udzielenia zabezpieczenia może żądać każda strona lub uczestnik postępowania, jeżeli uprawdopodobni roszczenie oraz interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia, z kolei art.
stanowi, że interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia istnieje wtedy, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie, zaś według art.
przy wyborze sposobu zabezpieczenia sąd uwzględni interesy stron lub uczestników postępowania w takiej mierze, aby uprawnionemu zapewnić należytą ochronę prawną, a obowiązanego nie obciążać ponad potrzebę. Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że uprawniona spółka powinna we wniosku o udzielenie zabezpieczenia wykazać z jednej strony przesłankę, jaką jest uprawdopodobnienie roszczenia, zaś z drugiej strony powinna uprawdopodobnić interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia. Co więcej, obie przesłanki muszą zostać spełnione kumulatywnie. Podstawą rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego było stwierdzenie nieuprawdopodobnienia przez stronę powodową, że brak zabezpieczenia może pozbawić ją zaspokojenia. Na dzień wydania tego postanowienia przedstawione przez stronę powodową stanowisko oraz dokumenty - jak prawidłowo uznał Sąd pierwszej instancji - nie uzasadniały udzielenia powodowej spółce zabezpieczenia ze względu na nieuprawdopodobnienie interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia. W zakresie objętym treścią zaskarżonego postanowienia sytuacja uległa istotnej zmianie po wniesieniu zażalenia przez stronę powodową. Przy czym, zmiana ta obejmowała nie tylko przedstawione przez pełnomocnika strony powodowej sprawozdania finansowe pozwanej spółki, wskazujące na wysokie straty za rok 2016, ale również przedłożone przez pozwaną wraz z odpowiedzią na pozew postanowienie z dnia 24 maja 2017 r. o otwarciu przyspieszonego postępowania układowego. W świetle art. 257 ustawy Prawo restrukturyzacyjne z 15 maja 2015 r. (t.j. Dz.U. z 2016, poz. 1574) otwarcie przyspieszonego postępowania układowego nie wyłącza możliwości wszczęcia przez wierzyciela postępowań sądowych, administracyjnych, sądowoadministracyjnych i przed sądami polubownymi w celu dochodzenia wierzytelności podlegających umieszczeniu w spisie wierzytelności. Wydanie tego postanowienia, choćby z racji założenia krótkiego okresu trwania tego postępowania, nie stanowi przeszkody do prowadzenia postępowania w niniejszej sprawie. Zarówno treść przedłożonego postanowienia, jak i sprawozdania finansowe za rok 2016 wskazują na rzeczywiste trudności dłużnika z wykonywaniem zobowiązań i uprawdopodabniają ryzyko niezaspokojenia się uprawnionej. Istotą bowiem postępowania restrukturyzacyjnego (art. 3 ust. 1 i 6 ustawy Prawo restrukturyzacyjne) jest uniknięcie ogłoszenia upadłości dłużnika przez umożliwienie mu restrukturyzacji m.in. w drodze zawarcia układu z wierzycielami. Przyspieszone postępowanie układowe umożliwia dłużnikowi zawarcie układu po sporządzeniu i zatwierdzeniu spisu wierzytelności w uproszczonym trybie. Pamiętać również należy, że nie można ogłosić upadłości przedsiębiorcy w okresie od otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego do jego zakończenia lub prawomocnego umorzenia (art. 9a ustawy Prawo upadłościowe z 28 lutego 2003r., t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 2171). Otwarcie przyspieszonego postępowania układowego skutkuje również możliwością zabezpieczenia majątku dłużnika poprzez zawieszenie egzekucji wierzytelności objętej układem, jeżeli egzekucja mogłaby utrudnić lub uniemożliwić zawarcie układu. Odnosząc powyższe uwagi do wniosku o udzielenie zabezpieczenia uznać należało, że po wydaniu zaskarżonego postanowienia zaszły okoliczności uprawdopodabniające istnienie interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia stronie powodowej. Przypomnieć w tym miejscu, że w świetle przytoczonego również przez Sąd I instancji art. 730 §1 k.p.c. warunkiem udzielenia zabezpieczenia jest również uprawdopodobnienie roszczenia. Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji, poza wskazaniem podstaw prawnych rozstrzygnięcia oraz - skądinąd prawidłowym na dzień wydania postanowienia - wyjaśnieniem przyczyn braku interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia powodowej spółce, nie zamieścił żadnych rozważań dotyczących spełnienia bądź niespełnienia przez stronę powodową przesłanki uprawdopodobnienia roszczenia. Ocena zmierzająca do przedstawienia wniosków w przedmiocie uprawdopodobnienia roszczenia winna w pierwszej kolejności wskazywać, czy uprawniony uprawdopodobnił przytoczone okoliczności faktyczne. Nie jest to jednak równoznaczne z uprawdopodobnieniem roszczenia. Jak podkreśla się w orzecznictwie dla ustalenia, czy roszczenie podlegające zabezpieczeniu jest prawdopodobne, konieczne jest dokonanie wstępnej jego oceny z punktu widzenia wchodzących w grę przepisów prawa materialnego (art.
