art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 887 ze zm.) – zwanej dalej ustawą – ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego określonego w ust. 1a i 1b, z zastrzeżeniem art. 46, 47, 50, 50a, 50e i 184.
184 ust. 1 ustawy ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy – tj.1 stycznia 1999r. – osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
art. 184 ust. 2 ustawy emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. z 1983 roku, Nr 8, poz. 43 ze zm.) – zwanego dalej rozporządzeniem – pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn oraz ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
rozporządzenia za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury, zwany dalej „wymaganym okresem zatrudnienia”, uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczanymi do okresów zatrudnienia.
1 rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Z cytowanych norm prawnych wynika, iż odwołujący nabędzie prawo do wcześniejszej emerytury w przypadku łącznego spełnienia przesłanek: - ukończenia wieku 60 lat, - legitymowania się okresem ubezpieczenia w wymiarze co najmniej 25 lat, przypadającym na dzień 1 stycznia 1999r., - legitymowania się 15 letnim okresem pracy wykonywanej w szczególnych warunkach, przypadających na dzień 1 stycznia 1999r., - nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego. W rozpoznawanej sprawie spór sprowadzał się do ustalenia, czy ubezpieczony B. J. na dzień 1 stycznia 1999r.: - posiada wymagany 25 – letni staż pracy, a konkretnie czy istnieją podstawy do zaliczenia do ogólnego stażu pracy, okresu pracy odwołującego w gospodarstwie rolnym w latach 1972-1973, - legitymuje się 15 – letnim okresem pracy w warunkach szczególnych, tu w szczególności, czy istnieją podstawy do zaliczenia do takiej pracy okresów zatrudnienia ubezpieczonego od dnia 19 sierpnia 1985r. do dnia 14 lutego 1988r. w KUM (...), od dnia 8 sierpnia 1991r. do dnia 15 czerwca 1994r. w Przedsiębiorstwie Produkcyjno – Handlowym (...) Sp. z o.o. i od dnia 2 grudnia 1996r. do dnia 31 marca 1998r. w (...) S.A.
art. 10 ust. 1 pkt 3 w/w ustawy przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również następujące okresy, traktując je, z zastrzeżeniem art. 56, jak okresy składkowe: - przypadające przed dniem 1 stycznia 1983r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych w art. 5-7, są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu. Dla zaliczenia okresów pracy w gospodarstwie rolnym na podstawie tego uregulowania prawnego koniecznym jest, aby praca w gospodarstwie rolnym wykonywana była w wymiarze nie niższym niż połowa ustawowego czasu pracy, to jest minimum 4 godziny dziennie ( por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 3 lipca 2014r. sygn. akt III AUa 184/14 ). Z przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego wynika jednoznacznie, iż ubezpieczony po ukończeniu 16 roku życia, co nastąpiło w dniu 15 września 1972r. aż do ukończenia 17 roku życia we wrześniu 1973r. wykonywał pracę w gospodarstwie rolnym prowadzonym w tym czasie przez brata F. i jego żonę A., którzy przejęli gospodarstwo rolne od ojca ubezpieczonego w 1971r. Pracę w gospodarstwie ubezpieczony świadczył co najmniej przez cztery godziny każdego dnia, a zazwyczaj dłużej, gdy wykonywał w nim wszystkie prace jakie świadczy się w gospodarstwie rolnym, zarówno prace polowe, jak i przy inwentarzu żywym. Było to duże gospodarstwo, bo obejmowało około 4 ha ziemi, głównie pól uprawnych, a także łąk, hodowano w nim również zwierzęta gospodarskie takie jak świnie, krowy, króliki, kury, kaczki. Gospodarstwo nie było zmechanizowane i stąd prace wykonywane były głównie ręcznie lub przy użyciu konia. Oprócz ubezpieczonego, brata F. i jego żony A. w gospodarstwie mieszkali w tym czasie także rodzice ubezpieczonego, lecz byli oni wówczas w podeszłym wieku, co więcej ojciec ubezpieczonego przebywał na rencie inwalidzkiej, miał zaćmę, która uniemożliwiała mu wykonywanie pracy. Ubezpieczony niewątpliwie wykonywał pracę w gospodarstwie rolnym w sposób wskazany powyżej w sytuacji, gdy nie uczęszczał wówczas do szkoły, bo ze względu na trudności w nauce przerwał edukację w szkole podstawowej po ukończeniu szóstej klasy w 1972r., a podjął ją ponownie dopiero po przyjeździe do G. do swojej siostry C., co miało miejsce już po ukończeniu przez niego 17 roku życia. Uczył się wówczas w szkole wieczorowej dla pracujących i jednocześnie pracował w Fabryce (...) w G.. Powyższe wynika z zeznań świadka C. C.
art.100 ust.1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS ). (-) SSO Grzegorz Tyrka
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.