WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 lipca 2017 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSO Mirosław Major Protokolant P.. sąd. A. M. po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2017 r. w Poznaniu odwołania R. S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. z dnia 23 stycznia 2017 r., znak: (...) w sprawie R. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. o emeryturę pomostową zmienia zaskarżoną decyzję i przyznaje odwołującej R. S. prawo do emerytury pomostowej od dnia 1 grudnia 2016 r. UZASADNIENIE Decyzją z dnia 23 stycznia 2017 r., znak: (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P., na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 887 ze zm.) oraz ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 965 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku z dnia 27 grudnia 2016 r., odmówił R. S. prawa do emerytury pomostowej. W uzasadnieniu wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania przyjął za udowodnione 32 lata, 9 miesięcy i 5 dni ogólnego stażu pracy wnioskodawczyni. Jednak -zdaniem Zakładu - ubezpieczona nie udowodniła okresu co najmniej 15 lat wykonywania pracy w warunkach szczególnych, który w jej przypadku wynosi 5 lat i 1 miesiąc (tj. od dnia 1 stycznia 2009 r. do dnia 31 stycznia 2014 r.). Organ rentowy nie zaliczył bowiem do stażu pracy w szczególnych warunkach okresów zatrudnienia R. S. od 1 września 1981 r. do 27 stycznia 1986 r., od 13 marca 1986 r. do 28 marca 1986 r., od 31 sierpnia 1986 r. do 20 stycznia 1992 r., od 26 maja 1992 r. do 28 lipca 1992 r. oraz od 1 grudnia 1992 r. do 31 grudnia 2008 r., ponieważ ubezpieczona wykonywała prace równocześnie na dwóch stanowiskach w obrębie dwóch różnych działów zarządzenia resortowego. Od powyższej decyzji, w ustawowym trybie i terminie, odwołała się R. S., wnosząc o jej zmianę poprzez przyznanie odwołującej prawa do emerytury pomostowej. Ubezpieczona domagała się uznania jako pracy w szczególnych warunkach okresów zatrudnienia w SPZOZ w M. od dnia 1 września 1981 r. do dnia 31 grudnia 2008 r. oraz od dnia 1 stycznia 2009 r. do dnia 31 stycznia 2014 r. Odwołująca wskazała, że w powyższych okresach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywała wyłącznie pracę pielęgniarki anestezjologicznej, tj. prace personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru, nigdy natomiast nie wykonywała obowiązków pielęgniarki instrumentującej. Na potwierdzenie swojego stanowiska wniosła o przesłuchanie wskazanych w odwołaniu świadków. W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. wniósł o oddalenie odwołania i podtrzymał argumentację prawną i faktyczną zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. W toku sprawy strony podtrzymały swoje stanowiska. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: R. S. (z domu Ł.) urodziła się (...), obecnie ma 56 lat. Na dzień złożenia wniosku o emeryturę nie pozostawała w stosunku pracy. Aktualnie prowadzi działalność gospodarczą. W dniu 30 maja 1981 r. odwołująca ukończyła Liceum Medyczne w D. i uzyskała uprawnienia do wykonywania zawodu pielęgniarki. W dniu 24 lipca 2009 r. uzyskała tytuł zawodowy magistra pielęgniarstwa. W okresie od 1 do 30 kwietnia 1982 r. R. S. odbyła szkolenie z zakresu pielęgniarstwa anestezjologicznego. (bezsporne, dowód: wniosek o emeryturę pomostową – w aktach ZUS , zeznania odwołującej – k. 36, odpis świadectwa dojrzałości – k. 3A akt osobowych odwołującej - koperta k. 31 , zaświadczenie o prawie wykonywania zawodu pielęgniarki – k. 8A akt osobowych odwołującej - koperta k. 31, dyplom ukończenia studiów – k. (...) akt osobowych odwołującej - koperta k. 31, zaświadcz enie z dnia 30 kwietnia 1982 r. – k. 4A akt osobowych odwołującej - koperta k. 31) W okresie od 1 września 1981 r. do 31 maja 2014 r. R. S. była zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w M. jako pielęgniarka. W tym okresie, od dnia 1 stycznia 1991 r. do dnia 31 marca 1991 r. pracowała w wymiarze 1,5 etatu (cały etat na bloku operacyjnym i dodatkowe pół etatu na oddziale chirurgicznym). W dniu 31 maja 2014 r. odwołującej zostało wydane zwykłe świadectwo pracy oraz świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach, w którym wskazano, że R. S.: - w okresie od 1 września 1981 r. do 31 grudnia 2008 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywała prace wymienione w wykazie A, dziale XII, poz. 2 oraz dziale XIV, poz. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. (Dz. U. z 1983 r., Nr 8, poz. 43 ze zm.), na stanowisku pielęgniarki (instrumentującej, biorącej udział w zabiegu, pomagającej do znieczulenia), wymienionym w wykazie A, dziale XII, poz. 2a, pkt 2 oraz dziale XIV, poz. 4 zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 12 lipca 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach pracy resortu zdrowia i opieki społecznej, a także - w okresie od 1 stycznia 2009 r. do 31 stycznia 2014 r. była zatrudniona zgodnie z ustawą z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, załącznik nr 2, poz. 24 – prace personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru. Organ rentowy uwzględnił jako okres pracy wykonywanej w szczególnych warunkach jedynie zatrudnienie w SPZOZ w M. od dnia 1 stycznia 2009 r. do dnia 31 stycznia 2014 r. (tj. przez 5 lat i 1 miesiąc). (d owód: świadectwo pracy z dnia 31 maja 2014 r., świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 31 maja 2014 r. – w aktach osobowych odwołującej część C – koperta k. 31 oraz w aktach ZUS, decyzja z dnia 23 stycznia 2017 r. – w aktach ZUS) Od chwili ukończenia z dniem 30 kwietnia 1982 r. kursu anestezjologicznego R. S. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywała obowiązki pielęgniarki anestezjologicznej na sali operacyjnej. Bez ukończenia ww. szkolenia nie mogłaby pracować na sali operacyjnej (k. 35v). Do jej obowiązków należało wówczas m.in.: przygotowanie pacjenta do zabiegu (operacji), podłączenie go do aparatury, podanie leków na zlecenie lekarza, przygotowanie zestawu do wkłucia i znieczulenia, podanie leku w formie dożylnej do znieczulenia, przetaczanie krwi, a także inne czynności zlecone przez lekarza (płyta CD – k. 37 – od 00:53:21 do 00:54:30). W 2008 r. w Szpitalu w M. utworzono Oddział Anestezjologii i Intensywnej Terapii (tzw. (...)). Odwołująca została przeniesiona do pracy na (...)ie jako pielęgniarka oddziałowa, jednak równocześnie dalej wykonywała pracę pielęgniarki anestezjologicznej na bloku operacyjnym. W czasie pracy na bloku operacyjnym odwołująca była narażona na szkodliwe działanie pola elektromagnetycznego i promieniowania jonizującego, spowodowane używaniem aparatu do cięcia tkanek. Na sali operacyjnej występowało również wysokie stężenie szkodliwych gazów takich jak: halotan i podtlenek azotu. Był tam też używany przewoźny rentgen. Odwołująca była również narażona na silny stres. Po godzinach pracy odwołująca bywała często wzywana w pilnych przypadkach na ostry dyżur w ramach tzw. pogotowia pracowniczego. Wykonywała wówczas także obowiązki pielęgniarki anestezjologicznej w zespołach operacyjnych. Praktycznie przez cały okres zatrudnienia odwołująca świadczyła swą pracę w ramach ostrego dyżuru, a to z uwagi na niewielkie rozmiary szpitala powiatowego, w którym pracowała. R. S. nigdy nie pracowała jako pielęgniarka instrumentariuszka. Wszystkie inne powierzone jej obowiązki, jak np. obowiązki pielęgniarki oddziałowej na oddziale ratunkowym wykonywała zawsze dodatkowo, poza obowiązkami pielęgniarki anestezjologicznej, które wykonywała na sali operacyjnej w pełnym wymiarze czasu pracy (k. 35-36). (dowód: zaświadczenie o ukończeniu kursu z dnia 30 kwietnia 1982 r. – k. 4A akt osobowych odwołującej - koperta k. 31, zeznania świadka Z. P. – k. 34v-35, zeznania świadka C. B. – k. 35, zeznania świadka L. B. – k. 35-35v, zeznania odwołującej – k. 35v- 36, zakres czynności pielęgniarki anestezjologicznej – k. 30B i k. 86B akt osobowych odwołującej - koperta k. 31) Wraz z odwołującą w Szpitalu w M. pracowali świadkowie: Z. P. - zatrudniona na stanowisku pielęgniarki instrumentariuszki, C. B. - zatrudniona na stanowisku naczelnej pielęgniarki oraz L. B. - zatrudniony na stanowisku lekarza anestezjologa. (dowód: zeznania świadka Z. P. – k. 34v-35, zeznania świadka C. B. – k. 35, zeznania świadka L. B. – k. 35-35v) Odwołująca przebywała na urlopie wychowawczym w okresie: od 28 stycznia 1986 r. do 12 marca 1986 r., od 29 marca 1986 r. do 30 sierpnia 1986 r., od 29 lipca 1992 r. do 30 listopada 1992 r. oraz pobierała zasiłek macierzyński w okresie od 21 stycznia 1992 r. do 25 maja 