Sygn. akt I ACa 810/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 maja 2017 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie, I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA Walentyna Łukomska-Drzymała Sędzia: Sędzia: SA Elżbieta Patrykiejew SA Jerzy Nawrocki (spr.) Protokolant sekr. sądowy Agnieszka Pawlikowska po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2017 r. w Lublinie na rozprawie sprawy z powództwa Z. M. przeciwko (...)" w W. o ustalenie na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt I C 240/15 I. oddala apelację; II. zasądza od pozwanego (...)" w W. na rzecz powoda Z. M. kwotę 810 (osiemset dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. I A Ca 810/16 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 28 czerwca 2016 roku Sąd Okręgowy w Lublinie po rozpoznaniu sprawy z powództwa Z. M. przeciwko (...) w W. o ustalenie, że Z. M. jest członkiem (...) w W. i nie zalega z opłatami na rzecz K., mającymi wynikać z uchwały nr(...) (...) (...) (...) z dnia 12 maja 2013 r. w kwocie 400,00 zł oraz z uchwały nr (...) (...) z dnia 29 maja 2011r. w kwocie 300,00 zł, ustalił, że Z. M. jest członkiem (...) w W. i oddalił powództwo w pozostałej części oraz zniósł wzajemnie koszty procesu pomiędzy stronami. Sąd Okręgowy ustalił, że dniu 16 września 2013 r. Sekretarz (...) (...) (...) T. K. wystawił zaświadczenie, stwierdzające, że Z. M. jest całkowicie rozliczony z K., tak pod względem finansowym, jak również rzeczowym (kopia zaświadczenia - k. 27). Celem wystawienia powyższego zaświadczenia było umożliwienie powodowi przejście do innego k. (...) (zeznania świadków: W. D.-k. 112 , T. K.-k. 112). W dniu 18 maja 2014r. Walne Zgromadzenie Członków (...) (...) (...) w W. podjęło na podstawie (...) statutu (...) uchwałę nr(...)o wykluczeniu Z. M. z K. — za rażące naruszenie zasad współżycia koleżeńskiego, dobrych obyczajów, zasad etyki, (odpis protokołu - k. 40, kopia wyciągu z uchwały - k. 71) Z. M. odwołał się od tej uchwały (odwołanie - k. 68-70). Zarząd Okręgowy (...) w B. w dniu 19 stycznia 2015 r., nie uwzględnił jego odwołania (odpis uchwały-k. 41). Z. M. odwołał się do Zarządu Głównego (...), który Uchwałą nr(...)z dnia 28 września 2015 r.: - uchylił uchwałę Zarządu Okręgowego (...) w B. z dnia 19 stycznia 2015 r. w sprawie nieuwzględnienia odwołania od uchwały (...) (...) (...) w W. z dnia 18 maja 2013 r. dot. wykluczenia Z. M. z K., oraz - uchylił uchwałę Walnego Zgromadzenia (...) (...) (...) w W. z dnia 18 maja 2014 r. o wykluczeniu Z. M. z K.. (odpis uchwały — k. 106). Pismem z dnia 27 maja 2014 r. pozwany wezwał powoda do uregulowania do dnia 18 czerwca 2014 r. należności finansowych względem K., na które składały się: - roczna składka członkowska do K. w kwocie 400zł, zgodnie z uchwałą nr (...) (...) nr (...) (...) z dnia 12 maja 2013r., - opłata zamienna za niewykonanie prac gospodarczych w roku gospodarczym 2013/2014 w kwocie 300zł., zgodnie z uchwałą nr (...) (...) nr (...) (...) z dnia 29 maja 2011 r. (kopie wezwania z dowodem doręczenia k. 28, 105-105v). W dniu 2 lipca 2014 r. Zarząd (...) nr (...) (...) na podstawie (...) Statutu (...) podjął uchwałę o skreśleniu Z. M. z listy członków tego K. - z powodu nieuiszczenia przez powoda opisanych wyżej dwóch opłat na łączną kwotę 700zł. Doręczając powodowi odpis tej uchwały błędnie pouczono go o możliwości złożenia odwołania do Zarządu Okręgowego (...) w B. (odpis uchwały - k 104). Powód odwołał się od tej uchwały pismem z dnia 21 lipca 2014 r., zgodnie z tym pouczeniem, do Zarządu Okręgowego (...) w B., (kopia odwołania k. 19-20, dowód doręczenia k. 142, zeznania powoda k. 144v). Dopiero w dniu 23 lipca 2014 r., a więc po złożeniu przez powoda odwołania, doręczono mu odpis uchwały Zarządu (...) z dnia 2 lipca 2014 r. prawidłowo pouczając go o możliwości odwołania się do Walnego Zgromadzenia Członków K. ( k. 127-128, odpis protokołu - k. 44). W odpowiedzi na powyższe powód pismem