Sygn. akt VIII U 2122/16 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 15 lipca 2016 roku (znak (...)) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. odmówił J. W. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy. W uzasadnieniu wskazano, że komisja lekarska ZUS orzeczeniem z dnia 12 lipca 2016 roku nie uznała wnioskodawcy za niezdolnego do pracy w związku z wypadkiem przy pracy. ( decyzja – k. 140 akt ZUS) W dniu 19 sierpnia 2016 roku odwołanie od powyższej decyzji złożył wnioskodawca J. W. wnosząc o jej zmianę poprzez przyznanie mu dalszego prawa do renty z tytułu jego niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy. Odwołujący się podniósł, że nie nastąpiła poprawa w sprawności jego organizmu, po doznanym w wyniku wypadku przy pracy urazie głowy i kręgosłupa szyjnego ze złamaniem kręgów szyjnych C6 i C7 z podejrzeniem cerabrestenii pourazowej. (odwołanie k. 2 – 4 verte) W odpowiedzi na odwołanie z dnia 15 września 2016 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. wniósł o jego oddalenie, przytaczając argumentację jak w zaskarżonej decyzji. (odpowiedź na odwołanie – k. 6) W dniu 3 sierpnia 2017 roku na rozprawie bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku pełnomocnik wnioskodawcy poparł odwołanie oświadczając, że nawet jeśli zmiany są niewielkie to powinna być przyznana renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy. (stanowisko pełnomocnika wnioskodawcy – e-protokół z rozprawy z dnia 3 sierpnia 2017 roku – 00: 03:14 – płyta CD k. 73) Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny : Wnioskodawca J. W. urodził się w dniu (...) i z zawodu jest mechanikiem samochodowym. Wnioskodawca odbył służbę wojskową, potem pracował w gospodarstwie rolnym rodziców, był ajentem skupu owoców w Gminnej Spółdzielni w M., a następnie prowadził własną działalność gospodarczą – usługi transportowe. (okoliczność bezsporna, a nadto kwestionariusz dotyczący okresów składkowych i nieskładkowych – k. 2 akt ZUS zainicjowanych wnioskiem o rentę z dnia 1 września 2000 roku) W dniu 14 grudnia 1999 roku wnioskodawca miał wypadek przy pracy podczas wykonywania działalności pozarolniczej (podczas zablandaczenia ciężarówki spadł z wysokości około 4 metrów na betonowe podłoże). (okoliczność bezsporna) W dniu 1 września 2000 roku J. W. złożył wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy. (wniosek – 1 – 1 verte akt ZUS) Wnioskodawca miał przyznane prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem od 9 września 2000 roku, tj. od zaprzestania pobierania zasiłku chorobowego do 31 października 2002 roku. (decyzja – k. 44 – 44 verte akt ZUS) Od 1 listopada 2002 roku do 31 października 2004 roku wnioskodawca miał przyznane prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem. Następnie kolejną decyzją organ rentowy podjął wypłatę renty z tytułu niezdolności do pracy, wobec orzeczenia lekarza ZUS o częściowej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy, na okres do 30 listopada 2006 roku. (decyzja z dnia 18 października 2002 roku – k. 60 – 60 verte akt ZUS; decyzja z dnia 22 listopada 2004 roku – k. 73 – 73 verte akt ZUS) Decyzją z dnia 11 stycznia 2007 roku organ rentowy ponownie ustalił wnioskodawcy rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem. Renta przysługiwała do 31 grudnia 2007 roku. Kolejnymi decyzjami prawo do renty wnioskodawcy z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem, było ustalane na dalsze okresy do 31 grudnia 2008 roku, do 30 czerwca 2009 roku, do 31 marca 2011 roku, do 31 marca 2013 roku oraz do 31 maja 2016 roku. (decyzja z dnia 11 stycznia 2007 roku – k. 83 – 84 akt ZUS; decyzja – k. 91 - 92 akt ZUS; decyzja – k. 99 – 100 akt ZUS, decyzja – k. 109 – 110 akt ZUS; decyzja – k. 129 – 130 akt ZUS; decyzja z dnia 28 maja 2013 roku – k. 135 – 136 verte akt ZUS) W dniu 16 maja 2016 roku J. W. złożył wniosek o ponowne ustalenie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy. (wniosek z dnia 16 maja 2016 roku – karta nieponumerowana znajdująca się w pliku orzeczniczym akt ZUS) Orzeczeniem z dnia 6 czerwca 2016 roku Lekarz Orzecznik ZUS ustalił, że J. W. nie jest niezdolny do pracy. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że zostało ono wydane po przeprowadzeniu bezpośredniego badania i dokonania analizy przedstawionej dokumentacji medycznej, tj. dokumentacji z przebiegu leczenia: ambulatoryjnego oraz zaświadczeń o stanie zdrowia wystawionych przez lekarzy leczących w dniach 21 kwietnia 2016 roku, jak również w oparciu o opinię konsultanta ZUS z dnia 3 czerwca 2016 roku. Przy dokonywaniu ustaleń orzeczniczych uwzględniono: stopień naruszenia sprawności organizmu, rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek. Lekarz orzecznik ZUS wskazał, że stwierdzone schorzenia nie naruszają sprawności organizmu w stopniu istotnie ograniczającym zdolność do wykonywania pracy zarobkowej na poziomie posiadanych kwalifikacji. (orzeczenie z dnia 6 czerwca 2016 roku – karta nieponumerowana znajdująca się w pliku orzeczniczym akt ZUS) W dniu 22 czerwca 2016 roku ubezpieczony złożył sprzeciw od orzeczenia lekarza orzecznika ZUS. (sprzeciw – k. 35 dokumentacji medycznej) Komisja Lekarska ZUS w dniu 12 lipca 2016 roku podtrzymała stanowisko Lekarza Orzecznika stwierdzając, że wnioskodawca nie jest niezdolny do pracy. Przy dokonywaniu ustaleń orzeczniczych uwzględniono: stopień naruszenia sprawności organizmu, rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, możliwość wykonywania dotychczasowej pracy, możliwość podjęcia innej pracy oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, poziom wykształcenia, wiek, predyspozycje psychofizyczne. Ubezpieczony po urazie czaszkowo – mózgowym leczonym zachowawczo i kręgosłupa szyjnego leczony operacyjnie, obecnie z niedużym, utrwalonym ograniczeniem ruchomości ruchowej i cechami organicznego uszkodzenia (...) o manifestacji klinicznej w niewielkim nasileniu, nie ma obecnie długotrwałej niezdolności do pracy. (orzeczenie – karta nieponumerowana znajdująca się w pliku orzeczniczym akt ZUS) W konsekwencji powyższego orzeczenia organ rentowy zaskarżoną decyzją odmówił ubezpieczonemu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że komisja lekarska ZUS orzeczeniem z dnia 12 lipca 2016 roku nie uznała wnioskodawcy za niezdolnego do pracy w związku z wypadkiem przy pracy. (decyzja – k. 140 akt ZUS) Z punktu widzenia neurologicznego u wnioskodawcy, który z wykształcenia jest mechanikiem samochodowym i ostatnio prowadził działalność gospodarczą – usługi transportowe, rozpoznaje się przebyty uraz czaszkowo – mózgowy ze złamaniem kości potylicznej i ciemieniowej oraz krwiakiem przymózgowym, obecnie z objawami organicznych zaburzeń osobowości bez objawów istotnego ograniczenia sprawności ruchowej oraz przebyte złamanie trzonów kręgów C6 i C7 leczone operacyjnie, bez objawów powikłań neurologicznych. Biegły sądowy neurolog uznał J. W. za zdolnego do pracy zarobkowej. W uzasadnieniu opinii biegły wskazał, że na podstawie akt sprawy, przedstawionej dokumentacji lekarskiej, wywiadu i badania przedmiotowego, ocenił zdolność wnioskodawcy do pracy zgodnej z posiadanym poziomem kwalifikacji zawodowych. Poza obustronnym zniesieniem odruchów skokowych, w obecnie przeprowadzonym badaniu neurologicznym nie stwierdzono u wnioskodawcy innych objawów ogniskowego uszkodzenia układu nerwowego, w szczególności mogących powodować ograniczenie sprawności ruchowej w postaci niedowładu czy porażenia kończyn. Brak jest danych o ewentualnym leczeniu takich objawów w znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji lekarskiej. W aktach ZUS znajduje się dokumentacja leczenia w Gabinecie Neurologicznym – ostatni wpis z datą 30 czerwca 2016 roku – gdzie opisano napady lęku i bóle szyi. Z punktu widzenia neurologa, przy ocenie sprawności ruchowej brak jest więc podstaw do orzekania u badanego długotrwałej niezdolności do pracy zgodnej z posiadanym poziomem kwalifikacji zawodowych – w szczególności mającej związek z wypadkiem z grudnia 1999 roku. Poprzednio zgodnie z orzeczeniem LO ZUS z dnia 16 kwietnia 2013 roku niezdolność taką orzeczono z przyczyn psychiatrycznych. Ponadto biegły sądowy neurolog dodał, że poza zleconymi wnioskodawca nie wymaga badania przez innych biegłych sądowych. (pisemna opinia biegłego sądowego neurologa J. Z.