Sygn. akt II Ca 41/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 lutego 2017 roku Sąd Okręgowy w Piotrkowie Tryb. Wydział II Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący SSO Jarosław Gołębiowsk

§ 2k.c.

) – pkt 1. wyroku. W wypadkach przewidzianych w powyższym artykule Sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę ( art. 445 § 1 k.c. ). Podkreślenia wymaga, że w przepisach obowiązującego prawa ustawodawca nigdzie nie sprecyzował sposobu ustalenia wysokości zadośćuczynienia, odwołując się do sędziowskiego uznania, opartego na całokształcie okoliczności sprawy. Przeprowadzona w ten sposób analiza konkretnego przypadku ma doprowadzić do wyliczenia „odpowiedniej sumy”, to jest takiej kwoty, która odpowiada krzywdzie, ale nie jest wygórowana na tle stosunków majątkowych społeczeństwa. Przez krzywdę należy rozumieć cierpienia fizyczne w postaci bólu i innych dolegliwości oraz cierpienia psychiczne polegające na ujemnych doznaniach przeżywanych w związku z cierpieniami fizycznymi i następstwami, zwłaszcza trwałymi lub nieodwracalnymi, uszkodzeniami ciała lub rozstroju zdrowia. Przy czym w pojęciu krzywdy mieszczą się nie tylko cierpienia fizyczne i psychiczne już doznane, ale również te, które mogą powstać w przyszłości (na tym polega całościowy charakter zadośćuczynienia). W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że ocena rozmiarów krzywdy wymaga uwzględnienia nasilenia cierpień, długotrwałości choroby, rozmiary kalectwa, trwałości następstw zdarzenia oraz konsekwencji uszczerbku na zdrowiu w dziedzinie życia osobistego i społecznego (patrz, np. wyrok SN z dnia 10 czerwca 1999 r., II UKN 681/98, opubl. OSNAP 16/00, poz.626). Nie ulega wątpliwości, że zdrowie ludzkie jest dobrem szczególnie cennym i zasługującym na ochronę pod każdym względem, a w przypadku jego utraty, czy uszczerbku na zdrowiu, należne z tego tytułu zadośćuczynienie powinno być godziwe. Podkreślenia wymaga, że godziwe nie oznacza wygórowane. Zadośćuczynienie ma przede wszystkim charakter kompensacyjny. Wobec czego jego wysokość nie może stanowić zapłaty sumy symbolicznej, lecz musi przedstawiać ekonomicznie odczuwalną wartość. Jednocześnie zadośćuczynienie powinno być utrzymane w rozsądnych granicach, nawiązując do warunków i przeciętnej stopy życiowej społeczeństwa. W żadnym razie zadośćuczynienie nie może prowadzić do wzbogacenia, albowiem stoi to w sprzeczności z kompensacyjnym charakterem tego świadczenia (vide : wyrok SN z 30.01.2004 r. I CK 131/03 OSNC 2005 nr 2 poz. 40). Z zebranego w sprawie materiału dowodowego – a w szczególności z opinii biegłego sądowego specjalisty protetyki stomatologicznej, która w ocenie Sądu jest pełna oraz miarodajna, wynika jednoznacznie ustalony stopień doznanego uszczerbku na zdrowiu, długotrwałość i stopień dolegliwości oraz cierpień powoda Ł. C. po wypadku z dnia 19 maja 2015 r. Jak wynika z w/w opinii biegłego sądowego specjalisty protetyki stomatologicznej w związku z doznanymi urazami Ł. C. doznał trwałego uszczerbku na zdrowiu w wysokości 1 %. Odnosząc powyższe rozważania natury prawnej do analizowanego stanu faktycznego Sąd – uwzględniając doznany przez powoda Ł. C. trwały uszczerbek na zdrowiu w wysokości 1 % w jego młodym wieku, zakres jego cierpień, konieczność odbywania wielokrotnych wizyt w gabinecie stomatologicznym oraz dyskomfort wynikający z początkowo wyraźnie zauważalnego oszpecenia w postaci braku zęba – uznał, że adekwatna wysokość zadośćuczynienia to kwota 4.000,00 zł. Odsetki od w/w kwoty zasądzono zgodnie z żądaniem strony powodowej od dnia wniesienia pozwu (art. 481 §

§ 2k.c.) – pkt 2.

