1) lub pkt. 2, o ile: 1) wezwanie zostanie podpisane przez osoby uprawnione do składania oświadczeń w imieniu beneficjenta, a do wezwania powinien być dołączony obowiązujący dokument potwierdzający umocowanie tych osób do składania oświadczeń; w przypadku podpisania wezwania przez pełnomocnika do wezwania powinien być również załączony oryginał stosownego pełnomocnictwa lub jego kopia, uwierzytelniona za zgodność z oryginałem przez radcę prawnego, 2) własnoręczność podpisów na wezwaniu zostanie potwierdzona przez radcę prawnego, 3) w wezwaniu zostanie wskazany rachunek bankowy beneficjenta, na który gwarant powinien dokonać zapłaty z tytułu udzielonej gwarancji. W § 5 gwarancji postanowiono, że gwarancja obowiązuje: 1) od dnia zawarcia umowy do dnia 10 stycznia 2009 r. włącznie z tytułu określonego w § 2 pkt 1; oraz 2) od dnia 10 grudnia 2008 r. do dnia 26 grudnia 2010 r. włącznie odnośnie roszczeń z tytułu rękojmi za wady, 3) od dnia 10 grudnia 2008 r. do dnia 26 grudnia 2010 r. włącznie odnośnie roszczeń z tytułu gwarancji jakości, i tylko wezwanie do zapłaty doręczone w tych okresach i spełniające wszystkie wymogi formalne określone w § 3 będzie powodowało obowiązek zapłaty z tytułu niniejszej gwarancji. W § 6 ust. 1 pkt 1 gwarancji postanowiono, że niniejsza gwarancja wygasa w przypadku nie doręczenia gwarantowi wezwania do zapłaty przed upływem terminów obowiązywania gwarancji, a w § 10 gwarancji określono adres korespondencyjny gwaranta. W dniu 22 lipca 2008 r. pomiędzy powódką Gminą M. S. – Zakładem Usług (...) w S. jako zamawiającym a R.W.G. Hurt – Usługi – Produkcja spółką z o.o. z siedzibą w S. jako wykonawcą została zawarta umowa numer (...) na wykonanie konserwacji elewacji Bramy Głównej Cmentarza Centralnego i zespołu przyległych budynków. Szczegółowo przedmiot umowy określono w § 1 umowy i załączniku numer
W ocenie pozwanej zgodnie z § 5 gwarancji tylko wezwanie do zapłaty spełniające wszystkie wymogi formalne określone w § 3 będzie powodowało obowiązek zapłaty z tytułu niniejszej gwarancji. Oceniając tak ustalony stan faktyczny Sąd Rejonowy powództwo uznał za słuszne, gdyż wynikające z treści § 2 gwarancji ubezpieczeniowej należytego wykonania umowy i usunięcia wad z dnia 18 lipca 2008 r. i treścią aneksu z dnia 15 października 2009 r. do gwarancji. Sąd zaznaczył, że zobowiązanie gwaranta z umowy gwarancji ubezpieczeniowej ma charakter zobowiązania samodzielnego, nieakcesoryjnego, którego istnienie i zakres nie zależy od istnienia i zakresu innego zobowiązania, w szczególności zobowiązania dłużnika ze stosunku podstawowego. Konsekwencją braku cechy akcesoryjności zobowiązania gwaranta jest to, że gwarant nie może wobec beneficjanta podnosić zarzutów z innego stosunku prawnego, w szczególności zarzutów ani z umowy zlecenia gwarancji ubezpieczeniowej (a więc ze stosunku pomiędzy generalnym wykonawcą kontraktu nr (...) a pozwanym), ani też zarzutów ze stosunku podstawowego (a więc zarzutów, które przysługują dłużnikowi ze stosunku podstawowego wobec beneficjenta gwarancji - wierzyciela ze stosunku podstawowego). Analiza treści gwarancji i aneksu numer (...) do treści gwarancji daje podstawę do przyjęcia, że roszczenie powódki objęte niniejszym sporem wynikało z gwarancji o charakterze abstrakcyjnym, w której płatność gwarantowanego świadczenia powinna nastąpić zgodnie z klauzulą "nieodwołalnie i bezwarunkowo na pierwsze żądanie" – vide treść § 2 gwarancji. W ocenie Sądu Rejonowego obowiązek gwaranta