– k. 18 – 19 verte) Z punktu widzenia psychologicznego, na podstawie analizy sprawy, wyników badania psychologicznego oraz obserwacji zachowania, stwierdza się u skarżącego cechy osobowości labilnej emocjonalnie (charakteropatycznej) z tendencjami do zachowań impulsywnych. Ponadto biegły sądowy neuropsycholog stwierdził u wnioskodawcy osłabienie sprawności procesów poznawczych na skutek zmian organicznych w o. u. n., aktualnie w niewielkim stopniu zakłócające funkcjonowanie. Zwrócono również uwagę na tendencje agrawacyjne w trakcie badania metodami wystandaryzowanymi i eksperymentalnymi. (pisemna opinia biegłego sądowego neuropsychologa L. S. – k. 22 – 23 verte; opinia uzupełniająca biegłego sądowego neuropsychologa L. S. – k. 67) Z punktu widzenia psychiatrycznego rozpoznano u wnioskodawcy organiczne zaburzenia osobowości z obniżoną sprawnością funkcji poznawczych. Z punktu widzenia psychiatry wnioskodawcy jest zdolny do pracy. J. W. pozostaje pod opieką neurologiczną. Od 2003 roku badany był leczony psychiatrycznie. Z danych zawartych w historii choroby wynika, że został zarejestrowany od 10 kwietnia 2010 roku do 23 lutego 2011 roku. W czasie pierwszej wizyty zapisano, że leczy się z powodu epizodu depresyjnego od roku czasu. Brak jest dalszej dokumentacji, tylko wypisy z zaświadczeń o stanie zdrowia o leczeniu się z powodu encefalopatii pourazowej z zespołem otępiennym psychoorganicznym. Wnioskodawca był dwukrotnie badany psychologicznie. Jego sprawność intelektualna jest niższa niż przeciętna, ale mieszcząca się w normie. Nie stwierdzono u niego objawów otępienia. W dniu 24 lutego 2017 roku badany był przez biegłego neuropsychologa. W badaniu ujawniły się cechy osobowości labilnej emocjonalnie oraz osłabienie funkcji poznawczych na skutek zmian organicznych w oun, aktualnie w niewielkim stopniu zakłócające funkcjonowanie. Biegły sądowy wskazał na tendencje agrawacyjne. W badaniu psychiatrycznym biegły sądowy psychiatra nie stwierdził głębszych objawów depresyjnych, objawów psychotycznych, otępiennych. W obrazie klinicznym zaznaczają się zaburzenia osobowości z okresowymi rekompensacjami oraz stwierdza się obniżenie funkcji poznawczych. Badany również prezentował tendencje nasilające zaburzenia pamięci i zaburzeń nastroju. Wymaga on dalszego leczenia psychiatrycznego. Z punktu widzenia psychiatry wnioskodawca jest zdolny do pracy. Zaburzenia psychiczne rozpoznane u J. W. aktualnie nie powodują znacznego ograniczenia zdolności do pracy, oczywiście wymagają leczenia psychiatrycznego. W badaniu psychologicznym oraz psychiatrycznym nie stwierdza się objawów zespołu otępiennego. Badanie psychologiczne wykazało u badanego tendencje agrawacyjne, a więc nasilające występujące u niego zaburzenia psychiczne. W czasie badania psychiatrycznego również obserwowano skłonności agrawacyjne. (pisemna opinia biegłego sądowego psychiatry H. K. – k.20 – 21, 24 – 26; uzupełniająca pisemna opinia biegłego sądowego psychiatry H. K. – k. 58) Z punktu widzenia ortopedycznego rozpoznano u wnioskodawcy wygojone złamanie łuków kręgowych C6, C7 oraz trzonu kręgu C7 – leczone operacyjnie – rekonstrukcja trzonu kręgu C7, stabilizacja międzytrzonowa, stan po urazie czaszkowo – mózgowym oraz chorobę D. obu rąk i stan po operacji ręki lewej. Z punktu widzenia ortopedycznego skarżący jest zdolny do pracy. Po zapoznaniu się z dokumentacją lekarską oraz po badaniu wnioskodawcy, biegły ortopeda nie stwierdził upośledzenia