wyroku. Należy zauważyć, że szkody na osobach nie zawsze powstają ze zdarzeniem bezpośrednio powodującym uszkodzenie ciała. Są one z istoty swej rozwojowe. Osoba poszkodowana nie może z reguły w momencie wszczęcia procesu dochodzić wszystkich roszczeń, bowiem następstwa uszkodzenia ciała niekiedy wywołują skutki, których dokładnie nie można przewidzieć ani określić, gdyż są zależne od indywidualnych właściwości organizmu, wrażliwości, przebiegu leczenia i rehabilitacji oraz wielu innych czynników. Trudności w przewidzeniu wszystkich następstw wypadku nie mogą więc wykluczyć wystąpienia w przyszłości dalszych skutków uszkodzenia ciała obok tych, które się ujawniły. Powyższym niedogodnościom przeciwdziała w sposób skuteczny ustalenie odpowiedzialności dłużnika za szkody mogące powstać w przyszłości z tego samego zdarzenia. Ustalenie to bowiem wiąże raz na zawsze sąd i strony, dopóki nie zostanie obalony wyrok zawierający takie ustalenie. Stąd doniosłe znaczenie tego ustalenia dla stron takiego stosunku prawnego, który nie jest jednym wyrokiem wyczerpany i wymaga – w celu usunięcia niepewności prawnej na przyszłość – trwałego ustalenia odpowiedzialności niewzruszalnego w przyszłych procesach o dalsze szkody. Zatem w sprawie o naprawienie szkody wynikłej z uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia zasądzenie określonego świadczenia nie wyłącza jednoczesnego ustalenia w sentencji wyroku odpowiedzialności pozwanego za szkody mogące powstać w przyszłości z tego samego zdarzenia ( tak SN w uchwale składu 7 sędziów z dnia 17 kwietnia 1970 r., III PZP 34/69, OSNCP 1970, nr 12, poz. 217 ). Z opinii biegłego sądowego specjalisty protetyki stomatologicznej wynika, że leczenie powoda Ł. C. nie zostało jeszcze zakończone i wymagane jest jeszcze kilka wizyt w gabinecie stomatologicznym. Także po zakończeniu leczenia konieczne będą wizyty kontrolne. Ponadto istnieje ryzyko odrzucenia implantu lub konieczność jego wymiany, gdyż czas utrzymania tego rodzaju wszczepów wynosi 20 lat. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 189 k.p.c. orzekł jak w punkcie 3. wyroku. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 §

§ 3k.p.c.

w zw. z art. 99 k.p.c. zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Na koszty te złożyła się kwota 17,00 zł. tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, kwota 2.400,00 zł. tytułem kosztów zastępstwa procesowego i kwota 755,46 zł. tytułem kosztów opinii biegłego. Łącznie daje to kwotę 3.172,46 zł. Przy uwzględnieniu powyższego, Sąd orzekł o kosztach procesu, jak w punkcie

