← Polska

VI ACa 1418/15

Sygn. akt VI ACa 1418/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 grudnia 2016 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie VI Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA Ewa Stefańska Sędziowie:

§ 1kpc.

O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na zasadzie art. 98 kpc stosownie do wyniku sporu. Apelację od powyższego wyroku wywiódł powód. Zaskarżając wydany w sprawie wyrok w całości, zarzucił naruszenie: I. Przepisów prawa procesowego, które miały wpływ na wynika sprawy tj: 1. art.

§1k.p.c.

poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy odwołanie wniesione przez (...) zasługiwało na uwzględnienie oraz art.

§2

k.p.c., poprzez jego niezastosowanie polegające na odmowie uchylenia zaskarżonej decyzji Prezesa UTK, w sytuacji gdy zaistniały ku temu przesłanki,

  1. sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego materiału dowodowego poprzez uzna-nie za dowód pisma podsekretarza stanu w Ministerstwie (...) z dnia 23 października 2013 roku sprzecznego z uchwałą Rady Ministrów z dnia 15 października 2013 roku, co poskutkowało w postępowaniu administracyjnym uzna-niem, że kwoty wskazane w uchwale nie zostały przekazane do (...) S.A., co narusza art. 328 §2 k.p.c.,
  2. uznanie wyżej wymienionego pisma podsekretarza stanu w Ministerstwie (...) z dnia 23 października 2013 roku za pismo Ministra (...) pomimo niewykazania jakimkolwiek dokumentem umo-cowania do działania w imieniu Ministra,
  3. naruszenie art. 233 k.p.c. poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów, polegającej na bez-podstawnym przyjęciu, ze Prezes UTK dokonał prawidłowej weryfikacji ustalenia stawek opłat za dostęp do infrastruktury kolejowej, podczas gdy prawidłowa ocena zgromadzonego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, iż naruszono zasady przewidziane w art. 33 ust. 2 , ust. 5a i ust.
  4. / I. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
  5. art. 33 ust. 5a ustawy o transporcie kolejowym oraz art. 93 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku poprzez utrzymanie decyzji zatwierdzającej stawki jed-nostkowe opłaty podstawowej za minimalny dostęp do infrastruktury kolejowej oraz dostęp do urządzeń związany z obsługą pociągów skalkulowanych bez uwzględnienia przewidywa-nych dla (...) S.A. środków finansowych pochodzących z Funduszu (...) oraz z budżetu państwa,
  6. art. 33 ust. 2 oraz art. 33 ust. 8 ustawy o transporcie kolejowym poprzez bezpodstawne za-twierdzenie nieprawidłowo skalkulowanych stawek opłat za dostęp do urządzeń związanych z obsługą pociągów: tj. za usługi dostępu i korzystania ze stacji pasażerskich, ich budynków i innych urządzeń, w tym korzystanie ze stacji G. (...) i usługi dostępu oraz korzystania ze stacji rozrządowych, podczas gdy wzrost wysokości tych opłat nie znajduje żadnego uza-sadnienia,
  7. art. 33 ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym poprzez uznanie za prawidłowe uwzględnienie w bazie kosztowej przyjętej do kalkulacji stawek jednostkowych 40% kosztów utrzymania przejazdów kolejowych, jako bezpośrednio związanych z przejazdami pociągów. Mając na uwadze powyżej wyeksponowane zarzuty, powód wniósł o: - zmianę w całości zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie w całości odwołania (...) od decyzji Prezesa Urzędu Transportu Kolejo-wego z dnia 8 listopada 2013 roku, nr (...), oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz (...) kosztów po-stępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych na obie instan-cje; ewentualnie o: - uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie od Pozwanego - Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego na rzecz (...) kosztów po-stępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych na obie instancje. W odpowiedzi na apelację powoda, pozwany wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja powoda okazała się bezzasadna i podlegała oddaleniu. Sąd I instancji nie naruszył wskazanych w apelacji przepisów prawa procesowego, w tym art. 233 § 1 k.p.c. Stwierdzić należy, że materiał dowodowy został oceniony przez Sąd I instancji wszechstronnie i właściwie, zgodnie z wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego, regułami logicznego myślenia, bezstronnie oraz racjonalnie. Kwestionowanie dokonanej przez sąd oceny dowodów nie może polegać jedynie na zaprezentowaniu własnych, zadowalających dla skarżącego ustaleń stanu faktycznego, dokonanych na podstawie własnej, korzystnej dla skarżącego