Sygnatura akt I C 992/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Konin, dnia 01-06-2017 r. Sąd Okręgowy w Koninie Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Andrzej Nawrocki Protokolant: sekr

§ 1k.c.

albowiem ustawa o ochronie przyrody nie przewiduje innych terminów przedawnienia. Z art.

§ 1

kc wynika, że roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia; jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Natomiast z art.

§ 2

kc wynika, że jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Oznacza to zdaniem Sądu, iż najpóźniej od dnia 1.01.2010r. rozpoczął bieg termin przedawnienia roszczenia powoda dotyczącego odszkodowania za szkody wyrządzone przez bobry w 2009r. i najpóźniej od dnia 1.01.2011r. rozpoczął bieg termin przedawnienia roszczenia powoda dotyczącego odszkodowania za szkody wyrządzone przez bobry w 2010r. Natomiast powód zgłosił swoje roszczenia: z tytułu renowacji uszkodzonej melioracji na skutek działalności bobrów na 82 ha; z tytułu obniżki plonów spowodowanej brakiem możliwości odpowiedniego nawożenia i właściwej uprawy roślin; z tytułu obniżki plonów na obszarze (...),7 ha w Ż.; z tytułu obniżki plonów z powodu braku możliwości wykorzystania maszyn z uwagi na podtopienia; z tytułu poniesionych kosztów dojazdów do adwokata samochodem, dojazdów na rozprawy, uzyskanie map geodezyjnych i odpisów z ksiąg wieczystych oraz inne koszty organizacyjne; z tytułu uszkodzonych przez bobry 16 drzew; z tytułu utylizacji zawalonych drzew i za utratę ich przeciwdziałania na erozję gleby; z tytułu kwoty podatku jaki powód jest obowiązany zapłacić w Urzędzie Skarbowym w wysokości 32% od dochodu z innych źródeł niż rolnictwo dopiero w piśmie z dnia 6.08.2014r., które wpłynęło do Sądu w dniu 11.08.2014r., a więc po upływie okresu przedawnienia określonego w art.

§ 1kc.

Oznacza to, iż co do części roszczeń powoda należy uznać zarzut pozwanego, dotyczący przedawnienia roszczenia za uzasadniony. W ocenie Sądu, w świetle okoliczności niniejszej sprawy, należy również uznać, iż podniesienie zarzutu przedawnienia przez pozwanego nie może być ocenione jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, w świetle kryteriów określonych w art. 5 k.c. Należy bowiem zauważyć, iż podniesienie zarzutu przedawnienia może być sprzeczne z zasadami współżycia społecznego wówczas, gdy bezczynność wierzyciela w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwiona wyjątkowymi okolicznościami, a opóźnienie nie jest nadmierne. W ocenie Sądu taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca, gdyż powód nie wskazał żadnych okoliczności usprawiedliwiających jego bezczynność w dochodzeniu roszczenia. Ad. a) Na wstępie podniesionego roszczenia o zwrot odszkodowania w wysokości 85.186 zł za straty w płodach rolnych to zwrócić należało uwagę, iż powód podkreślił, iż obliczył je hipotetycznie i ryczałtowo (k.365v, k.366). Oświadczenie powoda o hipotetycznym wyliczeniu szkody lub o częściowym zawieraniu się kwoty 60.000 zł w 85.186 zł w ocenie sądu nie może stanowić wiarygodnego źródła kwoty dochodzonego roszczenia. Nadto zwrócić należało uwagę, że szkody w uprawach w 2010 roku wskazane pierwotnie w piśmie powoda z dnia 14.11.2014r. odnosiły się do strat w uprawach pszenicy (k.260), podczas gdy w toku zeznań powód wskazał, że żądnie w wysokości 85.186 zł stanowi podwójną kwotę rzeczoznawcy E. L. (k.365v), która z kolei zawierała również straty z uprawy jęczmienia. Pomimo powyższych rozbieżności podkreślić należy, że brak było w zebranym materiale dowodowym dowodów potwierdzających fakt, iż powód poniósł szkodę w 2009r. Sąd w pełni podzielił wnioski wynikające z opinii biegłego R. C., że brak było w zebranym materiale dowodowym okoliczności wskazujących na fakt wystąpienia szkody na gruntach powoda w 2009r (k.134-137). Nawet przy przyjęciu, że szkoda wystąpiła to brak było jakichkolwiek dowodów sugerujących chociażby wysokość poniesionej szkody oraz jej zakres. Zdaniem sądu powód, pomimo ciążącego na nim obowiązku zgodnie z art. 6 k.c. nie przedstawił żadnej dokumentacji świadczącej o poniesionej przez niego szkodzie w roku

