V U 308/17

(1)przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. o emeryturę na skutek odwołania J. K.

(1)od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z dnia 16 marca 2017 r. znak (...) I. zmienia decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z dnia 16 marca 2017 r. znak (...) w ten sposób, że przyznaje wnioskodawcy J. K.

(1)prawo do emerytury od dnia 13 marca 2017 roku , II. zasądza od strony pozwanej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. na rzecz wnioskodawcy J. K.

(1)kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, III. stwierdza, iż organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za opóźnienie w przyznaniu prawa do świadczenia. Sygn. akt V U 308/17 UZASADNIENIE Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. decyzją z 16 marca 2017r. odmówił wnioskodawcy J. K.

(1)prawa do emerytury w obniżonym wieku z tytułu pracy w szczególnych warunkach. W uzasadnieniu organ rentowy podał, że ubezpieczony nie spełnia wymogów od których zależy prawo do emerytury, albowiem udowodnił staż ogólny w wymiarze 21 lat, 4 miesięcy i 4 dni, zamiast wymaganych 25 lat. Jednocześnie Zakład podał, że nie uznał wnioskodawcy okresu pracy na gospodarstwie rolnym od 13 marca 1973r. do 4 września 1977r. ponieważ w tym czasie wnioskodawca uczęszczał do szkoły w trybie stacjonarnym. Odwołanie od powyższej decyzji złożył J. K.

(1), wnosząc o jej zmianę przez przyznanie mu prawa do emerytury oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Na uzasadnienie swojego stanowiska skarżący podał, iż przedmiotową decyzję uważa za błędną bowiem uczęszczał do szkoły, w której nauka odbywała się w godzinach popołudniowych, pracował w gospodarstwie rolnym dziadków , a następnie rodziców – od 6 do 12 godzin dziennie w okresie zimowym a w pozostałym czasie więcej. Dodał, iż gospodarstwo miało powierzchnie 9, 35 ha, pracował w nim jedynie z rodzicami, trochę pomagała babcia, a rodzeństwo w tym czasie w gospodarstwie nie pracowało. W odpowiedzi na odwołanie strona pozwana, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L., wniosła o jego oddalenie. Potwierdził, iż wnioskodawca spełnia przesłankę wieku 60 lat, ma ponad 15 lat pracy w szczególnych warunkach i nie jest członkiem OFE. Organ rentowy wskazał, iż jedyną sporną okolicznością w sprawie jest kwestia uwzględnienie w ogólnym stażu, okresu pracy wnioskodawcy w gospodarstwie rolnym od 13 marca 1973r. do 4 września 1977r. Jego zdaniem obowiązki związane z nauką w szkole oraz czas dojazdu do i powrót ze szkoły zajmował wnioskodawcy ok. 4 godzin dziennie – uniemożliwiały mu wykonywanie pracy w gospodarstwie rolnym w wymaganym wymiarze. To z kolei wskazuje, iż praca wnioskodawcy w gospodarstwie rolnym miał charakter doraźnej pomocy, zwyczajowo przyjętej w wiejskich rodzinach. Dodał, ponadto, iż wnioskodawca dawca nie przedłożył świadectwa ukończenia szkoły średniej, co powoduje, niemożność ustalenia okresu w jakim uczęszczał do szkoły. Sąd ustalił: J. K.

(1)urodził się (...) Wiek 60 lat ukończył z dniem (...) Wykazał, 21 lat, 1 miesiąc i 19 okresów pracy w szczególnych warunkach oraz 21 lat, 4 miesiące i 4 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Nie jest członkiem OFE. W dniu 27 lutego 2017r. złożył wniosek o emeryturę. (bezsporne) J. K.

(1)od urodzenia mieszkał w S. (...) gm. (...) W okresie od września 1972r. do 4 czerwca 1977r. uczęszczał do oddalonego o 35 km Technikum (...) w L.. Nauka w tej szkoły odbywała się w systemie stacjonarnym, zajęcia miał codziennie po południu. Wyjeżdżał z domu o godzinie 12.00-13.30, wracał o godzinie 18.00-19.00. Jego babcia P. i J. K.

