Sygn. akt II Ca 769/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 września 2014 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie Wydział II Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Marzenna Ernest po rozpoznaniu w dniu 30 września 2014 r. w Szczecinie na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. przeciwko D. G. o zapłatę na skutek apelacji wniesionej przez pozwaną od wyroku Sądu Rejonowego w Świnoujściu z dnia 23 maja 2014 r., sygn. akt I C 418/14 upr. 1. zmienia zaskarżony wyrok: a. w punkcie I w ten sposób, że oddala powództwo; b. w punkcie II w ten sposób, że uchyla ten punkt; 2. zasądza od powódki (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz pozwanej D. G. kwotę 30 (trzydzieści) złotych tytułem kosztów postępowania przed Sądem drugiej instancji. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 23 maja 2014 r. Sąd Rejonowy w Świnoujściu Wydział I Cywilny, zasądził od pozwanej D. G. na rzecz powódki (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwotę 1.473,50 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 3 września 2013 r. do dnia zapłaty (I) oraz zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 227,78 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (II). Sąd Rejonowy oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach faktycznych i rozważaniach prawnych: D. G. zawarła w dniu 17 listopada 2009 r. z (...) Towarzystwem (...) Spółką Akcyjną w W. umowę ubezpieczenia Pakiet Nowy+, obejmującą odpowiedzialność cywilną posiadacza pojazdu mechanicznego – marki H. (...) nr rej. (...) - w okresie od 20 listopada 2009 r. do 19 listopada 2010 r. Jako potwierdzenie zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej otrzymała certyfikat polisy OC. Pozwana zapłaciła składkę ubezpieczeniową jednorazowo w terminie do dnia 20 listopada 2009 r. W dniu 17 listopada 2010 r. pozwana zawarła z (...) Spółką Akcyjną w W. umowę ubezpieczenia, w tym odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego marki H. (...) nr rej. (...), na okres od 20 listopada 2010 r. do 19 listopada 2011 r. Składkę opłaciła jednorazowo do dnia 21 listopada 2010 r. W dniu 18 listopada 2010 r. pozwana telefonicznie poinformowała konsultanta (...) o zamiarze wypowiedzenia umowy ubezpieczenia, który pouczył, że w tym celu należy „dopełnić formalności i dosłać pisemną rezygnację”. Potwierdził, że wypowiedzenie może być także wysłane pocztą elektroniczną, ale jako dodatkowe, obok pisemnego wysłanego pocztą tradycyjną. Poinformował także, że zgodnie z ustawą wypowiedzenie musi dotrzeć na piśmie z własnoręcznym podpisem na jeden dzień przed końcem terminu ubezpieczenia. Pozwana wysłała w dniu 18 listopada 2010 r. pocztą elektroniczną do (...) informację o wypowiedzeniu umowy odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego. Tego samego dnia wysłała również wypowiedzenie pisemne przez pocztę listem poleconym priorytetem. W listopadzie 2010 r. pozwana otrzymała od (...) pismo z dnia 19 listopada 2010 r. zawiadamiające o odnowieniu umowy ubezpieczenia w (...) na kolejny rok na okres od 20 listopada 2010 r. do 19 listopada 2011 r. Składka z tytułu OC wynosiła 1.096,69 zł i była płatna w dwóch ratach – do dnia 20 listopada 2010 r. i 20 maja 2011 r. W piśmie tym zawarta była informacja, iż umowa ubezpieczenia OC jako ubezpieczenie obowiązkowe, automatycznie przedłuża się na kolejny rok i jego rozwiązanie wymaga złożenia wypowiedzenia w formie pisemnej najpóźniej na dzień przed upływem terminu ważności obecnej polisy. W przypadku nie złożenia wypowiedzenia, w formie i terminie określonych w ustawie, powstaje obowiązek opłacenia składki za kolejny rok nawet, jeżeli zostanie zawarta umowa w innym towarzystwie ubezpieczeń. Po otrzymaniu powyższego pisma, pismem z dnia 09 grudnia 2010 r. pozwana poinformowała (...) o wysłaniu w dniu 18 listopada 2010 r. wypowiedzenia umowy drogą elektroniczną i pocztą. Jednocześnie zwróciła się o rozwiązanie umowy za porozumieniem stron. (...) uznał, że wypowiedzenie umowy przesłane przez pozwaną pocztą elektroniczną nie wywołuje skutków prawnych, bowiem nie zostało własnoręcznie podpisane. Pomiędzy pozwaną (...) toczyła się dalsza korespondencja, w której pozwana podejmowała próby