XII Ga 346/13

(1), I. G.

(1)o zapłatę na skutek apelacji wniesionej przez pozwanego K. R.

(1)od wyroku Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie z dnia 4 października 2012 r. sygn. akt V GC 815/10/S I. oddala apelację; II. zasądza od pozwanego na rzecz strony powodowej kwotę 1.800 zł (jeden tysiąc osiemset złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. XII Ga 346/13 UZASADNIENIE Strona powodowa firma Handlowo-Usługowa (...) spółka jawna w S. wniosła o zasądzenie od pozwanych M. J., R. J. W., G. I. i R. K. J. solidarnie kwoty 70.235,78 zł wraz z należnymi ustawowymi odsetkami i kosztami procesu. Jako podstawę żądania strona powodowa wskazała regulacje art. 299 ksh. Pozwani byli członkami zarządu spółki (...) spółka z o. o. w O., a egzekucja zasądzonej na rzecz strony powodowej kwoty 64.906 zł 78 gr od spółki (...) okazała się bezskuteczna. Nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu upominawczym w dniu 14 października 2008 roku uwzględnione zostało żądanie strony powodowej w całości. Pozwani I. G.

(1)i J. R.

(1)w sprzeciwie od nakazu wnieśli o oddalenie w stosunku do nich powództwa w całości. Pozwani zarzucili, że w dniu 19 kwietnia 2007 roku zostali odwołani z funkcji członków zarządu. Zmiany w składzie zarządu spółki (...) zostały ujawnione w maju 2007 roku. Pozwani wskazali na stanowisko judykatury w przedmiocie odpowiedzialności wg zasad wynikających z treści art. 299 ksh. Podnieśli, że w okresie sprawowania przez nich funkcji w zarządzie spółki (...) nie zachodziły przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie jej upadłości. W odpowiedzi na sprzeciw pozwanych strona powodowa podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko zarzucając, że pozwani I. G.

(1)i K. R.

(1)nie zostali skutecznie odwołani z funkcji członków zarządu spółki (...). Wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2009 roku Sąd Rejonowy dla Krakowa – Śródmieścia w Krakowie w pkt. I oddalił powództwo, a w pkt. II zasądził od strony powodowej na rzecz pozwanych którzy wnieśli sprzeciw, należne koszty procesu. Uzasadniając rozstrzygnięcie sąd I instancji wskazał na bezsporne w istocie okoliczności związane ze sprzedażą na rzecz spółki (...) towaru w miesiącu czerwcu 2007 roku i ustaleniem terminów płatności za poszczególne faktury. Wskazał sąd na uchwały z dnia 19 kwietnia 2007 roku o odwołaniu pozwanych z funkcji członków zarządu spółki (...) i powołania nowego zarządu. Nadto sąd I instancji wskazał na fakt wydania nakazu zapłaty przeciwko spółce (...) sp. z o. o. i fakt bezskuteczności egzekucji prowadzonej w oparciu o w/w nakaz. W swoich rozważaniach prawnych sąd I instancji wskazał na zasadę odpowiedzialności przewidzianej w art. 299 ksh. Stwierdził, że pozwani I. G.

(1)i K. R.

(1)przestali pełnić funkcje członków zarządu spółki (...) zanim wierzytelności (...) D. D.

(2), J. Ś.

