Sygn. akt II C 233/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 września 2017 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi-Widzewa w Łodzi, II Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSR A. Z. Protokolant:
§ 1k.c.
roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Stosownie do § 2 cytowanego przepisu, jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. W razie wyrządzenia szkody na osobie, przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia (§ 3 art.
k.c.). W stanie prawnym wprowadzonym przez art.
k.c. można zasadnie twierdzić, że wyeliminowane zostało niebezpieczeństwo upływu terminu przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody na osobie wcześniej niż szkoda ta się ujawniła. Wprowadzenie uregulowania, że bieg terminu przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody na osobie rozpoczyna się z chwilą dowiedzenia się przez poszkodowanego o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia (bo tak należy odczytywać § 3 art.
k.c.) oznacza, że nie został w żaden sposób ograniczony czas, w jakim może ujawnić się szkoda na osobie prowadząc do powstania (zaktualizowania się) odpowiedzialności pozwanego za skutki danego zdarzenia. Drugi, czy kolejny proces odszkodowawczy może zatem toczyć się nawet po dziesiątkach lat od wystąpienia zdarzenia wyrządzającego szkodę. Jednocześnie, w doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, że także pod rządami art.
§ 3k.c.
powód dochodzący naprawienia szkody na osobie może mieć interes prawny w ustaleniu odpowiedzialności pozwanego za szkody mogące powstać w przyszłości. Zwłaszcza, że w kolejnym procesie odległym w czasie od momentu wystąpienia zdarzenia wyrządzającego szkodę, poszkodowany może napotkać na istotne trudności z wykazaniem przesłanek odpowiedzialności pozwanego (tak między innymi Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 24 lutego 2009 roku, III CZP 2/09, opubl. Biuletyn Sądu Najwyższego 2009 rok, nr 2, poz.10, LEX 483372, z glosą aprobującą M. Sieradzkiej). W ocenie Sądu, na gruncie art.
§ 3k.c. powodowie mieli interes prawny w żądaniu ustalenia odpowiedzialności pozwanego na przyszłość. Występując z roszczeniem przeciwko pozwanemu powódka K. D.
(1)mogła określić podstawę żądanego zadośćuczynienia jedynie w zakresie tych skutków, które już wystąpiły, natomiast nie mogła określić (ewentualnych) dalszych skutków jeszcze nie ujawnionych, których jednak wystąpienie jest prawdopodobne. Jak wynika z opinii biegłego z zakresu chirurgii, w przyszłości powstałe w jamie brzusznej powódki zrosty mogą wywołać u niej inne poważne problemy zdrowotne i dolegliwości takie jak na przykład powstanie choroby zrostowej jelit lub niedrożności jelit, co skutkować może koniecznością ponownego leczenia i ponoszenia związanych z nim kosztów. Ponadto, w świetle opinii biegłej z zakresu rehabilitacji nie można wykluczyć, że przebyty przez K. D.
(1)urazu kręgosłupa spowoduje przedwczesne wystąpienie u powódki spondylozy. Z przedstawionych względów, Sąd na podstawie przepisu art. 189 k.p.c. ustalił odpowiedzialność pozwanego za szkody na osobie powódki K. D.
(1), które mogą powstać w przyszłości, a pozostające w związku z przedmiotowym wypadkiem. Natomiast, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności w postaci dokumentacji medycznej i opinii biegłych, w żaden sposób nie wynika, aby prawdopodobne było ujawnienie się u powodów A. W. i R. D.
(1)w przyszłości dalszych następstw przedmiotowego wypadku. W przedmiotowej sprawie brak jest zatem merytorycznych podstaw do ustalenia na podstawie art. 189 k.p.c. odpowiedzialności pozwanego na przyszłość w stosunku do powodów R. D.
