nie uregulowała należności objętych pozwem na rzecz powódki. W odpowiedzi na pozew Gmina D. wniosła o oddalenie w stosunku do niej powództwa i zasądzanie od powódki na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwana zarzuciła, że powódka nie wykazała jakby prace objęte fakturą nr (...) w kwocie 102.022,25 zł dotyczące wykonania robót naprawczych wynikających z wadliwego wykonania odcinków przez firmę (...) zostały objęte umową o podwykonawstwo z dnia 10 czerwca 2012 roku. Pozwana wskazała, że załączone do pozwu pismo z dnia 30 sierpnia 2012 roku nr (...) jest odmiennej treści od pisma z dnia 30 sierpnia 2012 roku o tym samym numerze, które zostało przesłane jako kserokopia do pozwanej Gminy. W piśmie tym wskazano, że „wszystkie te prace są rozliczane jako prace poza umową i nie dotyczą przedmiotu umowy. Rozliczenie nastąpi protokołem odbioru i wystawioną fakturą”. Pozwana wskazała, że nie miała wiedzy i nie wyrażała zgody na rozszerzenie zakresu umowy w tym zakresie, co czyni roszczenie oparte na art.
k.c. bezpodstawnym. Ewentualne wykonanie prac naprawczych po przednim wykonawcy stanowi samodzielne zobowiązanie wykonawcy, za które nie przysługuje mu już wynagrodzenie od inwestora. Za bezzasadne pozwana gmina uznała również żądanie zapłaty należności wynikającej z faktury (...) na kwotę 267.299,15 zł. Wskazała bowiem, że zarówno z treści faktury, jak i aneksu nr (...) do umowy z dnia 10 czerwca 2012 roku wynika, że powódka i pozwana (...) rozszerzyła zakres umowy o usługi a nie o roboty budowalne. W piśmie z dnia 19 października 2012 roku wyraźnie wskazano, iż gmina nie odpowiada za zobowiązania wykonawców wobec usługodawców. Pozwana Gmina przyznała, że zapłaciła na rzecz powódki część należności, dokonując uprzednio weryfikacji przedstawionych dokumentów. Braku zasadności żądania powódki pozwana upatrywała także w niewykazaniu wykonania prac i usług. Załączone protokoły odbioru nie zostały podpisane przez wykonawcę, nie ma także podstaw do ustalenia, że prace wymienione w przedmiarze robót stanowią prace objęte kontraktem W3. Poza tym pozwana wskazała, że umowa cesji z dnia 12 lipca 2012 roku nie może stanowić uzasadnionej podstawy roszczeń powódki. Pozwana podniosła również zarzut nieważności umowy, gdyż umowa zawarta została tylko przez (...) a nie konsorcjum firm. Pozwana (...) spółka akcyjna w upadłości układowej w S. w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie na jej rzecz kosztów postepowania. Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2014 roku z uwagi na zmianę sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego spółki (...) zawieszono postępowanie w sprawie przeciwko (...) spółce akcyjnej w S.. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Pomiędzy konsorcjum firm, do którego należała (...) półka akcyjna w S. a Gminą D. zawarta została umowa o wykonanie kontraktu realizowanego pod nazwą „Budowa infrastruktury wodociągowej i kanalizacyjnej w dzielnicach: Ł., Dziewiąty, T., K., W. G.” w ramach projektu „Uporządkowanie gospodarki wodno-ściekowej w Gminie D.” – etap I. Koszty usług geodezyjnych i laboratoryjnych (kamerowanie) zawarte zostały w umowie między inwestorem a wykonawcą w ramach wynagrodzenia za wykonanie przedmiotu umowy. D.-2 spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w M. występując jako podwykonawca zawarła w dniu 10 czerwca 2012 roku z (...) spółką akcyjną w S. umowę nr (...) dotyczącą wykonania robót budowlanych w ramach kontraktu W3 „Budowa infrastruktury wodno-kanalizacyjnej w dzielnicach: Ł., Dziewiąty, T., K., W. G.”. Zakres prac powódki obejmował dzielnice Dziewiąty i Ł.. Przed zawarciem umowy odbyły się rozmowy przedstawicieli spółki (...) z Gminą D., o tym, że spółka (...)