przekonania, w tym również za pomocą Rzecznika Ubezpieczonych, że umowa ubezpieczenia OC uległa rozwiązaniu, lecz bezskutecznie. (...) wzywał pozwaną do zapłaty zaległej składki. W dniu 19 grudnia 2012 r. (...) S.A. sprzedał (...) Spółce Akcyjnej w W. wierzytelność wobec pozwanej z tytułu zaległej składki ubezpieczenia OC z umowy za okres od 20 listopada 2010 r. do 19 listopada 2011 r. Powódka (...) S.A. zawiadomiła pozwaną, iż przysługuje powódce wierzytelność wobec pozwanej z tytułu nieopłaconej składki w związku z zawartą między (...) powódką umową cesji wierzytelności z dnia 19 grudnia 2012 r. Wezwała również pozwaną do zapłaty zaległej składki wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Pozwana odmówiła zapłaty. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy stwierdził, iż powództwo okazało się uzasadnione. Sąd I instancji uznał, iż w niniejszej sprawie poza sporem pozostawała okoliczność, że między D. G. a (...) S.A. zawarta została umowa ubezpieczenia na okres od 20 listopada 2009 r. do 19 listopada 2010 r. Spór sprowadzał się do oceny czy doszło do rozwiązania tej umowy na skutek jej wypowiedzenia przez pozwaną, czy też jej automatycznego przedłużenia na kolejny okres na skutek braku wypowiedzenia przez pozwaną. Sąd Rejonowy powołał się na przepisy ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych w brzmieniu obowiązującym w dacie powyższej umowy ubezpieczenia, w tym na art. 28 ust. 1. Na tej podstawie uznał, że aby nie doszło do zawarcia następnej umowy, posiadacz pojazdu musi powiadomić na piśmie z własnoręcznym podpisem zakład ubezpieczeń o jej wypowiedzeniu najpóźniej na jeden dzień przed końcem ubezpieczenia. W niniejszej sprawie tym ostatnim dniem na złożenie oświadczenia woli o wypowiedzeniu umowy ubezpieczenia był 18 listopada 2010 r. Zdaniem Sądu oświadczenie to wysłane przez pozwaną w tym dniu drogą elektroniczną nie mogło wywołać skutku prawnego w postaci wypowiedzenia umowy ubezpieczenia, gdyż nie zawierało jej własnoręcznego podpisu. Jak stwierdził Sąd Rejonowy, fakt, że oświadczenie złożone we właściwej formie pisemnej dotarło do zakładu ubezpieczeń po dniu 18 listopada 2010 r. skutkował zawarciem kolejnej umowy na 12 miesięcy. Sąd I instancji uznał, iż informacje konsultanta (...) w czasie rozmowy telefonicznej nie wpłynęły w żaden sposób na wysłanie pisma przez pozwaną dopiero w dniu 18 listopada 2010 r. Przebieg rozmowy pozwanej z konsultantem nie mógł bowiem wprowadzić pozwanej w błąd co do właściwej formy oświadczenia o wypowiedzeniu umowy. Konsultant już w pierwszym zdaniu poinformował pozwaną, że aby dopełnić formalności musi wysłać rezygnację w formie pisemnej. Dalsza część rozmowy dotyczy możliwości, a nie konieczności, wysłania tego wypowiedzenia także drogą elektroniczną. Konsultant także wyraźnie pouczył, iż pismo z własnoręcznym podpisem musi dotrzeć najpóźniej na jeden dzień przed końcem terminu. Forma elektroniczna miała być jako dodatkowa, akcesoryjna. Z powyższego, zdaniem Sądu Rejonowego, wynika, że nie można mówić o błędzie w rozumieniu art. 84 k.c. czy też art. 86 k.c. przy składaniu przez pozwaną oświadczenia o wypowiedzeniu umowy. Sąd Rejonowy stwierdził, że umowa ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych została zawarta przez (...) z pozwaną na kolejne 12 miesięcy, czyli na okres od 20 listopada 2010 r. do 19 listopada 2011 r. i z tego tytułu pozwana zobowiązana była do zapłaty składki w wysokości 1.081,69 zł w terminie do dnia 20 listopada 2010 r. W ocenie Sądu Rejonowego nie ma przy tym znaczenia okoliczność, że pozwana korzystała w tym okresie z ochrony ubezpieczeniowej innego ubezpieczyciela ( (...) S.A.), skoro takiej samej ochrony udzielał jej również (...). Doszło w tym okresie do podwójnego ubezpieczenia, jednakże (...) w korespondencji pozasądowej prezentował stanowisko, iż nie jest dopuszczalne zakończenie stosunku ubezpieczenia w drodze porozumienia. Sąd Rejonowy nadto wskazał, iż na mocy umowy z dnia 19 grudnia 2012 r. doszło do przelewu wierzytelności wobec pozwanej w trybie art. 509 k.c. pomiędzy (...) S.A. a powódką. Dodał przy tym, iż takiego przelewu wierzytelności na rzecz powódki (...) mógł dokonać bez zgody pozwanej. Przelew wierzytelności był skuteczny i nie ma przy