oceny materiału dowodowego (tak: postanowienie SN z 10 stycznia 2002 r. sygn. II CKN 572/99, Lex nr 53136). Pozwany nie wykazał, że Sąd Okręgowy wyprowadził z materiału dowodowego wnioski, które są nielogicznie i sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego, dlatego uznać należy, że ocena Sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i nie została skutecznie podważona. Z tych względów Sąd Apelacyjny, podzielając ustalenia faktyczne Sądu I instancji, uznaje je za swoje. W ocenie Sądu Apelacyjnego, prawidłowo Sąd I instancji oparł się na dowodzie w postaci dokumentu t.j. piśmie podsekretarza stanu w Ministerstwie (...) z dnia 23 października 2013r., Według powoda dokument jako sprzeczny z uchwałą Rady Ministrów z dnia 15 października 2013r. nie powinien być brany pod uwagę. Zarzut powoda jest bezpodstawny. Stwierdzić należy, że pismo skierowane do Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego K. D. nr (...), podpisane przez podsekretarza stanu A. M., niewątpliwie stanowi dowód w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania cywilnego t.j. dokument urzędowy. W myśl art. 244 k.p.c. dokumentem urzędowym jest dokument sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy władzy publicznej i inne organy państwowe w zakresie ich działania. Dokument urzędowy stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Korzysta on z domniemania prawdziwości oraz zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. W piśmie z dnia 23 października 2013r. podsekretarz stanu w Ministerstwie (...) poinformował, że Ministerstwo podtrzymuje swoje stanowisko przedstawione zarządowi (...) w piśmie z dnia 23 sierpnia 2013r. odnośnie wysokości środków publicznych przeznaczonych na obniżenie wysokości opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej w 2014r. Podał, że w planach na 2014r. nie jest przewidziane skierowanie do (...) S.A. żadnych środków na obniżenie stawek dostępu do infrastruktury kolejowej poprzez pomniejszenie bazy kosztowej branej pod uwagę przy ustalaniu stawki jednostkowej opłaty podstawowej. Poinformował również, że uchwała Rady Ministrów z dnia 15 października 2013r. w sprawie zatwierdzenia programu rzeczowo-finansowego wykorzystania środków Funduszu (...) w latach 2014-2019 określa limit środków zabezpieczonych na finansowanie remontów i utrzymania i nie stanowi zobowiązania w rozumieniu prawa cywilnego Skarbu Państwa czy też Banku (...) do wypłaty tych środków na rzecz (...) (k.65-66). Powód nawet nie podjął próby obalenia domniemania prawdziwości dokumentu i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone, należy więc uznać, że dokument ten istotnie został podpisany przez A. M. i potwierdza stanowisko Ministerstwa w kwestii braku zamiaru wypłaty dotacji na rzecz (...). Bezsporne jest natomiast, że (...) nie otrzymał przedmiotowej dotacji. Zapowiedź zawarta w powyższym piśmie została więc przez Ministerstwo zrealizowana. Umocowanie A. M. do działania w imieniu Ministra (...) wynika z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996r. o Radzie Ministrów (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 392), według którego minister wykonuje swoje zadania przy pomocy sekretarza i podsekretarzy stanu, gabinetu politycznego ministra oraz dyrektora generalnego urzędu. W myśl ust. 2 powyższego przepisu zakres czynności sekretarza i podsekretarzy ustala właściwy minister, zawiadamiając o tym Prezesa Rady Ministrów. Podsekretarz stanu generalnie zastępuje ministra w zakresie przez niego ustalonym. W sytuacji, gdy dotacja nie została wypłacona, brak podstaw by przyjąć, że informacja o braku zamiaru wypłaty dotacji, stanowiła czynność przekraczającą zakres czynności, do których był upoważniony podsekretarz stanu. Słusznie więc Sąd uznał, że zawarte w piśmie z dnia 15 października 2013r. stanowisko, było stanowiskiem Ministerstwa (...). Sformułowany w apelacji zarzut dotyczący dowolnej oceny dowodów polegającej na bezpodstawnym przyjęciu, że Prezes UTK dokonał prawidłowej weryfikacji ustalenia stawek opłat za dostęp do infrastruktury kolejowej t.j. czy naruszono zasady przewidziane w art. 33 ust. 2, ust. 5a i ust. 8, został błędnie sformułowany, gdyż apelujący odnosi się do naruszenia art. 233 k.p.c., gdy w istocie zarzuca Sądowi naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędne zastosowanie. Zostanie więc omówiony wraz z innymi zarzutami dotyczącymi naruszenia przepisów prawa materialnego. Wskazać należy również, że Sąd I instancji nie dopuścił się obrazy art.