z dnia 24 lipca 2014 r. skierowanym do Zarządu (...) (...) (...) w W. domagał się, aby jego pismo z dnia 21 lipca 2014 r. traktować jako odwołanie do Walnego Zgromadzenia C. K. (...) (...) i podtrzymał dotychczasowe odwołanie. Przesłał jednocześnie kserokopię pierwotnego odwołania (pismo-k. 140, dowód doręczenia - k. 143). Pismem z dnia 26 sierpnia 2014 r. Zarząd pozwanego poinformował powoda, że w związku z nieodwołaniem się powoda w sposób zgodny z postanowieniami statutu, uchwała Zarządu K. z dnia 2 lipca 2014 r. uprawomocniła się, co miało oznaczać, że z dniem 7 sierpnia 2013r. powód utracił członkostwo w K. poprzez skreślenie na podstawie (...) Statutu, (wezwanie - k 29). Od dnia 26 września 2013 r. powód jest członkiem niestowarzyszonym (...)(zaświadczenia - k 93, 148). Powyższy stan faktyczny był w sprawie bezsporny. Sąd Okręgowy przywołał treść statutu (...), który stanowi m.in. : - w (...), że członek k. jest obowiązany terminowo uiszczać składki członkowskie i inne opłaty uchwalone przez walne zgromadzenie - w (...), że zarząd k. może skreślić członka z listy członków, jeżeli zalega on z zapłatą składek członkowskich lub innych opłat uchwalonych przez walne zgromadzenie. Skreślenie może nastąpić po uprzednim wezwaniu zainteresowanego do wpłacenia zaległych składek członkowskich bądź opłat w określonym terminie. - w (...), że wykluczenie członka z k. może nastąpić m.in. w przypadku, gdy członek k. rażąco narusza zasady współżycia koleżeńskiego, dobre obyczaje bądź zasady etyki i tradycji łowieckiej (zgodnie z (...) Statutu rozstrzygnięcie w tej sprawie należy do Walnego zgromadzenia) - w (...) , że członek skreślony lub wykluczony z k. jest obowiązany wpłacić zaległe składki członkowskie i inne opłaty na rzecz k. w terminie 30 dni od dnia utraty członkostwa, (niekwestionowana kopia statutu - k 82-89v). Sąd Okręgowy uznał, że w niniejszym sporze dopuszczalna jest droga sądowa. Zgodnie bowiem z treścią art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1995 roku Prawo łowieckie, w brzmieniu od 21 kwietnia 2014 r., w sprawach utraty członkostwa w kole łowieckim, nabycia lub utraty członkostwa w Polskim Związku Łowieckim po wyczerpaniu postępowania wewnątrzorganizacyjnego albo od orzeczeń i postanowień kończących postępowanie dyscyplinarne stronom postępowania przysługuje, w terminie 14 dni od otrzymania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie, odwołanie do sądu okręgowego, z zastrzeżeniem art. 42 da ust. 3. Od orzeczenia sądu okręgowego kasacja nie przysługuje. Przed nowelizacją przepis ten miał następujące brzmienie: „W sprawach nabycia lub utraty członkostwa w Polskim Związku Łowieckim oraz utraty członkostwa w kole łowieckim zainteresowany może - po wyczerpaniu postępowania wewnątrzorganizacyjnego - dochodzić swoich praw na drodze sądowej”. W ocenie Sądu Okręgowego, pomimo braku jednoznacznego uregulowania tego zagadnienia, powód w sprawie niniejszej może wystąpić z powództwem o ustalenie zgodnie z art. 189 k.p.c. i na jego podstawie żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Z (...) Statutu Polskiego Związku Łowieckiego wynika, że od uchwał organów Zrzeszenia bądź k., podjętych w pierwszej instancji, zainteresowanemu członkowi Zrzeszenia przysługuje odwołanie. Odwołanie przysługuje od uchwał zarządu k. do walnego zgromadzenia k., a od walnego zgromadzenia k. do zarządu okręgowego ( statut k. 87v). O dopuszczalności drogi sądowej w sprawie niniejszej Sąd Okręgowy przesądził w oparciu o pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2007r. , w którym Sąd Najwyższy stwierdził, że roszczenie członka k. (...) o ochronę jego członkostwa przed niezgodnym z prawem lub statutem wykluczeniem z k. (...) podlegają rozpoznaniu na drodze sądowej. Nie ma przy tym znaczenia sam sposób sformułowania roszczenia zmierzającego do takiej ochrony w konkretnym przypadku. Drogi sądowej w omawianym zakresie nie wyłączają też przewidziane w art. 33 ust. 5 