstawowego obowiązku powołania w postępowaniu przed Sądem Okręgowym faktów istotnych dla sprawy oraz właściwych dowodów. Jeśli z naruszeniem art.
powód nie przedstawił Sądowi Okręgowemu okoliczności uzyskania zabezpieczenia roszczenia, które podawał jako źródło nabycia statutu wierzyciela w stosunku do (...) Park spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W., nie złożył ponadto wydanego postanowienia z dnia 24 stycznia 2012 r., bym bardziej nie było uzasadnione, aby nowe fakty i dowody zostały dopuszczone w postępowaniu apelacyjnym, w którym powołany przepis ma odpowiednie zastosowanie, zwłaszcza że z tego właśnie powodu oddalony został wniosek powoda o ogłoszenie upadłości spółki, w stosunku do której powód uważał się za wierzyciela, nie wykazał jednak tego twierdzenia w rozpoznawanej sprawie na właściwym etapie postępowania. Niezależnie od podniesionej argumentacji, przeciwko zasadności apelacji wniesionej w tej sprawie przemawiały dalsze uchybienia formalne ze strony powoda, który nie zakwestionował także osobnych okoliczności powołanych przez stronę pozwaną w celu wykazania nieistnienia wierzytelności powoda w stosunku do zbywcy, a przy tym objętych zakresem ustaleń dokonanych przez Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, które również nie zostały zakwestionowane w apelacji. Pozwana podnosiła w tej sprawie w odpowiedzi na pozew, a więc zgodnie z art. 479 14 § 1 k.p.c., że należności, które bezzasadnie zostały uwzględnione w fakturze nr (...) za niewykonane prace, zostały zrealizowane w późniejszym terminie i były uwzględnione w kolejnych trzech fakturach nr (...), które zostały uregulowane w całości przez inwestora, wierzytelność wskazana w pozwie została więc zaspokojona, w efekcie czego powód nie mógł zasadnie utrzymywać, że był wierzycielem (...) Park spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w rozumieniu art. 527 k.c. Powód w apelacji skoncentrował swoją uwagę na pozostałych argumentach podanych przez Sąd Okręgowy, przeoczył natomiast znaczenie wskazanych ustaleń Sądu Okręgowego dla określenia zakresu kognicji Sądu Apelacyjnego. Rozpoznając apelację w granicach wyznaczonych przez stronę skarżącą, jak wskazał Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07 oraz w innych orzeczeniach powołanych w jej uzasadnieniu, sąd drugiej instancji z urzędu może uwzględnić nieważność postępowania, brak czynności dowodowych, nierozpoznanie istoty sprawy oraz naruszenie prawa materialnego przez sąd pierwszej instancji, w zasadzie związany jest natomiast tymi ustaleniami, które zostały poczynione w uzasadnieniu wyroku objętego apelacją, nie zostały natomiast w niej zakwestionowane przez podniesienie stosownych zarzutów. Kierując się wykładnią art. 378 § 1 k.p.c., dokonaną przez Sąd Najwyższy, w rozpoznawanej sprawie Sąd Apelacyjny w zasadzie za własne musiał przyjąć ustalenie Sądu Okręgowego, zgodnie z którym podana w pozwie część wierzytelności objętej fakturą nr (...), niezależnie od tego, że uległaby przedawnieniu, gdyby nie została zrealizowana, faktycznie została w całości zapłacona przez inwestora w ramach realizacji następnych faktur, które zostały w całości zapłacone, ostatecznie bowiem pozwana nie twierdziła, aby powód nie wykonał wskazanych prac. Dodatkowo należy wskazać, że nawet przy przyjęciu, że z przepisów regulujących postępowanie apelacyjne wynika obowiązek dokonania przez sąd drugiej instancji samodzielnych ustaleń co do istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych oraz że w zakresie dotyczącym podstawy faktycznej wyroku zaskarżonego apelacją jej treść nie wyznacza w istocie granicy kognicji sądu orzekającego o zasadności apelacji, zebrany w tej sprawie materiał dowodowy nie pozwalałby na podważanie zgodności twierdzeń pozwanej z rzeczywistym stanem rzeczy, także w tym zakresie powód nie zdołał bowiem wywiązać się z ciężaru dowodu, nie wykazał bowiem, aby należności uwzględnione w fakturach nr (...) nie obejmowały tych samych prac, które zostały ujęte w częściowo zakwestionowanej fakturze nr (...) r., zwłaszcza że kwoty uwzględnione w trzech późniejszych fakturach wielokrotnie przenosiły wierzytelność, na którą powoływał się powód w tej sprawie. Zbadanie zgodności ze stanem rzeczywistym ustaleń poczynionych przez Sąd Okręgowy we wskazanym zakresie wymagałoby pogłębionej analizy dokumentacji prac budowlanych, które zostały wykonane przez powoda, pod kątem zasadności uwzględnienia w powołanych fakturach wynagrodzenia za ich wykonanie, jest ponadto wielce prawdopodobne, że poczynienie prawidłowych ustaleń wiązałoby by się z koniecznością przeprowadzenia dowodu z opinii właściwego biegłego, o dopuszczenie którego powód nie występował ani przed Sądem Okręgowy, ani też w apelacji. Brak odpowiedniej inicjatywy ze strony powoda był niewątpliwie spowodowany przeoczeniem znaczenia dla wyniku sprawy twierdzeń podniesionych przez pozwaną oraz ustaleń dokonanych przez Sąd Okręgowy, rozpoznanie apelacji nie mogło jednak polegać za zastąpieniu powoda przez Sąd Apelacyjny, dopuszczanie dowodów z urzędu w sprawie gospodarczej stanowiłoby bowiem odstąpienie od zasady kontradyktoryjności, deprecjonowałoby