aktualizuje się przez samo przedstawienie żądania zapłaty, przy czym ważne jest, aby żądanie to zostało złożone w dokładny sposób i przy użyciu sformułowań określonych w umowie gwarancji. Niekiedy z żądaniem zapłaty sumy gwarancyjnej beneficjent powinien złożyć oświadczenie, że gwarantowany rezultat nie nastąpił. Zakłada się, że takie oświadczenie nie jest konieczne wtedy, gdy z treści umowy gwarancji nie wynika wyraźnie, że powinno zostać złożone. Zgłoszenie samego żądania zapłaty sumy gwarancyjnej zawiera bowiem już w sobie twierdzenie, że gwarantowany rezultat nie nastąpił. Nie wydaje się również konieczne określenie w żądaniu zapłaty sumy gwarancyjnej wysokości żądanej sumy. Żądanie zapłaty w takim przypadku odnosić się będzie do całej wyrażonej w dokumencie gwarancji sumy. Nadto, strony umowy gwarancji przewidzieć mogą, że obowiązek gwaranta nie aktualizuje się tylko z momentem złożenia odpowiedniego oświadczenia lub żądania przez beneficjenta, ale dopiero po odpowiednim wykazaniu przez niego, że nie zostało właściwie spełnione świadczenie, którego wykonanie zabezpieczała gwarancja (np. stosownym dokumentem o charakterze technicznym). Odnosząc się do zarzutów pozwanego Sąd Rejonowy przyjął, że:
1) lub pkt. 2, o ile: wezwanie zostanie podpisane przez osoby uprawnione do składania oświadczeń w imieniu beneficjenta, a do wezwania powinien być dołączony obowiązujący dokument potwierdzający umocowanie tych osób do składania oświadczeń; w przypadku podpisania wezwania przez pełnomocnika do wezwania powinien być również załączony oryginał stosownego pełnomocnictwa lub jego kopia, uwierzytelniona za zgodność z oryginałem przez radcę prawnego, 2) własnoręczność podpisów na wezwaniu zostanie potwierdzona przez radcę prawnego, 3) w wezwaniu zostanie wskazany rachunek bankowy beneficjenta, na który gwarant powinien dokonać zapłaty z tytułu udzielonej gwarancji. Wezwanie do zapłaty z dnia 28 października 2011 r. (karta 22) i załączniki do niego – również odpowiednio w aktach szkody pozwanej – odpowiada wszystkim warunkom określonym w § 3 gwarancji. Powódka doręczyła pisemne wezwanie do zapłaty pozwanej w okresie obowiązywania gwarancji, na adres wskazany w § 10 gwarancji. Wezwanie zawiera oświadczenie beneficjenta, że żądana kwota jest należna i wymagalna z określonego tytułu wymienionego w § 2 pkt. 1) lub pkt. 2), a ponadto, że pomimo pisemnego wezwania zobowiązany w wyznaczonym w wezwaniu terminie nie wykonał lub wykonał nienależycie swoje zobowiązania
1) lub pkt. 2 – vide treść wezwania. Zgodzić się trzeba z pozwaną, że w treści gwarancji określono trzy reżimy odpowiedzialności pozwanej: 1) z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy przez zobowiązanego, z wyłączeniem roszczeń z tytułu rękojmi za wady oraz gwarancji jakości, 2) z tytułu rękojmi za wady lub 3) gwarancji jakości. W ocenie Sądu I instancji nie sposób było się zgodzić ze stanowiskiem pozwanej, że wezwanie do zapłaty powinno wskazywać, którego tytułu dotyczy w zakresie § 2 pkt 2 gwarancji, czy rękojmi za wady, czy gwarancji jakości. Taki obowiązek nie wynika wprost z treści gwarancji, a dodatkowo § 3 gwarancji stanowi, że wezwanie do zapłaty ma zawierać oświadczenie beneficjenta, że żądana kwota jest należna i wymagalna z określonego tytułu wymienionego w § 2 pkt. 1) lub pkt. 2) – dalej brak zapisów, że trzeba jeszcze wskazać odrębnie tytuł z punktu 2, skoro przewidziano w nim dwa tytuły. Treść gwarancji w żadnym zapisie nie ustanawia