termin dla wniesienia odwołania od decyzji organu rentowego wynosi jeden miesiąc i biegnie od dnia doręczenia odpisu decyzji. Konsekwencją niedotrzymania powyższego terminu jest - zgodnie z art.
– obligatoryjne odrzucenie odwołania. Do omawianego terminu nie mają zastosowania przepisy o przywróceniu terminu na zasadach ogólnych (art. 168 i nast.). Sąd meriti wskazał, że odstąpienie od odrzucenia odwołania dopuszczalne jest jedynie przy kumulatywnym zaistnieniu dwóch przesłanek, gdy przekroczenie terminu nie jest nadmierne i nastąpiło z przyczyn niezależnych od strony. Przesłanki upoważniające Sąd do nieuwzględnienia przekroczenia terminu mają charakter ocenny i zależą od całokształtu okoliczności sprawy. Powinność ich wykazania spoczywa na wnoszącym odwołanie. Sąd Okręgowy podkreślił, że ubezpieczona otrzymała dwie decyzje pozwanego w niewielkich odstępach czasu. Jedna decyzja ustalająca niższą podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne została wydana dnia 19.10.2016 roku, a decyzja o wysokości zasiłku chorobowego dnia 28.10.2016 roku. Natomiast odwołanie ubezpieczona złożyła dnia 14.11.2016 roku. W powyższym odwołaniu wskazała na argumenty dotyczące wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, która została określona w decyzji pozwanego z dnia 19.10.2016 roku. Mając na uwadze treść odwołania, obszerność argumentacji dotyczącej podstawy wymiaru składek Sąd pierwszej instancji uznał, że intencją ubezpieczonej było również zaskarżenie decyzji o ustaleniu podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne. Zdaniem tego Sądu, odwołanie ubezpieczonej z dnia 08.11.2016 roku należało uznać za odwołanie nie tylko od decyzji z dnia 28.10.2016 roku, ale również decyzji z dnia 19.10.2017 roku i w związku z tym przyjąć należało, że zostało złożone do pozwanego organu rentowego w terminie. Odnosząc się do stanowiska pozwanego, Sąd Okręgowy wskazał, że gdyby nawet przyjąć za pozwanym, że ubezpieczona zaskarżyła jedynie decyzję z dnia 28.10.2016 roku to jej wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania zasługuje na uwzględnienie. Jak wyżej wskazano pozwany w niewielkich odstępach czasu wydał dwie decyzje. Ubezpieczona zaskarżyła decyzję, która dla niej miała wymiar bezpośrednio finansowy. W ocenie Sądu meriti, postępowanie w sprawach ubezpieczeniowych jest skomplikowane zarówno proceduralnie jak i z punktu widzenia prawa materialnego. Z uwagi na to, przy przyjęciu, że ubezpieczona uchybiła terminowi do złożenia odwołania, zdaniem Sądu pierwszej instancji, nie można uznać, że ubezpieczona złożyła odwołanie po terminie z przyczyn niezależnych od siebie. Ponadto wskazywane przez pozwanego uchybienie nie miałoby charakteru nadmiernego. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się organ rentowy, zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie art.
przez oddalenie wniosku organu rentowego o odrzucenie odwołania, a tym samym przyjęcie, że istnieją podstawy do rozpoznania wniesionego z uchybieniem terminu odwołania. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, odrzucenie odwołania i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu organ rentowy podniósł, że w sprawie bezspornym jest, iż wydał wobec ubezpieczonej dwie decyzje dotyczące: wysokości podstawy wymiaru składek i wysokości zasiłku chorobowego. Od decyzji dotyczącej wysokości zasiłku chorobowego ubezpieczona odwołała się do Sądu Rejonowego i dopiero podczas rozprawy przed Sądem Rejonowym w dniu 9 lutego 2017 roku do protokołu złożyła oświadczenie o wniesieniu odwołania również od decyzji dotyczącej wysokości podstawy wymiaru składek. Zdaniem skarżącego, skorzystanie z prawa do wniesienia odwołania w zakreślonym przez ustawodawcę terminie zależne jest od woli strony postępowania. Organ rentowy wskazał, że ubezpieczona została pouczona o prawie i terminie odwołania od decyzji z dnia 19 października 2016 r. określającej wysokość podstawy wymiaru składek i mimo tego pouczenia nie złożyła odwołania i nie wykazała okoliczności, które stałyby na przeszkodzie terminowemu dokonaniu tej czynności. W ocenie organu rentowego, w takiej sytuacji Sąd Okręgowy winien był odwołanie ubezpieczonej odrzucić. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Zażalenie okazało się nieuzasadnione. Dokonana przez Sąd Apelacyjny kontrola instancyjna zaskarżonego orzeczenia doprowadziła do wniosku, że jest ono prawidłowe. Należy wskazać, że w przypadku, gdy do sądu wpływa odwołanie od decyzji organu rentowego złożone z przekroczeniem terminu określonego w art.
k.p.c., sąd ten winien zbadać, czy przytoczone przez odwołującego się okoliczności pozwalają na uznanie, iż przekroczenie tego terminu było od niego niezależne i czy nie jest nadmierne. Odwołanie bowiem można odrzucić tylko wówczas, gdy zostało wniesione po upływie terminu, chyba że przekroczenie terminu nie jest nadmierne i nastąpiło z przyczyn niezależnych od odwołującego (art.
