Sygn. akt VI GC 264/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 października 2013 r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie VI Wydział Gospodarczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Anna Harmata Protokolant: sekr. sądowy Joanna Stafska po rozpoznaniu w dniu 27 września 2013 r. w Rzeszowie na rozprawie sprawy z powództwa: Prokuratora Rejonowego w Lubaczowie przeciwko: Zakładowi (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w C. o ustalenie I. oddala powództwo, II. oddala wniosek pozwanego Zakładu (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w C. o zasądzenie kosztów postępowania. Sygn. akt VI GC 264/13 UZASADNIENIE wyroku z dnia 7 października 2013r. Pozwem wniesionym w sprawie Prokurator Rejonowy w Lubaczowie wniósł przeciwko Zakładowi (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w C. o ustalenie, że Uchwała nr 1 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników „ Zakład (...) z ograniczoną odpowiedzialnością” w C. z dnia 20 grudnia 2011r. w sprawie zmiany umowy spółki poprzez rozszerzenie zakresu jej działalności o; szkoły podstawowe ( (...) 85.10.Z), gimnazja ( (...) 85.31.A), wychowanie przedszkolne ( (...) 85.10.Z) jest nieważna bezwzględnie gdyż jest sprzeczna z ustawą i ma na celu obejście ustawy. W uzasadnieniu powyższego Prokurator wskazał, iż rozszerzenie działalności w zaskarżonym zakresie jest sprzeczne z ustawą , a to z art. 5 i art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty oraz z art. 7 ust.1 pkt 8 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym, zgodnie z którym edukacja publiczna należy do zadań własnych gminy. Zgodnie z cytowanymi przepisami jednostki samorządu terytorialnego mogą prowadzić tylko szkoły i przedszkola publiczne w formie jednostek budżetowych. Przekazanie więc do prowadzenia szkół i przedszkoli spółce gminnej stanowi obejście tego przepisu. Zgodnie z art. 58 § 1 kc czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna. Prokurator wskazał, iż przedmiotowe powództwo wytoczył mając na celu ochronę praworządności i interesu społecznego. W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów według norm przepisanych. W uzasadnieniu niniejszego powołał art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1996r. o gospodarce komunalnej. Wskazał, iż gmina wprowadzając możliwość prowadzenia szkół i przedszkoli przez Spółkę stworzyła alternatywę dla modelu kształcenia i systemu zatrudnienia pracowników przewidzianego przez ustawodawcę i MEN. Prowadzenie szkół przez podmioty inne niż gmina jest prawnie dopuszczalne, co sankcjonuje art. 5 ust.2 pkt 2 i 3 ustawy o systemie oświaty, który przewiduje, że szkoła i placówka może być zakładana i prowadzona przez inną osobę prawną, a także przez osobę fizyczną. Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym w celu wykonywania zadań gmina może tworzyć jednostki organizacyjne i na podstawie tegoż przepisu Gmina C. utworzyła dnia 14 grudnia 2010r. Zakład (...) Sp. z o.o. w C., a wedle art. 151 ksh spółka z o.o. może być utworzona przez jedną albo więcej osób w każdym celu prawnie dopuszczalnym. Sąd Rejonowy w Rzeszowie dokonał wpisu rozszerzonego zakresu działalności stosownym postanowieniem, akceptując pod względem prawnym możliwość prowadzenia przez Spółkę gminną zadań z zakresu prowadzonej działalności. Sąd ten na wniosek Związku (...) prowadził sprawę o usunięcie wpisu zamieszczonego w KRS to jest usunięcie z przedmiotu działalności w/w spółki prowadzenia wychowania przedszkolnego, szkół podstawowych i gimnazjów. Postępowanie zakończyło się wydaniem postanowienia z dnia 15 października 2012r. o umorzeniu sprawy. Pozwana spółka nie otrzymała do prowadzenia żadnej szkoły, nie nastąpiło przekazanie, rozszerzyła jedynie zakres przedmiotu działalności z zamiarem utworzenia nowych szkół istniejących obok sieci szkół funkcjonujących w gminie. W ustosunkowaniu się do powyższego pismem z dnia 16 września 2013r. Prokurator podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Sąd Okręgowy ustalił co następuje: W dniu 29 października 2010r. Rada Miasta C. utworzyła spółkę prawa handlowego pod nazwą Zakład (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w C.. Jedynym udziałowcem spółki jest Gmina C.. Dokonano wpisu pod numerem KRS: (...). W dniu 20 grudnia 2011r. Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników Zakład (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w C. podjęło uchwałę nr 1 w sprawie zmiany umowy spółki, rozszerzając przedmiot działalności spółki m.in. o: - szkoły podstawowe ( (...) 85.20.Z), - gimnazja ( (...) 85.31.A), - wychowanie przedszkolne ( (...) 85.10.Z). W dniu 16 stycznia 2012r. Sąd Rejonowy w Rzeszowie wpisał do KRS zmianę umowy spółki w brzmieniu jak podjęta uchwała. W dniu 15 października 2012r. Sąd Rejonowy w Rzeszowie w sprawie o zmianę wpisu postanowieniem umorzył postępowanie. W uzasadnieniu dla niniejszego Sąd wskazał, iż nadrzędną zasadą jest zasada swobody działalności gospodarczej, w tym określania przedmiotu działalności, które jest wolne dla każdego na równych prawach, z zachowaniem warunków określonych przepisami prawa (art. 6 ust 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej). Działalność określana jako szkoły podstawowe, gimnazja, wychowane przedszkolne może być wykonywana przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, co bezpośrednio wynika z art. 5 ustawy o systemie oświaty. Stąd nie można uznać, że wpisanie w/w przedmiotu działalności w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością jest niedopuszczalne ze względu na obowiązujące przepisy prawa. Dowód: akt notarialny z dnia 20.12.2011r. rep. A. nr (...)(k. 4-5), informacja odpowiadająca odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców KRS nr (...) (k. 6-12), odpis postanowienia Sądu Rejonowego w Rzeszowie sygn. akt RZ.XII Ns.- Rej. KRS/(...) z dnia 16 stycznia 2012r. (k.30), odpis postanowienia Sądu Rejonowego w Rzeszowie sygn. RZ XII Ns. Rej. (...) z dnia 15 października 2012r. (k. 32 – 33). Nie nastąpiło w Gminie C. przejęcie przez spółkę żadnej z istniejących i prowadzonych przez Gminę jednostek przedszkoli, szkoły i gimnazjum. Wszystkie dzieci objęte obowiązkiem szkolnym mieszkające na terenie gminy uczęszczają do szkoły i gimnazjum odpowiednio od wieku, gmina bowiem jest obowiązania do zapewnienia każdemu dziecku miejsca w szkole i gimnazjum. W gminie nie wszystkie dzieci znalazły miejsca w przedszkolu i potrzeby w tym zakresie nie są zapewnione w całości. Zamiarem i celem podjęcia przedmiotowej uchwały była możliwość stworzenia alternatywnej sieci szkół i przedszkoli dla istniejących już szkół i przedszkoli prowadzonych przez Gminę. Szkoły wg zamysłu mogły lub nie być prowadzone w tych samych budynkach co dotychczasowa szkoła lub też w budynkach innych i z ofertą zapisu skierowaną zarówno do rodziców jak i pracy do nauczycieli. Ostatecznie pozwana spółka szkół nie prowadzi. Kuratorium (...) zakwestionowało decyzję Burmistrza Miasta i Gminy C. w trybie administracyjnym o wydaniu zezwolenia pozwanej spółce na prowadzenie szkoły . Koszty prowadzenia szkoły przez pozwaną byłyby niższe niż koszty prowadzenia szkoły przez Gminę. W szkołach prowadzonych przez pozwaną nie byłoby bowiem obowiązku stosowania Karty Nauczyciela. Alternatywę w zakresie prowadzenia szkoły przez pozwaną spółkę przewidywano również w miejscowościach w których jest mało dzieci i które to szkoły byłyby zagrożone w przyszłości likwidacją i koniecznością tym samym uczęszczania dzieci do szkoły w innej większej miejscowości. Utworzenie w takiej miejscowości szkoły o niższych kosztach dawało możliwość utrzymania szkoły w takiej miejscowości. Żadnych kroków faktycznych, a przede wszystkim proceduralnych odnośnie ich likwidacji czy też przekazania ich zadań gmina nie podjęła. Dowód: zeznania świadka Z. Z. (w toku posiedzenia w dniu 27.09.2013r. oraz w toku posiedzenia w dniu 27.09.2013r. zeznania świadka L. S.). Sąd dokonując wyżej wymienionych ustaleń oparł się na dowodach w postaci dokumentów urzędowych w zakresie jak wynika z art. 244 § 1 kpc, a także na dowodach w postaci źródeł osobowych, a to zeznaniach świadka Z. Z. w ocenie Sądu przekonywujących, spójnych i logicznych oraz zeznaniach świadka L. S. w zakresie okoliczności co do zapewnienia możliwości realizacji obowiązku szkolnego przez Gminę wszystkim dzieciom oraz przebiegu postępowania administracyjnego w zakresie decyzji o zezwoleniu na utworzenie szkoły. Kwestia dokonanej przez świadka oceny zgodności z prawem zaskarżonej uchwały pozostawała bez