funkcji narządu ruchu w stopniu uzasadniającym uznanie wnioskodawcy za częściowo lub całkowicie niezdolnego do pracy. W rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wnioskodawca nie utracił w stopniu znacznym zdolności do pracy zgodnie z poziomem posiadanych kwalifikacji. Ponadto, według oceny biegłego, nie zachodzi konieczność badania wnioskodawcy przez innych biegłych niż powołani przez Sąd. (pisemna opinia biegłego sądowego ortopedy M. S. – k. 27 – 29) Powyższych ustaleń Sąd Okręgowy dokonał na podstawie zgromadzonych dokumentów w aktach sprawy, aktach rentowych oraz opinii biegłych sądowych specjalistów z zakresu: neurologii, psychiatrii, ortopedii oraz psychologii. Opinie te są wiarygodne i zostały sporządzone przez biegłych o specjalnościach właściwych z punktu widzenia schorzeń, na jakie cierpi wnioskodawca, w oparciu o analizę przedłożonej dokumentacji lekarskiej i bezpośrednie badanie wnioskodawcy. Biegli określili schorzenia występujące u badanego i ocenili ich znaczenie dla jego zdolności do pracy, odnosząc swą ocenę do kwalifikacji zawodowych skarżącego. Opinie biegłych, co do konkluzji zgodne z orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS, zostały wyczerpująco uzasadnione, a końcowe wnioski orzecznicze wynikają w sposób logiczny z treści opinii. Ustalając stan faktyczny Sąd oddalił wniosek dowodowy ubezpieczonego o dopuszczenie dowodu z opinii łącznej psychologiczno – psychiatrycznej, ponieważ dowód z takiej opinii został już dopuszczony w sprawie. Biegły sądowy psychiatra zażądał bowiem przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego sądowego neuropsychologa i dopiero w oparciu o opinię neuropsychologa, biegły psychiatra wydał opinię końcową. W ocenie Sądu Okręgowego wobec przeprowadzenia opinii psychiatrycznej, z uwzględnieniem opinii psychologicznej, przeprowadzenie kolejnej opinii łącznej nie jest potrzebne i zmierzałoby jedynie do przedłużenia postępowania w sytuacji, gdy sporne okoliczności zostały wyjaśnione. Wnioskodawca w żaden sposób nie podważył miarodajności złożonych opinii i w związku z tym nie było podstaw do powoływania dowodu z opinii kolejnych biegłych tej samej specjalności. Podkreślenia wymaga, że ogólne niezadowolenie strony z niekorzystnego dla niej wydźwięku konkluzji opinii nie może stanowić podstawy do dopuszczenia dowodu z uzupełniającej opinii biegłych sądowych, ale musi być następstwem umotywowanej krytyki dotychczasowej opinii, co w niniejszej sprawie nie występuje. Wskazać należy, że opinie biegłych zawierające wyjaśnienie istotnych okoliczności oraz logicznie wyprowadzone wnioski na podstawie analizy dokumentacji, wywiadu oraz badania, były wewnętrznie niesprzeczne i nie wykazywały żadnych braków. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie wnioskodawcy nie jest zasadne. Za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w okresie ubezpieczenia wypadkowego z danego tytułu podczas wykonywania zwykłych czynności związanych z prowadzeniem działalności pozarolniczej w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych (art. 3 ust. 3 pkt.8 ustawy z dnia 30 października 2002 roku o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, Dz. U. z 2015 r. poz. 1242 ze zm.). Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt. 6 wyżej wymienionej ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej przysługuje renta z tytułu niezdolności do pracy. Natomiast zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy przy ustalaniu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy do ustalenia wysokości świadczenia oraz jego wypłaty stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS, z uwzględnieniem przepisów niniejszej ustawy. Zgodnie z treścią art. 57 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 887 ze zm.) renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnił łącznie następujące warunki:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.