1. W piśmie z dnia 12.05.2014r. stanowiącym zarzuty do opinii biegłego R. C. powód podkreślił, że szkody w 2009 roku były w tym samym miejscu co w 2010 roku lecz grunt był obsiany rzepakiem, a szkoda wynikała z jego niezebrania (k.152). W ocenie Sądu powód w żaden sposób nie wykazał, że w istocie nie zebrał powoływanego przez siebie rzepaku na obszarze 2 ha w Ż. (k.365v). Na podstawie okoliczności faktycznych wskazywanych przez powoda trudno było również ustalić czy niezebrany rzepak dotyczył plonów z 2010r., a jeśli tak to w jakiej wysokości nie został zabrany w stosunku do zasiewu. Brak było nawet dowodów na to, że rzepak był wówczas posiany. Z kolei w toku składanych zeznań powód wyjaśnił, że dla oceny wysokości szkody za 2009r. posłużył się opinią rzeczoznawcy E. L. z dnia 10.06.2011r., która odnosiła się do strat z 2010r. i pomnożył ją przez
2. Zdaniem sądu powyższa metodologia liczenia szkody nie może się ostać i nie może stanowić dowodu potwierdzającego wystąpienie szkody w roku 2009r., jedynie poprzez pomnożenie szkody jaka nastąpiła w 2010r. Nadto podkreślić należało, że w ocenie sądu brak było jakichkolwiek przeszkód aby w czasie oględzin przeprowadzonych w dniu 14.12.2010r. powód wskazał osobom dokonującym wizji w terenie okoliczności dotyczących chociażby szacunkowych strat i informacji o niezebranych polach (jeżeli tak to jakich i w jakim zakresie) za rok ubiegły czy o ilości uszkodzonego drzewostanu, tym bardziej, że protokół z dnia 14.12.2010 wskazywał na fakt niemożności uprawy na obszarze 4 ha w wyniku podtopienia, czy na fakt wystąpienia szkód w drzewostanie (k.70). Nadto w swoich zeznaniach świadek M. R.

§ 1kc.

Oznacza to, iż co do tego roszczenia powoda należy uznać zarzut pozwanego, dotyczący przedawnienia roszczenia za uzasadniony. Niezależnie od powyższego zwrócić należało uwagę, że brak jest w materiale dowodowym okoliczności potwierdzających, że bobry zniszczyły system melioracji wodnej. Z opinii biegłego sądowego dr inż. R. C. wynikało, że przyczyną podtopień na gruntach powoda było piętrzenie się wody na cieku wodnym i urządzeniach melioracyjnych, które nie potrafiły poradzić sobie z odprowadzeniem nadmiaru wody m.in. w wyniku tam stawianych przez bobry (k.135). Nadto także należy zauważyć, iż powód nie wykazał, że poniósł szkodę w kwocie 30.000 zł w związku z renowacją systemu melioracji. Ad. c i