1. wyroku. Podstawę rozstrzygnięcia zawartego w punkcie
2. wyroku stanowi przepis art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28.07.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych ( Dz. U. Nr 167 poz. 1398 ze zm. ). Apelację od opisanego wyroku wniósł pozwany TUZ Towarzystwu Ubezpieczeń Wzajemnych w W., zaskarżając opisany wyrok w części, tj. 1)pkt 1 wyroku w zakresie zasądzającym na rzecz powoda Ł. C. kwotę 3.200,00 zł. ( kwotę ponad zasądzone 3.200,00 zł. ) z ustawowymi odsetkami od całości zasądzonej od pozwanego na rzecz powoda kwoty; 2) pkt 2 wyroku w zakresie zasądzającym na rzecz powoda Ł. C. kwotę 3.000,00 zł ( kwotę ponad zasądzone 1.000,00 zł. ) z ustawowymi odsetkami od całości zasądzonej od pozwanego na rzecz powoda kwoty; 3) pkt 3 wyroku w całości; 4) w zakresie rozstrzygającym o kosztach procesu. Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił naruszenie przepisów: prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy tj. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów polegające na dokonaniu dowolnej oceny zebranego materiału dowodowego w sprawie i uznanie, że należną kwotą zadośćuczynienia na rzecz powoda jest kwota w wysokości 4.000,00 zł. pomimo, iż rozmiar krzywdy doznanej przez powoda oraz stwierdzony trwały uszczerbek na zdrowiu powoda określony przez biegłego sądowego na 1% nie uzasadnia przyznania kwoty 4.000,00 zł. tytułem zadośćuczynienia; art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie przez Sąd I instancji niezgodnej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oceny opinii biegłego sądowego z zakresu stomatologii J. K. z dnia 7 kwietnia 2016 r., w której biegły sądowy na podstawie przeprowadzonego badania powoda stwierdził bezwzględną konieczność podjęcia leczenia jamy ustnej powoda. Dodatkowo biegły sądowy stwierdził, że higiena jamy ustnej powoda wymaga zwrócenia większej uwagi. W badaniu neurologicznym stwierdzono również objawy uszkodzenia korzeni nerwowych. Skoro zatem powód przed zdarzeniem z dnia 19 maja 2015 roku nie dbał w odpowiedni sposób o stan swojego uzębienia, to okoliczność ta powinna zostać uwzględniona przy ocenie rozmiaru krzywdy doznanej przez powoda w związku z utratą jednego zęba; art. 217 k.p.c., 227 k.p.c. w zw. z art. 286 k.p.c. poprzez nieuwzględnienie wniosku strony pozwanej o dopuszczenie oraz przeprowadzenie dowodu z połączonej opinii biegłego sądowego z zakresu techniki samochodowej i rekonstrukcji oraz biegłego z zakresu medycyny sądowej w celu opracowania opinii w zakresie ustalenia okoliczności zaistnienia wypadku komunikacyjnego z dnia 19 maja 2015 r., czy powód w chwili wypadku miał zapięte prawidłowo pasy bezpieczeństwa, czy nieposiadanie zapiętych pasów bezpieczeństwa przez powoda w chwili wypadku miało lub mogło mieć negatywny wpływ na doznane przez niego w wypadku obrażenia, a jeżeli tak, to w jakim stopniu oraz czy gdyby powód miał zapięte pasy bezpieczeństwa mógłby uniknąć obrażeń ciała, których doznał w tym wypadku. Co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia, iż pozwany nie udowodnił okoliczności uzasadniających przyczynienie się powoda do szkody lub zmniejszenia jej rozmiaru. Nadto skarżący zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego, art. 445 § 1 k.c. w zw. z art. 444 § 1 k.c. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, iż kwota w łącznej wysokości 4.000,00 zł. tytułem zadośćuczynienia jest sumą odpowiednią do rozmiaru krzywdy poniesionej przez powoda, podczas gdy u powoda doszło jedynie do urazów, których następstwa w chwili obecnej nie wpływają na codzienne funkcjonowanie powoda, a także nie doszło do jakiegokolwiek urazu w aspekcie psychologicznym, powstałych w następstwie wypadku, w związku z czym rozmiar krzywdy doznanej przez powoda oraz stwierdzony trwały uszczerbek na zdrowiu w wysokości 1% nie uzasadniał przyznania zadośćuczynienia za skutki zdarzenia z dnia 19 maja 2015 roku w wysokości 4.000,00 zł., natomiast uzasadniał przyznanie zadośćuczynienia w wysokości 2.000,00 zł. ( w zakresie zaskarżenia określono kwotę 3.