-2 zostanie zgłoszona jako podwykonawca. Zakres powierzonych powódce robót został określony w załączniku nr 1 - „Przedmiar robót”. Strony oznaczyły termin realizacji umowy od dnia 10 czerwca do dnia 30 maja 2013 roku. Przedstawicielem wykonawcy został A. G., zaś kierownikiem robót K. B.. W § 6 umowy nr (...) ustalone zostało wynagrodzenie podwykonawcy na kwotę 16.957.943,99 zł. Do kwoty tej miał zostać doliczony podatek VAT. Dalej wskazano, że wynagrodzenie podwykonawcy jest wartością orientacyjną, ponieważ kontrakt jest obmiarowy. Właściwe wynagrodzenie będzie wyliczone w oparciu o faktycznie wykonany zakres robót według załączonego przedmiaru robót. Ustalając warunki płatności strony wskazały, że rozliczenie należności dla podwykonawcy nastąpi na podstawie częściowych faktur VAT oraz faktury końcowej wystawionej przez podwykonawcę do wykonawcy po wydaniu świadectwa przejęcia oznaczającego wykonanie prac objętych umową bez wad i usterek. Podstawą wystawienia faktury częściowej przez podwykonawcę jest zatwierdzony przez wykonawcę protokół odbioru robót oraz zatwierdzone przez inżyniera przejściowe świadectwo płatności. Warunkiem potwierdzenia robót dla podwykonawcy jest potwierdzenie wykonania tych robót przez inżyniera poprzez zaakceptowaną książkę obmiarów przez inspektora nadzoru dla każdego elementu robót. Ustalono, że wynagrodzenie płatne będzie w terminie 30 dni od daty doręczenia do siedziby wykonawcy prawidłowo wystawionej faktury VAT przelewem na konto podwykonawcy wskazane w fakturze. Wskazano, że jeżeli podwykonawca nie otrzyma wynagrodzenia w terminie, to jest on uprawniony do żądania zapłaty bezpośrednio od zamawiającego i jest zobowiązany do pisemnego poinformowania wykonawcy o podjęciu decyzji i żądania bezpośrednio zapłaty od zamawiającego. Strony uzgodniły również zasady rozliczeń w przypadku wystąpienia robót dodatkowych. Wskazano, że jeżeli w trakcie realizacji przedmiotu umowy wystąpi konieczność wykonania robót dodatkowych lub zmian w stosunku do przyjętych rozwiązań w dokumentacji technicznej, wykonanie ich może nastąpić za zgodą inżyniera kontraktu, na podstawie protokołu konieczności i protokołu negocjacji podpisanego przez inżyniera i wykonawcę określającego zakres oraz wartość tych robót. Wszelkie zmiany muszą zostać wprowadzone w postaci aneksu do umowy. W § 17 umowy zapisano, że wszelkie zmiany postanowień umowy wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności. Po podpisaniu umowy powódka otrzymała od wykonawcy dokumentację niezbędną do wykonania robót. Dowód : umowa na wykonawstwo nr (...) k. 14-19, zeznania świadka S. M. k. 344-346, zeznania świadka I. S.
Na taki rodzaj odpowiedzialności pozwanych wskazała sam powódka w treści pozwu przytaczając okoliczności faktyczne uzasadniające zaistnienie odpowiedzialności głównego wykonawcy i solidarnej odpowiedzialności inwestora. Zgodnie z art. 647 k.c. przez umowę o roboty budowlane wykonawca zobowiązuje się do oddania przewidzianego w umowie obiektu, wykonanego zgodnie z projektem i z zasadami wiedzy technicznej, a inwestor zobowiązuje się do dokonania wymaganych przez właściwe przepisy czynności związanych z przygotowaniem robót, w szczególności do przekazania terenu budowy i dostarczenia projektu, oraz do odebrania obiektu i zapłaty umówionego wynagrodzenia. Zgodnie zaś z art.
zawierający umowę z podwykonawcą inwestor i wykonawca ponoszą solidarną odpowiedzialność za zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez podwykonawcę. Na wstępie wskazać należy, że postępowanie skierowane przeciwko spółce (...) podlegało zawieszeniu z uwagi na dokonaną w trakcie procesu zmianę opcji upadłości z możliwością zawarcia układu na upadłość obejmującą likwidację majątku spółki. Powództwo skierowane przeciwko pozwanej Gminie D. objęte wyrokiem okazało się zaś w całości bezzasadne. W niniejszym pozwie powódka spółka (...)-2 twierdziła, że przysługuje jej wobec pozwanej Gminy D. roszczenie o zapłatę wynagrodzenia za prace wykonane w związku z realizacją inwestycji „Budowa infrastruktury wodociągowej i kanalizacyjnej w dzielnicach: Ł., Dziewiąty, T., K., W. G.”, przy czym zasadności swojego roszczenia powódka upatrywała w tym, że prace te wykonywane były przez nią w ramach podwykonawstwa, natomiast pozwana był inwestorem. Podstawę prawną roszczenia powódki statuował zatem art.