ustawy z 1995 roku - Prawo łowieckie kompetencje nadzorcze organów statutowych (...) w stosunku do uchwał kół łowieckich. W konsekwencji Sąd uznał, że powodowi co do zasady przysługiwało powództwo o ustalenie, że pozostaje w stosunku prawnym członkostwa w (...), na podstawie art. 33 ust. 6 Prawa łowieckiego w zw. z art. 189 k.p.c. Sąd Okręgowy dostrzegając problem związany z nierozpoznaniem odwołania złożonego przez powoda od uchwały z (...). stwierdził, że okoliczność ta skutkuje koniecznością zbadania w sprawie niniejszej zasadności uchwały Zarządu K. z dnia 2 lipca 2014r. o wykreśleniu powoda z listy członków K.. Sąd stwierdził, że wykładnia art. 33 ust. 6 ustawy z 1995 r. - Prawo łowieckie nakazuje przyjąć, że kognicja sądu powszechnego obejmuje także ocenę, czy zastosowana wobec członka k. (...) kara w postaci wykluczenia go z członkostwa w kole była odpowiednia do stwierdzonych uchybień i czy postawione członkowi zarzuty stanowią statutową podstawę wykluczenia. Ponadto Sąd był uprawniony do zbadania dolegliwości wymierzonego środka dyscyplinarnego i jego adekwatności w zaistniałej sytuacji, wskazując, że możliwość wykluczenia członka ze zrzeszenia musi być traktowana restrykcyjnie jako środek o charakterze zupełnie wyjątkowym. Wobec powyższego stanowiska Sąd dokonał merytorycznej oceny uchwały z dnia (...) i uznał, że jest ona wadliwa gdyż w dacie podejmowania uchwał w sprawie opłat z tytułu członkostwa w K. nie znany był status członkostwa powoda ze względu na wcześniej podejmowane uchwały i nie było jasne, czy w związku z tym powód był zobowiązany do uiszczania jakichkolwiek opłat na rzecz K.. Jednocześnie powód dysponował zaświadczeniem z dnia 16 września 2013 r. stwierdzającym, że jest całkowicie rozliczony z K., tak pod względem finansowym, jak również rzeczowym. W tej sytuacji Sąd uznał, że zastosowanie wobec powoda środka w postaci skreślenia go z listy członków było niewspółmierne do jego postępowania i naruszało postanowienia statutu, na podstawie których go zastosowano. Sąd wskazał także, że zgodnie z treścią (...) Statutu (...), o ile statut nie stanowi inaczej, złożenie odwołania w trybie i terminie określonych statutem wstrzymuje wykonanie uchwały do czasu rozpatrzenia go przez organ odwoławczy (k. 87v). Tym samym, wobec nierozpoznania odwołania powoda do chwili obecnej, zachowuje on status członka K.. W sytuacji zaś kwestionowania przez pozwanego tego stosunku, powód ma interes prawny w uzyskaniu jego potwierdzenia. Z tych względów Sąd uwzględnił żądanie ustalenia członkostwa powoda w pozwanym K.. Natomiast oddalił powództwo w pozostałym zakresie uznając, że powód nie ma obecnie interesu prawnego, co do pozostałych żądań gdyż interes prawny powoda podlega właściwej ochronie w ramach pierwszego z jego żądań, tj. dotyczącego statusu członkostwa w K.. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 100 zd. 1 k.p.c. Apelację od tego wyroku wniosło pozwane Koło (...) zaskarżając wyrok w części dotyczącej pkt I i III i zarzucając mu: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 65 k.c. w zw. z § 7 ust. 1 pkt 1 Statutu Polskiego Związku Łowieckiego poprzez jego niezastosowanie, skutkujące w konsekwencji błędnym przyjęciem, że członek niestowarzyszony, niezrzeszony w kole łowieckim może być jednocześnie członkiem k. (...), w sytuacji w której zgodnie z literalnym brzmieniem przepisu dwie wskazane sytuacje wykluczają się wzajemnie, bowiem członek zrzeszenia może być członkiem (...)lub niezrzeszonym w (...)członkiem niestowarzyszonym, co w związku z dobrowolnym wystąpieniem przez powoda Z. M. z pozwanego k. i zarejestrowaniem się z dniem (...) roku jako członek niestowarzyszony, niezrzeszony w(...), wyklucza możliwość jego przywrócenia jako członka pozwanego k. oraz pozbawiło go uprawnień do zaskarżenia uchwał; 2. naruszenie przepisów prawa procesowego, mających istotny wpływ na treść wyroku, a mianowicie:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.