ponadto prekluzję obowiązującą w postępowaniu odrębnym przewidzianym dla tych spraw. Należy dodać, że powód uniknąłby problemów związanych z wykazaniem okoliczności dotyczących posiadania wierzytelności wobec do (...) Park spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W., gdyby w wykonaniu postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia, wystąpił na drogę właściwego postępowania o zasadzenie niezapłaconej części faktury nr (...) r., w sprawie wniesionej na podstawie art. 527 k.c. powód powinien się bowiem na wstępie wykazać statusem wierzyciela, aby mogły zostać zbadanie pozostałe przesłanek zasadności takiego powództwa, na korzyść skarżącego nie działało natomiast zaniechanie wniesienia pozwu o zapłatę i upadek uzyskanego zabezpieczenia, zwłaszcza że skarżący nie podołał ciężarowi podniesienia oraz udowodnienia okoliczności istotnych dla ostatecznego wyniku rozpoznawanej sprawy. Odnosząc się do pozostałych zarzutów podniesionych w apelacji, należy podzielić stanowisko Sądu Okręgowego, że nie została w tej sprawie wykazana także przesłanka działania przez zbywcę z zamiarem oraz w celu pokrzywdzenia wierzycieli w sytuacji, gdy środki uzyskane ze sprzedaży udziału wskazanego w pozwie, którego wartość nie była w tej sprawie kwestionowana przez powoda, w całości zostały przeznaczone na zaspokojenie innych wierzycieli zbywcy, tego rodzaju ustalenie Sadu Okręgowego również nie zostało podważone w apelacji, w której powód odwoływał się do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 9 kwietnia 2010 r., III CSK 273/09 oraz wywodził na jego podstawie, że w zasadzie każdy wypadek pozbycia się przez dłużnika istotnych składników swojego majątku stanowi pogorszenie jego sytuacji majątkowej, jak również zmniejsza gwarancje zaspokojenia roszczeń przysługujących wierzycielom, prowadzi więc do stanu niewypłacalności w rozumieniu przyjętym w art. 527 k.c. albo ten stan pogłębia. Eksponując taką tezę, skarżący przeoczył, że w powołanym wyroku został także wyrażony trafny pogląd, zgodnie z którym ,, z przepisu art. 527 § 2 k.c. wynika, że musi istnieć związek przyczynowy pomiędzy niewypłacalnością dłużnika a dokonaną przez niego czynnością prawną z osobą trzecią. Istnienie tego związku jest wyłączone, gdy zaskarżona czynność prawna jest odpłatna, a uzyskany przez dłużnika ekwiwalent za przysporzenie majątkowe na rzecz osoby trzeciej, pozostaje w jego majątku lub zostaje przeznaczony na zaspokojenie wierzycieli ,,. Jak zaznaczono, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zostało ustalone, że cała cena uzyskana przez zbywcę ze sprzedaży spornego udziału, w kwocie 23000 zł, została przeznaczona na spłatę wierzycieli. Należność w stosunku do powoda była kwestionowana, pozwana twierdziła, że ostatecznie została zapłacona w ramach realizacji faktur wystawionych w późniejszym okresie, nie mogła wiec zostać ponownie zaspokojona ze środków uzyskanych z umowy wskazanej w pozwie wniesionym w tej sprawie. Uzupełniając argumentację podaną przez Sąd Okręgowy, nie można ponadto odmówić racji pozwanej, która trafnie zwracała uwagę na okoliczność obciążenia nieruchomości wskazanej w pozwie hipoteką na rzecz (...) Banku (...) S.A. w celu zabezpieczenia wierzytelności kredytowej w kwocie 122000000 zł, która zostałaby zaspokojona przed innymi wierzytelnościami w ramach skutecznej egzekucji z tej nieruchomości (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 czerwca 2007 r., IV CSK 115/07). Także z tego powodu nie można było uznać, aby czynność objęta żądaniem pozwu została podjęta w celu pokrzywdzenia wierzycieli, w tym powoda, poza wierzycielem hipotecznym, żaden inny nie mógł bowiem racjonalnie liczyć na zaspokojenie swoich roszczeń z egzekucji skierowanego do tej nieruchomości, zaś powód nie wykazał w rozpoznawanej sprawie istnienia oraz zaskarżalności wierzytelności, na którą powoływał się w pozwie. Apelacja powoda podlegała więc oddaleniu. Oddalenie apelacji uzasadniało obciążenie powoda kosztami procesu, które pozwana poniosła w postępowaniu apelacyjnym. Na postawie art. 98 § 1 i 3 w art. 108 § 1 k.p.c. w zw. i w zw. z § 13 ust. 1 pkt 2 § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie i ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Sąd Apelacyjny zasądził od powoda na rzecz pozwanej kwotę 5400 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego przed Sądem Apelacyjnym. Uwzględniona została stawka minimalna obowiązująca w tego rodzaju sprawach oraz podana w apelacji wartość przedmiotu zaskarżenia. Na podstawie art. 113 ust. 1 zw. z art. 100 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w ostatniej kolejności na rachunek Skarbu Państwa ostatecznie została przejęta nieuiszczona opłata od apelacji, z powołanych przepisów wynika bowiem, że Skarb Państwa tylko tymczasowo ponosi koszty sądowe za stroną stronę zwolnioną od tych kosztów. Zachodziła więc potrzeba definitywnego rozstrzygnięcia o nieuiszczonej opłacie od apelacji w orzeczeniu kończącym sprawę w drugiej instancji. Mając powyższe na uwadze, na podstawie powołanych przepisów i art. 385 k.p.c., Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.