Podkreślenia wymaga również, że w odrębnym postępowaniu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych postępowanie o przywrócenie terminu w odniesieniu do odwołania, czyli pisma wszczynającego postępowanie, nie jest stosowane. Sąd z urzędu, w trakcie wstępnego badania sprawy dokonuje nie tylko sprawdzenia zachowania przez stronę terminu do wniesienia odwołania, ale także – w przypadku stwierdzenia opóźnienia - ocenia jego rozmiar oraz przyczyny. Sąd ma dyskrecjonalną możliwość potraktowania spóźnionego odwołania tak, jakby zostało wniesione w terminie, jeżeli przekroczenie terminu nie jest nadmierne i nastąpiło z przyczyn niezależnych od odwołującego się (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 października 1999 r., II UKN 588/99, LEX nr 45295). Nie sposób również nie zwrócić uwagi, że użyte w art.
pojęcie niezależnych od strony przyczyn uchybienia terminowi jest sformułowaniem w szerszym od braku winy w rozumieniu art. 168 § 1 k.p.c., który w postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych - w postępowaniu o przywrócenie terminu w odniesieniu do odwołania, czyli pisma wszczynającego to postępowanie, nie znajduje zastosowania, pozwalając na uwzględnienie także niektórych przyczyn zawinionych. (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 10 lutego 2014 r., III AUz 3/14, LEX nr 1425405). Tym samym w przypadku wniesienia odwołania od decyzji organu rentowego z uchybieniem ustawowego terminu do jego wniesienia, w przypadku stwierdzenia przez Sąd Ubezpieczeń Społecznych, że przekroczenie terminu nie jest nadmierne i nastąpiło z przyczyn niezależnych od odwołującego się, Sąd ten nadaje sprawie dalszy bieg, zaś jeżeli jedna z tych przesłanek, wynikających z treści art.
Ocena nadmierności opóźnienia powinna być odniesiona do końcowej daty miesięcznego terminu na wniesienie odwołania, a zatem opóźnienie powinno być liczone nie od daty otrzymania decyzji organu rentowego, lecz od końca terminu na wniesienie odwołania ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2014 r., II UK 340/13, LEX nr 1446448). Nie budzi zatem wątpliwości, że dla stwierdzenia, czy termin ten został zachowany podstawowe znaczenie ma ustalenie daty doręczenia decyzji odwołującemu się. W takiej sytuacji za datę doręczenia uznać należy dzień, w którym adresat faktycznie otrzymał decyzję lub się z nią zapoznał (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 2015 r., I UK 271/14, LEX nr 1682200 czy postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 października 2009 r., II UK 81/09, OSNP 2011 nr 11-12, poz. 166). Organ rentowy doręczył ubezpieczonej decyzję z dnia 19 października 2016 r. o ustaleniu podstawy wymiaru składek w dniu 24 października 2016 r. (k. 65 akt ZUS). Następnie w dniu 18 października 2016 r. wydał decyzję o wysokości zasiłku chorobowego. W swoim odwołaniu z dnia 14 listopada 2016 roku (skierowanym wprawdzie do Sądu Rejonowego z powołaniem na numer decyzji z dnia 18 października 2017 r.) ubezpieczona wskazała na argumenty dotyczące wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, która została określona w decyzji pozwanego z dnia 19.10.2016 roku. W ocenie Sądu Apelacyjnego, mając na uwadze treść odwołania, obszerność argumentacji dotyczącej podstawy wymiaru składek słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, że intencją ubezpieczonej było również zaskarżenie decyzji o ustaleniu podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne i w związku z tym przyjąć należało, że zostało złożone do pozwanego organu rentowego w terminie. Podkreślenia wymaga również fakt, że z uwagi na treść odwołania złożonego przez ubezpieczoną dotyczącą głównie kwestii podstawy wymiaru składek, organ rentowy działając na podstawie przepisów k.p.a. winien był wyjaśnić w sposób niebudzący wątpliwości czego odwołanie dotyczy. Zgodnie bowiem z treścią art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie natomiast do treści art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Mając na uwadze powyższą ocenę, Sąd Apelacyjny uznając zaskarżone rozstrzygnięcie za prawidłowe, a wywiedzione zażalenie za niezasadne, na podstawie art. 385 k.p.c. w związku z art. 397 § 2 k.p.c., oddalił zażalenie, o czym orzekł jak w sentencji postanowienia. SSA Romana Mrotek SSA Anna Polak SSO (del.) Gabriela Horodnicka- Stelmaszczuk
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.