art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2015r., poz. 748 ze zm.) – zwanej dalej ustawą – ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego określonego w ust. 1a i 1b, z zastrzeżeniem art. 46, 47, 50, 50a, 50e i 184.
184 ust. 1 ustawy ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy – tj. 1 stycznia 1999r. – osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
art. 184 ust. 2 ustawy emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. z 1983 roku, Nr 8, poz. 43 ze zm.) – zwanego dalej rozporządzeniem – pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn oraz ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
rozporządzenia za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury, zwany dalej „wymaganym okresem zatrudnienia”, uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczanymi do okresów zatrudnienia.
1 rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Z cytowanych norm prawnych wynika, iż odwołujący nabędzie prawo do wcześniejszej emerytury w przypadku łącznego spełnienia przesłanek: - ukończenia wieku 60 lat, - legitymowania się okresem ubezpieczenia w wymiarze co najmniej 25 lat, przypadającym na dzień 1 stycznia 1999r., - legitymowania się 15 letnim okresem pracy wykonywanej w szczególnych warunkach, przypadających na dzień 1 stycznia 1999r., - nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądowego dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego stanowiska tylko rodzaj rzeczywiście powierzonej pracy ( por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 26 czerwca 2015r. sygn. akt III AUa 168/15 LEX nr 1761793 ). Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. Decydującą rolę w analizie charakteru pracy ubezpieczonego z punktu widzenia uprawnień emerytalnych ma możliwość jej zakwalifikowania pod którąś z pozycji wymienionych w wykazie A, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ( por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 18 października 2016r. I UK 355/15, z dnia 14 września 2007r., III UK 27/07, z dnia 19 września 2007r., III UK 38/07; z dnia 6 grudnia 2007r., III UK 66/07, z dnia 22 stycznia 2008r., I UK 210/07). Ubezpieczony C. G. wiek emerytalny 60 lat ukończył w dniu 19 września 2016r., na dzień 1 stycznia 1999r. legitymuje się 25 - letnim okresem składkowym i nieskładkowym, jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego i złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa. Spornym pozostawało, czy odwołujący na dzień 1 stycznia 1999r. posiada 15 - letni okres pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. Zdaniem Sądu przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe nie pozwala na zaliczenie do pracy w warunkach szczególnych spornych okresów zatrudnienia ubezpieczonego w Przedsiębiorstwie (...) od dnia 3 listopada 1978r. do dnia 30 czerwca 1989r. oraz w (...) Przedsiębiorstwie Państwowym (...) od dnia 4 lipca 1989r. do dnia 30 czerwca 1992r., gdyż ubezpieczony nie wykonywał wówczas pracy w warunkach szczególnych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Z zeznań świadków, byłych współpracowników ubezpieczonego wynika, iż w pierwszym ze spornych okresów zatrudnienia ubezpieczony faktycznie pracował jako monter konstrukcji kontenerów budowlanych tzw. pakamerów, a konkretnie wykonywał pracę przy wykańczaniu szkieletu konstrukcji tych kontenerów. W ramach tej pracy ubezpieczony wykonywał wprawdzie także czynności polegające na wykańczaniu dachu pakamerów i ewentualnie takie czynności można by uznać jako wyszczególnione w wykazie A dziale V poz.5 - „ prace przy montażu konstrukcji metalowych na wysokości ”, jednakże nie były one świadczone stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, lecz w zależności od potrzeb, gdy pracownicy zajmujący się podobnie jak ubezpieczony montażem pakamer, nie byli przypisani do konkretnej pracy, lecz wykonywali prace w zależności od dostarczonego materiału. Pozostałe czynności świadczone przez ubezpieczonego w ramach tego zatrudnienia nie kwalifikując się do prac w warunkach szczególnych, gdyż nie zostały wyszczególnione w katalogu takich prac zawartym w wykazie A stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. W kolejnym okresie spornym ubezpieczony wykonywał różnego rodzaju prace: spawalnicze i monterskie na wysokości i na poziomie zerowym w sytuacji, gdy Przedsiębiorstwo zajmowało się budową różnego rodzaju konstrukcji stalowych, a to słupów, przęseł ogrodzeniowych, wiat samochodowych, garażów stalowych, przerabianiem hali stalowych. Prace monterskie na wysokości zaliczane są do prac w warunkach szczególnych, podobnie jak prace spawalnicze, które wymienione są w wykazie A dziale XIV poz.12 – „ prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym i atomowodorowym ” ( ubezpieczony pracował jako spawacz elektryczny ), lecz ubezpieczony prac tych nie świadczył stale i w pełnym wymiarze czasu pracy (
e stanowiskiem Sądu Najwyższego pracownik, który wykonywał łącznie różne rodzaje pracy w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, jest uprawniony do zaliczenia tego okresu do zatrudnienia w szczególnych warunkach, wymaganego do wcześniejszej emerytury – por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2013r. III UK 47/12, z dnia 27 stycznia 2012r., II UK 103/11 ). Oprócz tych prac ubezpieczony świadczył bowiem, jak wynika z zeznań świadków i samego ubezpieczonego, także inne prace, które do pracy w warunkach szczególnych nie podlegają uwzględnieniu, a mianowicie prace monterskie na poziomie zerowym. Okoliczność, iż ubezpieczony w obu okresach spornych otrzymywał mleko i posiłki regeneracyjne nie przesądza, iż ubezpieczony wykonywał wówczas pracę w warunkach szczególnych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. W takiej sytuacji powyższe okresy sporne nie podlegają zaliczeniu do pracy w warunkach szczególnych uznanej przez organ rentowy, a skoro tak to ubezpieczony nie dysponuje wymaganym do przyznania emerytury 15 – letnim okresem takiej pracy na dzień 1 stycznia 1999r. Stąd świadczenie to mu nie przysługuje. Zaznaczyć należy, iż ewentualne zaliczenie do pracy w warunkach szczególnych 2 – letniego okresu zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...), kiedy ubezpieczony pracował przy obniżeniu hali w L. i wykonywał generalnie prace monterskie na wysokości i tak nie wnosi nic do sprawy, bo ubezpieczony nadal nie legitymuje się wymaganym okresem pracy w warunkach szczególnych. Wypada dodać, iż brak jest podstaw do uwzględnienia do stażu pracy ubezpieczonego, w tym do stażu pracy w warunkach szczególnych okresu od dnia 14 marca 1988r. do dnia 13 marca 1989r., kiedy to ubezpieczony – jak wynika z jego zeznań – miał pracować w NRD jako monter konstrukcji koparki górniczej na odkrywce, gdyż brak jest na ten okres stosownego świadectwa pracy, a samo oświadczenia ubezpieczonego nie jest w tym zakresie wystarczające. W konsekwencji powyższego, na podstawie powołanych norm prawnych oraz art. 477 14 § 1 k.p.c. Sąd oddalił odwołanie jako bezzasadne. (-) SSO Grzegorz Tyrka
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.