§ 1i 2 k.p.c.

Przepis ten zawiera regulację dotyczącą rodzajów rozstrzygnięć, które wydaje sąd ochrony konkurencji i konsumentów w sprawie rozpoznawanej na skutek odwołania wniesionego od decyzji Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego. Z § 1 wynika, że sąd oddala odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu, jeżeli nie ma podstaw do jego uwzględnienia, z § 2 wynika natomiast, że w razie uwzględnienia odwołania, sąd zaskarżoną decyzję albo uchyla, albo zmienia w całości lub w części i orzeka co do istoty sprawy. W sprawie rozpoznawanej na skutek odwołania sąd ocenia, w granicach wyznaczonych przez odwołanie, czy w świetle ustaleń faktycznych poczynionych na podstawie wyników postępowania dowodowego, Prezes Urzędu dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego lub (w ograniczonym zakresie) procesowego. W sytuacji, gdy Sąd I instancji uznał, że zarzuty odwołania nie są uzasadnione, prawidłowo orzekł o jego oddaleniu na mocy art.

§ 1k.p.c.

Niezasadny okazał się również zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. Uzasadnienie zawiera wszystkie wymagane przez powyższy przepis elementy i poddaje się również kontroli instancyjnej, gdyż Sąd wskazał motywy, które doprowadziły go do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zawarte w apelacji zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego nie zasługiwały na uwzględnienie. Wskazać należy, że opłata dostępowa, której sposób kalkulacji został uregulowany w art. 33 ust. 1-5a utk dzieli się na opłatę podstawową i opłaty dodatkowe. W ramach opłaty podstawowej wyróżnia się opłaty za minimalny dostęp do infrastruktury kolejowej oraz za dostęp do urządzeń związanych z obsługą pociągów. Zarzuty skarżącego sprowadzały się do kwestionowania stawek z tytułu opłaty podstawowej za minimalny dostęp do infrastruktury kolejowej oraz dostęp do urządzeń związanych z obsługą pociągów poprzez nieuwzględnienie dla pomniejszenia bazy kosztowej dotacji z Funduszu (...) i budżetu państwa, następnie- kwestionowania wzrostu opłat za dostęp do urządzeń związanych z obsługą pociągów oraz w zakresie stawek za korzystanie z infrastruktury kolejowej - uwzględnienie w bazie kosztowej przyjętej do kalkulacji stawek jednostkowych 40% utrzymania przejazdów kolejowych, jako bezpośrednio związanych z przejazdami pociągów. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu art. 33 ust. 5a ustawy z dnia 28 marca 2003r. o transporcie kolejowym (t.j. Dz.U. z 2007r. Nr 16 poz. 94 ze zm.) w zw. z art. 93 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej polegającego na utrzymaniu decyzji zatwierdzającej stawki za dostęp do infrastruktury kolejowej bez uwzględnienia środków finansowych pochodzących z Funduszu (...) oraz z budżetu państwa, na wstępie należy wskazać na dwie kwestie: na charakter prawny uchwał podejmowanych przez Radę Ministrów i w tym kontekście konieczność zbadania mocy prawnej zawartego w uchwale postanowienia w sprawie zatwierdzenia programu rzeczowo-finansowego wykorzystania środków Funduszu (...) w latach 2014-2019 oraz na okoliczność, że przewidziana w uchwale dotacja nie została zarządcy infrastruktury przekazana. Zgodnie z art. 93 Konstytucji, uchwały Rady Ministrów oraz zarządzenia Prezesa Rady Ministrów mają charakter wewnętrzny i obowiązują tylko jednostki organizacyjne podległe organowi wydającemu te akty. Uchwały są wydawane na podstawie ogólnej normy kompetencyjnej zawartej w art. 146 Konstytucji RP i podlegają kontroli co do ich zgodności z powszechnie obowiązującym prawem. Istotą aktów wewnętrznych jest to, że nie mogą być podstawą aktu stosowania prawa w postaci decyzji wobec jednostek, w tym osób prawnych, nie mogą również stanowić dla nich źródła uprawnień, co oznacza, że takie podmioty nie mogą się domagać realizacji uchwały. Adresatami aktów prawa wewnętrznego w postaci uchwał Rady Ministrów nie są bowiem podmioty niepozostające w relacji podległości organizacyjnej wobec Rady Ministrów. Z powyższego wynika, że spółka akcyjna (...) nie ma prawa do domagania się dotacji od Rady Ministrów ani z Ministerstwa (...). Jednocześnie działalność operacyjna (...) niepokrywana przez przewoźników kolejowych była finansowo zapewniona przez środki publiczne w wysokości postulowanej przez zarządcę infrastruktury. Zgodnie z art. 33 ust. 5a utk (w brzmieniu obowiązującym od dnia 6 grudnia 2008r. do dnia 4 czerwca 2014r.) zarządca, ustalając stawki jednostkowe opłaty podstawowej pomniejsza wysokość planowanych kosztów udostępniania infrastruktury kolejowej przewoźnikom kolejowym o przewidywaną dotację na remonty i utrzymanie infrastruktury kolejowej pochodzącą z budżetu państwa lub jednostek samorządu terytorialnego oraz o przewidywane środki pochodzące z Funduszu (...). Podkreślenia wymaga, że przedmiotowa dotacja z budżetu państwa oraz Funduszu (...) nie została zarządcy infrastruktury przekazana. Jednocześnie nie ma on możliwości prawnej skutecznego domagania się jej wypłaty. W tej sytuacji nie mógł on przy kalkulacji stawek wymienionych w decyzji z 8 listopada 2013r. uwzględnić kwoty dotacji, która pomniejszyłaby wysokość planowanych kosztów udostępniania infrastruktury kolejowej przewoźnikom kolejowym. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 33 ust. 2 i art. 33 ust. 8 utk poprzez bezpodstawne zatwierdzenie nieprawidłowo skalkulowanych stawek za dostęp do urządzeń związanych z obsługą pociągów, to okazał się on nieuzasadniony. Zarządca zastosował zasady określone w art. 33 ust. 2-5 utk oraz określone przepisami rozporządzenia Ministra(...) z dnia 27 lutego 2009r. w sprawie warunków dostępu i korzystania z infrastruktury kolejowej (Dz.U. Nr 35 poz. 274), przy uwzględnieniu stanowiska wyrażonego w wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 30 maja 2013r., sygn. akt C-512/