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia, ponieważ pozwany podnosi, iż powód przyczynił się do powstania szkody w 50%); art. 362 k.c. poprzez błędną wykładnię tego przepisu i przyjęciem, iż w przedmiotem sprawie nie zachodziły przesłanki do zastosowania przyczynienia się powoda do powstania szkody, co w konsekwencji powinno skutkować zmniejszeniem zasądzonych na rzecz powoda kwot o 50%; art. 189 k.p.c. poprzez jego zastosowanie przez Sąd i instancji i ustalenie odpowiedzialności pozwanego za skutki zdarzenia z dnia 19 maja 2015 r., jakie mogą ujawnić się w przyszłości, w sytuacji gdy okoliczności przedmiotowej sprawy nie uzasadniały zastosowania ww. przepisu; art. 455 k.c. w zw. z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych poprzez błędne zastosowanie i uznanie, iż w przedmiotowej sprawie roszczenie powoda o odsetki stało się wymagalne po bezskutecznym wezwaniu pozwanego do zapłaty w sytuacji, gdy dopiero w toku zawisłego przed Sądem I instancji postępowania można było ustalić przesłanki odpowiedzialności pozwanego oraz dokonać oceny roszczenia powoda. Mając na uwadze zakres zaskarżenia wyroku oraz podniesione przez pozwanego zarzuty na podstawie na art. art. 368 § 5 k.p.c. w zw. z art. 386 § 1 k.p.c. skarżący wniósł o: zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w zaskarżonej części i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu za obie instancje, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji i pozostawienie temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej. W odpowiedzi na apelację pełnomocnik powoda wniósł o oddalenie apelacji pozwanego i utrzymanie w mocy wyroku Sądu I instancji w całości oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym wg norm przepisanych. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja pozwanego (...) w W. zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie ze względów podniesionych apelacji. Podkreślić należy, iż zgodnie z art. 378 § 1 kpc, Sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji. Zgodnie z art. 382 kpc, Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym. Zwrócić także należy uwagę na treść art. 213 § 2 kpc, z którego wynika, iż sąd jest związany uznaniem powództwa, chyba, ze uznanie jest sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa. Uznanie powództwa nie musi dotyczyć wszystkich żądań. Pozwany może uznać samo roszczenie co do zasady, ale może kwestionować jego wysokość. W sprawie niniejszej pozwany (...) w W. zaskarżył wyrok w części, ponad kwotę 3.200,00 zł. w zakresie odszkodowania, ponadto kwotę 1.000,00 zł. w zakresie zadośćuczynienia w całości w zakresie ustalającym, że pozwany (...) w W. ponosi odpowiedzialność za skutki zdarzenia z 19 maja 2015 roku, jakie mogą ujawnić się w przyszłości u powoda Ł. C. oraz w konsekwencji w zakresie kosztów procesu. Zdaniem Sądu II Instancji apelację należało uwzględnić i zmienić zaskarżony wyrok, chociaż z innych względów, niż podniesione w apelacji. Zdaniem Sądu Apelacyjnego Sąd I Instancji prawidłowo ustalił, iż na skutek utraty zęba nastąpił u powoda Ł. C. trwały uszczerbek na zdrowiu w wysokości 1%. W konsekwencji prawidłowo Sąd przyjął kwotę odszkodowania 6.400,00 zł. na co składają się koszty leczenia i kwotę 4.000,00 zł. zadośćuczynienia. Argumentacja skarżącego w tym zakresie stanowi jedynie polemikę z prawidłowym tokiem rozumowania Sądu Rejonowego. Tym bardziej, iż kwota leczenia nie jest wygórowana i jak wynika z opinii biegłego jest ustalona na poziomie nieodbiegający od średnich cen leczenia w kraju. Podobnie podzielić należy w pełni argumentację Sadu rejonowego w zakresie kwoty zadośćuczynienia za doznany ból i dyskomfort związany z utrata zęba. Niemniej zarówno z pola widzenia skarżącego, jak i Sądu Rejonowego umknął fakt, iż powód Ł. C. podczas wizyty u lekarza stomatologa wskazał zupełnie inne okoliczności, w jakich stracił zęba, niż te wskazane w toku postępowania k.
3. Okoliczność ta nie była podnoszona przez pozwanego, podobnie, jak nie była przedmiotem zainteresowania Sądu Rejonowego. Zatem zdaniem Sądu Apelacyjnego zarzut skarżącego, iż należy przyjąć przyczynienie się powoda Ł. C. do powstania szkody jest uzasadniony, a tym samym należało obniżyć ustalone odszkodowanie zgodnie z żądaniem pozwanego do kwoty 3.200,00 zł. Z uwagi na powyższe należało uchylić rozstrzygniecie Sądu I Instancji w zakresie odpowiedzialności za skutki zdarzenia z 19 maja 2015 roku, jakie mogą ujawnić się w przyszłości u powoda Ł. C. i powództwo w tej części oddalić. W konsekwencji należało także zmienić rozstrzygniecie w zakresie kosztów procesu i kosztów sądowych, skoro pozwany wygrał sprawę w części. W pozostałej części apelację należało oddalić jako oczywiście bezzasadną. Skoro pozwany przyjął odpowiedzialność za skutki zdarzenia i w konsekwencji utratę zęba przez powoda, słusznie Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo w zakresie zadośćuczynienia. Pamiętać przecież należy, że zęba utracił młody człowiek, wiązało się to z dużym dyskomfortem psychicznym i dolegliwościami fizycznym, a także z trwałym uszczerbkiem na zdrowiu. W świetle powyższego zadośćuczynienie w kwocie 4.000,00 zł. jest zdaniem Sądu II Instancji adekwatne i dlatego apelację w tej części należało oddalić. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 386 § 1 kpc, orzeczono, jak w wyroku. SSO Jarosław Gołębiowski SSO Dariusz Mizera SSR del. Aleksandra Szymorek - Wąsek