Sygn. akt IIIC 297 /17 UZASADNIENIE W pozwie z dnia 11 kwietnia 2016 r. powód Bank (...) S.A. w W. wniósł o zasądzenie od pozwanych I. B. (1) i K. B. (1) solidarnie kwoty 61.021, 82 zł z odsetkami ust
§ 6ust.
1-3 umowy, oprocentowanie limitu debetowego było zmienne i miało być ustalane na bazie stawki WIBOR 1M z każdego dnia. W dniu podpisania umowy stawka WIBOR 1M wynosiła 3,87% w stosunku rocznym, a marża banku – 6 p.p. w stosunku rocznym, co oznaczało, że oprocentowanie limitu debetowego wynosiło 9,87% w stosunku rocznym. Od kapitału przeterminowanego bank pobierał odsetki w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP. Zabezpieczenie spłaty limitu debetowego stanowił m.in. weksel własny in blanco wystawiony również w dniu 31 marca 2009 r. przez D. K. B., I. B. sp. j. w Ł. jako kredytobiorcę na zlecenie powoda i poręczony przez (...) spółki (...)-B.. W deklaracji do weksla in blanco wskazano, że bank ma prawo wypełnić go w każdym czasie na sumę odpowiadającą kwocie wykorzystanego przez spółkę i pozwanych kredytu wraz z odsetkami, prowizją i innymi należnościami, w przypadku niedotrzymania umownego terminu spłaty całości lub części kredytu oraz we wszystkich przypadkach, w których służy bankowi prawo ściągnięcia swoich wierzytelności przed nadejściem terminu płatności. Ponadto, bank miał prawo opatrzyć weksel terminem płatności według swego uznania. W treści deklaracji zarówno spółka, jak i pozwani jako poręczyciele wyrazili zgodę, aby weksel - w przypadku niewykorzystania go przez bank - został pozbawiony mocy prawnej poprzez skreślenie jeszcze przed zwrotem weksla. Na podstawie umowy z dnia 28 grudnia 2009 r. I. B.
(1)zbyła na rzecz Z. B. ogół praw i obowiązków w spółce jawnej (...). B., I. B. sp.j. W 2010 r. związek małżeński pozwanych został rozwiązany przez rozwód. Na podstawie umowy z dnia 31 grudnia 2010 r. Z. B. przeniosła na rzecz A. M. ogół praw i obowiązków przysługujących jej w spółce (...). B. sp.j. w Ł..
§ 3ust.
4 umowy, sprzedająca odpowiadała solidarnie z kupującym za zobowiązania spółki powstałe przed dniem zawarcia umowy. Kupujący w § 4 umowy oświadczył, że zna treść umowy spółki, w tym zakres praw i obowiązków sprzedającego oraz znany jest mu stan prawny, finansowy i ekonomiczny spółki w chwili zawarcia umowy, a w szczególności stan rachunków bankowych spółki prowadzonych przez banki: (...) S.A., Bank (...) S.A. (...) Bank S.A. Na podstawie umowy sprzedaży z dnia 31 grudnia 2010 r. K. B.
(1)przeniósł na K. M.
(2)ogół praw i obowiązków w spółce (...). B. sp.j.
§ 3ust.