obowiązku wskazania w wezwaniu do zapłaty o jaki tytuł odpowiedzialności chodzi, jeżeli dotyczy ona § 2 pkt 2 gwarancji, bo sama pozwana redagując treść gwarancji wskazała tylko, że ma dotyczyć § 2 pkt. 1) lub pkt. 2). Jak wynika z treści § 2 pkt 2 gwarancji przewidziano tam dwa reżimy odpowiedzialności, jednakże, aby wymagać od beneficjenta wyraźnego wskazania w wezwaniu do zapłaty, którego reżimu z punktu 2 wezwanie dotyczy, taki obowiązek wprost musiałby zostać wyartykułowany w treści gwarancji, a tego brak. Ponadto podkreślono, że niewskazanie czy wezwanie dotyczy zapłaty z tytułu rękojmi za wady czy gwarancji nie ma żadnego znaczenia, albowiem w treści gwarancji użyto spójnika „lub”, zatem powódka mogłaby wskazać zarówno każdy z tytułów z osobna, albo dwa tytuły łącznie. Nadto, wbrew ocenie pozwanej, pisemne wezwanie do zapłaty zawiera oświadczenie beneficjenta że pomimo pisemnego wezwania zobowiązany w wyznaczonym w wezwaniu terminie nie wykonał lub wykonał nienależycie swoje zobowiązania
1) lub pkt. 2. Wprost w treści wezwania wskazano, że zobowiązany wzywany do usunięcia wad, ostatecznie do dnia 30 września 2011 r., wad nie usunął. Beneficjent nie wskazał wprost w treści oświadczenia, jak chciałaby pozwana, że zobowiązany w wyznaczonym w wezwaniu terminie nie wykonał lub wykonał nienależycie swoje zobowiązania
1) lub pkt. 2 (w tym sensie, że powódka wprost nie powołała § 2 pkt. 1) lub pkt. 2), jednakże oświadczenie powódki, że wzywała wykonawcę do usunięcia wad wprost oznacza, że dotyczy tytułu z pkt. 2 § 2 gwarancji. Uznać zatem należało, że wezwanie do zapłaty odpowiadało wymogom zawarcia oświadczeń jak w § 3. Przeciwna interpretacja wezwania do zapłaty z dnia 28 października 2011 r. prowadziłaby do nieuzasadnionych wniosków i byłaby sprzeczna z dyrektywami wykładni oświadczeń woli, o których mowa w art. 65 k.c. Apelację od rozstrzygnięcia Sądu I instancji wniósł pozwany Ubezpieczyciel skarżąc je w całości i żądając zmiany poprzez oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenia od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania w pierwszej oraz II instancji. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono: 1) naruszenie przepisów prawa procesowego w postaci art. 233 § 1 k.p.c. poprzez niewyciągnięcie wniosku ze wzajemnie korespondującego ze sobą materiału dowodowego, co do kolejnej zmiany treści umowy między powodem w dniu 28 sierpnia 2009 r., 2) naruszenie przepisów prawa materialnego: a. w postaci art. 353 1 § 1, art. 65 § 1 k.c. w związku z § 1 ust. 2 umowy gwarancyjnej poprzez niewłaściwe przyjęcie, że zmiana treści umowy dokonana między powodem a wykonawcą nie miała znaczenia w sprawie, b. w postaci art. 353 1 § 1, art. 65 § 1 k.c. w związku z § 3 umowy gwarancyjnej poprzez niewłaściwe przyjęcie, że treść pierwszego wystąpienia mogła pomijać wskazanie reżimu, z którego ma być dokonana wypłata. Powódka zażądała oddalenia apelacji i zasądzenia od pozwanego kosztów postępowania odwoławczego. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja nie była zasadna. I. Odnosząc się do funkcjonalnie powiązanych zarzutów apelacyjnych opisanych w pkt 1) i 2) lit. a przypomnieć należy, iż w § 1 ust. 1 gwarancji z dnia 18 lipca 2008 r. wskazano, że zabezpiecza ona należyte wykonanie przez zobowiązanego umowy na wykonanie (...) elewacji Bramy Głównej Cmentarza Centralnego i zespołu przyległych budynków”, jaka zostanie zawarta pomiędzy nim a beneficjentem. W § 1 ust. 2 gwarancji postanowiono, że jakiekolwiek zmiany w treści umowy w stosunku do projektu umowy oraz zmiany treści umowy w trakcie jej trwania, mające wpływ na zobowiązanie gwaranta z niniejszej gwarancji, pod rygorem odmowy wypłaty z tytułu gwarancji, wymagają pisemnej akceptacji gwaranta. Analiza powyższego zapisu prowadzi do wniosku, iż odmowa wypłaty z tytułu gwarancji nastąpi wówczas, gdy łącznie zaistnieją dwie okoliczności: po pierwsze zobowiązany i beneficjent dokonają bez pisemnej akceptacji gwaranta zmiany umowy na „Konserwację elewacji Bramy Głównej Cmentarza Centralnego i zespołu przyległych budynków”, a po drugie zmiana ta będzie miała wpływ na zobowiązania gwaranta. Istotnie, w dniu 28 sierpnia 2009 r. pomiędzy Gminą M. S. – Zakładem Usług (...) w S. jako zamawiającym a R.W.G. Hurt – Usługi – Produkcja spółką z o.o. z siedzibą w S. jako wykonawcą zostało zawarte porozumienie w celu uregulowania zobowiązań związanych z realizacją zadania objętego umową numer (...) z dnia 22 lipca 2008 r., zmieniona aneksem numer (...) z dnia 23 września 2008 r. Sąd I instancji dostrzegł fakt zawarcia takiego porozumienia, co zostało opisane na stronie 5 uzasadnienia (k. 248), lecz faktem pozostaje, że nie dokonał analizy wpływu tego porozumienia na relacje beneficjenta z gwarantem. W odniesieniu do analizowanego zarzutu wskazać należy, że prace opisane załącznikiem nr 2 do porozumienia z dnia 28 sierpnia 2009 r. trudno uznać za nowe czynności niezwiązane z umówionymi pierwotną umową i aneksem nr (...) pozycji połączonych jest z opisem czynności typu: „zamocować ponownie, uzupełnić ubytki, ponownie pomalować, doczyścić, uzupełnić, poprawić, wykonać wykończenie, usunąć wrysowanie, poprawić powłokę wewnętrzną, wyprofilować spadek rynny dachowej, uzupełnić ubytki cegły, spoinowanie płytek, okładzinę schodów, wyprawę tynkową, poprawić gąsior, itd. Treść załącznika nr 2 wprost nie wskazuje na konieczność wykonywania prac nie objętych aneksowaną umową z dnia 22 lipca 2008 r., a pozwany tego nie wykazuje. Dostrzec jednocześnie wypada, iż w dniu 14 października 2009 r. dokonano końcowego odbioru wszystkich robót objętych umową numer (...) z dnia 22 lipca 2008 r., aneksem numer (...) z dnia 23 września 2008 r. oraz porozumieniem z dnia 28 sierpnia 2009 r., a zatem uzgodniony termin 24 miesięcy gwarancji jakości, w których beneficjent był uprawniony do zgłaszania z tego tytułu roszczeń został określony jednolicie. Świadek B. B., na którego zeznania w treści uzasadnienia apelacji powołuje się Ubezpieczyciel (k. 170v), podał, że wydaje mu się że zostały wykonane prace dodatkowe nie wymienione w katalogu, ale nie ma co do tego pewności - chodziło tu o montaż poręczy przy wejściu do (...)u, naprawę zniszczonych schodów i prace malarskie. Załącznik nr 2 nie zawiera opisu czynności związanych z poręczami od schodów, lecz kosztorys ofertowy opisuje czynności związane ze spoinowaniem schodów, naprawą posadzek, czyszczeniem schodów, zawiera kilka pozycji dotyczących malowania. Sąd I instancji zinterpretował łączącą strony umowę w zakresie powinności gwaranta jako zobowiązanie o samodzielnym, nieakcesoryjnym charakterze, którego istnienie i zakres nie zależy od istnienia i zakresu innego zobowiązania, w szczególności zobowiązania dłużnika ze stosunku podstawowego. Powyższe oznacza, iż uzgodnione kwoty gwarancji będą wypłacone bez względu na wysokość doznanej faktycznie szkody. Zapis w treści opisujących ich wysokość „do” nie ma zatem praktycznego