1992 r. (dowód: zaświadczenie RP-7 wraz z załącznikiem – w aktach ZUS) W dniu 27 grudnia 2016 r. odwołująca złożyła w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych wniosek o emeryturę pomostową. W postępowaniu przed ZUS odwołująca wykazała okresy składkowe i nieskładkowe w wymiarze łącznym 32 lata, 9 miesięcy i 5 dni. Na podstawie art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych organ rentowy przyjął za udowodnione 5 lat i 1 miesiąc stażu pracy w szczególnych warunkach, uwzględniając okres zatrudnienia w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w M. od 1 stycznia 2009 r. do 31 stycznia 2014 r. ZUS nie zaliczył natomiast (już po odjęciu okresów przebywania odwołującej na urlopie wychowawczym i zasiłku macierzyńskim) do okresu pracy w warunkach szczególnych zatrudnienia ubezpieczonej w SPZOZ w M.: - od 1 września 1981 r. do 27 stycznia 1986 r., - od 13 marca 1986 r. do 28 marca 1986 r., - od 31 sierpnia 1986 r. do 20 stycznia 1992 r., - od 26 maja 1992 r. do 28 lipca 1992 r. oraz - od 1 grudnia 1992 r. do 31 grudnia 2008 r., ponieważ ubezpieczona wykonywała prace równocześnie na dwóch stanowiskach w obrębie dwóch różnych działów zarządzenia resortowego. W dniu 23 stycznia 2017 r. organ rentowy wydał zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzję odmowną. (dowód: wniosek o emeryturę pomostową z dnia 27 grudnia 2016 r., decyzja z dnia 23 stycznia 2017 r. – w aktach ZUS) Odwołująca ukończyła 55 lat życia w dniu 26 lutego 2016 r. (bezsporne) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie: - dokumentów zawartych w aktach sprawy, w szczególności na podstawie akt osobowych odwołującej (k. 31), - dokumentów zawartych w aktach organu rentowego nr (...), - zeznań świadków: Z. P. (k. 34v-35), C. B. (k. 35), L. B. (k. 35-35v), - zeznań odwołującej (k. 35v-36). Zgromadzone w sprawie dokumenty Sąd uznał za wiarygodne i przydatne dla ustalenia stanu faktycznego, gdyż nie były one kwestionowane przez strony, a i Sąd nie znalazł podstaw, by czynić to z urzędu. Fakt niekwestionowania przez strony treści kserokopii dokumentów pozwolił na potraktowanie tychże kserokopii jako dowodów pośrednich istnienia dokumentów o treści im odpowiadającej. W tym miejscu przypomnieć należy, że świadectwo pracy stanowi jedynie dokument prywatny. Treść tego dokumentu może w postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych podlegać weryfikacji przy pomocy innych środków dowodowych. Świadectwo pracy nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 244 k.p.c. nawet wtedy, gdy wydane zostaje przez urząd administracji państwowej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 1991 r., I PR 422/90, LEX nr 14682). Zgodnie natomiast z art. 245 k.p.c. dokument prywatny stanowi jedynie dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Dokument prywatny nie jest zatem, w przeciwieństwie do dokumentów urzędowych, dowodem rzeczywistego stanu rzeczy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 września 1985 r., IV PR 200/85, OSNC 1986/5/84), a jedynie niesie ze sobą domniemanie o autentyczności i prawdziwości oświadczenia wystawcy dokumentu (art. 245 k.p.c.). Według zaś art. 473 § 1 k.p.c. w sprawach dotyczących postępowań odrębnych z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie stosuje się przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu ze świadków i z przesłuchania stron, co usprawiedliwiało przeprowadzenie dowodu z innych dokumentów oraz zeznań świadków i strony odwołującej, pomimo faktu wydania przez zakład pracy stosownych świadectw/zaświadczeń pracy. Zeznania odwołującej zasługiwały na nadanie im przymiotu wiarygodności. Sąd miał na uwadze, że zeznania odwołującej, jako strony bezpośrednio zainteresowanej wynikiem prowadzonego postępowania, mają jedynie uzupełniającą wartość dowodową i jako takie je ocenił. R. S. w rzeczowy, spontaniczny, logiczny i szczegółowy sposób opisała przebieg swojej pracy zawodowej w spornym okresie jako pielęgniarki anestezjologicznej na bloku operacyjnym. Jej zeznania były spójne, logiczne, konsekwentne i obiektywne oraz znajdowały potwierdzenie w dokumentach, a także w zeznaniach świadków. Sąd dał także wiarę zeznaniom wszystkich przesłuchanych w sprawie świadków, tj. Z. P., C. B. i L. B.. Świadkowie ci pracowali z odwołującą w spornym