1. d)Powód dochodził także w sumie kwoty 60.000 zł tytułem utraconych korzyści za obniżkę plonów za lata 2009 i 2010. Jak już wcześniej wskazano z art. 126 ust. 1 pkt. 5 i ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody wynika, że Skarb Państwa odpowiada za szkody wyrządzone przez bobry w gospodarstwie rolnym, leśnym lub rybackim, przy czym odpowiedzialność ta nie obejmuje utraconych korzyści. Wobec powyższego roszczenia powoda dotyczące utraconych korzyści należało uznać za bezzasadne. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, iż powód wniósł o zasądzenie od pozwanego odszkodowania z tytułu utraconych korzyści dopiero w piśmie z dnia 6.08.2014r., które wpłynęło do Sądu w dniu 11.08.2014r., a więc po upływie okresu przedawnienia określonego w art. 4421 § 1 kc. Oznacza to, iż co do tego roszczenia powoda należy uznać zarzut pozwanego, dotyczący przedawnienia roszczenia za uzasadniony. Nadto należy zauważyć, iż powód w żaden sposób nie przedstawił materiału dowodowego, z którego wynikałoby, że na przedmiotowych gruntach powoda nastąpiła obniżka plonów wywołana szkodliwą działalnością bobrów, w wysokości i w zakresie wskazywanym przez powoda. Powód jedynie uzasadniał dochodzoną niniejszym pozwem kwotę tytułem utraconych korzyści, podając jedynie, że obniżka ta wyniosła 20% i że wie, że nastąpiła obniżka bo młócił oraz że dochodzoną pozwem kwotę przyjął jedynie teoretycznie (k.366v). Nie stanowiły również uzasadnienia dla powyższej kwoty trzy faktury przedłożone przez powoda z 2011r. i z 2012 roku (k.378-379). Przedstawione faktury potwierdzają jedynie fakt sprzedaży pszenicy w 2011r. do (...) Sp. z o.o. w W. oraz w 2012r do PPHU (...). M.. Powód także nie wykazał kwestii najistotniejszych, w tym np. nie przedstawił chociażby jaka była charakterystyka zasiewów i upraw w latach 2009 i 2010 na 82 ha gruntów rolnych w Ż. czy na (...),7 ha w C.. Co najistotniejsze brak było dowodów na to, że w 2010r. szkodliwa działalność bobrów wykraczała poza szkodę oszacowaną chociażby na zlecenie powoda przez E. L. w 2010r. Zwrócić bowiem należało uwagę, że zgodnie z operatem szacunkowym E. L. nieruchomość powoda „zainfekowana” działalnością bobrów w 2010r. obejmowała wówczas obszar 2 ha pszenicy na działce (...) ha jęczmienia na działce (...) w C. Z. (k.16). Powyższe wartości odbiegały zatem znaczącą od tych na jakie powołuje się powód w niniejszym postępowaniu, a znamiennym pozostaje to, że skoro powód w roku 2010 roku poniósł, jak podnosi ponad 60.000 zł strat z tytułu obniżenia plonów to niezrozumiałym pozostaje natomiast fakt nieuwzględnienia tego w treści opinii E. L.. Powód zlecając wykonanie prywatnej opinii zmierzał przecież do jak najszybszego zabezpieczenia dowodów, co jednoznacznie podkreślił świadek E. L. w swoich zeznaniach (k.318v). Powód również w swoich wnioskach o odszkodowanie z dnia 27.10.2009r. czy z dnia 02.08.2010r. nie sugerował tak kolosalnych strat objawiających się obniżką plonów w Ż. na obszarze ponad 80 ha czy w C. na obszarze ponad 30 ha. Dopiero w piśmie z dnia 24.11.2010r. powód wskazał na podtopienia na obszarze 80-100 ha (k.72). Natomiast w protokole oględzin z dnia 14.12.2010r. stwierdzono jedynie niemożność uprawy roli w wyniku podtopienia na obszarze ok. 4 ha na działce nr (...) w C. (k.70-71), a na użytkach rolnych tj. na działkach o nr (...) w C., działce nr (...) w D. i na działkach nr (...) w Ż. nie stwierdzono wówczas niezebranych plonów. Ad.
