poprzez niekorzystne dla strony powodowej użycie klauzuli waloryzacyjnej w postaci średniego wynagrodzenia miesięcznego w sektorze przedsiębiorstw w kwocie brutto za IV kwartał 2016r., nie zaś netto, pomimo tego że „ubruttowienie" wynagrodzeń nastąpiło dopiero w 1999r. i w konsekwencji przyjęcie wartości uczynionej darowizny na kwotę 68.022,40 zł wg zastosowanego przelicznika waloryzacyjnego w miejsce prawidłowej kwoty 48.440,85 5. i w konsekwencji naruszenie prawa materialnego w postaci art. 993 k.c. poprzez jego wadliwie zastosowanie w zakresie obliczenia należnego powódce zachowku. Apelująca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa do kwoty 27.091,31 zł ewentualnie do kwoty 14.980,93 zł w razie nieuwzględnienia zarzutów z punktu 1 i 2 apelacji. Sąd Okręgowy zważył: Obie apelacje są zasadne jedynie częściowo. Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił stan faktyczny w sprawie, ustalenia te Sąd Okręgowy aprobuje w całości i uznaje za własne. Odnosząc się do zarzutów apelacji powódki stwierdzić należy, że zarzut nieprawidłowego przyjęcia poczynienia nakładów w postaci partycypowania przez pozwana w kosztach zakupu mieszkania jest chybiony. Sąd Rejonowy okoliczność tę ustalił analizując materiał dowodowy, zaś jego ocena nie jest w żadnym razie ocena dowolną, zaś sam fakt, że ustalenia te poczynione zostały na podstawie osobowych źródeł dowodowych nie może stanowić o ich wadliwości. Podnosząc zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. skarżąca powinna wykazać, że ocena materiału dowodowego dokonana przez Sąd Rejonowy nie zasługiwała na akceptację, ponieważ naruszała reguły logicznego rozumowania lub zasady doświadczenia życiowego. Skarżąca tego nie wykazała. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 27 września 2002 r. w sprawie II CKN 817/00 stwierdził: Jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów (art. 233 § 1 k.p.c.) i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo – skutkowych, to przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona. (LEX nr 56906). Zarzut sformułowany w punkcie 2 apelacji powódki także jest chybiony. Art. 996 k.c. stanowi w zdaniu drugim, że jeżeli uprawnionym do zachowku jest dalszy zstępny spadkodawcy, zalicza się na należny mu zachowek także zapis windykacyjny oraz darowiznę dokonane przez spadkodawcę na rzecz jego wstępnego. Niewątpliwie zatem należało zaliczyć darowiznę dokonaną na rzecz matki powódki, bowiem była ona spadkobiercą ustawowym. Nie ma przy tym zastosowania przepis art.994 k.c. bowiem termin dziesięcioletni dotyczy jedynie osób nie będących spadkobiercami. Nie może odnieść także skutku zarzut zastosowania właściwej klauzuli waloryzacyjnej. Przepis art.
nie narzuca sposobu waloryzacji, ani też nie wskazuje żadnej klauzuli waloryzacyjnej, pozostawiając kwestię te sędziowskiemu uznaniu i nakazując jedynie rozważenie interesów stron i zgodność z zasadami współżycia społecznego. Zasad tych Sąd Rejonowy nie naruszył, bowiem po upływie tak znacznego upływu czasu od wykonania darowizny, która miała miejsce w całkowicie odmiennych warunkach ekonomicznych, nie ma jednego, doskonałego miernika ustalenia rzeczywistej wartości darowizny. Zastosowanie każdego z możliwych sposobów waloryzacji obarczone jest marginesem błędu, zatem przyjęcie wskazanej metody przez Sąd I instancji, które zostało należycie uzasadnione, nie narusza dyspozycji art.
Zasadny okazał się jednakże zarzut naruszenia art. 993 k.c. Zgodnie z tym przepisem dolicza się do spadku darowizny dokonane przez spadkodawcę. Tego Sąd I instancji nie uczynił, zaliczył jedynie na poczet zachowku darowiznę, stosownie do art. 996 zd. pierwsze k.c. Tymczasem wartość darowizny uczynionej na rzecz poprzedniczki prawnej powódki niewątpliwie powinna powiększyć masę spadkową, co w istotny sposób zmienia sposób wyliczenia zachowku. Do ustalonej przez Sąd Rejonowy masy spadkowej o wartości 285.786,96 zł należy dodać wartość darowizn: 68.022,40 zł i dopiero od takiej kwoty: 353.809,36 zł wyliczyć zachowek: 29.484,11 zł. Po odjęciu przypadającej na rzecz powódki 1/3 wartości darowizny ulegającej zaliczeniu na poczet zachowku, zasądzeniu podlega kwota 6810 zł. Apelacja pozwanej była zasadna jedynie w zakresie odsetek za opóźnienie, które zostały zasądzone mimo braku takiego żądania w pozwie. Powódka domagała się zasądzenia jedynie odsetek „zwykłych”, zatem orzekanie o odsetkach za opóźnienie nie miało podstaw. Natomiast data początkowa płatności odsetek została ustalona prawidłowo od daty doręczenia odpisu pozwu. Przepis art. 476 k.c. stanowi, iż dłużnik dopuszcza się zwłoki, gdy nie spełnia świadczenia w terminie, a jeżeli termin nie jest oznaczony, gdy nie spełnia świadczenia niezwłocznie po wezwaniu przez wierzyciela. Z kolei przepis art. 455 k.c. stanowi, że jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. Takim wezwaniem w rozpoznawanej sprawie było doręczenie odpisu pozwu, zatem data wymagalności świadczenia została ustalona przez Sąd I instancji prawidłowo. Z uwagi na częściowe uwzględnienie żądań powódki zastosowanie ma przepis art. 100 k.p.c. pozwalający na wzajemnie zniesienie kosztów procesu. Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy częściowo zmienił zaskarżony wyrok na podstawie art. 386 § 1 k.p.c., w pozostałej części oddalił obie apelacje jako niezasadne na podstawie art. 385 k.p.c. O kosztach procesu za II instancję orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c. Joanna Świerczakowska Małgorzata Szeromska Katarzyna Mirek-Kwaśnicka Zarządzenie z 2 sierpnia 2017 r. Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełn. powódki. Małgorzata Szeromska
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.