znaczenia. Nie dokonywanie oceny, ale przedstawienie faktów należy do świadka, oceny prawnej dokonuje Sąd i w ramach niniejszego dokonano rozważań o czym mowa poniżej. Sąd Okręgowy zważył co następuje: W pierwszej kolejności Sąd zobligowany było do zbadania dopuszczalności co do zasady, w realiach niniejszej sprawy, wytoczenia powództwa o ustalenie, bowiem właśnie o ustalenie (nieważności uchwały) wnioskował w niniejszej sprawie Prokurator i tym to żądaniem Sąd był związany. Prokurator jako podstawę roszczenia podał art. 7 kpc i art. 189 kc w zw. z art. 58 kc. Zasadność niniejszego powództwa należało więc ocenić w kontekście właśnie wymogów przewidzianych treścią art. 189 kpc. Stosownie do treści art. 7 kpc Prokurator może żądać wszczęcia postępowania w każdej sprawie, jak również wziąć udział w każdym toczącym się już postępowaniu, jeżeli według jego oceny wymaga tego ochrona praworządności, praw obywateli lub interesu społecznego. Powyższa norma uposaża istotnie Prokuratora w możliwość wszczęcia postępowania, nie zwalnia go jednak od obowiązku właściwego sformułowania żądania pozwu w sposób spełniający wymogi przepisów prawa. Innym słowy Prokurator zobligowany jest do wszczęcia właściwego postępowania to jest sformułowania właściwego roszczenia opartego na właściwej podstawie prawnej. W niniejszej sprawie Prokurator jako podstawę wskazał 189 kpc tj. powództwo o ustalenie. Sąd podziela stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 30 grudnia 1968r. II CZP 103/68 (OSNC 1969/5/85), iż brak jest interesu prawnego w wytoczeniu powództwa, jeżeli interes ten może być zaspokojony w innym postępowaniu oraz w wyroku z dnia 4.01.2008r. III CSK 204/07 (M. S.. (...)) zgodnie z którym interes prawny w rozumieniu art. 189 kpc z reguły nie zachodzi wtedy gdy osoba zainteresowana może w innej drodze np. o świadczenie, o ukształtowanie prawa lub stosunku prawnego, a nawet w drodze orzeczenia o charakterze deklaratywnym osiągnąć w pełni ochronę prawną. Sąd podziela również stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 3 lutego 1999r. III CKN 16798 zgodnie z którym legitymacja z art.7 i art. 57 kpc polega na tym, że akcja prokuratora ma na celu obronę interesu publicznego, nie jest to jednakże równoznaczne z interesem prawnym jedno rozumieniu art. 189 kpc. Wobec powyższego należało więc ocenić prawidłowość tak sformułowanego powództwa – o ustalenie – głównie w pryzmacie art. 252 ksh, stosownie do którego treści osobom lub organom spółki, wymienionym w art. 250, przysługuje prawo do wytoczenia przeciwko spółce powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników sprzecznej z ustawą. Przepisu art. 189 kodeksu postępowania cywilnego nie stosuje się. Powództwo w trybie art. 252 ksh przysługuje również Prokuratorowi i Sąd w tym zakresie podziela stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uzasadnieniu wyroku z dnia 30.01.2009r. II CSK 355/08 (M. Prawn. 2010/7/400-402) zgodnie z którym legitymacja do zaskarżenia uchwały wspólników może mieć swoje źródło w generalnej kompetencji niektórych podmiotów do wnoszenia powództw (m.in. w przypadku prokuratora). Jak więc wynika z powyższego prokuratorowi co do zasady przysługuje prawo do wytoczenia przeciwko spółce powództwa o stwierdzenia nieważności uchwały. Prokurator wytaczając powództwo na podstawie art. 189 kpc w żaden sposób nie uzasadnił dlaczego nie wytoczył powództwa na podstawie 252 ksh, do czego był zobligowanym wobec wykluczenia zastosowania art. 189 kpc w zdaniu drugim art. 252 § 1 ksh. W ocenie Sądu tylko więc wykazanie niemożności wytoczenia przez niego powództwa z art. 252 ksh umożliwiało rozważenie zasadności wytoczenia powództwa z art. 189 kpc, trzeba podkreślić bowiem, że są to przecież dwa różne powództwa - jedno o unieważnienie, a drugie o ustalenie. Już powyższe powodowało oddalenie powództwa w braku wykazania interesu wymaganego treścią art. 189 kpc jako koniecznej przesłanki dla jego zastosowania. Sąd jednak dla pełności rozpoznania sprawy zbadał również zasadność roszczenia w zakresie podanych przez Prokuratora merytorycznych argumentów. Prokurator wytaczając powództwo powołał się na sprzeczność z ustawą, bądź cel obejścia ustawy w zakresie niezgodności zaskarżonej uchwały:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.