(1)i A. W.. O odsetkach Sąd orzekł na podstawie przepis art. 481 § 1 k.c., zgodnie z którym jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była z góry oznaczona, należą się odsetki ustawowe, a od dnia 1 stycznia 2016 roku odsetki ustawowe za opóźnienie. Istotnym jest zatem ustalenie momentu, w którym dłużnik opóźnił się ze spełnieniem świadczenia. Zobowiązania pieniężne wynikające z czynów niedozwolonych są z reguły zobowiązaniami bezterminowymi. Dłużnik obowiązany jest wykonać je niezwłocznie po wezwaniu przez wierzyciela. Dłużnik popada więc w opóźnienie dopiero wtedy, gdy nie czyni zadość temu obowiązkowi (art.455 k.c.). Termin wymagalności świadczeń przysługujących poszkodowanemu od zakładu ubezpieczeń z tytułu umowy ubezpieczenia precyzuje przepis art. 817 § 1 k.c. Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 817 § 1 k.c., zakład ubezpieczeń obowiązany jest spełnić świadczenie w terminie 30 dni od daty otrzymania zawiadomienia o wypadku. Jeżeli w powyższym terminie nie można wyjaśnić okoliczności koniecznych dla ustalenia m.in. wysokości świadczenia, winno być ono spełnione w ciągu 14 dni od wyjaśnienia tych okoliczności (art. 817 § 2 k.c.). Zawiadomienie ubezpieczyciela o wypadku rodzi po jego stronie obowiązek wszczęcia postępowania likwidacyjnego i spełnienia świadczenia w ustawowym terminie 30 dni. Obowiązek udowodnienia istnienia okoliczności z art. 817 § 2 k.c. oraz ich zasięgu obciąża ubezpieczyciela (art. 6 k.c.). Obowiązany jest on w szczególności wykazać, że uzupełnienie postępowania likwidacyjnego nastąpiło bez nieuzasadnionej zwłoki, z zachowaniem interesu wierzyciela (art. 354 § 1 k.c. i art. 355 § 2 k.c.). W aktach sprawy i załączonych aktach szkody brak jest zgłoszenia szkody pozwanemu przez powoda R. D.
(1). Z treści pisma powoda zatytułowanego „odwołanie”, doręczonego pozwanemu w dniu 25 stycznia 2012 roku wynika, iż powód żądał od pozwanego zapłaty na jego rzecz kwoty 13.000 złotych tytułem zadośćuczynienia. Na etapie postępowania likwidacyjnego pozwany wypłacił powodowi R. D.
(1)łącznie kwotę 12.000 złotych tytułem zadośćuczynienia. W konsekwencji, należne powodowi ustawowe odsetki za opóźnienie w wypłacie zadośćuczynienia zasądzono od kwoty 1.000 złotych od dnia doręczenia pozwanemu odpisu pozwu (czyli 15 kwietnia 2014 roku) do dnia zapłaty, bowiem żądanie to powód zgłosił pozwanemu już na etapie postepowania likwidacyjnego, od kwoty 3.000 złotych od dnia następnego po doręczeniu pozwanemu odpisu pozwu (tj. 16 kwietnia 2014 roku) do dnia zapłaty, zaś od kwoty 14.000 złotych od dnia następnego po doręczeniu pozwanemu odpisu pisma zawierającego rozszerzenie powództwa (tj. 3 maja 2016 roku) do dnia zapłaty. Natomiast, odsetki od kwoty 1.100 złotych z tytułu odszkodowania, Sąd zasądził od dnia następnego po doręczeniu pozwanemu odpisu pozwu (tj. 16 kwietnia 2014 roku) do dnia zapłaty, zważając iż nie udowodniono, aby roszczenie zakresie wskazanym w pozwie zostało zgłoszone pozwanemu przed wszczęciem postępowania sądowego. W pozostałej części powództwo R. D.
(3)w zakresie odsetek podlegało oddaleniu, jako bezzasadne. Zgłoszenie szkody pozwanemu przez powódkę K. D.