2. e)Powód wniósł o zasądzenie od pozwanego odszkodowania w kwocie 10.000 zł z tytułu obniżki plonów z powodu braku możliwości wykorzystania maszyn za lata 2009 i 2010, z uwagi na podtopienia. Jak już wcześniej wskazano z art. 126 ust. 1 pkt. 5 i ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody wynika, że Skarb Państwa odpowiada za szkody wyrządzone przez bobry w gospodarstwie rolnym, leśnym lub rybackim, przy czym odpowiedzialność ta nie obejmuje utraconych korzyści. Wobec powyższego roszczenia powoda dotyczące utraconych korzyści należało uznać za bezzasadne. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, iż powód wniósł o zasądzenie od pozwanego odszkodowania z tego tytułu dopiero w piśmie z dnia 6.08.2014r., które wpłynęło do Sądu w dniu 11.08.2014r., a więc po upływie okresu przedawnienia określonego w art. 4421 § 1 kc. Oznacza to, iż co do tego roszczenia powoda należy uznać zarzut pozwanego, dotyczący przedawnienia roszczenia za uzasadniony. Również w tej części żądanie powoda, na podstawie zebranego materiału dowodowego, nie można było ocenić w jakim zakresie i wysokości negatywny wpływ na rozmiar szkody miał braku możliwości użycia odpowiednich maszyn. Powód bowiem wskazał jedynie, iż nie wjeżdżał w podtopiony grunt, gdyż nie chciał doprowadzić do degradacji gruntu (k.432v). Ad.
3. f)Powód wniósł o zasądzenie od pozwanego odszkodowania w kwocie 30.000 zł za lata 2009 i 2010, za poniesione koszty dojazdów do adwokata samochodem, dojazdów na rozprawy, uzyskanie map geodezyjnych i odpisów z ksiąg wieczystych oraz inne koszty organizacyjne. Jak już wcześnie wskazano z art. 126 ust. 1 pkt. 5 i ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody wynika, że Skarb Państwa odpowiada za szkody wyrządzone przez bobry w gospodarstwie rolnym, leśnym lub rybackim, przy czym odpowiedzialność ta nie obejmuje utraconych korzyści. Natomiast z art. 361 § 1 k.c wynika, że zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynika. W okolicznościach niniejszej sprawy szkoda musi więc pozostawać w normalnym związku przyczynowo - skutkowym z zachowaniem zwierząt – bobrów. W ocenie Sądu w świetle okoliczności niniejszej sprawy nie można uznać, aby powyższe roszenie powoda pozostawało w normalnym (adekwatnym) związku przyczynowym w rozumieniu art. 361 § 1 kc. Ad. g i
4. h)Powód wniósł także o zasądzenie od pozwanego odszkodowania za lata 2009 i 2010 w kwocie 20.000 zł – z tytułu uszkodzonych przez bobry 16 drzew oraz w kwocie 30.000 zł za utylizację zawalonych drzew i za utratę ich przeciwdziałania na erozję gleby, przy czym powód wniósł o zasądzenie od pozwanego odszkodowania z tego tytułu dopiero w piśmie z dnia 6.08.2014r., które wpłynęło do Sądu w dniu 11.08.2014r., a więc po upływie okresu przedawnienia określonego w art. 4421 § 1 kc. Oznacza to, iż co do tego roszczenia powoda należy uznać zarzut pozwanego, dotyczący przedawnienia roszczenia za uzasadniony. Należy przy tym zauważyć, iż powód na rozprawie w lipcu 2014r. wskazał, iż bobry dokonały wywrócenia od 3 do 5 topoli i dokonały wycięcia mniejszych drzew, dodając przy tym, że nie liczył tych drzew (k.167v). W piśmie z dnia 06.08.2014r. powód wskazał, że zniszczeniu uległo w sumie 13 topoli i 3 olchy (k.178), a w piśmie stanowiącym załącznik do pisma z dnia 06.08.2014r. powód wycenił wartość szkody w drzewostanie na kwotę 20.000 zł (k.180). Wprawdzie w