  1. Stwierdzić należy, że do kalkulacji stawek jednostkowych opłaty podstawowej zostały przyjęte koszty ponoszone bezpośrednio w wyniku wykonywania przewozów pociągami. Do bazy kosztowej stanowiącej podstawę do kalkulacji stawek jednostkowych opłaty podstawowej za dostęp do urządzeń związanych z obsługą pociągów, jako koszty związane bezpośrednio z wykonywaniem przewozów pociągami (...) przyjął kwotę 160.004 tys. zł, co stanowiło 84% pełnych planowanych kosztów dla wymienionej usługi podstawowej. Każdemu rodzajowi usługi podstawowej związanej z dostępem do urządzeń przypisano kategorie jednorodnych kosztów, dla których ustalono wspólny współczynnik kosztów bezpośrednich. Udział tych kosztów wyniósł średnio od 73% do 100%. W przypadku dostępu i korzystania ze stacji pasażerskiej G. (...) wyniósł 73% (koszt bezpośredni 697 tys. zł, koszt pełny 952 tys. zł), w przypadku dostępu i korzystania ze stacji rozrządowych 78% (koszt bezpośredni 27.199 tys zł, koszt pełny 34.726 tys zł). Apelujący zarzucił, że wzrost tych opłat nie znajduje żadnego uzasadnienia. Pozwany wykazał zasadność, że przyjęte do kalkulacji koszty stanowią koszty bezpośrednio ponoszone jako rezultat wykonywania przewozów pociągami. Brak podstaw by przyjąć by były to koszty nie mające charakteru kosztów bezpośrednich. Ich wzrost był spowodowany brakiem dofinansowania ze środków publicznych kosztów przyjmowanych do kalkulacji przedmiotowych stawek, przy wysokim udziale kosztów bezpośrednich ponoszonych dla poszczególnych usług w granicach 73-100%, jak również spadku wolumenu usług od -3,6% do -22,4% w stosunku do planu na rozkład jazdy pociągów na rok 2012/
  2. Powyższych danych w zakresie wysokości kosztów bezpośrednich i spadku wolumenu usług, powód nie zdołał podważyć, natomiast kwestia braku dofinansowania ze środków publicznych została omówiona powyżej. Natomiast odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 33 ust. 2 utk t.j. kwestii prawidłowości uwzględnienia w bazie kosztowej przyjętej do kalkulacji stawek jednostkowych 40% kosztów utrzymania przejazdów kolejowych, wskazać należy, że Prezes UTK również wykazał ich zasadność. Z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2013r. poz.260) wynika, że obowiązek utrzymania i ochrony dróg transportu kołowego i kolejowego został nałożony na zarządcę infrastruktury kolejowej. Słusznie Sąd I instancji wskazał, że bezzasadny jest postulat, iż (...) powinny domagać się przyznania dodatkowych środków publicznych na cel utrzymania przejazdów kolejowych. Brak podstaw by przyjąć, że 40% kosztów uwzględnione do bazy kosztowej przyjętej do kalkulacji stawek jednostkowych przez (...) kosztów utrzymania przejazdów kolejowych jako bezpośrednio związanych z przejazdami pociągów, było wartością zawyżoną. Powód formułując zarzut nie wykazał, dlaczego wartość powyższą uznaje za zawyżoną. Z pewnością za takie uzasadnienie nie można uznać powołania się na raport Komisji Europejskiej, gdzie stwierdzono, że koszty bezpośrednie stanowią 33% wszystkich kosztów działalności zarządcy infrastruktury kolejowej. Wartość wskazana przez Komisje Europejską jest bowiem wartością średnią. Z tych wszystkich względów apelacja powoda podlegała oddaleniu na mocy art. 385 k.p.c. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego oparto na podstawie art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. w zw. z art. 98 § 1 i 3 k.p.c. Wynagrodzenie pełnomocnika pozwanego i pełnomocnika zainteresowanego będących radcami prawnymi ustalono na mocy § 14 ust. 3 pkt 3 w zw. z § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz.U. z 2013r. poz. 490 ze zm.).

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.