(1)nastąpiło w dniu 14 grudnia 2011 roku. Powódka żądała od pozwanego zapłaty na jej rzecz kwoty 22.000 zł tytułem zadośćuczynienia, kwoty 229,39 złotych tytułem zwrotu kosztów leczenia oraz kwoty 1.230 zł tytułem zwrotu kosztów zniszczonych rzeczy. Na etapie postępowania likwidacyjnego pozwany wypłacił powódce K. D.
(1)łącznie kwotę 17.229,39 zł tytułem zadośćuczynienia. W konsekwencji, należne powódce ustawowe odsetki za opóźnienie w wypłacie zadośćuczynienia, Sąd zasądził od kwoty 4.000 złotych od dnia doręczenia pozwanemu odpisu pozwu (czyli 15 kwietnia 2014 roku) do dnia zapłaty, bowiem żądanie to powódka zgłosiła pozwanemu już na etapie postepowania likwidacyjnego, od kwoty 770,61 złotych od dnia doręczenia pozwanemu odpisu pisma zawierającego rozszerzenie powództwa (tj. 2 maja 2016 roku) do dnia zapłaty, a od kwoty 48.229,39 zł od dnia następnego po doręczeniu pozwanemu odpisu pisma zawierającego rozszerzenie powództwa (tj. 3 maja 2016 roku) do dnia zapłaty. Odsetki ustawowe za opóźnienie od należnego powódce odszkodowania, Sąd zasądził od kwoty 1.100 złotych od dnia następnego po doręczeniu pozwanemu odpisu pozwu (tj. 16 kwietnia 2014 roku), a od kwoty 2.110 złotych od dnia następnego po doręczeniu pozwanemu odpisu pisma zawierającego rozszerzenie powództwa (tj. 3 maja 2016 roku) do dnia zapłaty. Albowiem, dopiero w pozwie oraz piśmie rozszerzającym powództwo roszczenie to zostało zgłoszone pozwanemu w takim kształcie. W pozostałej części powództwo w zakresie odsetek podlegało oddaleniu, jako bezzasadne. Zgłoszenie szkody, w którym powódka A. W. żądała od pozwanego zapłaty kwoty 15.000 złotych tytułem zadośćuczynienia, kwoty 120,05 złotych tytułem zwrotu kosztów leczenia oraz kwoty 1.330 zł tytułem zwrotu kosztów zniszczonych rzeczy, zostało doręczone pozwanemu w dniu 14 grudnia 2011 roku. Na etapie postępowania likwidacyjnego pozwany wypłacił powódce A. W. łącznie kwotę 7.000 zł tytułem zadośćuczynienia. W konsekwencji, należne powódce ustawowe odsetki za opóźnienie zasądzono w odniesieniu do zadośćuczynienia od kwoty 4.000 złotych od dnia doręczenia pozwanemu odpisu pozwu (t.j. 15 kwietnia 2014 roku) do dnia zapłaty, bowiem żądanie to powódka zgłosiła pozwanemu już na etapie postepowania likwidacyjnego, a od kwoty 3.000 złotych od dnia doręczenia pozwanemu odpisu pisma zawierającego rozszerzenie powództwa (tj. 2 maja 2016 roku) do dnia zapłaty. Odsetki ustawowe za opóźnienie od należnego powódce odszkodowania, Sąd zasądził od dnia następnego po doręczeniu pozwanemu odpisu pozwu (tj. 16 kwietnia 2014 roku). Albowiem, dopiero w pozwie roszczenie to zostało zgłoszone pozwanemu w takim kształcie. W pozostałej części powództwo w zakresie odsetek podlegało oddaleniu, jako bezzasadne. W przedmiotowej sprawie po stronie powodowej zachodziło jedynie współuczestnictwo formalne, co skutkowało koniecznością odrębnego rozstrzygnięcia o kosztach procesu w stosunku do każdego z powodów. W sprawie z powództwa R. D.