4 umowy, sprzedający odpowiadał solidarnie z kupującą za zobowiązania spółki powstałe przed dniem zawarcia umowy. W § 4 umowy kupująca oświadczyła, że zna treść umowy spółki, w tym zakres praw i obowiązków sprzedającego oraz znany jest jej stan prawny, finansowy i ekonomiczny spółki w chwili zawarcia umowy, a w szczególności stan rachunków bankowych spółki prowadzonych przez banki: (...) S.A., Bank (...) S.A. (...) Bank S.A. Na dzień 31 grudnia 2010 r. nie istniało zadłużenie spółki jako wystawcy weksla w stosunku do powoda wynikające z niewywiązywania się przez spółkę z umowy o przyznanie limitu debetowego. Po dokonaniu przeniesienia udziałów w spółce, doszło do zmiany podmiotowej dotyczącej treści umowy o prowadzenie rachunku bankowego i limit debetowy, a stronami tych umów stali się nowi (...) spółki (...). Spółka jawna funkcjonowała nadal pod firmą (...). M., K. M. sp. j. w Ł.. Pozwani nie mieli dostępu do informacji na temat wysokości debetu i stanu rachunku bankowego. W piśmie z dnia 24 lutego 2011 r. bank oświadczył wobec Stereo A. M., K. M. sp.j., że rezygnuje z przedłużenia okresu obowiązywania umowy z dnia 31 marca 2009 r. o limit debetowy w rachunku bieżącym na następny 12-miesięczny okres z powodu znacznego obniżenia obrotów na rachunku oraz nieuregulowania zobowiązań wobec innych banków. W dniu 18 sierpnia 2011 r. powód wypowiedział umowę rachunku bankowego, z którą powiązana była umowa o limit debetowy, z zachowaniem 30-dniowego terminu wypowiedzenia. Przyczyną wypowiedzenia był brak spłaty zadłużenia przeterminowanego przez Stereo A. M., K. M. sp.j. O dokonaniu wypowiedzenia zostali także zawiadomieni pozwani jako dłużnicy, którzy udzielili zabezpieczenia. W odpowiedzi na informację w sprawie wypowiedzenia pozwany poinformował powoda, że z dniem 31 grudnia 2010 r. na podstawie umowy sprzedaży ogółu praw i obowiązków w spółce jawnej (...). B. prawa i obowiązki dotyczące rachunku bankowego przeniesione zostały na wspólników K. M.
(2)i A. M.. Pozwany wskazał, że konto bankowe i związane z nim pełnomocnictwa zostały przepisane na nowych właścicieli, a więc pozwani nie ponoszą odpowiedzialności za transakcje na koncie, do których nie mają wglądu. Pozwany wskazał, że do sprzedaży udziałów w spółce linia debetowa była spłacona i nie występowały żadne zadłużenia na rachunku. Pozwany wezwał powoda do zwrotu weksli oraz usunięcia wpisów dotyczących korespondencji z pozwanymi. Weksel zabezpieczający spłatę limitu debetowego nie został pozwanym zwrócony. W dniu 22 grudnia 2011 r. powód wystawił bankowy tytuł egzekucyjny przeciwko pozwanej działającej pod firmą (...). M., K. M. sp.j. w Ł. wskazując, że źródłem zobowiązania jest umowa kompleksowa Pakietu Mój (...) Dynamiczny z dnia 11 lutego 2011 r. W bankowym tytule egzekucyjnym stwierdzono, że na zobowiązanie spółki składa się kapitał w wysokości 29.940,46 zł, odsetki umowne w kwocie 5.123,02 zł naliczone od dnia 15 kwietnia do dnia 21 grudnia 2011 r. oraz prowizje i opłaty w wysokości 542,50 zł. Postanowieniem z dnia 21 lutego 2012 r. wydanym przez referendarza sądowego w tutejszym Sądzie w sprawie o sygn. akt II1Co 1261/12 bankowy tytuł egzekucyjny został zaopatrzony w klauzulę wykonalności przeciwko spółce jako dłużnikowi. Wobec bezskuteczności egzekucji przeciwko dłużnikowi powód skorzystał z zabezpieczenia wekslowego i wypełnił weksel in blanco złożony przez spółkę (...). B., I. B. sp.j. na kwotę zadłużenia w wysokości 62.021,82 zł z datą płatności na dzień 21 marca 2016 r. Jako miejsce płatności weksla wskazano (...) Banku (...) S.A. w W.. Suma wekslowa została ustalona w oparciu o treść bankowego tytułu egzekucyjnego oraz powiększona o dalsze odsetki naliczone na dzień płatności weksla
pkt IV bankowego tytułu egzekucyjnego tj. w wysokości czterokrotności obowiązującej stopy kredytu lombardowego NBP, które na dzień wystawienia bankowego tytułu egzekucyjnego wynosiły 24% w stosunku rocznym od kwoty wymagalnego roszczenia, obejmującego kapitał i odsetki oraz opłaty i prowizje obciążające dłużnika od dnia 23 grudnia 2011 r. do dnia zapłaty. Pismem z dnia 14 marca 2016 r. powód zawiadomił pozwanych o wypełnieniu weksla złożonego przez spółkę (...). B., I. M. sp.j. i wezwał ich do zapłaty kwoty wskazanej w wekslu lub złożenia konkretnej propozycji spłaty pod rygorem skierowania sprawy do Sądu bez dodatkowego wezwania. W piśmie z dnia 8 kwietnia 2016 r. wystosowanym w odpowiedzi na wezwanie do zapłaty z dnia 14 marca 2016 r. K. B.
(1)nie uznał roszczeń banku. Wskazał, że w dniu 31 grudnia 2010 r. została zawarta umowa, na mocy której przeniósł na rzecz K. M.
(2)i A. M. udziały w spółce (...). B., I. B. sp.j. Umowa obejmowała swoim zakresem przekazanie na rzecz nabywców praw i obowiązków wynikających z rachunku bankowego, a on ponosi odpowiedzialność za zobowiązania spółki wyłącznie do chwili, w której z niej wystąpił. Powyższy stan faktyczny jest bezsporny. Powód nie zakwestionował skutecznie zeznań pozwanych, w ramach których wskazali, że powód wiedział o przeniesieniu praw i obowiązków w spółce na inne podmioty pomimo braku zadłużenia spółki dotyczącego rachunku bankowego i limitu debetowego na dzień przeniesienia udziałów. Zadłużenie powstało i zaczęło narastać dopiero w okresie, kiedy uprawnionymi do rachunku bankowego oraz limitu debetowego byli już spółka (...). M., K. M. sp. j. Przy takich ustaleniach stanu faktycznego Sąd I instancji wywiódł, że nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym podlegał uchyleniu na podstawie art. 496 k.p.c., zaś powództwo – oddaleniu w całości. Sąd I instancji uznał, że powództwo nie zostało udowodnione tak, co do zasady jak i co do wysokości. Apelację od powyższego rozstrzygnięcia złożyła strona powodowa. Skarżąca zarzuciła rozstrzygnięciu: 1. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie: a. art. 10 § 3 k.s.h. poprzez nieuzasadnione zastosowanie tego przepisu w sytuacji, w której podstawą powództwa nie były przepisy k.s.h. dotyczące subsydiarnej odpowiedzialności wspólników za zobowiązania spółki jawnej, lecz jedynie przepisy prawa wekslowego, b. art. 5 k.c. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że dochodzone roszczenia z weksla wobec byłych wspólników spółki jawnej w sytuacji, w której dług powstał po ich wystąpieniu ze spółki stanowi nadużycie prawa podmiotowego, c. art. 10 prawa wekslowego poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że weksel został wypełniony niezgodnie z porozumieniem wekslowym poprzez wpisanie na nim sumy wekslowej, której wysokość i sposób wyliczenia nie zostały wykazane, podczas gdy wynikają one wprost z tytułu wykonawczego przeciwko wystawcy weksla ( spółce jawnej), d. art. 32 prawa wekslowego przez nieuzasadnione przyjęcie, że roszczenie z tytułu poręczenia wekslowego nie jest wymagalne wobec pozwanych, podczas gdy ich odpowiedzialność wekslowa winiak z wymagalności roszczenia ze stosunku podstawowego wobec wystawcy weksla ( spółki jawnej), e. art.95 ust. 1 a prawa bankowego poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że brak mocy urzędowej wyciągów z ksiąg rachunkowych banku w postepowaniu cywilnym odnosi się do tytułów wykonawczych w postaci bankowych tytułów egzekucyjnych opatrzonych sądową klauzulą wykonalności iw związku z tym naruszenia art. 252 k.p.c. I art. 6 k.c. co do rozkładu ciężaru dowodowego odnośnie prawdziwości treści zawartych w tego rodzaju tytule wykonawczym; 2.naruszenie wynikającej z prawa procesowego zasady swobodnej oceny dowodów ( art. 233 § 1 k.p.c.), mające wpływ na treść wydanego wyroku, a mianowicie niewłaściwą ocenę tytułu wykonawczego (bte) przeciwko wystawcy weksla ( spółce jawnej), jako dokumentu niewiarygodne w zakresie zawartej w nim treści. W konkluzji skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i utrzymanie w całości w mocy nakazu zapłaty wydanego postępowaniu nakazowym przez Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia z dnia 19 kwietnia 2016r. sygn. akt I Nc 668/16 oraz o zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz strony powodowej kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, przy uwzględnieniu kosztów postępowania apelacyjnego. W odpowiedziach na apelację pozwani wnieśli o jej oddalenie i zasądzenie od strony powodowej na rzecz pozwanych kosztów zastępstwa procesowego w postepowaniu apelacyjnym według norm przepisanych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja nie jest zasadna. Wbrew zarzutom skarżącej podniesionym w apelacji, Sąd I instancji dokonał prawidłowych ustaleń stanu faktycznego, znajdujących pełne oparcie w zebranym w sprawie materiale dowodowym i trafnie określił konsekwencje prawne z nich wynikające. Ustalenia stanu faktycznego poczynione przez Sąd I instancji, Sąd Okręgowy uznaje za własne bez konieczności ponownego ich przytaczania. W szczególności, całkowicie bezzasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów procedury cywilnej tj., art. 233 § 1 k.p.c. Ocena materiału dowodowego przeprowadzona przez Sąd I instancji jest swobodna, lecz na pewno nie dowolna. Sąd I instancji wskazał dowody, na których oparte zostały ustalenia stanu faktycznego, wskazał także dowody, którym odmówił mocy dowodowej i ocena ta jest prawidłowa. Rację ma Sąd I instancji, że strona powodowa określając wysokość sumy wekslowej i roszczenia pozwu odwołała się wprost do treści bankowego tytułu egzekucyjnego pominęła jednak, że nie stanowi on dowodu istnienia i wymagalności należności. Brak jest, zatem podstaw do przyjęcia, że Sąd I instancji naruszył art. 252 k.p.c. i art. 6 k.c. W toku postępowania przed Sądem I instancji skarżący nie zakwestionował skutecznie zeznań pozwanych, w ramach, których wskazali, że powód wiedział o przeniesieniu praw i obowiązków w spółce na inne podmioty pomimo braku zadłużenia spółki dotyczącego rachunku bankowego i limitu debetowego na dzień przeniesienia udziałów. Zadłużenie powstało i zaczęło narastać dopiero w okresie, kiedy uprawnionymi do rachunku bankowego oraz limitu debetowego byli już (...). M., K. M. sp. j. Zdaniem Sądu Okręgowego, brak jest także podstaw do stawiania Sądowi I instancji zarzutów naruszenia prawa materialnego. Dokonując szerokiej i wnikliwej analizy prawa materialnego, Sąd I instancji prawidłowo zastosował zarówno przepisy kodeksu spółek handlowych jak i prawa wekslowego, czy wreszcie art. 5 k.c. Jak trafnie zauważył Sąd I instancji, w świetle materiału dowodowego zebranego w sprawie, poręczenie wekslowe udzielone przez pozwanych było środkiem zabezpieczenia wierzytelności powoda w stosunku do D. K. B., I? M.-B. sp. j. Pozwani byli wówczas wspólnikami tej spółki, co było bezpośrednią przyczyną gospodarczą udzielenia poręczenia wekslowego za jej zobowiązania. Rozpatrując, zatem zasadność roszczenia także w kontekście treści stosunku podstawowego i celu poręczenia, jako czynności prawnej zabezpieczającej, nie sposób pomijać, że dotyczyła ona zobowiązania spółki jawnej z tytułu limitu debetowego wobec banku, za wykonanie, którego poręczyli wspólnicy. Oznacza to, że podstawową przesłanką ich odpowiedzialności, jako poręczycieli wekslowych – po przeniesieniu sporu na płaszczyznę stosunku podstawowego wskutek wniesienia zarzutów od nakazu zapłaty – bez wątpienia było istnienie zobowiązania spółki w okresie ich uczestnictwa w spółce.
art. 10 § 1 i 3 k.c., ogół praw i obowiązków wspólnika spółki osobowej – a zatem również spółki jawnej – może być przeniesiony na inną osobę tylko wówczas, gdy umowa spółki tak stanowi. W przypadku przeniesienia ogółu praw i obowiązków wspólnika na inną osobę, za zobowiązania występującego wspólnika związane z uczestnictwem w spółce osobowej i zobowiązania tej spółki osobowej odpowiadają solidarnie występujący wspólnik oraz wspólnik przystępujący do spółki. Chwila przeniesienia ogółu praw i obowiązków wyznacza przy tym horyzont czasowy odpowiedzialności wspólnika występującego ze spółki, który nie podnosi odpowiedzialności za zobowiązania powstałe po tej dacie. (...) spółki jawnej dopuszczała przeniesienie praw i obowiązków wspólników na inne osoby, co faktycznie nastąpiło skutkując tym, że pozwani przestali być wspólnikami spółki odpowiednio z dniem 28 grudnia 2009 r. w przypadku pozwanej i z dniem 31 grudnia 2010 r. w przypadku pozwanego. W tych datach nie istniały zaległości spółki z tytułu limitu debetowego, wobec czego poręczenie wekslowe i odpowiedzialność pozwanych jako awalistów zakorzeniona w stosunku podstawowym nie mogła obejmować należności przypadających do zapłaty przez spółkę w późniejszych okresach. Rację ma Sąd I instancji, że wypełnienie weksla in blanco po dacie wystąpienia awalistów ze spółki jawnej w zakresie zaległości z tytułu limitu debetowego powstałych po tej dacie, było oczywiście niezgodne z prawem materialnym (art. 10 § 3 k.s.h.), ale i samą treścią deklaracji wekslowej,
którą bank miał prawo wypełnić weksel na sumę odpowiadającą kwocie kredytu wykorzystanego przez spółkę i jej ówczesnych poręczycieli w przypadku niedotrzymania terminów płatności lub jeżeli roszczenia mogły być dochodzone bez względu na nadejście terminów płatności. Nie ulega wątpliwości, że spółka w okresie, kiedy pozwani byli jej wspólnikami nie dopuściła do powstania jakichkolwiek zadłużeń w ramach limitu debetowego. Stąd też bank powziąwszy wiedzę o zbyciu praw i obowiązków w spółce przez poręczycieli winien był zadbać o pozyskanie nowego weksla od poręczonego przez aktualnych wspólników, a niewykorzystany weksel zwrócić pozwanym lub pozbawić go mocy prawnej poprzez skreślenie, co wprost przewidziano w treści deklaracji. Zaniechanie tych czynności należy ocenić jako przypadek niedbalstwa również skutkującego utratą prawa do wypełnienia weksla in blanco. Pozwani utracili jakikolwiek wpływ na sposób wykonywania umowy rachunku bankowego, w ramach którego otworzono limit debetowy dla spółki jawnej kontynuującej swoją działalność gospodarczą pod inną firmą i z udziałem innych wspólników, tj. A. M. i K. M.
(2). Pozwani nie mieli również wglądu w dokumentację finansową spółki, w tym również w zakresie zarządzania limitem debetowym. W konsekwencji dopuszczenie do sytuacji, w której to pozwani mieliby odpowiadać za spłatę zadłużenia spółki prowadzonej przez inne osoby byłoby oczywiście sprzeczne nie tylko z prawem, ale także z zasadami współżycia społecznego i elementarnym poczuciem sprawiedliwości. Zgodzić należy się w pełni z Sądem I instancji, że powód wiedząc o tym, iż poręczyciele wekslowi nie są już wspólnikami jawnymi, a w okresie ich uczestnictwa w spółce nie powstało jakiekolwiek zadłużenie z tytułu limitu debetowego, utracił prawo do uzupełnienia weksla in blanco i skierowania roszczeń przeciwko pozwanym. Ponieważ był to weksel własny, zakres zarzutów obiektywnych i subiektywnych wystawcy weksla oraz awalistów nie był w żaden sposób ograniczony (art. 10 i art. 17 w zw. z art. 103 Prawa wekslowego). Weksel nie był indosowany, a posiadaczem weksla pozostał powód jako remitent, wiązała go zatem treść stosunku podstawowego, jak również treść porozumienia wekslowego. W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu Okręgowego apelacja jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c. O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. Wysokość wynagrodzenia pełnomocników pozwanych została określona na podstawie § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( Dz. U 2016r. poz. 1667).