(2)sp. j. stały się wymagalne. Sąd I instancji stwierdził, że wadliwa jest interpretacja art. 299 ksh, zgodnie z którą dla zaistnienia odpowiedzialności wystarczy sam fakt powstania zobowiązania (chociażby było jeszcze niewymagalne). Wskazał nadto sąd I instancji, iż od chwili odwołania pozwani J. G. i K. R. nie mieli już ani wiedzy o sytuacji spółki, ani też wpływu na regulacje wymagalnych później zobowiązań. Strona powodowa w apelacji od powyższego wyroku zarzuciła: - naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 252 § 4 ksh w zw. z art. 58 kc w zw. z art. 2 ksh w szczególności poprzez przyjęcie, że strona powodowa nie mogła podnieść zarzutu wadliwości uchwały z dnia 24 kwietnia 2007 roku; - art. 247 § 1 ksh poprzez przyjęcie, że uchwały z dnia 24 kwietnia 2007 roku są ważne; - art. 299 § 1 ksh poprzez przyjęcie, że członkowie zarządu ponoszą odpowiedzialność za zobowiązania spółki, które stały się wymagalne w czasie pełnienia funkcji; - naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 321 kpc poprzez przyjęcie, że żądaniem strony powodowej jest stwierdzenie nieważności; - naruszenie art. 365 kpc w zw. z art. 11 kpc poprzez przyjęcie, że sąd orzekający jest związany postanowieniem rejestrowym w przedmiocie wpisu zmian osobowych w zarządzie. Podnosząc powyższe zarzuty strona powodowa wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa w całości, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy sądowi rejonowemu do ponownego rozpoznania. W obszernym uzasadnieniu apelacji strona powodowa wskazała na liczne orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz poglądy prezentowane w doktrynie, dotyczące istoty postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały zgromadzenia wspólników, a w szczególności regulacje art. 252 § 4 ksh. Wskazała również strona powodowa na stanowisko Sądu Najwyższego w przedmiocie stosowania art. 299 ksh i czasu powstania zobowiązania, za które odpowiedzialność ponoszą członkowie zarządu. Nadto strona powodowa wskazała, że sąd I instancji bezzasadnie przyjął, iż przedmiotem sporu było stwierdzenie nieważności podjętych uchwał, a w tym kontekście stosowanie art. 365 kpc i wagi postanowienia rejestrowego. Na marginesie uzasadnienia strona powodowa podała, iż przed Sądem Okręgowym w Krakowie w sprawie IX Ga 335/08, w sporze między tymi samymi stronami zapadł prawomocny, korzystny dla niej wyrok. W odpowiedzi na apelację, pozwani wnieśli o jej oddalenie i zasądzenie kosztów procesu. Wyrokiem z dnia 10.02.2010r Sąd Okręgowy w Krakowie uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę Sądowi rejonowemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania apelacyjnego. W uzasadnieniu powyższego wyroku, z uwagi na trafność zarzutów apelacyjnych zawarto wskazanie, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd I instancji winien praktycznie w całości poprowadzić postępowanie dowodowe z uwzględnieniem zasad wynikających z treści art. 299 k.s.h. tzn. rozkładu ciężaru dowodu. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy dla Krakowa – Śródmieścia w Krakowie wyrokiem z dnia 4.10.2012r uwzględnił żądanie pozwu w stosunku do pozwanych I. G.

(1)i K. R.

(1)w przeważającej części (pkt I wyroku), oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt II wyroku) i zasądził solidarnie od pozwanych na rzecz strony powodowej koszty procesu w kwocie 12.441 zł (pkt III wyroku). W punkcie IV wyroku Sąd I instancji stwierdził, że odpowiedzialność pozwanych wynikająca z wydanego wyroku jest odpowiedzialnością solidarną z odpowiedzialnością pozwanych K. M. i J. R.

(2). Sąd I instancji uzasadniając swoje rozstrzygnięcie w części historycznej uzasadnienia przedstawił stanowisko strony powodowej prezentowane w pozwie, wskazał na fakt wydania nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym w dniu 14.10.2008r i jego uprawomocnienie się w stosunku do pozwanych K. M. i J. R.

(2). Wskazał Sąd I instancji na treść sprzeciwu pozwanych I. G.

(1)i K. R.

(1)oraz rozstrzygnięcie sądu I instancji zapadłe w dniu 27.04.2009r, jak też na fakt uchylenia tego wyroku w wyniku kontroli instancyjnej i treść wytycznych zawartych w uzasadnieniu tego wyroku co do dalszego postępowania dowodowego przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Sąd I instancji wskazał, iż bezspornym w sprawie było, że pozwani I. G.

(1)i K. R.