(1), a następnie rodzice J. i E. K. prowadzili gospodarstwo rolne, położone w S. (...) o powierzchni ok. 9, 35 ha. W okresie kiedy wnioskodawca uczęszczał do szkoły średniej jego dziadek już nie żył (zmarł w 1961r.), a babcia była schorowana osobą, nie wykonywała żadnych prac w gospodarstwie rolnym poza drobnymi pracami przy domu. W gospodarstwie, oprócz wnioskodawcy pracowali jego rodzice. Wnioskodawca ma starszego o 4 lata brata oraz o 8 lat siostrę. W okresie kiedy wnioskodawca uczęszczał do szkoły średnie oni nie mieszkali już z rodzicami. Babcia i rodzice wnioskodawcy utrzymywali się wyłącznie z pracy w gospodarstwie Miało ono powierzchnie 9, 35 ha, w tym ok. 2 ha łąk. Uprawiano w nim zboża, ziemniaki, buraki pastewne i cukrowe, wiklinę (1 ha). Hodowano 2 konie, 5-6 sztuk krów, 7 cielaków, 30 świń (w tym 5-6 tuczników), 50 kur, 20-30 kaczek, 20-30 gęsi, 5 baranów. Produkcja przeznaczana była przede wszystkim na własne potrzeby. Nadwyżki jajek, mięsa, mleka i zboża sprzedawano. Gospodarstwo nie było zmechanizowane. Znajdował się w nim podstawowy sprzęt rolniczy do pracy w zaprzęgu konnym. Wnioskodawca w gospodarstwie rolny pracował codziennie od godziny 6 rano do 11-12 – tej. Wykonywał obrządek przy zwierzętach, przygotowywał krowy do udoju, odstawiał mleko do zlewni, karmił zwierzęta, przygotowywał parnik do karmy dla zwierząt, opał i trociny, nosił wodę ze studni dla zwierząt. W okresie prac polowych pracował przy orce, siewie, bronowaniu, sianokosach, żniwach, wykopkach, jesienią przy zbiorze wikliny. W okresie wakacji pracował przez cały dzień. Dowody: - akta ubezpieczeniowe wnioskodawcy, - kserokopia świadectwa maturalnego k. 21-22 - zeznania świadków e-protokół z 14.06.2017r: K. C. 00:06:43-00:20:32, J. C. 00:20:32-00:28:59-00:26:16 J. K.

(2)00:26:16-00:42:02 S. P. 00:42:02-00:52:41 - wyjaśnienia wnioskodawcy e-protokół jw.: 00:52:41-01:04:44 , Sąd zważył: Odwołanie jest uzasadnione. Zgodnie z treścią przepisu art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U.2016.887 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32 wskazanej ustawy, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 65 lat - dla mężczyzn oraz okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 pkt 2., tj. 25 lat dla mężczyzn. Emerytura, o której mowa, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. Zaś art. 32 ust. 1 ww. ustawy wskazuje, iż ubezpieczonym urodzonym przed 01 stycznia 1949r., będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2 –3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt.1, tj. innym niż 65 lat dla mężczyzn. Wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom zatrudnionym w szczególnych warunkach przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych, tj. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. I tak zgodnie z § 4 tego Rozporządzenia pracownik, który wykonywał pracę w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: 1) osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn, 2) ma wymagany okres zatrudnienia 25 lat, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. W sprawie bezspornym było, iż wnioskodawca wiek 60 lat ukończył z dniem (...), wykazał, 21 lat, 1 miesiąc i 19 okresów pracy w szczególnych warunkach oraz 21 lat, 4 miesiące i 4 dni okresów składkowych i nieskładkowych, iż nie jest członkiem OFE, a w dniu 27 lutego 2017r. złożył wniosek o emeryturę. Sporną kwestią wymagającą ustalenia Sądu było natomiast to, czy wnioskodawca posiada 25 letni okres zatrudnienia Zdaniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ubezpieczony nie spełnia tego warunku, ponieważ wykazał jedynie 21 lat, 4 miesiące i 4 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Zaś do stażu nie można mu uznać okresu pracy w gospodarstwie rolnym od 13 marca 1973r. do 4 września 1977r. Wnioskodawca z kolei twierdził, iż w okresie uczęszczania do szkoły średniej wykonywał prace w gospodarstwie rolnym rodziców wymiarze co najmniej 5-6 godzin dziennie, i okres ten winien zostać mu zaliczony do stażu. Sąd podzielił stanowisko wnioskodawcy. Zgodnie z treścią art. 10 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z dnia 30 grudnia 1998 r., nr 162, poz. 1118 z późniejszymi zmianami) – przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczeniu jej wysokości uwzględnia się również przypadające przed dniem 01 stycznia 1983r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych w art. 5-7, są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu. Wyżej cytowany przepis dopuszcza zatem zaliczenie do stażu pracy - przypadających przed dniem 01 stycznia 1983 r. - okresów pracy w gospodarstwie rolnym - po ukończeniu 16 roku życia. Jednakże dopuszczalność uwzględnienia tych okresów należy co najmniej ocenić poprzez wykonywanie takiej pracy przez osobę ubezpieczoną w wymiarze nie niższym niż połowa normalnie wykonywanego czasu pracy w rolnictwie. W tym miejscu zwrócić należy uwagę na treść wyroku Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 1999 (II UKN 528/98 OSNAP 2000/10/399 ), w którym podtrzymany został pogląd przedstawionych w wyrokach Sądu Najwyższego z dnia 07 listopada 1997r. (II UKN 318/97 - OSNAPiUS z 1998 r., nr 16, poz. 491) i z dnia 13 listopada 1998r. (II UKN 299/98 - OSNAPiUS z 1999 r. nr 24, poz. 799), iż wykonywanie przez domownika w gospodarstwie rolnym prac o charakterze dorywczym, okazjonalnie i w wymiarze niższym od połowy pełnego wymiaru czasu pracy, nie może być traktowane jako okres składkowy. Ponadto „doraźna pomoc w wykonywaniu typowych obowiązków domowych, zwyczajowo wymaganych od dzieci jako członków rodziny rolnika, nie stanowi stałej pracy w gospodarstwie rolnym” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2000r. II UKN 535/99 OSNAP 2001/21/650). Analizując materiał dowodowy zgromadzony w sprawie Sąd uznał, iż J. K.