znaczenia. Jeżeli zatem pozwany ubezpieczyciel twierdzi, że wady w czynnościach remontowo budowlanych dotyczyły jedynie ujętych porozumieniem z dnia 28 sierpnia 2009 r. (załącznik nr 2), to powinien to wykazać, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Reasumując, zmiana umowy między beneficjentem a wykonawcą porozumieniem z dnia 28 sierpnia 2009 r. mogła by mieć znaczenie dla relacji między beneficjentem, a gwarantem, lecz jedynie w sytuacji, gdy zmiana ta wpłynie na zobowiązania gwaranta, co jednak nie zostało wykazanie w sprawie. II. Odnosząc się do zarzutu sformułowanego w pkt 2) lit b. przypomnieć należy, że Sąd I instancji uznał, iż narzucony umownie przez strony sposób formułowania żądania zapłaty kwot objętych gwarancją ubezpieczeniową czynił zbędnym analizę tego czy w treści wezwania beneficjent wymienił podstawę odpowiedzialności tj. § 2 pkt 1) lub pkt 2). Zarzut tego rodzaju pozbawiony miał być praktycznego znaczenia skoro beneficjent w treści wezwania do zapłaty z dnia 28 października 2011 r. (k. 22) podał umowną podstawę wezwania do zapłaty (§ 2 pkt 2 gwarancji) oraz kwotę zapłaty odpowiadającej wysokością opisanej w § 2 pkt 2 umowy gwarancyjnej. Sąd Okręgowy nie aprobuje tego stanowiska, gdyż wskazane wyżej dwa reżimy odpowiedzialności kontraktowej - gwarancja jakości oraz rękojmia za wady mają oczywiście odmienny charakter i skoro rozróżnieniu temu nadano w umowie gwarancyjnej znaczenie chociażby przez sam fakt przywołania jako odrębne zjawiska prawne, to okoliczność ta winna znaleźć przełożenie w treści wymaganego dla uruchomienia gwarancji wezwania. Dodać jednak należy, iż ocenia taka nie wpływa w efekcie na słuszność analizowanego zarzutu. Podzielić należy akcentowany w orzecznictwie Sądu Najwyższego (np. wyrok z dnia 9 września 2010 r. w sprawie I CSK 134/10) pogląd, iż źródłem stosunku prawnego gwarancji ubezpieczeniowej jest umowa między gwarantem a beneficjentem. W konsekwencji więc przyjąć należy, iż przy wykładni postanowień gwarancji zastosowanie mają dyrektywy wynikające wykładni oświadczenia woli opisane w art. 65 § 1 i 2 k.c. W kontekście tego, że w § 2 pkt 2 gwarancji ubezpieczeniowej przewidziano dwa roszczenia beneficjenta wobec zobowiązanego: roszczenie z tytułu rękojmi za wady lub gwarancji jakości, obowiązkiem beneficjenta było oświadczenie nie tylko tego że kwota jest należna i wymagalne, ale również przyporządkowanie do tytułu odpowiedzialności. W treści wezwania z dnia 28 października 2011 r. zawarto przytoczenie § 2 pkt 2 umowy bez wskazania in concreto czy roszczenie dotyczy rękojmi czy też gwarancji jakości. Tym niemniej, analiza akt ubezpieczenionych złożonych przez pozwanego wskazuje na to, że do wezwania do zapłaty doręczono pisma powoda do zobowiązanego z dnia 10 sierpnia 2011 r., 6 października 2010 r., 16 września 2010 r. zawierające wezwania do usunięcia wad w okresie gwarancyjnym, a więc związane z realizację roszczeń tylko wyłącznie z tytułu gwarancji. Ustalenie to czyni analizowany zarzut niesłusznym. Mając powyższe na uwadze apelację pozwanego w trybie art. 385 k.p.c. oddalono, zaś rozstrzygając o kosztach postępowania apelacyjnego stosownie do treści art. 98 § 1 k.p.c. oraz § 12 pkt 1 wz. z § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002 r. nr 163 poz. 1349) zasądzono od pozwanego na rzecz powódki kwotę 1 200 zł. SSO Tomasz Sobieraj SSO Zbigniew Ciechanowicz SSR del. Aneta Mikołajuk
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.