(1)byli udziałowcami i członkami zarządu spółki (...) sp. z o. o. w O.. Bezsporny był również fakt, że spółka ta nie wywiązała się ze zobowiązań wobec strony powodowej, a wynikających z nakazu zapłaty wydanego w dniu 30.10.2007r przez Sąd Rejonowy w Szczecinie (bezsporny był fakt bezskuteczności egzekucji tych należności). Nadto Sąd I instancji dokonał własnych ustaleń, a to w szczególności dotyczących sprzedaży przez pozwanych I. G. i K. R. ich udziałów w kapitale zakładowym spółki (...) na rzecz spółki (...) Sp. z o. o. w dniu 19.04.2007r. Wskazał Sąd, że w dniu 24.04.2007r złożone zostały podpisy notarialnie poświadczone pod protokołem nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników spółki (...) podczas którego w głosowaniu jawnym przyjęto uchwałę o odwołaniu pozwanych z funkcji członków zarządu i powołaniu na prezesa zarządu K. M.. Nadto Sąd I instancji ustalił, że w dniu 23.04.2007r pozwany K. R. sporządził pismo zawierające jego oświadczenie o rezygnacji z funkcji członka zarządu spółki (...). Nadto Sąd I instancji dokonał ustaleń w zakresie rodzaju, rozmiaru i wynagrodzenia za prace wykonane przez spółkę (...) w okresie od 15.07.2005r do 15.05.2007r na terenie Międzynarodowego Portu Lotniczego W. – O., przy budowie Centrum Handlowego (...), saldo zobowiązań spółki (...) sp. z o. o. wobec spółki (...) na dzień 31.12.2007r, realizacji umowy zawartej w dniu 14.06.2006r ze spółką (...). Dokonał również Sąd I instancji ustaleń w zakresie sytuacji (...) spółki (...) za rok 2007. Sąd I instancji dokonał oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, podkreślając w szczególności, że treść dokumentów stanowiących podstawę ustaleń faktycznych nie była kwestionowana w toku sporu. Ocenił Sąd walor oświadczenia pozwanego K. R. z dnia 23.04.2007r o rezygnacji z funkcji członka zarządu. Sad I instancji odmówił w szczególności wiary zeznaniom pozwanych, którzy twierdzili, że kondycja (...) spółki (...) w czasie kiedy byli członkami zarządu była dobra i nie występowały powody do ogłoszenia jej upadłości. W swoich rozważaniach prawnych Sąd I instancji wskazując na treść art. 299 k.s.h., stwierdził, że zaistniały podstawy do odpowiedzialności pozwanych o której mowa w/w przepisie prawa. Stwierdził Sąd, że pozwani nie kwestionowali faktu, iż co najmniej do 19.04.2007r byli członkami zarządu spółki (...). Podkreślił Sąd (wskazując przy tym na stanowisko prezentowane w judykaturze) że dla ponoszenia odpowiedzialności na podstawie art. 299 k.s.h. istotne jest powstanie wierzytelności i nie jest konicznym, aby być członkiem zarządu w chwili jej wymagalności. Dochodzone wierzytelności powstały w okresie 2 – 16 kwietnia 2007r zatem w okresie w którym pozwani bezsprzecznie byli członkami zarządu spółki (...). Podkreślił sąd I instancji, że niezachowanie tajności uchwały zgromadzenia wspólników, której przedmiotem jest wybór składu zarządu spółki zawsze skutkuje jej bezwzględną nieważnością. W ocenie Sądu I instancji, ciężar udowodnienia przesłanek zwalniających od odpowiedzialności (art. 299 § 2 k.s.h.) spoczywa na członkach zarządu, a analiza dokumentów (...) spółki (...) prowadzi do wniosku, że już w 2006r zaistniały podstawy do zgłoszenia wniosku o upadłość spółki bowiem suma zobowiązań przewyższała wartość aktywów spółki (taka sytuacja utrzymała się również w 2007r). Podkreślił Sąd, że bezskuteczność egzekucji została stwierdzona na dzień 27.05.2008r, a pozwani nie wykazali aby spółka posiadała jeszcze jakieś aktywa. Dlatego też uwzględnione zostało żądanie strony powodowej w przeważającej części. Zaznaczył również Sąd I instancji w treści wyroku (pkt IV) iż pozwani ponoszą odpowiedzialność za zobowiązania solidarnie z pozwanymi wobec których zapadło już prawomocne orzeczenie. Pozwany K. R.

