Sygn. akt: KIO 1248/17 WYROK z dnia 6 lipca 2017 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Ryszard Tetzlaff Protokolant: Edyta Paziewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2017 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 19 czerwca 2017 r. przez wykonawcę J.W. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą J.U.K.T.Z.J.W., (...) w postępowaniu prowadzonym przez Miasto Zabrze, ul. Powstańców Śląskich 5-7, 41-800 Zabrze przy udziale wykonawcy B.G. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą F.P.H.U. F.E.B.G., (...) zgłaszającego swoje przystąpienie do postępowania odwoławczego po stronie zamawiającego orzeka:
(1)VI Dyrektywy, zgodnie z którym każde świadczenie usług powinno być traktowane jako odrębne i niezależne oraz fakt, iż świadczenie obejmujące z ekonomicznego punktu widzenia jedną usługę nie powinno być sztucznie dzielone, co mogłoby prowadzić do nieprawidłowości w funkcjonowaniu systemu podatku VAT. Trybunał podkreślał, że pojedyncze świadczenie ma miejsce zwłaszcza wtedy, gdy jedną lub więcej części składowych uznaje się za usługę zasadniczą, podczas, gdy inny lub inne elementy traktuje się jako usługi pomocnicze, do których stosuje się te same zasady opodatkowania, co do usługi zasadniczej. Usługę należy uznać za usługę pomocniczą w stosunku do usługi zasadniczej, jeżeli nie stanowi ona dla klienta celu samego w sobie, lecz jest środkiem do lepszego wykorzystania usługi zasadniczej.”. Interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach 2461-IBPP2.4512.722.2016.1.BW z 17.11.2016r.: Wnioskodawca (GDDKiA) uzyskał potwierdzenie, aby traktować kompleksowo usługę utrzymania dróg, mimo, iż składają się na nią różne usługi (w tym m.in. usługa główna - utrzymanie terenów zieleni, usługi poboczne -usługa geodezyjne, oczyszczania, utylizacji odpadów). W związku z czym powyższa interpretacja potwierdza prawidłowość działania Zamawiającego w przedmiotowej sprawie w zakresie uznania usługi jako kompleksowego świadczenia. Odwołujący przytoczył ponadto pogląd oparty na podstawie wyroków sądów i orzecznictwa KIO, który odnosi się do kwestii błędów w obliczaniu ceny - tym samym w ocenie Zamawiającego Odwołujący przeczy własnemu stanowisku, iż oferta Odwołującego pozbawiona jest błędu w obliczeniu ceny i jak twierdzi Odwołujący zawiera prawidłową stawkę podatku VAT. Odwołujący zwraca uwagę na istniejący „pogląd, iż sam fakt określenia stawki podatku VAT w siwz nie może stanowić podstawy do odrzucenia Odwołującego". Odwołujący przywołuje uchwała SN z 20.10.2011r., sygn. akt: III CZP 52/11 i III CZP 53/
- Zamawiający podnosi, iż w kwestii błędnych stawek VAT przy ocenie ofert kieruje się ugruntowanym przez wyżej wymienione uchwały stanowiskiem. Sąd wypowiedział się, iż Zamawiający musi doprowadzić do porównywalności ofert, ponadto dla sytuacji, gdy Zamawiający określi stawkę podatku VAT: „określenie w ofercie ceny brutto z uwzględnieniem nieprawidłowej stawki podatku od towarów i usług stanowi błąd w określeniu ceny, jeżeli brak jest ustawowych przesłanek wystąpienia omyłki". Zamawiający podkreśla, iż w stanie faktycznym, mając do czynienia, w ocenie Zamawiającego, z błędem w wyliczeniu ceny nastąpił brak ustawowych przesłanek wystąpienia omyłki z uwagi na działania Odwołującego i podejmowanych przez niego czynności w zakresie postępowań przetargowych w bieżącym roku przeprowadzonych przez Zamawiającego o podobnym przedmiocie zamówienia, gdzie analogicznie Zamawiający określił w SIWZ stawkę podatku VAT - 8% tj. - w postępowaniu nr sprawy BZP.271.4.2017.MK „Konserwacja terenów zieleni miejskiej w Zabrzu w latach 2017-2020" Zadanie nr 4 - dzielnica Centrum Północ, Zadanie nr 5 - dzielnica Centrum Południe- Odwołujący złożył ofertę z zapisem w formularzu Oferta „8% i 23% zgodnie z PKWiU"; - w postępowaniu nr sprawy BZP.271.48.2016.AWF „Konserwacja terenów zieleni miejskiej w Zabrzu w latach 2017-2020" - Odwołujący złożył odwołanie do KIO, które m.in. dotyczyło stawki podatku VAT 8% i 23% dla usługi kompleksowej - postępowanie zakończone oddaleniem odwołania (wyrok z 13.03.2017 r., sygn.. akt: KIO 624/17). W związku z powyższym Zamawiający nie mógł uznać, iż w przedmiotowym postępowaniu zastosowanie podwójnej stawki podatku VAT to omyłka Wykonawcy. Zamawiający uznał, iż zapis w formularzu A. Oferta VAT 8% i 23% to świadome i celowe działanie Wykonawcy. Konsekwencją wykluczenia wystąpienia omyłki (poprawy na podstawie art. 87 ust. 2 Pzp błędu w obliczeniu ceny) było odrzucenie oferty Odwołującego na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 6 Pzp. Odwołujący ponownie (jak miało to miejsce w ww. postępowaniach) nie wyjaśniał kwestii dot. zapisów SIWZ i ponownie robi to dopiero po wyborze najkorzystniejszej oferty. Reasumując zarzut naruszenia przepisu art. 89 ust. 1 pkt 6 Pzp przez Zamawiającego polegający na czynności odrzucenia oferty Odwołującego, która zawiera prawidłowe, zgodne z prawem stawki podatku VAT nie znajduje uzasadnienia. Również zarzut naruszenia przepisu art. 7 ust. 1 i 3 Pzp, a co za tym idzie, zasady uczciwej konkurencji oraz równego traktowanie wykonawców jest bezpodstawny i niczym nie uzasadniony. Skład orzekający Krajowej Izby Odwoławczej po zapoznaniu się z przedstawionymi poniżej dowodami, po wysłuchaniu oświadczeń stron oraz Przystępującego złożonych ustnie do protokołu w toku rozprawy, ustalił i zważył, co następuje. Skład orzekający Izby ustalił, że nie została wypełniona żadna z przesłanek skutkujących odrzuceniem odwołania na podstawie art. 189 ust. 2 Pzp. Odwołujący, którego oferta została odrzucona m.in. w zadaniu 2, w przypadku potwierdzenia się podnoszonych zarzutów, zostanie przywrócony do postępowania i ma szanse na uzyskanie zamówienia w tym zadaniu. Skład orzekający Izby, działając zgodnie z art. 190 ust. 7 Pzp dopuścił w niniejszej sprawie dowody z: dokumentacji postępowania o zamówienie publiczne nadesłanej przez Zamawiającego do akt sprawy w kopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem, w tym w szczególności postanowień SIWZ, szczegółowego opisu przedmiotu zamówienia, formularza ofertowego, wzoru umowy, oferty Odwołującego oraz oferty Przystępującego, jak i informacji o wyborze oferty najkorzystniejszej oraz odrzuceniu oferty Odwołującego (pismo przekazane 14.06.2017 r.). W poczet materiału dowodowego zaliczono również złożone na rozprawie przez Odwołującego: 1) wyciągi z dwóch SIWZ /III 2016 r./ na postępowania prowadzone przez tożsamego Zamawiającego oraz wyciągi dwóch ofert Odwołującego z 19.04.2016 r. złożonych na niniejsze postępowania; 2) fragment załącznika nr 3 do ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U., poz. 535 ze zm.) – od poz. 169 do poz. 187; 3) korespondencje pomiędzy Odwołującym a Urzędem Statystycznym w Łodzi - wniosek z 19.05.2017 r., odpowiedź z 23.06.2017 r. 4) kopie korespondencji między Odwołującym a Gminą Świętochłowice dotyczącą postępowania zakończonego w III 2017 r. W poczet materiału dowodowego zaliczono także załączoną przez Przystępującego do zgłoszonego przystąpienia: • Interpretacje Izb i Urzędów Skarbowych sygn. ILPP2/443-109/12-2/MN z 19.04.2012 r. Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu. Odnosząc się do podniesionych w treści odwołania zarzutów stwierdzić należy, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Odwołujący sformułował w odwołaniu następujące zarzuty naruszenia przez Zamawiającego:
- art. 7 ust 1 i 3 Pzp przez naruszenie zasady dotyczącej przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia w sposób zapewniający zachowanie uczciwej konkurencji oraz równe traktowanie wykonawców,
- art. 89 ust. 1 pkt 6 Pzp w związku z odrzuceniem oferty Odwołującego, która zawiera prawidłowe, zgodne z prawem stawki podatku VAT, w zakresie kalkulacji ceny ofertowej w odniesieniu do zakresu jaki został zawarty w ofercie Odwołującego. Izba dokonała następujących ustaleń odnośnie przedmiotowego odwołania: W pierwszej kolejności należy przywołać stan faktyczny wynikający z treści wniesionego odwołania, przystąpienia, odpowiedzi na odwołanie oraz informacji o wyborze oferty najkorzystniejszej oraz odrzuceniu oferty Odwołującego (pismo przekazane 14.06.2017 r.). W tym zakresie, Izba wskazuje na przywołane w treści w/w pism okoliczności a przytoczone powyżej w tzw. „części historycznej’. Izba odniesie się do poszczególnych kwestii w dalszej części. Biorąc pod uwagę ustalenia i stan rzeczy ustalony w toku postępowania (art. 191 ust.1 Pzp), oceniając wiarygodność i moc dowodową, po wszechstronnym rozważeniu zebranego materiału (art. 190 ust. 7 Pzp), Izba stwierdziła co następuje. W zakresie drugiego zarzutu, Izba uznała, że w/w zarzut podlega oddaleniu. W tym zakresie, Izba kierowała się stanowiskiem wynikającym z uchwał z 20 października 2011 r. Sądu Najwyższego (sygn. akt III CZP 52/11 i III CZP 53/11). Zgodnie z nimi w wypadku wskazania w SIWZ (co miało miejsce w przedmiotowym stanie faktycznym) stawki podatku VAT, to rola Zamawiającego sprowadza się do weryfikacji złożonych ofert po tym kątem i ewentualnego rozważenia zastosowania art. 87 ust. 2 pkt 3 Pzp jeśli zaistnieją przesłanki ku temu. Naturalnie inaczej jest, gdy stawki nie ma wskazanej, wtedy na Wykonawcach spoczywa obowiązek ustalenia prawidłowej stawki - „Podstawowym dokumentem, który jest niezbędny do przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia jest (...) (s.i.w.z.). Na podstawie zawartych w niej warunków, wykonawcy przygotowują ofertę, jej bowiem treść jest wiążąca tak dla wykonawcy jak i dla zamawiającego. W specyfikacji zamawiający, podając sposób obliczenia ceny (art. 36 ust. 1 pkt 12), może również określić stawkę podatku VAT. Jeżeli zatem, zamawiający w s.i.w.z, w części dotyczącej sposobu obliczenia ceny, wskazał stawkę podatku VAT, wówczas kontrola oferty w tym zakresie może sprowadzać się do poprawienia oferty. (…) Jeżeli jednak zamawiający opisując w s.i.w.z. sposób obliczenia ceny nie zawarł żadnych wskazań dotyczących stawki podatku VAT, wówczas oferta zawierająca stawkę podatku VAT niezgodną z obowiązującymi przepisami podlega odrzuceniu na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 6 ustawy.”. Jednocześnie art. 89 ust.1 pkt 6 Pzp stanowi, że Zamawiający ma obowiązek odrzucić ofertę zawierającą błąd w obliczeniu ceny. Jeśli więc poprawienie nie jest możliwe winno to skutkować odrzuceniem oferty. Przy czym, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o cenach - ceną jest cena uwzględniająca podatek od towarów i usług. Izba w całości podziela stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w przywołanych uchwałach, że oferty, dla których w tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych zastosowano różne stawki podatku VAT są nieporównywalne. Stąd ustalenie prawidłowej stawki podatku VAT jest istotne dla zachowania zasady równego traktowania wykonawców. W przedmiotowym stanie faktycznym, stawka była znana od początku postępowania, Odwołujący miał także świadomość traktowania przez Zamawiającego oczekiwanej usługi jako kompleksowej, wynagrodzenie bowiem miało charakter ryczałtowy, a nie od danej jednostkowej usługi. Nie wymagano również szczegółowego kosztorysu, jak w postępowaniach, których wyciągi z ofert złożył Odwołujący na rozprawie. Nadto, znane były kryteria oceny ofert, w tym kryterium pozacenowe funkcjonalne dotyczące usług dodatkowych, w tym także postanowienia wzoru umowy i szczegółowy opis przedmiotu zamówienia. Mimo, że wszystkie te informacje były Odwołującemu znane na etapie postanowień SIWZ, a wątpliwości stąd wynikające a wyrażone na rozprawie mogły być kierowane do Zamawiającego, zwłaszcza w kontekście wskazanej stawki podatku VAT, na tym etapie (w formie pytań lub odwołania), nie miało to miejsca. Jest to tym bardziej istotne w kontekście usług dodatkowych o charakterze dobrowolnym (fakultatywnym) i możliwości ich realizacji w różny sposób, co implikuje różne stawki podatku VAT (co wszyscy zgodnie przyznawali na rozprawie). Izba przypomina, że istnieje orzeczenie SN wskazujące, że Wykonawcy jako profesjonaliści są zobligowani do zadawania pytań. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 5 czerwca 2014 r. w sprawie o sygn.. akt: IV CSK 626/2013 - SN wskazał na znaczenie art. 38 Pzp w kontekście przepisów Kodeksu cywilnego wyznaczających ogólne reguły wykonywania zobowiązań. Zgodnie z omawianym wyrokiem Sądu Najwyższego art. 38 Pzp w związku z art. 354 § 2 k.c. w okolicznościach konkretnego zamówienia publicznego daje nie tylko wykonawcy uprawnienie, ale także nakłada na niego obowiązek zwrócenia się do Zamawiającego o wyjaśnienie treści SIWZ. Sąd wskazał także, że od profesjonalisty w danej dziedzinie, uzasadnione jest wymaganie większej staranności niż od innych uczestników rynku, a to skutkuje potrzebą zwrócenia się do Zamawiającego o udzielenie potrzebnych interpretacji postanowień SIWZ, celem właściwego przygotowania oferty. W konsekwencji powyższych rozważań należy uznać, że zarzut związany z zadeklarowaną stawką podatku VAT, jako dotyczący de facto postanowień SIWZ, winien zostać pozostawiony bez rozpoznania na obecnym etapie postępowania jako spóźniony, czyli sformułowany po terminie, co skutkuje oddaleniem zarzut, z uwagi na brak możliwości odrzucenia zarzutu, który formalnie jest oparty na czynności odrzucenia oferty Odwołującego przez Zamawiającego. Biorąc powyższe pod uwagę, Izba uznała jak na wstępie. Z uwagi na oddalenie zarzutu drugiego, Izba również jako konsekwencje powyższego stanu rzeczy oddala także zarzut pierwszy nie mający charakteru samodzielnego. Biorąc powyższe pod uwagę, Izba uznała jak na wstępie. W tym stanie rzeczy, Izba oddaliła odwołanie na podstawie art. 192 ust. 1 zdanie pierwsze i ust. 2 Pzp oraz orzekła jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do wyniku sprawy, na podstawie przepisu art. 192 ust. 9 i 10 Pzp w zw. z § 3 pkt 1 lit. a i pkt 2 lit. b rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 marca 2010 r. w sprawie wysokości i sposobu pobierania wpisu od odwołania oraz rodzajów kosztów w postępowaniu odwoławczym i sposobu ich rozliczania (Dz. U. Nr 41, poz. 238 oraz Dz. U. z 2017 r., poz. 47). Izba uznała wniosek Zamawiającego o zasądzenie kosztów w wysokości – 3 843 zł 60 zł, tzn. wynagrodzenia pełnomocnika w kwocie 3.600,00 zł, tj. w maksymalnej kwocie dopuszczonej przez w/w rozporządzenie (§ 3 pkt 2 lit. b w/w rozporządzenia) oraz kosztów dojazdu na rozprawę w kwocie 243,60 zł (111, 30 zł + 132, 30 zł) zgodnie z przedłożonymi biletami PKP (§ 3 pkt 2 lit. a w/w rozporządzenia). Przewodniczący: ………………………………