k.c., stosownie do którego zawierający umowę z podwykonawcą inwestor i wykonawca ponoszą solidarną odpowiedzialność za zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez podwykonawcę. Celem ustanowienia tego przepisu, wskazanym w uzasadnieniu projektu ustawy, było przeciwdziałanie negatywnym zjawiskom w gospodarce, w szczególności niepłaceniu wynagrodzenia za prace wykonane przez podwykonawców - małych i średnich przedsiębiorców. Z drugiej strony podkreślić jednak należy, że potrzeba ochrony podwykonawcy na wypadek braku zapłaty przez jego kontrahenta nie może jednocześnie prowadzić do obciążania inwestora odpowiedzialnością za cudzy dług w każdej sytuacji (wyrok SN z 2.04.2008 r. III CSK 287/07). Dokonując wykładni rozważanego przepisu trzeba także podkreślić, iż stanowi on odstępstwo od ogólnej zasady prawa cywilnego, w myśl której skuteczność zobowiązań umownych występuje tylko między stronami zawartej umowy, a osoba trzecia nie ponosi odpowiedzialności za dług innego podmiotu. Przepis ten jest zatem przepisem wyjątkowym, a w myśl powszechnej zasady interpretacji przepisów prawa wyjątków nie należy interpretować rozszerzająco, wyjątek (jako odstępstwo od reguły) ma moc obowiązującą tylko w takim zakresie, jak to wynika z jego treści i nie może być w drodze zabiegów interpretacyjnych przenoszony na sytuacje podobne lub zbliżone (wyrok SN z 22.06.2007 r. V CSK 131/07). Inwestor odpowiada zatem wobec podwykonawcy jak za dług cudzy to tylko wtedy, gdy wyraził zgodę na umowę wykonawcy z podwykonawcą (por. uchwała SN z 29.04.2008 r., III CZP 6/08, wyroku SN z 30.05.2006 r., IV CSK 61/06). Przyjmując, że pozwana Gmina w objętym sporem procesie budowlanym był inwestorem, oceniając solidarną z wykonawcą odpowiedzialność inwestora rozważyć zatem należało, czy inwestor wyraził zgodę na zawarcie umowy między wykonawcą a podwykonawcą, zgodnie z art.
k.c., który stanowi: Do zawarcia przez wykonawcę umowy o roboty budowlane z podwykonawcą jest wymagana zgoda inwestora. Jeżeli inwestor, w terminie 14 dni od przedstawienia mu przez wykonawcę umowy z podwykonawcą lub jej projektu, wraz z częścią dokumentacji dotyczącą wykonania robót określonych w umowie lub projekcie, nie zgłosi na piśmie sprzeciwu lub zastrzeżeń, uważa się, że wyraził zgodę na zawarcie umowy. Dla analizowanej zgody powołany przepis nie przewiduje żadnej formy szczególnej. Zastrzeżenie formy pisemnej pod rygorem nieważności dotyczy wyłącznie formy umowy o roboty budowlane, zawartej z podwykonawcą. Podkreślić jednak należy, iż brak zgody wyrażonej przez inwestora lub wykonawcę na zawarcie umowy o podwykonawstwo nie spowoduje jej nieważności, lecz jedynie zapobiegnie powstaniu solidarnej odpowiedzialności inwestora (wykonawcy) za dług z tytułu wynagrodzenia podwykonawcy (uchwała SN z 29.04.2008 r., sygn. III CZP 6/08, legalis nr 97620; wyrok SN z 15.11.2006r., sygn. V CSK 256/06, lex nr 276247). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy w pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga, że żądaniem pozwu objęte były należności ujęte w dwóch fakturach wystawionych przez powódkę w trakcie realizacji robót, a mianowicie w fakturze VAT nr (...) z dnia 14 lutego 2013 r. opiewającej na kwotę 267.299,15 zł i fakturze VAT nr (...) z dnia 14 lutego 2013 r. opiewającej na kwotę 102.022,25 zł. W ocenie Sądu zasądzenie od pozwanej gminy na rzecz powódki należności z obydwu faktur nie było uzasadnione. W kontekście roszczenia objętego pierwszą z wymienionych faktur tj. fakturą VAT nr (...) wyraźnego zaznaczenia wymaga, że w treści faktury, w rubryce nazwa towaru/usługi wprost wskazano, że dotyczy on refaktury kosztów czyszczenia kanalizacji sanitarnej, refaktury kosztów Monitoring (...) oraz nadzór i włączenie do istniejącego wodociągu, koszty obsługi kontraktu za okres 4 miesięcy na podstawie aneksu (...). Nie ulega zatem wątpliwości, co zresztą nie było w ogóle sporne, że została ona wystawiona w oparciu o prace wykonane na podstawie aneksu nr (...). Wspomnianym aneksem nr (...) doszło do rozszerzenia zakresu umowy zawartej pomiędzy podwykonawcą powodową spółką (...) -2 i generalnym wykonawcą spółką (...) o usługę geodezyjną, usługę laboratoryjną i usługę prawną kontraktu. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie dowodzi przy tym, że roboty objęte tym aneksem zostały przez powódkę - spółkę (...) -2 wykonane. Prace w tym zakresie jak wskazywał świadek S. M. pełniący z ramienia wykonawcy funkcję dyrektora kontraktu zostały wykonanie i co do ich wykonania nie było zastrzeżeń . W świetle tychże ustaleń w ocenie Sądu nie można jednak przyjąć, że pozwana gmina jako inwestorowi odpowiedna solidarnie z wykonawcą za zobowiązana w tym zakresie. Za słuszne zdaniem Sąd uznać należało bowiem stanowisko strony pozwanej, że w ramach solidarnej odpowiedzialności uregulowanej w art. 647 k.c. inwestor odpowiada tylko za prace objęte umową o roboty budowlane. Ewentualna solidarna odpowiedzialność inwestora dotyczy wynagrodzenia za wykonane roboty budowlane. Jak zaznaczono powyżej aneksem nr (...) strony dokonały rozszerzenia wiążącej je umowa o roboty budowlane, niemniej rozszerzenie obejmowało takie czynności, które nie polegały na wykonaniu robót budowalnych, a dotyczyły świadczenia usług. W tym stanie rzeczy już z tej przyczyny odpowiedzialność inwestora - Gminy D. G. musiała zostać wyłączona. Dodatkowo podkreślić można, że sama wiedza o wykonywaniu robót lub ich części przez podwykonawcę nie przesądza jeszcze o wyrażeniu zgody, a ponieważ odpowiedzialność z art.
uregulowana została na zasadzie wyjątku, przepisy w tym zakresie należy stosować restrykcyjnie, zwłaszcza, gdy rzecz dotyczy podmiotów profesjonalnie wykonujących działalność w zakresie usług budowlanych. Domagając się zapłaty wynagrodzenia za prace wykonane na podstawie aneksu nr (...) strona powodowa nie wykazała ażeby pozwana gmina wyraziła zgodę na wykonanie prac w rozszerzonym zakresie. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w tym zeznań świadka I. S.
W ten bowiem sposób dojść ma do wzmocnienia wewnętrznych powiązań procesu inwestycyjnego, dania inwestorowi bezpośredniego wpływu na wybór podwykonawców i treść zawieranych z nimi umów. W powołanej powyżej uchwale Sądu Najwyższego z dnia 29 kwietnia 2008 r. podkreślono, że w umowie o podwykonawstwo należy wskazać, jakie konkretnie roboty (zadania) objęte są zakresem wskazanym w art.
oraz wynagrodzenie. Zgoda inwestora w każdym wypadku będzie zatem skuteczna tylko wtedy, gdy będzie dotyczyła konkretnej umowy, o określonej treści, zawartej lub przynajmniej wstępnie uzgodnionej ze zindywidualizowanym podmiotem w zakresie wszystkich istotnych postanowień, szczególnie tych, które decydują o wysokości wynagrodzenia. Jeżeliby pominąć wymóg szczegółowego przedstawienia i to w formie pisemnej zakresu prac wykonywanych przez podwykonawców do akceptacji inwestorowi, inwestor ponosiłby względem podwykonawcy odpowiedzialność absolutną, a wymóg uzyskania jego zgody byłby iluzoryczny. Stałoby to też w oczywistej sprzeczności z powoływanym jednym z celów uregulowania zawartego w art.
k.c., jakim miało być wzmocnienie wewnętrznej struktury powiązań uczestników procesu budowlanego i danie inwestorowi możliwości wpływu na wybór podwykonawców i treść zawieranych z nimi umów. Podzielić również należy poglądy zaprezentowane w powołanej uchwale Sądu Najwyższego w myśl których, ustawowa odpowiedzialność za cudzy dług jest konstrukcją rzadko stosowaną w przepisach; występuje tylko w wypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją prawną obciążonego, dlatego w drodze wykładni w zgodzie z normami konstytucyjnymi należy zapewniać odpowiednią ochronę usprawiedliwionych interesów inwestora. Inwestor na podstawie art.