(1)o kosztach orzeczono na podstawie treści art. 100 zd. 2 k.p.c., zgodnie z którym Sąd może włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko, co do nieznacznej części swego żądania albo gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu. Sąd oddalił powództwo jedynie co do niewielkiej części (w zakresie daty początkowej naliczania odsetek ustawowych od zasądzonych kwot oraz ustalenia odpowiedzialności pozwanego na przyszłość). Na zasądzone od pozwanego na rzecz powoda koszty złożyły się: opłata stosunkowa od pozwu w kwocie 255 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa kwocie 17 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 1.200 zł (ustalone na podstawie § 6 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 490) oraz zaliczka na poczet wynagrodzenia biegłych w kwocie 1.000 zł, łącznie 2.472 zł. W rezultacie, Sąd zasądził od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej w W. na rzecz powoda R. D.
(1)kwotę 2.472 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Na nieuiszczone koszty sądowe w sprawie z powództwa R. D.
(1)złożyła się kwota 700 złotych, obejmująca opłatę od rozszerzonej części powództwa. Na podstawie art.113 ust.1 i 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w związku z art. 100 zd.2 k.p.c., Sąd nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi kwotę 700 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych. O kosztach procesu w sprawie z powództwa K. D.
(1)także orzeczono na podstawie przepisu art. 100 zd. 2 k.p.c. Sąd oddalił powództwo jedynie co do niewielkiej części (w zakresie daty początkowej naliczania odsetek ustawowych od zasądzonych kwot). Na koszty procesu poniesione przez powódkę złożyły się: opłata od pozwu w kwocie 255 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa kwocie 17 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 1.200 zł (ustalone na podstawie § 6 pkt 4 w związku z § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, t.j. Dz.U. 2013 poz. 461) oraz zaliczka na poczet wynagrodzenia biegłych w kwocie 982,93 zł, łącznie 2.545,93 zł. W rezultacie, Sąd zasądził od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej w W. na rzecz powódki K. D.
(1)kwotę 2.545,93 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Na nieuiszczone koszty sądowe w sprawie z powództwa K. D.
(1)złożyły się opłata od rozszerzonej części powództwa w kwocie 2.556 zł oraz koszty opinii biegłych w kwocie 14,79 zł, łącznie 2.570,79 zł. Na podstawie art.113 ust.1 i 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w związku z art.100 zd. 2 k.p.c., Sąd nakazał pobrać od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej w W. na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi kwotę 2.570,79 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych. Na podstawie art.84 w związku z art. 80 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.), Sąd nakazał zwrócić ze Skarbu Państwa na rzecz powódki K. D.
(1)kwotę 17,07 zł, a na rzecz pozwanego (...) Spółki Akcyjnej w W. kwotę 48,07 zł tytułem niewykorzystanych zaliczek na poczet wynagrodzenia biegłych. O kosztach procesu w sprawie z powództwa A. W. również orzeczono na podstawie przepisu art. 100 zd. 2 k.p.c. Powódka wygrała proces w przeważającej części (żądanie pozwu opiewało na kwotę 8.100 zł, a zasądzona na rzecz powódki kwota to 7.685,17 zł, co stanowi 95% dochodzonego roszczenia. Na koszty procesu poniesione przez powódkę złożyły się: opłata od pozwu w kwocie 255 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 1.200 zł (ustalone na podstawie § 6 pkt 4 w związku z § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, t.j. Dz.U. 2013 poz. 461) oraz zaliczka na poczet wynagrodzenia biegłych w kwocie 982,93 zł, łącznie 2.545,93 zł. W rezultacie, Sąd zasądził od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej w W. na rzecz powódki A. W. kwotę 2.545,93 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Na nieuiszczone koszty sądowe w sprawie z powództwa A. W. złożyły się opłata od rozszerzonej części powództwa w kwocie 150 zł. Na podstawie art.113 ust.1 i 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w związku z art.100 zd. 2 k.p.c., Sąd nakazał pobrać na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej w W. kwotę 150 zł. Na podstawie art.84 w związku z art. 80 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.), Sąd nakazał zwrócić ze Skarbu Państwa na rzecz powódki A. W. kwotę 17,07 zł tytułem niewykorzystanej zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłych.