Sygn. akt V ACa 539/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 maja 2017 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku – V Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Zbigniew Koźma Sędziowie: SA Maryla D
§ 1
i 3 k.p.c., poprzez oddalenie wniosku dowodowego pozwanych o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu pisma ręcznego, z powołaniem na zbędność przeprowadzenia wskazanego dowodu z uwagi na poczynienie ustaleń w oparciu o dopuszczony w charakterze dowodu dokument w postaci opinii biegłego, wydanej na potrzeby innego postępowania, oraz uznanie, że przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego skutkowałoby jedynie przedłużeniem postępowania, podczas gdy pozwani już w odpowiedzi na pozew sformułowali wniosek o przeprowadzenie tego dowodu, kwestionowali zarówno prawdziwość podpisów powodów na dokumentach datowanych na dzień 5 lutego 2002 roku jak i ustalenia w tym zakresie płynące z akt postępowania karnego, w szczególności zaś z dokumentu w postaci opinii biegłego sporządzonej na potrzeby w/w postępowania. Oddalenie wniosku dowodowego skutkowało naruszeniem zasady bezpośredniości i pozbawieniem pozwanych określonych uprawnień procesowych oraz doprowadziło do błędnych ustaleń stanu faktycznego, - przepisu art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną i wybiórczą ocenę zebranego materiału dowodowego i powzięcie błędnych ustaleń faktycznych, niepopartych dowodami zgromadzonymi w sprawie tj. uznanie budzącego wątpliwości dokumentu - opinii biegłego z zakresu pisma ręcznego J. Ł. - podczas gdy ustalenia wyrażone w tym dokumencie kwestionowane były zarówno w toku postępowania, na którego potrzeby został sporządzony jak i w niniejszym postępowaniu i nieuprawnione było przesądzanie, bez odwołania się do wiadomości specjalnych, kwestii słuszności dokumentu - opinii biegłego J. Ł. oraz kwestii prawdziwości podpisów powodów nową pożyczki z 5 lutego 2002 roku i deklaracją wekslową, - przepisu art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną i wybiórczą ocenę zebranego materiału dowodowego i powzięcie błędnych ustaleń faktycznych, niepopartych dowodami zgromadzonymi w sprawie tj. uznanie, że powodowie podpisali dokumenty datowane na dzień 5 lutego 2002 roku (umowy pożyczek i deklaracje wekslowe) podczas gdy pobieżna nawet analiza złożonych pod dokumentami podpisów w świetle materiału porównawczego, zgromadzonego w aktach sprawy karnej, pozwala stwierdzić, że różnią się one od siebie w znacznym stopniu, a nadto zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje jednoznacznej odpowiedzi na to, czy podpisy te są autentycznymi podpisami powodów, - przepisu art.
§ 1
i 3 k.p.c., poprzez oddalenie wniosku dowodowego pozwanych o przeprowadzenie dowodu z dokumentów dotyczących umowy pożyczki zawartej przez powodów z T. G., z uwagi na to, że przeprowadzenie powyższego dowodu skutkowałoby jedynie przedłużeniem postępowania, podczas gdy przeprowadzenia powyższego dowodu pozwani żądali niezwłocznie po uzyskaniu informacji o istnieniu takich dokumentów, a nadto był to dowód istotny dla wykazania prawdziwości twierdzeń pozwanych o prowadzonej przez powodów działalności gospodarczej. Pozwani wnieśli jednocześnie o zobowiązanie świadka T. G. do przedstawienia wskazanych dokumentów, czego Sąd I instancji zaniechał a co skutkowało, m.in. uznaniem zeznań tego świadka za niewiarygodne, - przepisu art. 233 § 1 k.p.c. oraz art. 328 § 2 k.p.c. poprzez dowolną i wybiórczą ocenę zebranego materiału dowodowego i powzięcie błędnych ustaleń faktycznych niepopartych dowodami zgromadzonymi w sprawie tj. uznanie za niewiarygodne zeznań świadka T. G. oraz że nie znajdują one potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, podczas gdy zeznania świadka były wewnętrznie spójne i brak jest podstaw do uznania aby świadek konfabulował. Jednocześnie Sąd I instancji nie wskazał, w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, przyczyn dla których odmówił wiarygodności zeznaniom świadka i oczekiwał „potwierdzenia” wynikających z nich okoliczności w dodatkowym materiale dowodowym. Nie wskazał także dowodów zgromadzonych w sprawie, z którymi rzeczone zeznania miałyby znajdować się w sprzeczności, co uniemożliwia kontrolę prawidłowości rozumowania Sądu I instancji w toku kontroli instancyjnej, - przepisu art. 231 k.p.c. oraz art.
§ 1
i 3 k.p.c., poprzez oddalenie wniosku dowodowego pozwanych o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka L. K. z uwagi na ustalenie wszelkich okoliczności, których ustaleniu miało służyć przeprowadzenie dowodu, w oparciu o inny materiał dowodowy, podczas gdy pozwani żądali przeprowadzenia dowodu także na okoliczności nie wynikające z wyroku Sądu Okręgowego w B., Wydział I Cywilny o sygnaturze akt I C (...) ani z innych dokumentów zgromadzonych w aktach w/w postępowania, to jest na okoliczność pożyczania przez powodów pieniędzy także innym niż świadek osobom oraz źródeł wiedzy L. K. o możliwości zaciągania pożyczek u powodów. Ustalenie tych okoliczności służyć miało wykazaniu prowadzenia przez powodów działalności gospodarczej, - przepisu art. 217 § 1 i 3 k.p.c., art. 233 § 1 i 2 k.p.c., art. 302 § 1 k.p.c. oraz art. 328 § 2 k.p.c. poprzez ich niezastosowanie oraz błędne uznanie, że pozwani wnieśli o ograniczenie dowodu z przesłuchania stron do przesłuchania strony pozwanej, podczas gdy pozwani złożyli wniosek o dopuszczenie dowodu z przesłuchania stron już w odpowiedzi na pozew, wniosku tego nigdy nie cofnęli ani nie ograniczyli i brak jest zarówno w protokołach rozpraw jaki i w pismach procesowych podstaw do uznania, że pominięcie przesłuchania strony powodowej nastąpiło na zgodny wniosek stron. Z uwagi na przebieg postępowania, Sąd I instancji władny był pominąć dowód z przesłuchania strony powodowej jedynie w oparciu o przepis art. 302 § 1 k.p.c. i wywieść z powyższego wnioski, zgodne z dyspozycją przepisu art.. 233 § 2 k.p.c., co znaleźć powinno wyraz w uzasadnieniu orzeczenia zgodnie z przepisem art. 328 § 2 k.p.c., czego Sąd ten zaniechał, a co miało wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, - przepisu art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną i wybiórczą ocenę zebranego materiału dowodowego i powzięcie błędnych ustaleń faktycznych, niepopartych dowodami zgromadzonymi w sprawie, tj. uznanie, że zawarta została, w dniu 5 lutego 2002 roku, umowa pożyczki pomiędzy pozwanymi a powodami, podczas gdy powodowie nie złożyli na umowie swoich podpisów i nigdy nie złożyli pozwanym oświadczenia woli niezbędnego do zawarcia umowy pożyczki w dniu 5 lutego 2002 roku ani później, a nadto z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że pozwani nie złożyli w dniu 5 lutego 2012 roku podpisów pod dokumentami, z których roszczenie swoje wywodzi strona powodowa, - przepisu art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną i wybiórczą ocenę zebranego materiału dowodowego i powzięcie błędnych ustaleń faktycznych niepopartych dowodami zgromadzonymi w sprawie, tj. uznanie, że umowa z 5 lutego 2002 roku nie miała charakteru odnowienia połączonego ze zmianą zakresu podmiotowego umowy z 2000 roku oraz uwzględnieniem zabezpieczenia oraz, że pozwani otrzymali od powodów kwotę wskazaną w dokumencie, podczas gdy intencją stron sporządzających dokument było rozszerzenie zakresu podmiotowego umowy z 2000 roku, zmiana terminu zwrotu pożyczonej kwoty, uregulowanie kwestii odsetek umownych oraz uwzględnienie zabezpieczenia w formie weksla, które to intencje znajdują potwierdzenie nie tylko w zeznaniach świadków i przesłuchaniu strony pozwanej ale, także w zasadach logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego oraz wpisują się w ustalony, w niekwestionowanym zakresie, stan faktyczny. Pozwani nigdy nie otrzymali od powodów kwoty wynikającej z umowy, z której powodowie wywodzą swoje roszczenie, - przepisu art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną i wybiórczą ocenę zebranego materiału dowodowego i powzięcie błędnych ustaleń faktycznych niepopartych dowodami zgromadzonymi w sprawie tj. uznanie, że powodowie nie trudnili się prowadzeniem działalności gospodarczej polegającej na udzielaniu pożyczek, gdyż ich działalność nie miała charakteru masowego, zawodowego, ciągłego i planowego i pożyczali oni pieniądze ograniczonej liczbie osób należących do ścisłego grona znajomych, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, że udzielali oni wielu pożyczek licznym osobom nieznanym osobiście, także za pośrednictwem pełnomocników, a działalność ta nastawiona była na osiąganie zysku z posiadanego kapitału. Powyższe skutkowało naruszeniem przepisu art. 118 k.c. i uznaniem, że roszczenie powodów nie uległo przedawnieniu, podczas gdy jako roszczenie związane z prowadzoną działalnością gospodarczą uległo przedawnieniu z upływem lat trzech, - przepisu art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną i wybiórczą ocenę zebranego materiału dowodowego i powzięcie błędnych ustaleń faktycznych niepopartych dowodami zgromadzonymi w sprawie tj. danie pełnej wiary zeznaniom świadków M. S., W. S.
(2)i A. S.
(1)podczas gdy zeznania w/w świadków nie posiadają niemal żadnej wartości dowodowej, jako pochodzące od osób bliskich względem powodów, bezpośrednio zaangażowanych w prowadzoną przez powodów działalność gospodarczą, polegającą na udzielaniu pożyczek, a nadto sprzeczne są z zeznaniami bezstronnych świadków, - przepisu art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną i wybiórczą ocenę zebranego materiału dowodowego i powzięcie błędnych ustaleń faktycznych niepopartych dowodami zgromadzonymi w sprawie tj. uznanie, że z uwagi na to, że wiedza świadków B. N.
(2), A. P., J. G., J. R., A. D. i J. S.
(1), pochodzi od pozwanych, nie można w oparciu o ich zeznania czynić istotnych ustaleń w sprawie, podczas gdy zeznania te były wewnętrznie i wzajemnie spójne. Wiedzę o zobowiązaniach pozwanych, posiadali świadkowie na długo przed powstaniem niniejszego sporu i należało wywieść wniosek, że zeznania ich potwierdzają w pełni stan faktyczny prezentowany przez pozwanych, - przepisu art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną i wybiórczą ocenę zebranego materiału dowodowego i powzięcie błędnych ustaleń faktycznych niepopartych dowodami zgromadzonymi w sprawie tj. uznanie, że celem zaciągania rzekomej pożyczki z dnia 5 lutego 2002 roku miał być zakup przez pozwanego nieruchomości w Hiszpanii, podczas gdy ze zgromadzonych w sprawie dowodów wynika, że w tej dacie pozwany był już właścicielem wzmiankowanych nieruchomości i w związku z powyższym, oraz ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym w postaci zeznań podatkowych, brak jest logicznych podstaw dla uznania, że w roku 2002 zmuszony był zaciągać kolejne zobowiązanie, - ponadto na wypadek nieuwzględnienia powyższych zarzutów pozwani podnieśli zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną i wybiórczą ocenę zebranego materiału dowodowego i powzięcie błędnych ustaleń faktycznych niepopartych dowodami zgromadzonymi w sprawie, tj. uznanie, że powodowie wypłacili kwotę pożyczki pozwanym na podstawie dokumentu umowy datowanego na 5 lutego 2002 roku podpisanego przez oboje pozwanych, oraz że pozwani podpisali się na drugim egzemplarzu tej samej umowy, podczas gdy jak wynika z częściowo prawidłowych ustaleń Sądu I instancji, znajdujących oparcie w zeznaniach świadków A. S.