Nie będzie można uznać roszczenia za prawdopodobne, jeżeli w świetle nie budzących wątpliwości przepisów prawa przewidywać należy, racjonalnie oceniając stan rzeczy, że roszczenie to w procesie nie zostanie uwzględnione (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 16 stycznia 2013 r., I ACz 2173/12). W rozpoznawanej sprawie - przy ocenie zasadności wniosku o udzielenie zabezpieczenia wobec (...) spółki z o.o. w G. - konieczne było zatem również ustalenie, czy powódka uprawdopodobniła zasadność roszczenia zmierzającego od odzyskania - zatrzymanego przez pozwaną tytułem zabezpieczenia należytego wykonania przedmiotu umowy - części umówionego wynagrodzenia (8%) w oparciu o wypowiedzenie gwarancji. Sąd Rejonowy nie przedstawił żadnych rozważań w przedmiocie uprawdopodobnienia roszczenia - tak pod względem ustaleń faktycznych, jak i samego istnienia podstawy prawnej żądania strony powodowej. Brak rozważań Sądu pierwszej instancji w tej kwestii oznacza nierozpoznanie istoty sprawy. Jedynie na marginesie Sąd wskazuje, że wniosek o udzielenie zabezpieczenia winien również podlegać ocenie w zakresie zachowania wymogów formalnych, a w szczególności czy prawidłowo wskazuje sposób zabezpieczenia oraz sumę zabezpieczenia. Sąd rozpoznając wniosek o udzielenie zabezpieczenia roszczenia pieniężnego związany jest wskazanym przez wnioskodawcę sposobem zabezpieczenia (art. 738 k.p.c.), przy czym zobowiązany jest zastosować taki sposób, aby możliwe było wykonanie zabezpieczenia przez organ egzekucyjny. Wierzytelności i rzeczy podlegające zajęciu powinny więc zostać tak zindywidualizowane, aby Sąd miał możność dokładnego określenia sposobu i zakresu zabezpieczenia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy winien ocenić, czy wniosek o udzielenie zabezpieczenia prawidłowo wskazuje sposób zabezpieczenia, a nadto, czy uprawdopodobnione jest roszczenie powódki wobec pozwanej, co wymaga dokonania tak oceny przedstawionych przez powódkę okoliczności pod kątem prawdopodobieństwa ich zaistnienia, jak i zbadania, czy roszczenie wykonawcy o zwrot zatrzymanego tytułem zabezpieczenia należytego wykonania umowy wynagrodzenia znajduje podstawę prawną w wypowiedzeniu udzielonej zamawiającemu gwarancji jakości wykonanych prac. Ponadto Sąd Rejonowy winien ocenić - mając na uwadze okoliczności aktualne w dniu ponownego rozpoznawania wniosku o udzielenie zabezpieczenia - czy istnieje interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia. W tym stanie rzeczy zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu, a sprawa przekazaniu do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, o czym orzeczono zgodnie z art. 386 § 4 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. O kosztach postępowania zażaleniowego orzeknie Sąd pierwszej instancji (art. 108 § 2 k.p.c.). SSO Anna Górnik SSO Piotr Sałamaj SSO Agnieszka Kądziołka
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.