zostaje obciążony odpowiedzialnością za realizację umowy, której nie jest stroną i na której wykonanie nie ma bezpośredniego wpływu. Odpowiedzialność ta łączy się z ryzykiem dwukrotnej zapłaty wynagrodzenia - raz wykonawcy, a drugi raz podwykonawcy, gdy wykonawca, mimo otrzymanej od inwestora zapłaty, nie zaspokoił podwykonawcy. Surowy skutek wyrażenia zgody przez inwestora - nałożenie na niego solidarnej odpowiedzialności za zapłatę wynagrodzenia podwykonawcy - wymaga więc zagwarantowania mu minimalnej ochrony prawnej, którą zapewnia znajomość okoliczności pozwalających oszacować zakres i stopień zagrożenia wynikającego z przyjmowanej odpowiedzialności (tak uchwała SN z dnia 28.06.2006 r., III CZP 36/06, legalis nr 74978). Stan faktyczny niniejszej sprawy został ustalony w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci dokumentów, które Sąd uznał za wiarygodne, jako że żadna ze stron ostatecznie nie kwestionowała ich treści (także w odniesieniu dwóch zleceń z dnia 30 sierpnia 2012 r., co do których okoliczności powstania rozbieżności wyjaśnił świadek S. M.), także Sąd nie powziął wątpliwości co do ich prawdziwości. Żadna zaś z wersji zlecenia nie uzasadniała odmiennej oceny zasadności powództwa. Za podstawę ustaleń faktycznych Sąd przyjął również zeznania świadków oraz prezesa zarządu powódki złożone w charakterze strony. Zeznania te były zgodne co do zasady w kwestiach istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd pominął wniosek dowodowy z przesłuchania świadka D. C. z uwagi na niewskazanie przez powódkę, mimo potrzymania wniosku, adresu zamieszkania świadka. Dalsze prowadzenie postępowania dowodowego w zakresie dowodu z przesłuchania tego świadka (z uwagi na wielokrotne próby doręczenia wezwania) prowadziłoby jedynie do bezcelowego przedłużenia postępowania. Sąd pominął także dalsze dowody z uwagi na to, że sporne okoliczności sprawy został już dostatecznie wyjaśnione. Prowadzenie postępowania dowodowego w zakresie dowodu z opinii biegłego w myśl tezy dowodowej zaprezentowanie przez stronę powodową okazało się zaś zupełnie zbędne skoro jak znaczono powyżej w zakresie objętym niniejszym pozwem brak było podstaw przypisania pozwanej gminie jako inwestorowi odpowiedzialności. Dodatkowo wskazać trzeba, że Gminy D. nie można obciążyć odpowiedzialnością za zobowiązana spółki (...) także w świetle umowy cesji. W pierwszym rzędzie przyjmując, że przez wniesienie powództwa, powód formułuje żądanie wydania określonej treści wyroku opierając się na przytoczonych okolicznościach zaznaczyć trzeba, że w niniejszej sprawie poza powołaniem się w pozwie na zawarcie umowy cesji, z okoliczności tej w toku całego postępowania powódka nie wywodziła żadnych skutków prawnych. Nie odniosła się też w żaden sposób do zarzutu niespełnienia warunków cesji. Trudno zresztą byłoby przyjąć zasadność działania powódki w przypadku opierania niniejszego powództwa na umowie cesji skoro sama w tej właśnie umowie oświadczyła, iż wobec dokonania cesji zaspokojone zostaną jej wszelkie wierzytelności wynikające z umowy nr (...) i wobec powyższego nie będzie zgłaszać wobec cedenta - spółki (...) nieodwołalnie jakichkolwiek roszczeń w tym zakresie, zaś niniejsze powództwo skierowała także przeciwko spółce (...). Mając na uwadze przedstawioną powyżej argumentację wyłączenie przypisywanej pozwanej gminie przewidzianej w art.
solidarnej odpowiedzialności za zapłatę wynagrodzenia powódce stanowiło o niezasadności powództwa. W tym stanie orzeczono jak w punkcie I wyroku. O kosztach procesu zawartych w pkt II wyroku Sąd orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania, w myśl bowiem z art. 98 § 1 k.p.c. Powódka przegrała sprawę wobec pozwanej gminy zobowiązana jest więc do zwrotu poniesionych przez nią kosztów obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 7.200 zł, ustalonego zgodnie z § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu obowiązującym w dniu wniesienia pozwu. Sygn. akt VIII GC 98/14 ZARZĄDZENIE 1. (...) 2. (...) 3. (...)
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.