(1)jako domownik - po ukończeniu 16 roku życia (tj. po (...)) do 4 września 1977r. (do podjęcia pracy zawodowej od 5 września 1977r.) – w gospodarstwie rolnym pracował stale, codziennie i co najmniej w połowie pełnego wymiaru czasu pracy. Na szczególną uwagę w tym zakresie zasługuje, w ocenie Sądu, treść wyjaśnień wnioskodawcy, która pozostaje w spójności z zeznaniami słuchanych w sprawie świadków: K. C., J. C., J. K.

(2)i S. P.. Z dowodów tych jednoznacznie wynika, iż ubezpieczony - w spornym okresie – pracował w gospodarstwie rolnym dziadków/rodziców. Oceniając zasadność zatrudnienia wnioskodawcy co najmniej w połowie pełnego wymiaru czasu pracy w spornych okresach Sąd wziął pod uwagę fakt, iż gospodarstwo rolne rodziców wnioskodawcy – obejmowało około ponad 9 ha, w tym 2 ha łąk zapewniających karmę dla zwierząt. W gospodarstwie tym hodowano wiele zwierząt: konie, krowy, świnie, barany, kury, kaczki, gęsi. Pola obsiewane były zbożem, ziemniakami, burakami, uprawiano wiklinę. Praca odbywała się ręcznie, ewentualnie przy pomocy koni z użyciem podstawowego sprzętu rolniczego. Uwzględniając rozmiar prowadzonej działalności rolniczej, Sąd uznał za wiarygodne twierdzenia wnioskodawcy, iż pracował codziennie nie mniej niż po 4 – 6 godzin oraz że jego praca miała charakter stały. Praca wykonywana przez wnioskodawcę – w spornym okresie – w gospodarstwie rolnym rodziców nie miała, w ocenie Sądu, charakteru pomocy doraźnej, okazjonalnej lub dorywczej. Nauka w szkole w spornym okresie i dojazdy ubezpieczonego do niej nie uniemożliwiał mu wykonywanie stałej pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Zwrócić bowiem należy uwagę na fakt, iż zajęcia w szkole odbywały się po południu. Znaczną część prac wnioskodawca wykonywał od godziny 6.00 do 11.00-12.00 - wykonywał obrządek przy zwierzętach, przygotowywał krowy do udoju, odstawiał mleko do zlewni, karmił zwierzęta, przygotowywał parnik do karmy dla zwierząt, opał i trociny, nosił wodę ze studni dla zwierząt. W okresie prac polowych pracował przy orce, siewie, bronowaniu, sianokosach, żniwach, wykopkach, jesienią przy zbiorze wikliny. W okresie wakacji pracował przez cały dzień. Stąd należy zauważyć, że wnioskodawca dysponował wolnym od nauki czasem przed wszystkim w godzinach rannych i przedpołudniowych i tym samym mógł pracować na gospodarstwie. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Sąd uznał, iż sporny okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od (...) do 4 września 1977r. – 4 lata, 5 miesięcy i 23 dni - winien być uzupełniająco zaliczony do łącznego okresu stażu ubezpieczonego - jako okres uzupełniający. W konsekwencji powyższych rozważań Sąd uznał, iż wnioskodawca posiada wymagany przepisami 25 - letni okres zatrudnienia. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 477

(14)§ 2 kodeksu postępowania cywilnego zmienił zaskarżoną decyzję, w ten sposób, iż przyznał wnioskodawcy J. K.

(1)prawo do emerytury od (...) tj. od dnia ukończenia 60 roku życia. Stosownie do treści art. 118 ust. 1a ustawy emerytalnej, Sąd orzekając o prawie do emerytury, ma obowiązek stwierdzenia, czy organ rentowy ponosi lub nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji i przyznanie tego prawa na etapie postępowania administracyjnego. Z uwagi na okoliczność, iż ubezpieczony dopiero w postępowaniu przed sądem wykazał, iż posiada wymagany staż, Sąd – mając to na uwadze, jak i treść cyt. wyżej przepisu– stwierdził, iż organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za opóźnienie w przyznaniu prawa do świadczenia i z tych względów orzekł jak w pkt II wyroku. Orzekając w pkt III wyroku o kosztach postępowania, Sąd kierował się dyspozycją art. 98 § 1 k.p.c., zgodnie z którym, strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do dochodzenia praw i celowej obrony. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. i § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2015.1079 ze zm. Dz. U.2015.1800) zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. na rzecz wnioskodawcy kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. SSO Regina Stępień