(1), M. S. i W. S.
(1)oraz oświadczeniach samych powodów zawartych w pozwie, powodowie wręczyli środki pieniężne jedynie M. N. na podstawie innej zawartej jedynie z nim, w dniu 5 lutego 2002 roku, umowy pożyczki, niezabezpieczonej wekslem przedstawionym w niniejszym postępowaniu, oraz niepodpisanej przez B. N.
(1). Nadto jak wynika z zeznań świadków i dowodu z przesłuchania stron pozwani nie podpisali się wspólnie na drugim egzemplarzu umowy zawartej przez M. N., a na zupełnie nowej umowie przygotowanej przez A. S.
(1). Jako, że powodowie nie dochodzą roszczeń opartych na umowie z dnia 5 lutego 2002 roku zawartej jedynie z M. N., a na umowie zawartej z M. N. i B. N.
(1), oraz na wekslu stanowiącym jej zabezpieczenie, to zgodnie z przywołanymi dowodami i oświadczeniami powodów należy uznać, że nie wykonali oni zobowiązania wynikającego z umowy w postaci wypłaty kwoty pożyczki, a wobec powyższego roszczenie o zwrot kwoty pożyczki im nie przysługuje. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wnieśli o zmianę wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, w zaskarżonej części, wobec nierozpoznania przez Sąd I instancji istoty sprawy, ewentualnie skarżący wnieśli o zmianę wyroku Sądu I instancji w zaskarżonej części poprzez oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powodów na rzecz pozwanych kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. Powodowie wnieśli o oddalenie apelacji oraz zasądzenie od pozwanych solidarnie na rzecz powodów kosztów postępowania w postępowaniu apelacyjnym, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Apelacyjny zważył: Apelacja pozwanych nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż podniesione w niej zarzuty nie były zasadne. Sąd Okręgowy nie dopuścił się wskazanych przez skarżących naruszeń prawa procesowego, poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne i dokonał właściwej ich oceny prawnej. Rozstrzygnięcie sprawy nie wymagało, w ocenie Sądu Apelacyjnego, przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego pismoznawcy dla potwierdzenia bądź wykluczenia autentyczności podpisów powodów pod treścią dokumentu w postaci umowy pożyczki z dnia 5 lutego 2002 r. w sytuacji, gdy pozwani nie negowali faktu podpisania takiej umowy, a co za tym idzie, nie kwestionowali treści podpisanego przez nich dokumentu, w tym także określenia w nim powodów, jako dających pożyczkę (k. 5). Pozwani byli świadkami w dacie podpisywania umowy z dnia 5 lutego 2002 r., jak również weksla in blanco i deklaracji wekslowej (k. 6, k. 12) z kim umowę pożyczki zawarli. Opinia biegłego J. Ł., sporządzona w postępowaniu przygotowawczym, w sprawie 4 Ds. (...), stanowiła w rozpoznawanej sprawie dowód z dokumentu prywatnego, podlegający ocenie Sądu I instancji tak samo, jak inne przeprowadzone dowody. Dowód ten w zestawieniu z innymi dowodami, w tym przede wszystkim z dowodami z dokumentów, potwierdzał częściową zasadność powództwa. W sytuacji gdy pozwani nie kwestionowali podpisania dokumentu umowy pożyczki z 5 lutego 2002 r., a jedynie twierdzili, że dokument ten miał stanowić dowód potwierdzający zawarcie wcześniej zawartej umowy pożyczki pomiędzy powodem a pozwanym, tj. umowy pożyczki z 2000 r., a nie dowód zawarcia nowej umowy pożyczki, kwestionowanie autentyczności podpisów powodów należało uznać za element