tym znaczenia, czy pozwana była o przelewie zawiadomiona. W ocenie Sądu I instancji, podniesiony przez pozwaną zarzut przedawnienia roszczenia okazał się chybiony. Sąd zaznaczył, iż zgodnie z art. 819 § 1 k.c. roszczenia z umowy ubezpieczenia przedawniają się z upływem lat trzech. Z treści art. 120 k.c. wynika, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Według Sądu Rejonowego momentem wymagalności zapłaty składki był dzień 21 listopada 2010 r., czyli następny dzień po terminie płatności składki i w tej dacie rozpoczął bieg termin przedawnienia. Termin trzyletni upłynąłby w dniu 21 listopada 2013 r., lecz bieg terminu przedawnienia przerwało wniesienie przez powoda sprawy do Sądu Rejonowego Lublin -Zachód w Lublinie w dniu 03 września 2013 r. (art. 123 § 1 pkt 1 k.c.). Sąd I instancji nie dopatrzył się również w postępowaniu powódki, jak i pierwotnego wierzyciela (...) nadużycia prawa i działania w sposób sprzeczny ze społeczno -gospodarczym przeznaczeniem przysługującego prawa oraz w sposób niezgodny z zasadami współżycia społecznego – zasadą uczciwego i lojalnego postępowania w stosunkach miedzy ubezpieczycielem a klientem. Powódka nie naruszyła art. 5 k.c. (...) realizował swoim postępowaniem przepisy ustawy, które stanowią o automatycznym zawarciu kolejnej umowy w przypadku zaniechania jej wypowiedzenia przez ubezpieczonego. To pozwana naruszyła prawa (...) zawierając umowę z innym zakładem ubezpieczeń nie rozwiązując uprzednio dotychczasowego stosunku ubezpieczeniowego i obligując tym samym (...) do udzielenia pozwanej ochrony ubezpieczeniowej pomimo braku zapłaty składki. Zdaniem Sądu Rejonowego w działaniu Link4, jak i powódki, wobec pozwanej brak jest działań, które stanowiłyby nieuczciwe praktyki rynkowe w rozumieniu art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206 ze zm.), w szczególności takie, które wprowadzałyby w błąd zaniechaniem poprzez zatajenie lub nieprzekazanie w sposób jasny, jednoznaczny lub we właściwym czasie istotnych informacji o produkcie. Sąd Rejonowy zasądził zatem od pozwanej na rzecz powódki dochodzoną pozwem kwotę wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia 3 września 2013 r. O odsetkach Sąd Rejonowy orzekł, mając na uwadze treść art. 481 § 1 k.c. oraz art. 482 § 1 k.c. Orzeczenie o kosztach procesu Sąd pierwszej instancji oparł na treści art. 98 § 1 i 3 w zw. z art. 99 k.p.c. Sąd zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 227,78 zł, na którą złożyły się: opłata od pozwu w kwocie 30 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 180 zł w stawce minimalnej zgodnie z § 6 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (j.t. Dz. U. z 2013 roku poz. 490), opłata od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł i opłata manipulacyjna za wniesienie pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Apelację od powyższego wyroku złożyła pozwana. Zaskarżając wyrok w całości, domagała się jego zmiany poprzez oddalenie powództwa w całości ewentualnie uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, a nadto zasądzenia od powodowej spółki kosztów postępowania za obie instancje. Skarżąca zarzuciła wyrokowi: - naruszenie art. 379 k.p.c. poprzez pozbawienie możności obrony swych praw w związku z przesłaniem do pozwanej przez Sąd I instancji w jednej kopercie wydanego przez niego wyroku bez pouczenia o możliwości wniesienia apelacji i w jakim terminie wraz z pismem powoda, które zostało dołączone do akt sprawy a w stosunku do którego, pozwana nie miała możliwości się ustosunkowania, - naruszenie prawa procesowego, tj. art. 217 § 2 k.p.c. w zw. z art. 231, 232 i art. 233 k.p.c. polegające na braku wyjaśnienia w sposób wszechstronny istotnych dla sprawy okoliczności, przede wszystkim pominięciu jako środków dowodowych treści dokumentów przedstawionych przez stronę pozwaną świadczących o skutecznym wypowiedzeniu umowy OC, - naruszenie prawa procesowego mające wpływ na wynik postępowania, tj. art. 328 § 2 k.p.c. przez pominięcie przytoczenia i podstawy dowodów, na których oparł się Sąd i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, oraz na pominięciu zarówno podstawy prawnej rozstrzygnięcia jak i jej wyjaśnienia, - naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.