(1)w apelacji od powyższego wyroku zarzucił: - naruszenie prawa materialnego tj. art. 299 § 1 k.s.h., 247 § 2 k.s.h. w związku z art. 252 § 4 k.s.h. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie; - naruszenie przepisów postępowania tj. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego. Podnosząc powyższe zarzuty pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa, względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi rejonowemu. W uzasadnieniu swojej apelacji pozwany w szczególności zaznaczył, że Sąd I instancji wadliwie zinterpretował treść dowodów świadczących o kondycji (...) spółki (...). Wskazał, że kondycja ta poprawiła się i spółka miała perspektywy dalszej działalności i osiągnięcia dodatniego wyniku finansowego. Podkreślił pozwany, że tylko biegły sądowy mógł należycie ocenić czy były podstawy do ogłoszenia upadłości. Wskazał pozwany na istniejące, w jego ocenie należności od spółki (...), a które mogły służyć na zaspokojenie zobowiązań spółki (...). W ocenie apelującego istniał w spółce majątek umożliwiający zaspokojenie wierzyciela, a prawdopodobnie brak zaangażowania po stronie komornika, doprowadził do zaniechania odpowiednich działań egzekucyjnych. Strona powodowa w odpowiedzi na apelację wniosła o jej oddalenie w całości i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Po rozpoznaniu apelacji Sąd Okręgowy zważył co następuje. Apelacja jest bezzasadna. Apelujący zarzucił sądowi I instancji naruszenie zarówno norm prawa materialnego jak i procesowego. Treść uzasadnienia apelacji prowadzi do wniosku, że zasadniczym zarzutem formułowanym przez pozwanego K. R. to zarzut dokonania wadliwych ustaleń faktycznych i wadliwej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego (w tym brak wszechstronnej oceny z art. 233 § 1 k.p.c.). Powyższy zarzut jest w całej rozciągłości bezzasadny. Sąd Okręgowy, w pełni podziela ustalenia faktyczne poczynione przez sąd I instancji i uznaje je za własne czyniąc podstawą dalszych rozważań. Przede wszystkim oczywiście rację ma sąd I instancji wskazując na generalną zasadę rozkładu ciężaru dowodu w sprawach dotyczących odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania spółki, zgodnie z art. 299 k.s.h.. Pozwany K. R. nie wykazał w toku niniejszego postępowania, że zachodzi wobec niego jakakolwiek przesłanka zwalniająca z odpowiedzialności za zobowiązania spółki, przewidziana w art. 299 § 2 k.s.h.. Pozwany upatruje brak swojej odpowiedzialności w tym, że w jego ocenie kondycja (...) spółki (...) w czasie, w którym był w zarządzie spółki była dobra. Trafnie Sąd I instancji, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowody uznał, że sytuacja finansowa spółki (...) była zła i należało zgłosić wniosek o ogłoszenie jej upadłości już w 2006r, trafnie przy tym sąd I instancji wskazał, że bezskuteczność egzekucji została stwierdzona w roku 2008. To, że w ocenie pozwanego w roku 2007 możliwe było zaspokojenie strony powodowej bowiem istniały w kasie spółki i na rachunku bankowym środki finansowe w kwocie 500 tyś zł nie oznacza, że pozwany nie ponosi odpowiedzialności według zasad z art. 299 k.s.h. skoro w roku 2008 egzekucja okazała się bezskuteczna. Bezzasadne i nie poparte żadną argumentacją są zarzuty naruszenia prawa materialnego tj. art. 299, 247 i 252 k.s.h.. O ile ewentualnie zarzut naruszenia art. 299 k.s.h. (poprzez jego niewłaściwe zastosowanie) można rozważyć jako związany z zarzutem naruszenia art. 233 k.p.c., o tyle zarzut naruszenia art. 247 § 2 i 252 § 4 k.s.h. jest zupełnie chybiony. Sąd I instancji zasadnie przytoczył w swoim uzasadnieniu jakie są konsekwencje naruszenia normy art. 247 § 2 k.s.h. w odniesieniu do ważności uchwał zgromadzenia wspólników. Natomiast sąd I instancji w żadnej mierze wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego naruszyć nie mógł. Reasumując, apelacja pozwanego jako bezzasadna podlegała oddaleniu w całości i dlatego należało orzec jak w punkcie I wyroku i apelację oddalić (art. 385 k.p.c.) . O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono zgodnie z zasadą wynikającą z treści art. 98 k.p.c. w związku z art. 108 § 1 k.p.c. (pkt II wyroku). S. ref. I inst. Piotr Biega