okresie w SPZOZ w M., dzięki czemu posiadali wiedzę o warunkach jej pracy. Ich zeznania pozwalały w sposób wiarygodny ustalić rzeczywisty charakter pracy R. S. w spornym okresie. Wszyscy świadkowie jednoznacznie potwierdzili fakt wykonywania przez odwołującą w spornym okresie pracy pielęgniarki anestezjologicznej na bloku operacyjnym (w zespołach operacyjnych), również w warunkach ostrego dyżuru. Każdy ze świadków potwierdził, że odwołująca była narażona na szkodliwe działanie pola elektromagnetycznego i promieniowania jonizującego oraz że po godzinach pracy bywała często wzywana w pilnych przypadkach na ostry dyżur w ramach tzw. pogotowia pracowniczego. W ocenianych zeznaniach odwołującej i świadków Sąd nie dostrzegł istotnych sprzeczności, tak wewnętrznych, jak i w stosunku do innych zgromadzonych dowodów rzeczowych i osobowych, które podważałyby ich wiarygodność i wartość dowodową. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie okazało się zasadne. W przedmiotowej sprawie R. S. ubiegała się o przyznanie prawa do emerytury pomostowej powołując się na wykonywanie pracy w warunkach szczególnych. Prawo wnioskodawczyni do tejże emerytury należało rozpatrywać poprzez pryzmat przepisów ustawy z dnia 19 grudnia 2008 o emeryturach pomostowych (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 664). Emerytury pomostowe zapowiedziane w art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U z 2016 r., poz. 887), zostały wprowadzone do systemu ubezpieczeń społecznych przez ustawę z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2009 r. Zgodnie z powołanym wyżej art. 24 ust. 2 ustawy emerytalnej, dla ubezpieczonych, urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, z wyjątkiem ubezpieczonych mających prawo do emerytury na warunkach określonych w art. 32 (szczególne warunki lub charakter zatrudnienia), art. 33 (działalność twórcza lub artystyczna), art. 39 (emerytura górnicza), art. 40 i 50 (emerytura kolejowa), art. 46 (przesłanki udzielenia emerytury), art. 50a (uprawnienia do emerytury górniczej), i art. 50e (nieprzerwany okres pracy górniczej), art. 184 (prawo do emerytury urodzonych po 31 grudnia 1948 r.) oraz w art. 88 (okresy zatrudnienia uprawniające do przejścia na emeryturę ustawy, o której mowa w art. 150), zostaną ustanowione emerytury pomostowe. W myśl art. 2 pkt 3 ustawy o emeryturach pomostowych, użyte w ustawie określenie „pracownik” oznacza ubezpieczonego, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 oraz art. 8 ust. 1, 2a i ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, podlegającego ubezpieczeniu emerytalnemu z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, a także ubezpieczonego, który przed dniem wejścia w życie ustawy z tytułu takiej pracy podlegał ubezpieczeniu społecznemu lub zaopatrzeniu emerytalnemu. Przepis art. 4 ustawy pomostowej stanowi z kolei, że prawo do tego świadczenia przysługuje pracownikowi, który spełnił łącznie następujące warunki: 1) urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.; 2) ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat; 3) osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn; 4) ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn; 5) przed dniem 1 stycznia 1999 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS; 6) po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3; 7) nastąpiło z nim rozwiązanie stosunku pracy. Zgodnie z art. 15 ust. 1 tej ustawy, prawo do emerytury pomostowej powstaje z dniem spełnienia warunków wymaganych do nabycia tego prawa. Ustawa nie utożsamia pojęcia „pracownik” z osobą aktualnie pozostającą w stosunku pracy, bowiem zgodnie z przywołanym art. 4 ustawy, prawo do emerytury pomostowej przysługuje pracownikowi, z którym nastąpiło rozwiązanie stosunku pracy (pkt 7). Zgodnie z art. 3 ust 1 cyt. ustawy, prace w szczególnych warunkach, to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku; wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy. Prace o szczególnym charakterze, to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy. Za pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach uważa się pracowników wykonujących po dniu wejścia w życie ustawy, w pełnym wymiarze czasu pracy, prace, o których mowa w ust.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.