protokołach oględzin przeprowadzonych przez pozwaną w dniu 29.05.2014r. oraz 07.08.2014r. dokonano szczegółowego wyliczenia uszkodzonego drzewostanu (k.186-209), tym niemniej stan faktyczny potwierdzony tymi protokołami w żaden sposób nie jest miarodajny dla oceny szkód jakie nastąpiły w latach 2009 i 2010r. W ocenie Sądu zatem zebrany materiał dowodowy nie dał podstawy do ustalenia ilość uszkodzonego drzewostanu w latach 2009- 2010 przez bobry, a liczba ściętych czy uszkodzonych drzew, na którą powoływał się powód nie znajdowała odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym. Sam powód w swoich zeznaniach dodał przy tym, że drzewa zostały skradzione przez złodziei (k.122v). Ad. I) Powód wniósł o zasądzenie od pozwanego odszkodowania w wysokości kwoty podatku jaki powód jest obowiązany zapłacić w Urzędzie Skarbowym w wysokości 32% od dochodu z innych źródeł niż rolnictwo, przy czym powód wniósł o zasądzenie od pozwanego odszkodowania z tego tytułu dopiero w piśmie z dnia 6.08.2014r., które wpłynęło do Sądu w dniu 11.08.2014r., a więc po upływie okresu przedawnienia określonego w art. 4421 § 1 kc. Oznacza to, iż co do tego roszczenia powoda należy uznać zarzut pozwanego, dotyczący przedawnienia roszczenia za uzasadniony. Niezależnie od powyższego z interpretacji indywidualnej Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 26.01.2016r (...)-1- (...)-2/ (...) wynika, że odszkodowanie za szkody wyrządzone przez bobry oraz odszkodowania, które mają na celu pokrycie strat w prowadzonych uprawach należy uznać za przychód uzyskany z działalności rolniczej, niepodlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt.1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W świetle powyższych rozważań Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda odszkodowanie w wysokości 26.288,(...) zł z ustawowymi odsetkami od dnia 23.11.2011r. do dnia 31.12.2015r. i z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1.01.2016r. do dnia zapłaty (punkt 1 wyroku). W pozostałej części powództwo podlegało oddaleniu jako bezzasadne (punkt 2 wyroku). O odsetkach sąd orzekł na podstawie art. 481 kc w zw. z art. 455 kc. Powód wniósł o zasądzenie odsetek ustawowych od dnia złożenia wniosku o odszkodowanie z dnia 27.10.2009r. (k.49). Powód przy tym ustosunkował się do wezwania pozwanej z dnia 19.11.2009r. (k.48) dopiero w piśmie z dnia 02.08.2010r. (k.50). W świetle powyższych okolicznościach nie można uznać, aby pozwana opóźniała się ze spełnieniem świadczenia już z chwilą złożenia wniosku z dnia 27.10.2009r. skoro powód nie uzupełnił braków tego wniosku zgodnie z wezwaniem. W ocenie Sądu w świetle okoliczności niniejszej sprawy przyjąć należało, że pozwana mogła pozostawać w opóźnieniu w spełnieniu świadczenia dopiero z chwilą ustalenia rozmiaru szkody i wysłania powodowi projektu ugody do podpisania pismem z dnia 23.11.2011r., a więc od dnia 23.11.2011r. (k.9). O kosztach procesu sąd orzekł na podstawie art. 100 k.p.c., obciążając tymi kosztami w całości powoda, z uwagi na fakt, iż pozwany uległ tylko co do nieznacznej części swojego żądania. Wobec powyższego Sad na podstawie art. 100 k.p.c. oraz § 6 pkt. 7 w zw. § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tj . Dz.U. z 2013r., poz. 490 ze zm.) zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 7.200 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego (punkt 3 wyroku). Andrzej Nawrocki