taktyki obrończej pozwanych, nie mający istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, zwłaszcza gdy zważy się, że oprócz pisemnej umowy z 5 lutego 2002 r. pozwani dla zabezpieczenia wykonania swojego zobowiązania, wynikającego z tej umowy, podpisali weksel in blanco oraz deklarację wekslową, upoważniając nie kogokolwiek, ale właśnie powodów do wypełnienia weksla. Zasadnie uznał Sąd Okręgowy, że twierdzenia pozwanych o tym, iż podpisana przez nich umowa z dnia 5 lutego 2002 r. stanowiła zabezpieczenie wykonania umowy zawartej w dniu 10 lutego 2000 r. pomiędzy powodem, jako pożyczkodawcą reprezentowanym przez M. S. i pozwanym, jako pożyczkobiorcą, nie były wiarygodne i nie znajdowały logicznego uzasadnienia. Oceny tej nie zmienia wyrażony w apelacji pogląd, iż umowa z 10 lutego 2000 r., została zawarta przez pełnomocnika, a więc zachodziła obawa kwestionowania zakresu pełnomocnictwa, czy też jego udzielenia w ogóle, jak również treść i forma tej umowy mogła sugerować, że nie jest to umowa a jedynie potwierdzenie zawarcia umowy w formie oświadczenia pożyczkobiorcy. Trafnie uznał Sąd I instancji, że brak w treści pisemnej umowy z dnia 5 lutego 2002 r. jakiegokolwiek odniesienia do wcześniej zawartej umowy z dnia 10 lutego 2000 r., przeczył twierdzeniom pozwanych o tym, że umowa z 5 lutego 2002 r. miała na celu wyłącznie zabezpieczenie wykonania umowy z dnia 10 lutego 2000 r., stanowiąc jedynie potwierdzenie zawarcia tej umowy bądź też odnośnie zobowiązania z 2000 r. Potwierdzenie zawarcia umowy z 2000 r. nie wymagało zawierania nowej umowy pożyczki, zaś zabezpieczenie wykonania zobowiązania z umowy z 2000 r. mogło sprowadzić się li tylko do podpisania weksla in blanco i deklaracji wekslowej. Odnowienie zobowiązania z 2000r. w postaci umowy pożyczki z (...) w ogóle nie miało miejsca, gdyż istotną przesłanką w rozumieniu art. 506 § 1 k.c. jest to, ażeby oświadczenia woli obu stron miały na celu umorzenie dotychczasowego zobowiązania poprzez wykreowanie nowego zobowiązania. Umowa pożyczki z (...) w celu umorzenia dotychczasowego zobowiązania pozwanych nie uzewnętrzniła. Fakt spłaty pożyczki zaciągniętej w 2000r. pozostawał bez wpływu na istnienie zobowiązania pozwanych, wynikającego z umowy zawartej z powodami w dniu (...) Pozwani nie przedstawili bowiem wiarygodnych dowodów na wskazywany przez siebie cel podpisania umowy z dnia (...) Zarzuty dotyczące braku przesłuchania powodów przez Sąd I instancji nie mogły odnieść zamierzonego skutku, gdyż dowód z przesłuchania stron ma charakter fakultatywny, zaś Sąd może dopuścić ten dowód po wyczerpaniu środków dowodowych lub w przypadku ich braku, gdy pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Nadto art. 302 § 1 k.p.c. dopuszcza możliwość przesłuchania tylko jednej ze stron. Nie znalazła poparcia zarówno w postępowaniu przed Sądem Okręgowym, jak i w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym teza pozwanych o tym, iż powodowie prowadzili nieewidencjonowaną działalność gospodarczą, polegającą na udzielaniu pożyczek różnym osobom fizycznym i spółkom, w konsekwencji czego roszczenie dochodzone pozwem uległo trzyletniemu przedawnieniu, jako roszczenie związane z prowadzeniem poprzez powodów działalności gospodarczej (art. 118 k.c.). Wbrew twierdzeniom pozwanych ani postępowanie dowodowe przeprowadzone przed Sądem I instancji, ani uzupełniające postępowanie dowodowe, przeprowadzone przed Sądem Apelacyjnym, nie dało dostatecznych podstaw do ustalenia, że powodowie prowadzili działalność gospodarczą, polegającą na udzielaniu pożyczek. Sąd Okręgowy trafnie wskazał na pojęcie „działalności gospodarczej”, którego nie definiuje kodeks cywilny, a określa judykatura i orzecznictwo Sądu Najwyższego, zaś na gruncie prawa publicznego definiuje art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst. jedn. Dz.U. z 2010r., nr 220, poz. 1447). Działalność gospodarczą charakteryzują cechy, które stanowią: profesjonalny charakter, powtarzalność podejmowanych działań, uczestnictwo w obrocie gospodarczym, podporządkowane regułom gospodarki rynkowej, m. in. działalnie w celu osiągnięcia zysku. Trafnie też podkreślił Sąd I instancji, powołując się na poglądy przedstawicieli doktryny, że o działalności gospodarczej można mówić wtedy, gdy jest ona prowadzona w sposób zorganizowany, a więc nie ma charakteru przypadkowego i nastawiona jest na masowe, a nie tylko indywidualne działanie. Z zeznań świadków M. K., J. W., J. S.
(2), i dokumentacji, podlegającej kontroli organów skarbowych, wynikało, że powodowie będący wspólnikami i akcjonariuszami różnych spółek prawa handlowego, udzielali pożyczek tym spółkom oraz spółkom zależnym, zaś tego rodzaju działania są w obrocie gospodarczym dopuszczalne i nie stanowią o prowadzeniu przez wspólników bądź akcjonariuszy odrębnej działalności gospodarczej. Powodowie nie prowadzili zatem działalności gospodarczej, polegającej na udzielaniu pożyczek nieograniczonej liczbie osób, takiej działalności też nigdzie nie reklamowali oficjalnie, ani też nieoficjalnie. W toku postępowania przed Sądem Okręgowym ustalono, że powodowie oprócz dwóch pożyczek udzielonych pozwanym pożyczyli jeszcze pieniądze K. K. i L. K.. W postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym potwierdzono udzielenie pożyczki G. B.
(1)i L. C.
(1), na potrzeby finansowe prowadzonej przez nich działalności gospodarczej (zeznania świadka L. C. – k. 804-806 i zeznania G. B. - k. 1027-1027v), a także M. B., z uwagi na jego przejściowe kłopoty finansowe w prowadzonej działalności gospodarczej (k. 1014). Przyjęcie udzielenia pożyczki także świadkowi T. G., pozwala na ustalenie udzielenia przez powodów 7 pożyczek na rzecz osób fizycznych, tj. znajomych syna powodów M. i J. S.
(2). Osoby, którym powodowie udzielili pożyczek nie były osobami „z ulicy”, jak zeznał świadek M. K., lecz znajomymi i powiązanymi towarzysko z członkami rodziny powodów. W tym stanie rzeczy brak było podstaw do poczynienia pozytywnych ustaleń w zakresie zawodowej, prowadzonej w sposób zorganizowany, nastawionej na masowe działanie i cel zarobkowy działalności gospodarczej powodów, polegającej na udzielaniu pożyczek, z co za tym idzie do przyjęcia, że roszczenie powodów podlegało trzyletniemu przedawnieniu na podstawie art. 118 k.c. Wobec braków uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zarzutów i wniosków skarżących należało apelację oddalić, w oparciu o art. 385 k.p.c. O kosztach postępowania apelacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 98 i 99 k.p.c., z uwzględnieniem regulacji zawartych w § 6 pkt. 7 w zw. z § 12 ust. 1 pkt. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 490 ze zm).